Đề xuất trên được TS Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng BIDV, nêu tại tọa đàm giải pháp đảm bảo có ít nhất một triệu căn nhà xã hội, ngày 1/4.

Trước đó, trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương vào cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” nhằm phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thành lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

TS Cấn Văn Lực cho biết Quỹ nhà ở quốc gia có thể huy động từ 4 nguồn vốn gồm ngân sách, phát hành trái phiếu dành cho dự án nhà xã hội, huy động từ người mua nhà và các tổ chức tài chính trong, ngoài nước. Quỹ này sẽ cho vay với nhóm đủ điều kiện mua nhà xã hội và người trẻ dưới 35 tuổi như chỉ đạo của Thủ tướng. Theo ông, hai nhóm này phải có tích lũy và thu nhập ổn định. Họ có thể nộp một phần tiền tiết kiệm vào quỹ để đảm bảo dòng tiền mua nhà.

Ông nói, việc phát triển Quỹ nhà ở quốc gia cần tính toán đến cấu trúc nguồn vốn. Nhìn từ kinh nghiệm quốc tế, ông Lực cho rằng tỷ lệ cho vay người mua nhà và chủ đầu tư nên là 70-30.

Trước quan ngại Quỹ nhà ở quốc gia có thể “hết tiền” vì chưa rõ ràng nguồn thu, ông Lực cho rằng cần phát triển theo nguyên tắc “lấy mỡ nó rán nó”. Tức là quỹ cần có cơ chế phát triển vốn bền vững, không chỉ dừng ở việc chi. Nguồn thu này có thể lấy từ chính phí bảo lãnh chủ đầu tư, người mua nhà hoặc từ cho vay với lãi suất ưu đãi bằng 50-70% mức lãi thị trường.

Hiện nhóm ngân hàng quốc doanh (Agribank, Vietcombank, Vietinbank và BIDV) cho vay mua nhà với lãi suất ưu đãi 5,5-6%, áp dụng cho 6-12 tháng đầu. Sau giai đoạn ưu đãi, lãi suất thả nổi được tính bằng lãi suất huy động 12 tháng cộng biên độ 3,5-4%. Còn nhóm ngân hàng cổ phần cho vay lãi suất thả nổi khoảng 10-11% một năm. Như vậy, với đề xuất lãi vay bằng 50-70% thị trường, lãi ưu đãi của Quỹ nhà ở quốc gia vào khoảng 5-7%.

Cùng quan điểm ông Lê Văn Bình, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng Quỹ nhà ở quốc gia nếu chỉ dùng để xây nhà xã hội sẽ “không đủ”. Bởi vốn cấp cho quỹ từ ngân sách mang tính chất là “vốn mồi”, khó đáp ứng quy mô phát triển nhà xã hội với mục tiêu ít nhất 1 triệu căn đến 2030.

“Quỹ nhà ở quốc gia cần xây dựng cơ chế thu chi rõ ràng, có thể ứng trước chi phí giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư sau đó thu lại”, ông Bình cho hay.

Ông Chử Văn Hải, Trưởng phòng Phát triển và Quản lý nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết Bộ này đang đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia là quỹ tài chính ngoài ngân sách do Thủ tướng thành lập, hoạt động không vì lợi nhuận.

Theo ông, đây sẽ quỹ của Nhà nước dành phát triển nhà cho thuê, học tập từ mô hình của nhiều quốc gia trên thế giới. Quỹ nhà ở này sẽ hỗ trợ cấp bù lãi suất chênh lệch cho chủ đầu tư.

Liên quan đề xuất tăng mức lợi nhuận xây nhà ở xã hội lên 13%, đại diện Bộ Xây dựng cho hay ý tưởng trên dựa trên kiến nghị của nhiều địa phương và chủ đầu tư nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích. Việc tăng định mức lợi nhuận có thể khuyến khích các doanh nghiệp tham gia phát triển dự án, tuy nhiên ông Hải lưu ý “giá bán nhà xã hội có thể tăng theo”.

