Tăng tốc, quyết liệt triển khai

Nhiều doanh nghiệp bất động sản đang đồng loạt tăng tốc đầu tư vào nhà ở xã hội, tạo nên làn sóng phát triển mới ở phân khúc vốn khan hiếm nguồn cung suốt nhiều năm qua. Các dự án được khởi công và mở rộng liên tục tại nhiều tỉnh, thành, mở ra cơ hội tiếp cận nhà ở tốt hơn cho nhóm thu nhập thấp và trung bình – những người chịu áp lực lớn nhất từ thị trường nhà ở thương mại có giá quá cao.

Trong số này, hàng loạt tập đoàn lớn và doanh nghiệp phát triển nhà ở vừa và nhỏ đều công bố kế hoạch xây dựng hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn căn hộ trong giai đoạn 2024-2030. Các dự án trải rộng từ Hà Nội, TPHCM đến nhiều địa phương như Hải Phòng, Đồng Nai, Cà Mau, Hà Nam… với quy mô tăng mạnh so với các năm trước.

Trong đó, Vingroup là đơn vị gây chú ý khi đăng ký xây dựng 500.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, tương đương một nửa mục tiêu Chính phủ giao toàn quốc. Doanh nghiệp đang triển khai các dự án Happy Home tại 7 tỉnh, thành và đưa dần ra thị trường hàng chục nghìn căn ở nhiều khu vực.

Tại phía Nam, Kim Oanh Group cho biết đang phát triển tổng cộng khoảng 18.500 căn nhà ở xã hội sau 3 năm đẩy mạnh đầu tư, với kế hoạch nâng lên 50.000 căn vào năm 2028. Nhiều dự án mới tại Đồng Nai và TPHCM đã được khởi công trong năm nay.

Đơn vị theo đuổi dòng nhà ở vừa túi tiền từ sớm như Nam Long cũng mở rộng quy mô khi đã phát triển khoảng 5.000 căn EHomeS, tiếp tục xây thêm hơn 600 căn tại Cần Thơ và chuẩn bị triển khai thêm tại Đồng Nai. Công ty đặt mục tiêu đạt 60.000 căn nhà ở xã hội và nhà ở vừa túi tiền đến năm 2030.

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ghi nhận sự vào cuộc của Địa ốc Hoàng Quân, đơn vị đang hướng đến mục tiêu 50.000 căn trên cả nước. Riêng tại Cà Mau, doanh nghiệp đã được chấp thuận triển khai hai dự án quy mô gần 1.000 căn và nhiều hạng mục khác. Tính đến nay, Hoàng Quân cho biết đã hoàn thành khoảng 10.000 căn và đang triển khai thêm 40.000 căn tại nhiều địa phương.

Ngoài những doanh nghiệp kể trên, nhiều tập đoàn khác cũng chạy đua mở rộng quỹ nhà ở xã hội. Sun Group được giao quỹ đất khoảng 18ha trong một khu đô thị phía Bắc để phát triển loại hình này và đã triển khai thêm dự án tại Hà Nam. HUD, tổng công ty nhà nước, cũng khởi công dự án HUD Thủ Đức và chuẩn bị mở bán hơn 270 căn nhà ở xã hội tại Bình Dương.

Tổng thể, nguồn cung nhà ở xã hội mới đang tăng mạnh tại hàng loạt tỉnh, thành thay vì chỉ tập trung tại các đô thị lớn như trước. Làn sóng tham gia của nhiều chủ đầu tư được kỳ vọng sẽ giúp thị trường bớt khan hiếm, giảm áp lực giá và mở rộng cơ hội sở hữu nhà cho người thu nhập thấp và trung bình trong những năm tới.

Còn đó những băn khoăn, đề xuất

TS Sử Ngọc Khương – Giám đốc cấp cao Savills Việt Nam – cho rằng dù nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn tham gia phát triển nhà ở xã hội, thực tế họ vẫn gặp hàng loạt rào cản lớn. Việc phải tự tìm và mua đất khiến chi phí đầu vào đội lên đáng kể, trong khi thủ tục pháp lý vẫn phức tạp, quy trình giao – hoàn trả đất giữa doanh nghiệp và Nhà nước còn chồng chéo. Những yếu tố này khiến tiến độ triển khai kéo dài và biên lợi nhuận vốn đã bị khống chế ở mức tối đa 10% càng trở nên kém hấp dẫn.

