Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM (IEEr) vừa có văn bản kiến nghị việc xây dựng bảng giá đất phải đảm bảo nguyên tắc ổn định, phù hợp với thực tiễn đời sống nhân dân và áp dụng hệ số K để xác định giá đất.

Theo Viện này, bảng giá đất của 3 địa phương tại TPHCM trước sáp nhập là cơ sở phù hợp để nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K), từ đó xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng trên toàn thành phố kể từ ngày 1/1/2026.

Viện IEEr cho rằng, nếu xây dựng bảng giá đất theo giá thị trường để làm “giá gốc”, rồi tiếp tục nhân hệ số K, sẽ khiến giá đất bị khuếch đại, làm méo mó thị trường và nghĩa vụ tài chính, đồng thời không đúng tinh thần khoa học của việc áp dụng hệ số K.

Trong khi đó, bảng giá đất áp dụng từ ngày 31/10/2024 tại TPHCM (cũ) đang quá cao, gây nhiều hệ lụy cho doanh nghiệp và người dân. Ngay cả cơ quan quản lý Nhà nước cũng gặp khó khăn trong việc giải quyết thủ tục tính tiền sử dụng đất.

Đơn vị này chỉ ra rằng thu nhập bình quân quốc gia hiện chỉ đạt 8,2 triệu đồng/tháng, trong khi giá đất tăng quá nhanh, vượt xa mức thu nhập của người dân, khiến khó khăn chồng chất. Nhà ở xã hội hiện có giá lên tới 1,2 tỷ đồng/căn 2 phòng ngủ, khiến người lao động nghèo phải mất 38 năm tích lũy mới có khả năng mua.

Do đó, IEEr cho rằng việc xây dựng bảng giá đất mới không nên tiếp tục làm theo cách cũ, mà cần tuân thủ chỉ đạo của Bộ Chính trị và hướng dẫn của Bộ Tài chính về áp dụng hệ số K trong xây dựng bảng giá đất.

Bộ Chính trị đã định hướng việc xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá cơ sở nhân với hệ số K, áp dụng từ ngày 1/1/2026, nhằm góp phần ổn định thị trường bất động sản và đáp ứng nhu cầu nhà ở xã hội cho người lao động.

Viện IEEr kiến nghị TPHCM xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá đất trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, sau đó nhân với hệ số K để áp dụng cho bảng giá đất mới năm 2026.

Biên độ điều chỉnh hệ số K được đề xuất dao động từ tăng/giảm 20% đến 300%, nhằm ổn định giá thị trường mà không gây lạm phát. Riêng giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất phải bằng 30% giá đất ở của cùng một thửa đất.

Tại Hội thảo “Nhận định thị trường Bất động sản 2026: Dòng tiền nhà đầu tư chảy vào phân khúc nào?” do báo Tiền Phong tổ chức ngày 25/1, ông Hà Quang Hưng, Cục phó Cục Quản lý nhà và thị trường Bất động sản (Bộ Xây dựng), cho biết năm 2025 đã khép lại với những tín hiệu lạc quan từ kinh tế vĩ mô.

Dù bối cảnh quốc tế phức tạp, bất ổn địa chính trị và biến động mạnh của thị trường tài chính – tiền tệ toàn cầu, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì đà phục hồi tích cực với tăng trưởng GDP đạt khoảng 8,02%, cao hơn đáng kể so với năm 2024 (mức 7,09%).

Bất động sản 2025 khởi sắc, tạo nền tảng phục hồi bền vững

Trong lĩnh vực bất động sản, nhờ sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ của Chính phủ, thị trường từng bước ổn định trở lại; nguồn cung, thanh khoản và niềm tin thị trường có sự cải thiện rõ rệt.

Một điểm nhấn đặc biệt trong năm 2025 là bước chuyển mình về thể chế trong lĩnh vực nhà ở xã hội. Việc hoàn thành vượt chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội (đạt trên 102% kế hoạch năm) không chỉ mang ý nghĩa an sinh mà còn đóng vai trò then chốt trong việc điều tiết cung – cầu và ổn định thị trường và tạo nền tảng cho giai đoạn 2026-2030.

Đặc biệt, ông Hà Quang Hưng nhấn mạnh, hệ thống pháp luật ban hành năm 2025 và phát huy hiệu lực năm nay đã hình thành một khung thể chế tương đối đầy đủ, đồng bộ và có tính đột phá, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thị trường bất động sản phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn tới.

Đồng thời, các chính sách ban hành đã chuyển mạnh từ tư duy “quản lý chặt về thủ tục” sang “quản lý hiệu quả nguồn lực”, từng bước tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài, khơi thông quỹ đất cho phát triển. “Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phục hồi và củng cố niềm tin thị trường”, vị này nêu.