Góp ý đề xuất trên của Bộ Xây dựng, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho rằng “nên giữ định mức 10%” như quy định cũ. Ông nói, đặt trong bối cảnh trước đây, doanh nghiệp xây nhà xã hội gặp nhiều vướng mắc pháp lý, tốn chi phí. Quy định yêu cầu hạch toán tổng thể dự án nên chủ đầu tư chỉ được hưởng 10% lợi nhuận trên toàn quỹ đất.

Hiện nay, với những đột phá về chính sách phát triển nhà xã hội, ông Đỉnh cho rằng mức trần lợi nhuận 10% là phù hợp. Bởi lãi định mức chỉ tính cho quỹ đất xây nhà xã hội, còn lại phần 20% làm thương mại dịch vụ được miễn tiền thuê đất và doanh nghiệp được hưởng toàn bộ lợi nhuận phần này. Nếu làm nhà ở thương mại, chủ đầu tư sẽ phải nộp tiền thuế đất.

Theo đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội tới 2030, đến năm 2024 cả nước phát triển 130.000 căn. Tuy nhiên, báo cáo từ Bộ Xây dựng cho thấy dù nỗ lực, các địa phương chỉ hoàn thành được 21.000 căn, tương ứng hơn 16% kế hoạch.

Tại hội nghị trực tuyến toàn quốc đầu tháng 3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cho biết việc phát triển nhà xã hội đã được bàn nhiều nhưng triển khai chưa hiệu quả. Thủ tướng nói, có thể giao dự án trực tiếp cho doanh nghiệp, không cần qua đấu thầu, miễn đảm bảo công khai, minh bạch.

Trước đó, Thủ tướng đã giao chỉ tiêu cả nước cần xây xong hơn 100.000 căn nhà xã hội trong năm nay. Bắc Ninh và Hải Phòng có chỉ tiêu cao nhất, vượt 10.000 căn mỗi địa phương. Với Hà Nội và TP HCM, chỉ tiêu hoàn thành nhà xã hội năm nay lần lượt 4.670 căn và gần 2.900 căn.

5 năm tới, cả nước cần đạt mục tiêu hơn 995.000 căn hộ. Trong đó, Hà Nội cần hoàn thành gần 45.000 căn, còn TP HCM khoảng 67.000 căn.

Ngọc Diễm

 

 

Hàng trăm người thức trắng đêm nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội

Từ 21h ngày 29/6, nhiều người xếp hàng trước trụ sở Công ty Cổ phần Đức Mạnh trên đường Hùng Vương, phường Thanh Khê, Đà Nẵng. Lượng người sau đó tăng dần lên. Nhiều người xếp hàng xuyên đêm, tìm chỗ ngủ tạm để giành suất đăng ký mua căn hộ thuộc dự án nhà ở xã hội An Trung 2.

Người dân cho biết, doanh nghiệp thông báo 8h ngày 30/6 mới bắt đầu tiếp nhận hồ sơ, nhưng lo ngại đông người quan tâm đến dự án này nên đã chủ động đến từ đêm hôm trước. Thậm chí, nhiều người mang theo ghế xếp đồ ăn, thức uống để “cắm chốt” qua đêm.

Dòng người sau đó xếp hàng nối dài quanh tòa nhà. Nhiều người xếp hàng trong khu vực chủ đầu tư dự án An Trung 2 đã căng dây, tranh thủ nằm ngủ. Đến sáng sớm hôm nay, nhiều người tiếp tục đổ về. Gần trưa, dòng người xếp hàng có lúc tràn xuống vỉa hè, lòng đường.

Anh Hoàng, trú quận Liên Chiểu, cho biết đến trụ sở công ty lúc 7h sáng, khi hàng dài những người đến trước đã đứng chờ đợi. Do số lượng người quá đông, đến gần 9h anh vẫn chưa lấy được số thứ tự. “Người đông quá, chen mãi vẫn không vào được”, anh nói, bày tỏ lo lắng về việc khó nộp được hồ sơ.

