Mới đây, Chính phủ cho biết sẽ đề xuất sửa đổi Nghị quyết 18, làm cơ sở sửa Luật Đất đai 2024. Dự thảo sửa đổi của luật này cũng đang được Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến.

Luật Đất đai 2014 có hiệu lực từ 1/8/2024. Trong quá trình thi hành, nhiều chính sách nổi bật đã tháo gỡ khó khăn trong tiếp cận đất đai cho sản xuất – kinh doanh, giải quyết nhiều tồn đọng về đất, góp phần phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, theo các chuyên gia.

Một trong những điểm mới của luật này là quy định cụ thể các hình thức giao đất, cho thuê đất phù hợp với tính chất và mục đích sử dụng. Các trường hợp, điều kiện và căn cứ để thực hiện việc giao đất, cho thuê đất với các dự án đầu tư cũng được quy định chi tiết.

Luật đã phân cấp toàn bộ thẩm quyền chấp thuận chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng cho Hội đồng nhân dân cấp tỉnh. Chuyên gia pháp lý bất động sản Phạm Thanh Tuấn cho biết quy định này tạo sự chủ động và nâng cao trách nhiệm của địa phương trong công tác quản lý, sử dụng đất đai trên địa bàn.

Ngoài ra, luật đã mở rộng đối tượng và hạn mức nhận chuyển quyền sử dụng đất nông nghiệp, cho phép người dân không trực tiếp sản xuất được nhận quyền sử dụng đất trồng lúa trong hạn mức. Hạn mức chuyển nhượng đất nông nghiệp cũng được nâng lên đến 15 lần so với hạn mức giao đất.

Ở góc độ doanh nghiệp, lãnh đạo một công ty chuyên phát triển dự án nhà ở tại phía đông TP HCM, nhìn nhận cơ chế giao đất, cho thuê đất được quy định rõ ràng thông qua đấu giá, đấu thầu, góp phần minh bạch hóa quá trình phân bổ đất đai, hạn chế cơ chế “xin – cho”. Doanh nghiệp này cũng được mở rộng cơ hội tiếp cận quỹ đất sau khi luật bổ sung quy định cho phép sử dụng đất vào nhiều mục tiêu nếu phù hợp với quy hoạch. Cùng đó, doanh nghiệp không còn bắt buộc phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi lập hồ sơ đầu tư, tạo thuận lợi hơn trong việc xúc tiến dự án.

Việc đẩy mạnh hoàn thiện hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai cũng là điểm nổi bật của Luật Đất đai, theo ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc kinh doanh kênh Batdongsan. Ông nói, quy định này giúp xác định rõ trách nhiệm của Trung ương và địa phương trong quản lý, vận hành và chia sẻ hệ thống thông tin đất đai tập trung. Hệ thống này liên tục được đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thời gian qua, hướng tới nền hành chính số, công khai, minh bạch.

Dù vậy, sau một năm triển khai, Luật Đất đai bộc lộ nhiều bất cập cần sửa đổi. Việc bỏ khung giá đất và xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường từng được kỳ vọng là điểm mới đột phá, nay lại được nhìn nhận khiến nghĩa vụ tài chính của người dân tăng nhiều lần. Bà Nguyễn Thị Hồng (phường Vinh Lộc, Nghệ An) phản ánh gia đình bà nộp hồ sơ xin chuyển đổi 300 m2 đất vườn sang thổ cư. Theo thông báo tính thuế, giá đất sau chuyển đổi là 15 triệu đồng mỗi m2, trong khi giá cũ chỉ khoảng 85.000 đồng. Kết quả là tổng số tiền sử dụng đất phải nộp vọt lên gần 4,5 tỷ đồng.

Sau khi luật bỏ khung giá đất, nhiều địa phương đã xây dựng và áp dụng bảng giá đất điều chỉnh với mức giá tăng nhiều lần. Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (HoREA), cho biết đất ở theo bảng giá ở TP HCM tăng 2,4-38 lần, kéo theo nghĩa vụ tài chính của người dân tăng vọt, vượt quá khả năng tài chính.

Bảng giá đất mới cũng làm tăng chi phí thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để làm dự án nhà thương mại, “đẩy” chi phí đất của dự án leo thang, kéo giá nhà tăng vọt cùng lo ngại bong bóng bất động sản. Ông Trần Khánh Quang, Giám đốc Công ty bất động sản Việt An Hòa, cho biết chi phí sử dụng đất tăng cao khiến nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ gần như không thể tiếp cận được quỹ đất. Theo quan sát của ông, trong một năm qua, khoảng 80-90% doanh nghiệp thuộc nhóm này bị loại khỏi “cuộc chơi” do không đủ năng lực tài chính.