Ông Khương nhận định các chính sách hiện hành như tiêu chuẩn, đối tượng thụ hưởng hay ưu đãi lãi suất mới chỉ mang tính “lọc” và quản lý nguồn cung trong bối cảnh khan hiếm, chứ chưa giải quyết được căn nguyên là cơ chế, thủ tục và mô hình đầu tư chưa đồng bộ.

Đại diện Nam Long đánh giá việc ngày càng nhiều doanh nghiệp – kể cả ngoài lĩnh vực bất động sản – tham gia phát triển nhà ở xã hội cho thấy phân khúc này đang hình thành một làn sóng đầu tư rõ rệt. Đây là tín hiệu tích cực, giúp đa dạng nguồn cung và hỗ trợ mục tiêu “nhà ở cho người thu nhập trung bình và thấp”, vốn là định hướng mà doanh nghiệp theo đuổi nhiều năm.

Đơn vị này cho biết các chính sách mới như kế hoạch thành lập Quỹ phát triển nhà ở quốc gia, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và cải tiến quy trình đầu tư là bước tiến quan trọng, tạo nền tảng để thu hút nhà đầu tư nghiêm túc, qua đó đẩy nhanh tiến độ và mở rộng quy mô nhà ở xã hội theo hướng bền vững hơn.

Phát biểu tại kỳ họp cổ đông hồi tháng 5, ông Trương Anh Tuấn – Chủ tịch Hoàng Quân – nhìn nhận doanh nghiệp đang chịu nhiều áp lực khi phải hoàn thành mục tiêu 40.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030, đồng thời đáp ứng tiêu chí “nhanh, nhiều, tốt, rẻ” và tích hợp hệ sinh thái tiện ích. Để thực hiện kế hoạch này, Hoàng Quân cần khoảng 200ha đất nhưng hiện mới có 50ha. Từ quỹ đất đến hồ sơ pháp lý, thủ tục cấp phép xây dựng… đều là những trở ngại đáng kể.

Không chỉ thiếu đất, doanh nghiệp còn đối mặt thách thức về vốn. Với 40.000 căn nhà ở xã hội, tổng nhu cầu vốn khoảng 40.000 tỷ đồng, trong đó tối thiểu 10.000 tỷ đồng là vốn vay trung, dài hạn. Tuy nhiên, ngân hàng chỉ giải ngân khi dự án chứng minh được tính khả thi và khả năng hoàn vốn, buộc doanh nghiệp phải chứng minh rõ ràng về quỹ đất, mô hình triển khai, hiệu quả tài chính và dòng tiền.

Ở góc độ một doanh nghiệp lớn đang đầu tư mạnh vào phân khúc này, bà Đặng Thị Kim Oanh – Chủ tịch Tập đoàn Kim Oanh – kiến nghị nhiều giải pháp liên quan đến vốn, quỹ đất và cơ chế. Theo bà, Chính phủ cần chỉ đạo quyết liệt hơn để tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có năng lực tiếp cận nguồn vốn kịp thời.

Doanh nghiệp cho biết đã chuẩn hóa quy trình phát triển dự án, chủ động bỏ vốn mua đất và không trông chờ hỗ trợ. Nếu được giao thêm quỹ đất “sạch” và giảm thủ tục hành chính, doanh nghiệp cam kết giảm giá bán, rút ngắn tiến độ và bàn giao nhà sớm hơn kế hoạch. 

18 doanh nghiệp làm nhà ở xã hội vừa được Bộ Xây dựng giới thiệu với các địa phương, trong báo cáo gửi Chính phủ. Bộ này nêu lựa chọn doanh nghiệp trên cơ sở có năng lực tài chính; kinh nghiệm triển khai nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, khu đô thị, khu nhà ở thương mại với quy mô từ hàng trăm đến hàng nghìn căn…

Các doanh nghiệp cũng phải thể hiện tâm huyết, trách nhiệm xã hội và tinh thần đồng hành cùng Chính phủ trong thực hiện mục tiêu an sinh nhà ở, sẵn sàng dành nguồn lực đầu tư cho phân khúc nhà ở xã hội – lĩnh vực lợi nhuận thấp nhưng có ý nghĩa chính trị – xã hội sâu sắc.

