Sự cần thiết phải ban hành khung pháp lý

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) kiến nghị bổ sung quy định quản lý, vận hành hoạt động cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn phục vụ mục đích lưu trú vào Nghị định số 95 của Chính phủ, nhằm phát huy lợi ích kinh tế của mô hình này.

Theo HoREA, ngành kinh tế chia sẻ, trong đó có hoạt động cho thuê căn hộ ngắn hạn thông qua các nền tảng như Airbnb, đang đóng góp giá trị đáng kể cho nền kinh tế.

Hiệp hội dẫn báo cáo “Tác động kinh tế của Airbnb tại Việt Nam” do tổ chức Oxford Economics thực hiện vào tháng 5/2025, cho thấy tổng chi tiêu của khách thuê và các host (chủ cho thuê nhà ở, căn hộ chung cư) đã thúc đẩy chuỗi hoạt động lan tỏa sâu rộng trong nền kinh tế Việt Nam.

Riêng tại TPHCM, thống kê chưa đầy đủ cho thấy có khoảng 24 chung cư với khoảng 8.740 host (chủ sở hữu, người sử dụng căn hộ chung cư) tham gia cho thuê căn hộ ngắn hạn thông qua các nền tảng trực tuyến. Hoạt động này đã tạo việc làm cho khoảng 10.000 lao động, đồng thời đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế – xã hội và du lịch địa phương.

Tuy nhiên, HoREA cho rằng việc cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn hiện nay chủ yếu phát triển tự phát, trong khi Nhà nước chưa có cơ chế quản lý chặt chẽ. Thực trạng này đã phát sinh nhiều hệ lụy, gây phiền hà cho cư dân thường trú, ảnh hưởng đến an ninh trật tự, môi trường sống và công tác quản lý, vận hành nhà chung cư. Do đó, thay vì cấm hoàn toàn, HoREA đề xuất cần sớm ban hành khung pháp lý để quản lý phù hợp.

Đề xuất bổ sung điều kiện quản lý

Cụ thể, HoREA kiến nghị bổ sung quy định về điều kiện tối thiểu đối với căn hộ chung cư cho thuê ngắn hạn phục vụ mục đích lưu trú, bao gồm yêu cầu về cơ sở vật chất, kỹ thuật, dịch vụ và an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Theo đó, căn hộ cho thuê phải đáp ứng các điều kiện tối thiểu theo quy định của pháp luật về du lịch và tuân thủ đầy đủ quy định về phòng cháy, chữa cháy đối với nhà ở.

Bên cạnh đó, chủ sở hữu hoặc người sử dụng căn hộ chung cư cho thuê ngắn hạn có trách nhiệm đăng ký kinh doanh dịch vụ lưu trú theo quy định của pháp luật về đầu tư; thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định, trực tiếp hoặc thông qua các tổ chức cung ứng nền tảng chia sẻ phòng thuê.

Đồng thời, các chủ thể này phải thực hiện đăng ký tạm trú, lưu trú cho người thuê theo quy định của pháp luật về cư trú cũng như pháp luật về nhập cảnh, xuất cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam.

HoREA cũng đề xuất yêu cầu chủ căn hộ và người thuê phải tuân thủ Quy chế quản lý, vận hành nhà chung cư, Nội quy nhà chung cư và các quy định về phòng cháy, chữa cháy; đồng thời có trách nhiệm hướng dẫn người thuê chấp hành đầy đủ các quy định này.

Đối với người thuê căn hộ chung cư ngắn hạn phục vụ mục đích lưu trú, Hiệp hội đề nghị quy định rõ trách nhiệm đăng ký tạm trú, lưu trú theo hướng dẫn; tuân thủ nội quy nhà chung cư và thực hiện đúng các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê.

Ngoài ra, Hiệp hội kiến nghị bổ sung dẫn chiếu các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý, sử dụng nhà chung cư theo khoản 8 Điều 3 Luật Nhà ở 2023; đồng thời bổ sung các hành vi bị cấm mới, trong đó có hành vi hút thuốc, bao gồm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, tại các không gian sinh hoạt công cộng của nhà chung cư, nhằm hạn chế ô nhiễm môi trường và bảo đảm chất lượng sống cho cư dân.

