Ngày 12/5, Quốc hội thảo luận về Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi). Quy định hiện hành không cho phép doanh nghiệp được bù trừ lãi của kinh doanh bất động sản, chuyển nhượng dự án với lỗ trừ mảng kinh doanh khác khi xác định thu nhập tính thuế. Việc này để đảm bảo đóng góp ngân sách với các khoản lợi nhuận lớn từ kinh doanh bất động sản, chuyển nhượng dự án của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, dự thảo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi) đã “mở” với quy định này, để tháo gỡ vướng mắc và công bằng cho các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản với đơn vị khác.

Ông Mai Văn Hải, Phó trưởng đoàn tỉnh Thanh Hóa đồng ý nên cho phép doanh nghiệp bất động sản được bù trừ lỗ. Tuy nhiên, ông lưu ý điều kiện, tiêu chí đưa ra không để doanh nghiệp có chủ đích tạo ra lỗ để giảm thuế, trục lợi chính sách và xử lý nghiêm hành vi gian lận với đơn vị bù trừ lỗ sai quy định.

Đề nghị có quy định “mở” hơn với doanh nghiệp kinh doanh bất động sản cũng được ông Phạm Văn Hòa, đại biểu tỉnh Đồng Tháp, nêu.

“Doanh nghiệp kinh doanh nhiều lĩnh vực, trong đó bất động sản lời còn mảng khác lỗ. Chúng ta không cho họ khấu trừ sẽ không hợp lý”, ông nói, đồng thời đề nghị bổ sung quy định phòng ngừa để đảm bảo khách quan giữa các doanh nghiệp.

Trước đó, tại báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo luật của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, cơ quan này cho biết cũng có ý kiến lo ngại về rủi ro khi thực hiện chính sách này, vì doanh nghiệp có thể lợi dụng làm giảm nghĩa vụ thuế kinh doanh bất động sản, chuyển nhượng dự án đầu tư thông qua việc được bù trừ với lỗ từ mảng kinh doanh khác. Tức là, doanh nghiệp có thể được hạch toán lỗ có chủ đích.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ cần có đánh giá tác động kỹ hơn và chịu trách nhiệm khi thực hiện để loại trừ rủi ro, tránh bị lợi dụng chính sách và ảnh hưởng đến số thu từ lĩnh vực kinh doanh bất động sản.

Dự thảo luật cũng bổ sung quy định về chuyển lỗ của doanh nghiệp. Theo đó, công ty có lỗ (gồm đơn vị chuyển nhượng quyền hoặc dự án thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản) được chuyển khoản này sang năm sau và trừ vào thu nhập tính thuế. Thời gian doanh nghiệp được chuyển lỗ tối đa 5 năm.

Ông Đào Chí Nghĩa, Phó trưởng đoàn TP Cần Thơ, cho hay thực tế nhiều doanh nghiệp cố tình báo lỗ để trốn thuế, nhưng việc xử lý khó khăn, không kịp thời. Ông cho rằng cần bổ sung tiêu chí cụ thể hơn về chủ thể này, để tránh trục lợi chính sách.

Ngoài ra, thời gian doanh nghiệp được chuyển lỗ tối đa 5 năm, ông Nghĩa nói quá dài. “Cần điều chỉnh, tránh doanh nghiệp lợi dụng chuyển lỗ giảm thu nhập tính thuế. Khi đó, đơn vị kinh doanh kém buộc phải nỗ lực cải thiện tình hình”, Phó trưởng đoàn TP Cần Thơ đề nghị.

Liên quan tới ưu đãi thuế, theo dự luật mức ưu đãi 15-17% không áp dụng với thu nhập từ chuyển nhượng vốn bất động sản, dự án đầu tư và khai thác tài nguyên quý hiếm. Theo ông Nghĩa, thu nhập từ chuyển nhượng vốn, quyền tham gia dự án đầu tư mà không được ưu đãi thuế sẽ cản trở hoạt động mua bán sáp nhập, tái đầu tư khi xu hướng này ngày càng phổ biến.

“Việc không được nhận ưu đãi có thể làm giảm động lực cho các nhà đầu tư”, ông nói và đề nghị mở rộng ưu đãi này với các loại hình bất động sản công nghiệp, logistics hoặc khu công nghiệp công nghệ cao; chuyển nhượng vốn trong trường hợp tái cơ cấu doanh nghiệp.