Tiềm lực của nhóm doanh nghiệp Nhà nước

Nhiều doanh nghiệp Nhà nước được “chọn mặt gửi vàng” gồm Tổng Công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD); Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (Hancorp); Tổng công ty 319 – Bộ Quốc phòng; Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC); Tổng công ty Thành An (Binh đoàn 11); Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12); Tổng công ty Đầu tư Phát triển Hạ tầng Đô thị UDIC.

Trong đó, Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) là doanh nghiệp Nhà nước trực thuộc Bộ Xây dựng với ngành nghề kinh doanh chủ yếu là đầu tư phát triển các khu đô thị mới và nhà ở, kinh doanh bất động sản.

Được thành lập từ năm 1989, trải qua hơn 35 năm, đến nay HUD đã và đang triển khai 25 khu đô thị mới tại nhiều tỉnh, thành phố. Liên quan đến nhà ở xã hội, HUD đã hoàn thành hơn 250.000m2 sàn xây dựng. Doanh nghiệp triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hà Nam, Bình Dương…

Tính đến 30/6, HUD có tổng tài sản hơn 15.378 tỷ đồng với vốn chủ sở hữu hơn 4.000 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 199 tỷ đồng, tăng 45% so với cùng kỳ năm trước.

Cũng do Bộ Xây dựng nắm phần lớn vốn, Tổng công ty Xây dựng Hà Nội – CTCP (Hancorp) triển khai nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội, Hà Nam và Đồng Nai. Ngay cuối tháng 9 vừa qua, Hancorp cùng các đơn vị liên quan khởi công 2 dự án nhà ở xã hội tại Đồng Nai, dự kiến đáp ứng chỗ ở cho 9.000 người.

Tính đến 30/6, Hancorp có tổng tài sản hơn 6.400 tỷ đồng với vốn chủ sở hữu hơn 1.600 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 23 tỷ đồng, tương đương cùng kỳ năm trước.

Còn Tổng công ty Đầu tư và Phát triển Công nghiệp (Becamex IDC) từng được mệnh danh là “siêu doanh nghiệp Nhà nước”, được thành lập từ năm 1976. Sau khi sắp xếp các đơn vị hành chính, UBND TPHCM là đơn vị tiếp quản cổ phần tại doanh nghiệp này.

Becamex IDC hoạt động đa ngành, là chủ đầu tư nhiều dự án khu công nghiệp, khu đô thị, dự án hạ tầng lớn tại Bình Dương (cũ)… Riêng nhà ở xã hội, tập đoàn này  phát triển phân khúc này gắn liền với các khu công nghiệp, khu đô thị. Tính đến hết năm 2024, Becamex IDC đã hoàn thành bàn giao gần 9.000 căn nhà ở xã hội để bán và cho thuê.

Trong kế hoạch phát triển giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030, doanh nghiệp dự kiến đầu tư xây dựng hơn 40.000 căn nhà ở xã hội giai đoạn tiếp theo tại các khu đô thị, khu công nghiệp quanh Thuận An, Thủ Dầu Một, Bến Cát, Bàu Bàng (Bình Dương cũ).

Trong nửa đầu năm, Becamex IDC đạt lợi nhuận hơn 1.846 tỷ đồng, gấp 4,5 lần cùng kỳ năm trước. Gần đây, doanh nghiệp này lên kế hoạch chào bán 300 triệu cổ phiếu thông qua đấu giá trên Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) với giá khởi điểm 69.600 đồng/cổ phiếu.

Nếu thành công, đợt chào bán có thể giúp Becamex huy động gần 20.880 tỷ đồng và nâng vốn điều lệ lên 13.350 tỷ đồng. Tuy nhiên, do điều kiện thị trường không thuận lợi, thương vụ chào bán công khai lớn nhất trong lịch sử thị trường vốn Việt Nam đang tạm hoãn.