Cảnh xô đẩy, chen lấn đã xảy ra. Nhiều người dù mồ hôi nhễ nhại, mệt mỏi nhưng vẫn kiên nhẫn đứng chờ, nuôi hy vọng mua được căn hộ nhà ở xã hội giá phải chăng. Ở dự án này, liên danh Công ty Đức Mạnh và Công ty Đầu tư & Xây dựng 579 (DMC–579) làm chủ đầu tư, cung cấp 633 căn hộ, gồm 288 căn khối A và 345 căn khối B, diện tích 50–66 m2, giá trung bình khoảng 16 triệu đồng/m2.

Mức giá trên được xem là phù hợp với đa số người lao động, người có thu nhập thấp, cần một căn hộ để an cư tại trung tâm Đà Nẵng, vì dự án trên đường Ngô Quyền, gần cầu Rồng. Việc mở bán căn hộ đúng vào thời điểm công bố sáp nhập Quảng Nam và Đà Nẵng thành thành phố Đà Nẵng mới, nhu cầu về nhà ở cao.

Tính đến cuối năm 2024, Đà Nẵng đã hoàn thành 41 dự án nhà ở xã hội với 10.687 căn hộ và 1.146 phòng ký túc xá sinh viên, trong đó khoảng 12.000 căn được đầu tư bằng ngân sách, chiếm hơn 80% tổng số căn hộ nhà ở xã hội trên cả nước. Năm 2025, thành phố được giao hoàn thành 1.500 căn, hướng tới mục tiêu 2.500 căn trong năm và 9.355 căn giai đoạn 2021–2025.

Đến năm 2030, dự kiến sẽ phát triển thêm 69 dự án trên 54 khu đất. Nhiều dự án đang triển khai như khu A2‑4 Ngũ Hành Sơn (830 căn), nhà ở công nhân KCN Hòa Cầm (785 căn), nâng cấp ký túc xá phía Tây (728 căn), cùng các khu tái định cư Hòa Hiệp 4 (1.564 căn), Nam cầu Cẩm Lệ (1.955 căn), Trịnh Công Sơn (649 căn).

Đà Nẵng hiện dẫn đầu cả nước về quỹ nhà ở xã hội thuộc tài sản công, chiếm 67% tổng số căn hộ, phục vụ người thu nhập thấp, công nhân, sinh viên và công chức theo định hướng an sinh “5 không, 3 có”, trong đó có nhà ở.

Ngọc Trường

Theo quyết định của UBND tỉnh Bình Định, địa phương giao các sở ngành hoàn tất công bố hồ sơ mời thầu dự án Khu đô thị, du lịch, văn hóa thể thao hồ Phú Hòa trước ngày 30/6. Trước đó, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Hải Giang cho biết tỉnh đã hoàn tất thủ tục thu hồi dự án và chuẩn bị tổ chức đấu thầu chọn nhà đầu tư mới.

Dự án Khu đô thị, du lịch, văn hóa thể thao hồ Phú Hòa nằm bao quanh hồ Phú Hòa, thuộc hai phường Quang Trung và Trần Hưng Đạo, TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Khu vực này được xem là “đất vàng” giữa trung tâm thành phố. Dự án này có quy mô hơn 300 ha, tổng vốn đầu tư khoảng 5.000 tỷ đồng được phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500 từ tháng 7/2015.

Tuy nhiên, sau khi san lấp mặt bằng đất lấy từ núi Bà Hỏa, dự án bị “đắp chiếu”, hoang hóa suốt gần một thập kỷ.

Trước đây, tỉnh Bình Định từng dự kiến dùng quỹ đất tại khu đô thị hồ Phú Hòa để thanh toán cho hai dự án BT do Tập đoàn Phúc Lộc đề xuất đầu tư. Tuy nhiên, các công trình sau đó chậm tiến độ, nảy sinh nhiều vướng mắc trong thi công và quản lý, nên bị dừng lại.

Hiện địa phương chuyển hướng sang đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư mới. Việc tổ chức đấu thầu lại được kỳ vọng sẽ đưa dự án hơn 300 ha giữa trung tâm TP Quy Nhơn thoát khỏi cảnh hoang hóa.

