Giá nhà vượt xa thu nhập, lợi thế thuộc về người có tiền

Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cho biết khả năng tiếp cận nhà ở đang giảm mạnh, ngay cả khi giả định giá nhà và thu nhập của người dân không đổi.

Theo tính toán của VARS, với một căn hộ 2 phòng ngủ giá khoảng 5 tỷ đồng, ngay cả nhóm hộ gia đình thu nhập cao (50 triệu đồng/tháng) cũng cần tới 8 năm nếu dành toàn bộ thu nhập để mua, hoặc 25 năm nếu tuân thủ nguyên tắc chi phí nhà ở không vượt quá 1/3 thu nhập hàng tháng.

Ngay cả nhà ở xã hội, vốn được thiết kế cho nhóm thu nhập thấp, nay cũng không còn “rẻ”. Với giá khoảng 1,5 tỷ đồng cho căn hộ 60 m2, hộ gia đình có thu nhập tối đa 40 triệu đồng/tháng (theo tiêu chí xét duyệt) vẫn phải tiết kiệm liên tục khoảng 10 năm mới đủ khả năng mua nhà. Con số này còn lớn hơn nếu tính thêm chi phí lãi vay.

Kết quả là khoảng cách giàu – nghèo trong sở hữu tài sản ngày càng cố định. Giá bất động sản tăng cao chủ yếu làm lợi cho nhóm đã sở hữu tài sản từ trước, trong khi phần lớn người dân cảm nhận “nghèo đi” dù kinh tế tăng trưởng, bởi chi phí nhà ở tăng nhanh hơn thu nhập.

Người có lợi thế tài chính và tài sản ban đầu tiếp tục nắm giữ nhiều bất động sản như công cụ tích lũy và đầu tư, hưởng lợi từ tăng giá đất đai. Ngược lại, người chưa có nhà đối mặt với nguy cơ phải thuê dài hạn, dù nỗ lực cải thiện thu nhập.

Sớm kiểm soát tốc độ tăng giá nhà đất

VARS nhận định, để thị trường bất động sản phát triển bền vững, tránh rủi ro cho nền kinh tế, cần sớm kiểm soát tốc độ tăng giá. Giải pháp trọng tâm là khơi thông nguồn cung nhà ở giá phù hợp. Khi nguồn cung được bổ sung đủ lớn, thị trường sẽ tự điều tiết theo quy luật cung – cầu.

Trước hết, cơ quan này đề xuất đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành của hệ thống luật mới, đồng thời nâng cao năng lực thực thi tại các địa phương.

Bên cạnh đó, cần tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương trong việc điều chỉnh chính sách, nhằm bảo đảm tính linh hoạt theo từng khu vực, từng thời điểm, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội cũng như mức độ hoàn thiện hạ tầng, đô thị của mỗi vùng.

Một điểm nghẽn lớn khác là công tác giải phóng mặt bằng cũng cần được xử lý theo hướng minh bạch, hiệu quả, vừa rút ngắn thời gian triển khai cho doanh nghiệp, vừa đảm bảo quyền lợi của người dân.

Ngoài ra, VARS kiến nghị bãi bỏ quy định thu bổ sung 5,4%/năm trên tiền sử dụng đất chậm nộp đối với các dự án đã có quyết định giao hoặc cho thuê đất trước 1/8/2024 nhưng chưa xác định giá đất. Đồng thời, cần ban hành phương pháp tính tiền sử dụng đất rõ ràng, ổn định, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, từ đó tạo dư địa giảm giá bán nhà.

Hội cũng cho rằng cần đa dạng hóa kênh huy động vốn để giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng, thông qua việc tái cấu trúc thị trường trái phiếu doanh nghiệp, phát triển Quỹ nhà ở quốc gia và các Quỹ đầu tư tín thác bất động sản (REITs) – tạo kênh dẫn vốn minh bạch và dài hạn.

VARS đồng thời đề xuất phát triển đô thị gắn với hạ tầng trọng điểm như đường vành đai, metro, cao tốc… nhằm mở rộng không gian đô thị, giảm áp lực giá đất trung tâm. Song song, cần phát triển thị trường cho thuê nhà chuyên nghiệp, thay đổi tâm lý “phải sở hữu nhà mới ổn định cuộc sống”.

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng hệ thống chỉ số cảnh báo sớm thị trường bất động sản, giúp cơ quan quản lý phát hiện sớm các dấu hiệu lệch chuẩn như đầu cơ, tăng giá bất thường hay mất cân đối cung – cầu.

Cuối cùng, VARS nhấn mạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai, nhà ở và giao dịch thống nhất, liên thông trên toàn quốc, gồm thông tin về quy hoạch, giá, pháp lý và biến động sử dụng đất – để tăng tính minh bạch, hạn chế đầu cơ và thao túng giá.

UBND phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa vừa công bố thông tin nhà ở xã hội thuộc dự án số 1 Khu đô thị trung tâm TP Thanh Hóa do Tập đoàn Vingroup đầu tư. Khu nhà ở xã hội nằm trên 6 ô đất ký hiệu NOXH-01 đến NOXH-06, thuộc quỹ đất 20% của khu đô thị.

Trong đó, hơn 850 căn tại 2 lô NOXH-02 và NOXH-04 đã được chủ đầu tư thông báo nhận hồ sơ từ tháng 3 và 4.

Bốn lô còn lại với tổng 1.968 căn (gồm 1.577 căn để bán và 391 căn cho thuê) dự kiến nhận hồ sơ đăng ký mua, thuê từ ngày 15/10 đến 31/12. Thời gian tiếp nhận chi tiết từng lô đất sẽ được chủ đầu tư báo cáo tại văn bản tiếp nhận hồ sơ.