Anh Minh

Chiều 1/12, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai. Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm nhất là trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội khi chủ đầu tư đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất, sau đó HĐND cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại để giao cho họ.

Ông Trần Văn Tiến, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng quy định này rất khó khả thi bởi phải đáp ứng đồng thời cả hai điều kiện về diện tích và chủ sở hữu đất. Theo ông, cơ quan soạn thảo cần làm rõ tại sao lại đặt ra tỷ lệ đồng thuận là 75%, thay vì một mức khác như 60%. “Cần khảo sát, đánh giá xem còn bao nhiêu dự án đạt được cả hai tiêu chí hay chỉ đạt được một trong hai”, đại biểu nêu.

Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng Dương Khắc Mai đánh giá trường hợp được bổ sung tại dự thảo là giải pháp cho những điểm nghẽn trong nhiều năm qua, tránh tình trạng cả dự án phải dừng vì người dân không đồng ý. Tuy nhiên, ông Mai cũng lưu ý cần làm rõ cơ sở khoa học của tỷ lệ đồng thuận 75% nhằm đảm bảo hài hòa lợi ích khi áp dụng. Ông cho rằng nếu cơ quan soạn thảo cung cấp số liệu thống kê về số lượng các dự án bị tắc do thỏa thuận, hay tỷ lệ phổ biến mà nhà đầu tư đàm phán được sẽ thuyết phục hơn.

Tương tự, bà Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên kiêm nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng cho rằng ban soạn thảo cần xác định tỷ lệ đồng thuận 75% sẽ áp dụng cho các dự án thế nào để đảm bảo ổn định xã hội, an ninh trật tự tại địa phương, nhất là sự đồng thuận của người dân. Bởi theo bà, các dự án sẽ khác nhau về diện tích, quy mô. Đại biểu đoàn Gia Lai cũng đánh giá tỷ lệ 25% còn lại tiềm ẩn những vấn đề gây bất ổn xã hội, khiếu nại, khiếu kiện hành chính.

Ông Hà Sỹ Đồng, nguyên quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đề nghị Quốc hội cân nhắc tỷ lệ 75% hoặc chỉ áp dụng nó với những dự án trọng điểm quốc gia, hạ tầng chiến lược, dự án đã bồi thường kéo dài nhiều năm không xong, thay vì sử dụng đại trà. Để tăng độ an toàn pháp lý, sức thuyết phục, ông Đồng góp ý có thể tăng tỷ lệ đồng thuận lên 80-85% để tăng độ an toàn pháp lý, sức thuyết phục.

Đại biểu cho rằng điều quan trọng trong vấn đề này không phải tỷ lệ, mà nằm ở cơ chế xác định giá bồi thường, cơ chế đối thoại, tái định cư, giám sát độc lập. Vì vậy, ông đề xuất phải có hội đồng thương lượng độc lập, mời tổ chức định giá đất uy tín, công khai minh bạch toàn bộ hồ sơ. Qua đó, người dân có thể thấy chính sách không phải ép buộc, mà là cùng thỏa thuận trên nền công bằng.

“Một chính sách đất đai sẽ chỉ có giá trị khi người dân thấy mình được tôn trọng, quyền lợi được bảo đảm trước khi Nhà nước thu lại đất cho mục tiêu phát triển”, ông Hà Sỹ Đồng cho hay.

Tại dự thảo mới nhất trình Quốc hội hôm 30/11, Chính phủ đã bổ sung 2 phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với trường hợp khi đạt tỷ lệ đồng thuận 75%, HĐND cấp tỉnh sẽ thu hồi phần còn lại.

Nhiều đại biểu đều ủng hộ phương án thứ hai là nếu giá đất trung bình đã thỏa thuận cao hơn mức bồi thường theo phương án của Nhà nước, phần chênh lệch này sẽ do nhà đầu tư trả thêm. Số tiền chênh lệch này được tính vào chi phí đầu tư của dự án.