“Hệ quả là thị trường thiếu vắng các dự án nhà ở quy mô vừa và nhỏ, ngoại trừ một số đại đô thị do các chủ đầu tư lớn triển khai, dẫn đến nguồn cung sụt giảm và giá bán ngày càng tăng”, ông Quang cho hay.

Báo cáo của Bộ Xây dựng chỉ ra trong quý II, đà tăng giá chung cư Hà Nội, TP HCM lên mức cao nhất trong gần một thập kỷ. Tại thủ đô, giá bán trung bình đã đạt 80 triệu đồng mỗi m2, tăng 33% so với cùng kỳ, còn TP HCM đạt 89 triệu đồng, tăng 36%.

Luật Đất đai cũng bộc lộ kẽ hở pháp lý trong đấu giá đất.Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, nhìn nhận việc xác định giá khởi điểm căn cứ theo bảng giá đất trong thời điểm chưa kịp điều chỉnh để sát thị trường khiến khoản đặt trước 20% tương đối thấp, dễ bị lợi dụng. Một số tổ chức, cá nhân đã tham gia đấu giá không nhằm mục đích sử dụng đất thực sự mà để đẩy giá, tạo sốt ảo, rồi bỏ cọc hoặc chuyển nhượng kiếm lời. Trong khi đó, pháp luật lại chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý nghiêm hành vi bỏ cọc.

Hệ quả là nhiều phiên đấu giá bị đẩy giá quá cao rồi bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường, làm tăng mặt bằng giá đất khu vực lân cận, ảnh hưởng tiêu cực đến việc thu hút đầu tư, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư.

Cùng đó, việc giới hạn hình thức thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê đã bộc lộ một số bất cập, nhất là sự thiếu đồng bộ với các luật Nhà ở, Kinh doanh bất động sản. Luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá quy định này chưa tạo điều kiện linh hoạt cho nhà đầu tư gồm doanh nghiệp kinh doanh bất động sản.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu thuê đất trả tiền một lần để chủ động trong tài chính, thuận lợi trong huy động vốn và thế chấp quyền sử dụng đất. Điều này cần thiết với các dự án xã hội như y tế, giáo dục, văn hóa … vốn cần thu hút nguồn lực đa dạng từ khu vực tư nhân. Bên cạnh đó, hình thức cho thuê đất trả tiền hàng năm khiến ngân sách phải chi lớn cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng lại thu hồi vốn chậm.

Ở góc độ cơ quan xây dựng dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết luật hiện hành chưa phù hợp với chủ trương tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Bởi từ 1/7, cả nước bỏ cấp huyện và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và phường/xã. Trong khi đó, luật hiện hành vẫn tồn tại quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, tỉnh và huyện hàng năm.

Chưa kể, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, lĩnh vực có sử dụng đất cũng chưa thống nhất, đồng bộ. Cùng với đó, các dự án đầu tư công hay dự án quan trọng có tính chất cấp bách, đặc thù để phục vụ những nhiệm vụ chính trị, đối ngoại chưa có hoặc chưa phù hợp quy hoạch. Trước đó, các dự án nhóm này đã có ý kiến về chủ trương đầu tư từ cơ quan quản lý.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định việc sửa Luật Đất đai sẽ giúp khơi thông nguồn lực đất đai cho phát triển kinh tế – xã hội, tăng hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai, cũng như đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng.

Dự án luật sửa đổi này dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 10, và có hiệu lực từ đầu 2026 nếu được thông qua.

Ngọc Diễm – Phương Uyên

UBND TP Hà Nội vừa ban hành quyết định điều chỉnh, bổ sung loạt dự án vào kế hoạch sử dụng đất năm 2025 của loạt quận, huyện. Trong đó có nhiều khu đô thị, dự án nhà ở xã hội được đăng ký mới, quy mô vài chục đến hàng trăm ha, tập trung ở quận, huyện như Tây Hồ, Long Biên, Mê Linh, Thanh Trì…

Theo đó, quận Tây Hồ có hai dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang công an nhân dân với tổng diện tích hơn 8,4 ha được đăng ký mới trong năm nay. Trong đó một dự án thuộc quỹ đất 20% của khu đô thị Starlake Tây Hồ Tây và một dự án thuộc khu X1, phường Phú Thượng.

Quận Long Biên có một số dự án đăng ký mới gồm khu nhà ở mới Sông Hồng (139 ha), khu nhà ở Him Lam Vĩnh Tuy (16,2 ha), dự án cao tầng tại ô đất CT2 phường Long Biên. Một dự án nhà xã hội để bán cho cán bộ, công chức, lao động Văn phòng Chủ tịch nước với quy mô hơn 7.700 m2 cũng được bổ sung trong danh mục.

Quận Thanh Xuân có một dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang tại ô đất N02 số 275 Nguyễn Trãi được bổ sung trong danh mục với quy mô 3.600 m2.