Liên quan đến việc triển khai quỹ đất 20% nhà ở xã hội trong các dự án thương mại, Sở Xây dựng TPHCM vừa có văn bản trả lời chính thức về cách thức hoán đổi, nộp tiền hoặc các chế tài xử lý khi chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ.

Ra văn bản “chốt” nghĩa vụ nhà ở xã hội của doanh nghiệp

Theo quy định hiện hành, việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại, khu đô thị thì có 2 hình thức bằng tiền hoặc bằng đất. Đối với việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng đất thì có 2 hình thức: Bằng đất tại dự án nhà ở thương mại, khu đô thị hoặc tại vị trí khác ngoài phạm vi dự án đó.

Tùy theo từng thời kỳ, việc thực hiện nghĩa vụ nhà ở xã hội tại dự án nhà ở thương mại, khu đô thị đều thực hiện đúng quy định của pháp luật. Chủ trương đầu tư dự án ban hành vào thời kỳ nào thì đã áp dụng quy định của pháp luật vào thời điểm ban hành. Trường hợp, chủ đầu tư xin điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án (quy mô, tiến độ, mục tiêu, …) thì căn cứ quy định của pháp luật hiện hành để thực hiện.

Cơ quan tham mưu có tham mưu cho UBND TP quyết định việc chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại thực hiện nhà ở xã hội tại dự án theo các hình thức: dành một phần diện tích đất ở trong dự án để xây dựng nhà ở xã hội hoặc bố trí quỹ đất nhà ở xã hội ở vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương giá trị quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội, khi chấp thuận chủ trương đầu tư dự án nhà ở thương mại.

Về cơ chế hoán đổi quỹ đất, trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác trong cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất là đất ở tương đương hoặc lớn hơn diện tích đất ở có dành để làm nhà ở xã hội của dự án thương mại.

Trường hợp quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được đề xuất phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác không cùng khu vực phát triển nhà ở xã hội thì phải bảo đảm điều kiện có diện tích đất theo quy hoạch là đất ở và có giá trị tương đương hoặc lớn hơn giá trị quỹ đất nhà ở xã hội của dự án thương mại.

Đồng thời, nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội ở vị trí cũ chỉ được đưa vào kinh doanh sau khi nhà ở, công trình xây dựng tại quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội được phê duyệt quy hoạch, bố trí ở vị trí khác được đưa vào kinh doanh.

Về cách thức xác định số tiền chủ đầu tư phải nộp tương đương giá trị quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội đã được quy định cụ thể tại Nghị định số 261/2025 của Chính phủ. Số tiền chủ đầu tư nộp được nộp vào ngân sách địa phương và quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và pháp luật về Quỹ nhà ở quốc gia.

Sở Xây dựng có quan điểm không thống nhất?

Quan điểm này của Sở Xây dựng đưa ra tại cuộc họp báo về các vấn đề kinh tế – xã hội tại TPHCM chiều ngày 29/1. Các nội dung chia sẻ gần như khác biệt, trái ngược hoàn toàn so với các thông tin được một lãnh đạo Sở Xây dựng phát biểu ở sự kiện gần đây.

Trong sự kiện này, vị lãnh đạo cho biết sẽ tham mưu cho thành phố áp dụng các chế tài mạnh trong giai đoạn tới đối với các chủ đầu tư đã bán nhà thương mại nhưng chây ỳ xây dựng nhà ở xã hội.

Cụ thể là kiến nghị không cho phép bán nhà ở hình thành trong tương lai đối với các giai đoạn tiếp theo của dự án; Kiên quyết không xem xét gia hạn tiến độ thực hiện dự án; Xem xét giao lại quỹ đất này cho các đơn vị như Bộ Công an hoặc Liên đoàn Lao động để triển khai.

Đối với các dự án đã quá hạn, kiến nghị không cho phép chủ đầu tư chuyển đổi nghĩa vụ nhà ở xã hội bằng tiền. Không xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư các dự án mới đối với những chủ đầu tư vi phạm nghĩa vụ này.