Phó đoàn đại biểu TP Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng phương án này có sự hài hòa hơn giữa lợi ích của Nhà nước, người có đất bị thu hồi và chủ đầu tư. Vì vậy, nó sẽ giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện. Tương tự, Phó đoàn đại biểu Khánh Hòa Đàng Thị Mỹ Hương cũng nhận xét phương án hai phần nào hạn chế về giá bồi thường thấp hơn so với giá thị trường, gây thiệt hại cho người có đất bị thu hồi.

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, theo ông, để đáp ứng mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế hai con số, dự thảo cần bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất gồm các dự án trong khu thương mại tự do, tài chính quốc tế; thu hồi đất để tạo quỹ đất thanh toán dự án theo hợp đồng; thu hồi đất với phần diện tích còn lại sau khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và 75% chủ sở hữu.

Với các góp ý về tỷ lệ 75%, Bộ trưởng nói rằng cơ quan soạn thảo xác định đây là trường hợp đặc biệt cần phải được cân nhắc đánh giá kỹ trên các khía cạnh về kinh tế – xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của người dân. Theo ông Thắng, dự thảo nghị quyết đã quy định HĐND cấp tỉnh có trách nhiệm xem xét, quyết định việc thu hồi phần diện tích còn lại khi nhà đầu tư đã thỏa thuận được trên 75% diện tích và với trên 75% số lượng người sử dụng đất.

Với phương án bồi thường, Bộ trưởng cho biết, Chính phủ sẽ phối hợp với cả cơ quan thẩm tra nghiên cứu để lựa chọn phương án và báo cáo với Quốc hội.

Dự kiến, Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào 11/12.

Anh Tú

Tổng Bí thư Tô Lâm vừa thay mặt Bộ Chính trị ký Nghị quyết 68 ngày 4/5 về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó nhấn mạnh cần tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận các nguồn lực về đất đai.

Nghị quyết nêu cần có cơ chế, chính sách phù hợp kiểm soát biến động giá đất, nhất là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp. Chính sách này giúp hạn chế tối đa ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư, sản xuất – kinh doanh của doanh nghiệp.

Luật Kinh doanh bất động sản 2023 và Nghị định 96 có hiệu lực từ 1/8/2024 cũng đã bổ sung cơ chế điều tiết thị trường địa ốc, nêu rõ vai trò của từng cơ quan liên quan. Biện pháp điều tiết thị trường bất động sản được thực hiện khi chỉ số giá giao dịch tăng hoặc giảm trên 20% trong ba tháng hoặc khi thị trường có các biến động khác ảnh hưởng đến ổn định kinh tế – xã hội.

Biến động trên thị trường được Bộ Xây dựng đánh giá dựa theo chỉ số giá, lượng giao dịch và các chỉ số về kinh tế – xã hội thuộc các lĩnh vực khác liên quan bất động sản.

Bộ Chính trị cũng yêu cầu chậm nhất trong năm nay phải hoàn thành xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai kết nối với Trung tâm dữ liệu quốc gia và các cơ sở dữ liệu có liên quan. Nhà điều hành cần áp dụng giao dịch điện tử trong lĩnh vực đất đai; giảm thiểu thời gian giải quyết thủ tục thuê đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; hỗ trợ tích cực trong giải phóng mặt bằng.

Các địa phương sẽ được sử dụng ngân sách hỗ trợ chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, vườn ươm công nghệ. Điều kiện là chủ đầu tư phải dành một phần quỹ đất đã đầu tư cho các doanh nghiệp công nghệ cao, nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê.

Các địa phương căn cứ thực tế, xác định quỹ đất với từng khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đảm bảo bình quân tối thiểu 20 ha mỗi khu hoặc 5% tổng quỹ đất. Nhà nước có chính sách giảm tối thiểu 30% tiền thuê lại đất cho các đối tượng này trong 5 năm đầu kể từ ngày ký hợp đồng thuê đất. Khoản tiền thuê đất được giảm sẽ hoàn trả cho chủ đầu tư thông qua việc khấu trừ tiền thuê đất phải nộp.

Cùng đó, nhà điều hành cần tập trung tháo gỡ vướng mắc với các dự án chậm tiến độ; đưa vào khai thác nguồn lực đất đai bị lãng phí hoặc tranh chấp kéo dài. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo sẽ được áp dụng chính sách hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công chưa sử dụng tại địa phương.

Toàn văn Nghị quyết 68 về Phát triển kinh tế tư nhân

Ngọc Diễm