Giá bán dự kiến 20,653 triệu đồng mỗi m2 (gồm VAT, chưa gồm phí bảo trì), tương đương căn hộ nhỏ nhất rộng 45m2 sẽ có giá khoảng 927 triệu đồng. Căn lớn nhất (diện tích 71m2) có giá 1,46 tỷ đồng.

Còn giá thuê dự kiến hơn 79.435 đồng/m2/tháng. Tương ứng với giá thuê thấp nhất từ 3,6 triệu đồng/tháng và cao nhất hơn 5,6 triệu đồng/tháng.

Ngoài Thanh Hóa, doanh nghiệp của tỷ phú Phạm Nhật Vượng cũng đang đầu tư các dự án nhà ở xã hội tại Hải Phòng, Quảng Trị và Khánh Hòa.

Thị trường đất đai tại xã Đại Huệ, Nghệ An đang chứng kiến những diễn biến bất thường khi giá đất tại một số khu vực vừa đấu giá tăng đột biến. Tình trạng này xuất hiện ngay sau khi thông tin về việc khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 lan truyền, dù dự án vẫn chưa có quyết định chính thức.

Tại khu đất đấu giá Rú Cụp, xóm 5, xã Đại Huệ, nơi 55 lô đất vừa được đấu giá cách đây hơn một tháng, hoạt động mua bán, sang nhượng diễn ra khá nhộn nhịp. Nhiều nhóm môi giới tụ tập, mời chào giao dịch trực tiếp, tạo ra một không khí “nóng” trên thị trường.

Mức trúng đấu giá ban đầu của các lô đất 1,8-3,2 tỷ đồng mỗi lô, tương đương 8-9 triệu đồng/m2. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, giá đất đã bị đẩy lên cao hơn 500-600 triệu đồng mỗi lô, thậm chí có thông tin một số lô bị “thổi” giá gần gấp đôi so với thời điểm đấu giá.

Ông Hồ Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Đại Huệ, nhận định đây là biểu hiện rõ của hiện tượng “sốt đất ảo”. Ông Tiến cho biết các nhóm đầu cơ đã tự mua đi bán lại với nhau nhằm tạo giao dịch giả, đẩy giá và đánh vào tâm lý người dân có nhu cầu đầu tư theo tin đồn.

“Họ tạo cảm giác khan hiếm, giá tăng nhanh để lôi kéo người dân tham gia. Thực tế, đây không phản ánh đúng giá trị của đất và tiềm ẩn rất nhiều rủi ro”, ông Tiến nhấn mạnh.

Trước nguy cơ mất an ninh trật tự và phát sinh tranh chấp, chính quyền địa phương đã phối hợp với lực lượng công an trực tiếp xuống địa bàn để nắm bắt tình hình. Mục tiêu là giám sát các hoạt động giao dịch, kịp thời phát hiện và ngăn chặn những hành vi có dấu hiệu lừa đảo, ổn định tình hình tại khu vực đấu giá.

Chủ tịch UBND xã Đại Huệ cho biết địa phương đã liên tục phát các bản tin cảnh báo trên hệ thống truyền thanh, khuyến cáo người dân không nên chạy theo những cơn sốt đất không có cơ sở.

“Hiện nay, phần lớn các giao dịch là tự phát, trao tay giữa các nhóm môi giới. Người dân cần hết sức thận trọng để tránh rủi ro về tài chính”, ông Tiến nhấn mạnh.

Chị N.T.H., một người dân tại xã Đại Huệ cho biết chỉ ít ngày sau khi thông tin về việc khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 lan truyền, giá đất tại khu vực vừa đấu giá đã tăng chóng mặt, nhiều lô bị đẩy lên cao với mức chênh lệch tới 500-600 triệu đồng so với giá ban đầu.

Theo chị H., những ngày cao điểm, hàng trăm người từ khắp nơi đổ về khu vực này để dò giá, mua bán, giao dịch đất đai, khiến không khí trở nên hết sức nhộn nhịp, thậm chí có biểu hiện của một “cơn sốt” bất thường.

“Tuy nhiên, hôm nay, khu đất lại rơi vào cảnh vắng lặng, không còn thấy bóng dáng người mua hay môi giới nào như trước”, chị H. chia sẻ.

Lãnh đạo xã Đại Huệ cũng thông tin, địa phương còn nhiều vị trí khác đang nằm trong lộ trình quy hoạch, sẽ được tổ chức đấu giá công khai, minh bạch nhằm đáp ứng nhu cầu thực sự của người dân. Vì vậy, việc mua lại những lô đất đã bị đẩy giá quá cao tại các “điểm nóng” hiện nay là không cần thiết.

Liên quan đến thông tin về Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4, ông Tiến cho biết quá trình quy hoạch vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu, khảo sát. Người dân được khuyến cáo chỉ nên tiếp cận các thông tin chính thức từ cơ quan chức năng, tránh nghe theo tin đồn thất thiệt.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Nghệ An, cho rằng khi chưa có quyết định chính thức và chưa xác định rõ vị trí khu công nghiệp, việc đổ xô mua đất là rất rủi ro.

“Người dân không nên vội vàng đầu tư theo tin đồn, bởi có thể đối mặt với rủi ro pháp lý và khả năng “đón đầu” sai vị trí quy hoạch, dẫn đến thiệt hại lớn”, luật sư Khánh cảnh báo.

Chính quyền xã Đại Huệ khuyến nghị người dân khi tham gia các giao dịch bất động sản cần tìm hiểu kỹ hồ sơ pháp lý, giá trị thực của tài sản, tránh trở thành nạn nhân của các chiêu trò thổi giá, gây thiệt hại về kinh tế và làm bất ổn tình hình kinh tế – xã hội tại địa phương.