Tại huyện Mê Linh, một số khu đô thị hàng trăm ha được đăng ký mới trong năm nay gồm Khu đô thị cao cấp Mê Linh (205 ha), Khu đô thị mới Đại Thịnh (34,4 ha), Khu đô thị mới Mê Linh (40 ha)… Hai khu nhà ở cũng được bổ sung trong danh mục gồm dự án nhà ở Hoàng Văn (9,3 ha) và Tiền Phong (2,6 ha).

Huyện Thanh Trì cũng có ba khu đô thị được bổ sung mới vào kế hoạch sử dụng đất gồm Khu đô thị mới C3-1 tại xã Đại Áng, Khu đô thị mới tại xã Liên Ninh, Khu đô thị mới Cầu Bươu. Một số khu nhà ở xã hội cũng được thêm mới gồm dự án nhà xã hội Tân Triều, khu nhà xã hội cho lực lượng vũ trang tại xã Thanh Liệt, dự án nhà xã hội tại ô đất A18 thuộc Khu chức năng đô thị Nam đường Vành đai 3, xã Thanh Liệt…

Ngoài dự án nhà ở, nhiều dự án hạ tầng công cộng được bổ sung vào kế hoạch sử dụng đất như cầu Tứ Liên (quận Tây Hồ) quy mô 24 ha hay khu vui chơi, giải trí, thể thao Vân Tảo (huyện Thường Tín) hơn 66 ha.

Trước đó, thành phố cũng cập nhật 237 dự án nhà ở thương mại, nhà xã hội với hơn 321.000 căn vào kế hoạch phát triển giai đoạn 2021-2025 (đợt 5). Riêng nhà ở xã hội có 17 dự án được bổ sung trong danh mục với tổng diện tích sàn gần 1,4 triệu m2, cung cấp hơn 18.000 căn.

Năm nay, Thủ tướng cũng giao thành phố hoàn thành 4.670 căn nhà xã hội. Tuy nhiên, ông lưu ý việc phát triển loại nhà này không chỉ tập trung ở “nơi còn nhiều đất” như Đông Anh, trong khi nơi không còn nhiều quỹ đất như quận Nam Từ Liêm thì không làm.

Theo dự báo của nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường, nguồn cung nhà ở tại Hà Nội dồi dào hơn từ năm nay. CBRE dự báo Thủ đô có thể đón nhận khoảng 31.700 căn hộ trong năm 2025, chủ yếu ở các vùng ven như Đan Phượng, Long Biên, Đông Anh…

Ngọc Diễm

Thông tin trên nằm trong Nghị quyết bổ sung danh mục dự án thu hồi đất năm 2025 được HĐND TP Hà Nội thông qua ngày 25/2.

Thành phố sẽ thu hồi hơn 770 ha tại 8 quận, huyện để triển khai các dự án khu đô thị, nhà xã hội tập trung. Huyện Đông Anh có nhiều dự án nhất với 5 khu đô thị, theo sau là Mê Linh, Sóc Sơn, Thanh Trì với hai dự án mỗi huyện.

Danh sách bổ sung hai khu nhà ở xã hội tập trung, gồm dự án Green Link City tại huyện Đông Anh và khu nhà xã hội tại lô đất HH4 tại quận Long Biên.

Về kinh phí bố trí bồi thường, giải phóng mặt bằng, các dự án ngoài ngân sách do chủ đầu tư bố trí theo tiến độ đầu tư. Còn dự án thuộc ngân sách cấp huyện sẽ do các quận, huyện, thị xã bố trí.

Sau nhiều năm khan hiếm các dự án nhà ở, từ 2025, thị trường Hà Nội được dự báo đón thêm nguồn cung chung cư, nhà xã hội dồi dào. Hãng dịch vụ tư vấn bất động sản Savills dự báo khoảng 25.200 căn hộ sẽ ra mắt thị trường trong năm nay. 70% thị phần đến từ các dự án đại đô thị với phân khúc hạng B chiếm chủ yếu.

Từ năm 2026 trở đi, khoảng 70.000 căn từ 91 dự án sẽ được mở bán. Phần lớn nguồn cung sơ cấp đến từ khu vực vùng ven như Đông Anh, Hoài Đức và Hoàng Mai.

Nguồn cung nhà xã hội tại Thủ đô cũng có xu hướng cải thiện. Năm nay, thành phố dự kiến hoàn thành 4.670 căn nhà ở xã hội. Thành phố cũng rà soát, bổ sung khoảng 15 khu đất mới để đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội, với 2.000 căn hộ mỗi khu. Trong đó, 2-3 khu sẽ được bố trí xây nhà ở công nhân gần các khu công nghiệp.

Ngọc Diễm