Còn Tổng công ty Thành An (Binh đoàn 11) và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn (Binh đoàn 12) đều trực thuộc Bộ Quốc phòng. Liên quan đến nhà ở xã hội, Bộ này có nhu cầu nhà ở trong toàn quân khoảng 76.700 căn hộ, đề xuất sử dụng 46 khu đất, gồm 35 điểm đất quốc phòng và 11 điểm do địa phương bàn giao với tổng diện tích khoảng 200 ha để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Những cánh tay đắc lực từ khối doanh nghiệp tư nhân

Mục tiêu phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 của Chính phủ không thể thiếu sự góp mặt của khối kinh tế tư nhân – một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, như tinh thần của Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Những doanh nghiệp “đầu tàu” đóng vai trò dẫn dắt khối này trong chiến lược phát triển nhà ở xã hội như Tập đoàn Vingroup, Tập đoàn Sun Group, Tổng công ty Viglacera, Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long, Tổng công ty cổ phần Vinaconex, Công ty TNHH thương mại xây dựng Đức Mạnh, Công ty Taseco Land, Công ty cổ phần Cát Tường, Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ đô, Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1).

Tập đoàn Vingroup từng cam kết xây dựng 500.000 căn nhà xã hội đến 2030, bằng một nửa số căn Thủ tướng giao cả nước phải hoàn thành trong cùng thời gian trên. Doanh nghiệp của tỷ phú Phạm Nhật Vượng trong 2 năm qua đã khởi công nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hải Phòng, Thanh Hóa, Quảng Trị và Khánh Hòa (cũ); dự kiến triển khai thêm nhiều dự án khác tại Hà Nội, Hưng Yên, Hà Tĩnh, TPHCM…

Còn Tập đoàn Sun Group có năng lực triển khai hàng loạt dự án khu đô thị, khu vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng cao cấp. Từ đầu năm 2024, tập đoàn đã triển khai nhà ở xã hội trong khu đô thị tại Hà Nam, quy mô hơn 12.000 căn. Giữa năm nay, dự án nhà ở xã hội dành cho cán bộ, bác sĩ, cán bộ nhân viên Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cũng được khởi công tại Hà Nam, tổng vốn đầu tư hơn 400 tỷ đồng.

Viglacera cũng là đơn vị tiên phong trong phát triển nhà ở xã hội nhiều năm nay, cùng với lĩnh vực bất động sản nhà ở, khu công nghiệp. Đơn vị này làm nhiều dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân tại các khu đô thị, khu công nghiệp tại Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc.

Phát triển sản phẩm nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội cũng là một trong những định hướng chiến lược dài hạn của Công ty cổ phần Đầu tư Nam Long với cam kết phát triển bền vững và đồng hành cùng chiến lược nhà ở quốc gia. Đến nay, khoảng 13.000 sản phẩm nhà ở vừa túi tiền, nhà ở xã hội đã được Nam Long phát triển tại TPHCM, Cần Thơ, Long An (cũ)…

Một số doanh nghiệp khác cũng là những thương hiệu đáng chú ý trên thị trường bất động sản, ở phân khúc nhà ở xã hội. Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1) đầu tư, phát triển các dự án nhà ở xã hội tại An Giang, TPHCM. Hay Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ đô với 20 năm hình thành và phát triển làm nhiều dự án nhà ở xã hội và thương mại phân khúc phổ thông tại Bắc Giang, Lâm Đồng, Bình Định (cũ)…

Bên cạnh khả năng phát triển dự án tốt, các doanh nghiệp còn sở hữu quy mô tài sản và kết quả kinh doanh khả quan. Tại ngày 30/9, Tập đoàn Vingroup có tổng tài sản đạt hơn 958.000 tỷ đồng. Lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm đạt 4.540 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần cùng kỳ năm trước.

Tình hình khởi sắc cũng diễn ra với Công ty Nam Long, ghi nhận nửa đầu năm lãi hơn 207 tỷ đồng, gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Tổng tài sản doanh nghiệp đạt hơn 1 tỷ USD. Hay Tasco Land cũng ghi nhận lợi nhuận nửa đầu năm gấp hơn 3 lần, đạt hơn 61 tỷ đồng.