Bình Định là tỉnh thuộc duyên hải Nam Trung Bộ, có tiềm năng phát triển đa ngành, với thế mạnh là công nghiệp, cảng biển, du lịch và logistics. Theo quy hoạch đến năm 2030, tầm nhìn 2050, Bình Định đặt mục tiêu trở thành tỉnh phát triển hàng đầu vùng Bắc Trung Bộ và duyên hải Trung Bộ.

Tháng 5, tỉnh thu hút 11 dự án mới với tổng vốn hơn 2.500 tỷ đồng. Lũy kế 5 tháng đầu năm, Bình Định thu hút đầu tư 50 dự án, tổng vốn đăng ký trên 16.220 tỷ đồng.

Theo Nghị quyết 60, Bình Định sáp nhập với Gia Lai, hình thành tỉnh mới giữ tên Gia Lai, diện tích hơn 21.500 km2, dân số trên 3,5 triệu người. Từ ngày 1/7, tỉnh Gia Lai mới sẽ đi vào hoạt động, trung tâm chính trị – hành chính đặt tại TP Quy Nhơn.

Phương Uyên

TP HCM trong tháng 3 đã cấm các hoạt động khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch (thuê ngắn hạn, theo ngày, giờ, Airbnb…) tại các dự án chung cư. Quy định này dự kiến áp dụng rộng rãi với các thị trường khác tại Việt Nam. Dù vấp phải nhiều phản ứng từ nhà đầu tư dịch vụ lưu trú Airbnb và các hộ dân sở hữu chung cư, giới chuyên gia cho rằng đây là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động lưu trú du lịch.

Đánh giá tác động của chính sách trên diện rộng, ông Mauro Gasparott, Giám đốc cấp cao bộ phận tư vấn khách sạn Savills Đông Nam Á, cho rằng mô hình kinh doanh Airbnb tại các chung cư giúp mở rộng lựa chọn cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra nhiều vấn đề phức tạp về an ninh, dịch vụ và tạo sự cạnh tranh cho các ngành lưu trú du lịch hợp pháp là khách sạn, căn hộ dịch vụ. “Việc cấm mô hình Airbnb trong chung cư có thể mang lại nhiều lợi ích cho các kênh lưu trú du lịch kể trên”, ông nói.

Xét theo từng loại hình, ông Mauro Gasparott cho rằng tổng nguồn cung Airbnb hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với số lượng phòng khách sạn. Do đó, cấm dịch vụ này sẽ là cơ hội cho các khách sạn boutique (khách sạn có sức chứa nhỏ cung cấp dịch vụ cá nhân) phát triển, còn tác động đến thị trường khách sạn nói chung là không lớn.

“Với phân khúc căn hộ dịch vụ, căn hộ du lịch (condotel) vốn có sự tương đồng với Airbnb về tiện ích, dịch vụ và đối tượng khách hàng sẽ là loại hình nhận thấy những lợi ích rõ rệt nhất sau lệnh cấm”, ông nhìn nhận.

Nguồn cung căn hộ dịch vụ, du lịch mang thương hiệu tại TP HCM vẫn còn thấp so với các thủ đô khác trong khu vực châu Á, việc hợp thức hoá căn hộ condotel vẫn còn nhiều khó khăn khiến mô hình này chưa nở rộ ở các đô thị lớn. Một khi kênh lưu trú là Airbnb, bị ngăn chặn, phân khúc căn hộ dịch vụ, du lịch sẽ thu hút thêm nhóm lưu trú ngắn ngày, đặc biệt khi được tích hợp vào các dự án phức hợp có văn phòng hoặc khu bán lẻ, tạo ra mô hình lưu trú bền vững hơn.

Ông Mauro Gasparott dự báo sắp tới thị trường sẽ chứng kiến sự gia tăng của các đơn vị vận hành căn hộ dịch vụ nhỏ lẻ và độc lập tại nhiều khu vực khác nhau trong các thành phố lớn, nhằm lấp đầy khoảng trống Airbnb và đáp ứng nhu cầu thay đổi của người dùng.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia Savills, với sự gia tăng của các quy định kiểm soát mô hình Airbnb, Việt Nam có thể chứng kiến sự phát triển của các nền tảng cho thuê ngắn hạn chuyên nghiệp và hợp pháp, hoặc các mô hình kết hợp giữa nhà ở và lưu trú. Những hình thức này vừa tuân thủ quy định của chính phủ trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu thị trường, tương tự các mô hình căn hộ dịch vụ cao cấp (branded residences) hoặc condotel phát triển trên đất thương mại, cung cấp sản phẩm phù hợp với nhu cầu mua để cho thuê (buy to lease).

Theo đại diện Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars), Luật Nhà ở 2023 quy định rất rõ chung cư sử dụng cho mục đích để ở, không được sử dụng vào mục đích khác. Việc cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn theo ngày, theo giờ về mặt pháp lý cần được hiểu là hoạt động kinh doanh lưu trú ngắn ngày.

Một khi đã nhận định là kinh doanh phải gắn với các dịch vụ quản lý chuyên nghiệp, tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy… Còn với loại hình nhà ở vốn được phát triển không có chức năng này, khi cho thuê để lưu trú dễ dẫn tới tình trạng quá tải dịch vụ, tiện ích, an ninh trật tự không đảm bảo…

Ban quản trị chung cư cũng không có kỹ năng, chuyên môn vận hành như quản lý khách sạn nên khó quản lý được khách ra vào, vừa không khai thác tốt du lịch vừa dễ gây hệ lụy an toàn, chất lượng dịch vụ cho lưu trú. Nên việc cấm cho thuê căn hộ chung cư để lưu trú ngắn ngày được chuyên gia Vars nhận định là hợp lý. Các địa phương nên tạo điều kiện cho những mô hình lưu trú du lịch chuyên nghiệp phát triển, vừa tăng tính trải nghiệm du lịch, vừa hợp pháp và hài lòng các bên.

Theo Savills, cấm Airbnb phản ánh nỗ lực của chính phủ trong việc chuyên nghiệp hóa lĩnh vực cho thuê. Với cư dân, quy định này có thể mang lại lợi ích khi hạn chế việc sử dụng sai mục đích các tiện ích chung và nâng cao an ninh trong tòa nhà. Tuy nhiên, với các nhà đầu tư bất động sản nhắm đến lợi nhuận từ cho thuê ngắn hạn, lệnh cấm có thể làm giảm khả năng gia tăng thu nhập từ tài sản.

Ngoài ra việc ngăn chặn lưu trú ngắn hạn sẽ có những tác động nhất định đến thị trường du lịch khi đây là lựa chọn lưu trú ưa chuộng của các khách du lịch theo nhóm, tìm kiếm sự linh hoạt và trải nghiệm sống như người bản địa mà khách sạn truyền thống khó đáp ứng. Mô hình này cũng đóng góp trực tiếp vào nền kinh tế địa phương, nổi tiếng với việc tạo ra những trải nghiệm du lịch chân thực, nhờ sự kết nối trực tiếp giữa chủ nhà và khách thuê.

Việc hạn chế thuê ngắn hạn trong căn hộ chung cư có thể làm giảm sức hút đối với nhóm khách du lịch theo hình thức trải nghiệm và những người làm việc từ xa. Bởi những người này thường sử dụng các căn hộ này như nơi lưu trú dài hạn kết hợp giữa công việc và sinh hoạt, đặc biệt là tại các điểm đến ven biển như Nha Trang hay Đà Nẵng.

Dù vậy, ông Mauro Gasparott cho rằng thị trường Việt Nam rất linh hoạt và sẽ luôn có sự điều chỉnh phù hợp với những thay đổi từ chính sách. Quy định này có thể mang lại những thay đổi đáng kể trong cách thị trường cho thuê ngắn hạn vận hành, ảnh hưởng đến các nhà đầu tư, người thuê, và cả ngành du lịch nhưng cũng sẽ mở ra cơ hội mới cho các mô hình lưu trú chuyên nghiệp, hợp pháp và tuân thủ quy định chặt chẽ hơn.

Phương Uyên