Bên cạnh đó, việc Chính phủ tập trung xử lý các dự án tồn đọng, đẩy mạnh đầu tư công và hạ tầng liên vùng đang mở ra không gian phát triển mới cho đô thị và bất động sản, nhất là tại các khu vực ven đô và đô thị vệ tinh. Dòng tiền được cải thiện, tín dụng được điều hành linh hoạt, tiếp tục coi bất động sản là kênh đầu tư dài hạn, nhưng theo hướng thận trọng và có chọn lọc hơn.

6 nguyên nhân khiến giá nhà đất tăng cao

TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, cho rằng mặt bằng giá nhà đất tại Việt Nam duy trì ở mức cao là hệ quả tổng hợp của 6 nguyên nhân chính.

Trước hết, những vướng mắc pháp lý và sự lúng túng trong tổ chức thực thi vẫn còn, dù đã được chú trọng tháo gỡ. Độ trễ trong hoàn thiện và áp dụng các quy định về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản khiến nhiều dự án chậm phê duyệt, nguồn cung mới hạn chế, từ đó tạo áp lực tăng giá.

Thứ 2, chi phí đầu vào của dự án liên tục leo thang, bao gồm tiền thuê và sử dụng đất, chi phí đền bù – giải phóng mặt bằng, chi phí tài chính, áp lực đáo hạn trái phiếu doanh nghiệp, cùng giá vật liệu và chi phí xây dựng. Khi tổng chi phí phát triển dự án tăng, giá bán khó giảm, thậm chí phải điều chỉnh tăng để đảm bảo hiệu quả và dòng tiền.

Thứ 3, cung – cầu chưa cân đối. Số dự án được cấp phép còn ít, trong khi nhu cầu nhà ở tại đô thị lớn tiếp tục tăng. Nhiều doanh nghiệp tập trung vào phân khúc cao cấp, chiếm trên 70% nguồn cung, kéo mặt bằng giá bình quân lên cao, trong khi phân khúc trung cấp, vừa túi tiền và nhà ở xã hội vẫn thiếu.

Thứ 4, hiện tượng “thổi giá”, “làm giá”, chạy theo tâm lý đám đông vẫn xuất hiện, nhất là tại những khu vực có thông tin quy hoạch, hạ tầng hoặc đấu giá đất, khiến giá bị đẩy lên cao, thậm chí tăng “ảo” so với giá trị thực.

Thứ 5, đầu cơ còn phổ biến. Khảo sát năm 2024 của Batdongsan.com.vn cho thấy 86% người mua nắm giữ bất động sản dưới một năm. Mua vào ở mức giá cao khiến nhiều nhà đầu tư có xu hướng giữ hàng, không dễ hạ giá bán, làm quá trình điều chỉnh diễn ra chậm.

Cuối cùng, chính sách thuế đối với bất động sản chưa đủ sức điều tiết, trong khi thuế chuyển nhượng và cho thuê còn thấp, chưa thực sự hạn chế đầu cơ hay góp phần đưa giá về mức hợp lý, bền vững.

Pháp lý minh bạch quyết định sức hút dự án bất động sản

Từ bức tranh tổng thể đó, TS Cấn Văn Lực cho rằng, trong giai đoạn tới, doanh nghiệp bất động sản cần chủ động tái cấu trúc theo hướng bền vững, thận trọng hơn trong quản trị tài chính, kiểm soát rủi ro dòng tiền, áp lực trái phiếu đến hạn, cân đối nguồn lực và hạn chế đầu tư dàn trải.

Ông Hà Quang Hưng thì cho rằng bước sang năm 2026, thị trường được dự báo sẽ “sôi động trong sự thận trọng”, với phân khúc căn hộ và nhà ở phục vụ nhu cầu thực tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét, khi người mua và nhà đầu tư ưu tiên các dự án có pháp lý minh bạch, hạ tầng đồng bộ, giá trị sử dụng thực và uy tín chủ đầu tư.

Theo vị này, đây là nền tảng để thị trường phát triển lành mạnh, giảm đầu cơ và hướng tới tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

Sự vận hành của các tuyến đường sắt đô thị (Metro) đang tái định nghĩa bản đồ bất động sản tại hai đô thị lớn nhất Việt Nam, tạo ra sự chênh lệch giá trị rõ rệt so với mô hình phát triển truyền thống.

Giá căn hộ tăng dựng đứng

Theo bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, trong giai đoạn 1990-2015, các dự án tại TPHCM chủ yếu gói gọn trong phạm vi vành đai 2 (bán kính 10km từ trung tâm). Tăng trưởng thời kỳ này tuân theo sự mở rộng tự nhiên dọc mạng lưới đường bộ, trong khi các dự án định hướng giao thông công cộng (TOD) gần như vắng bóng.

Tuy nhiên, thị trường đã thay đổi đáng kể nhờ các dự án metro, vốn bị trì hoãn nhiều năm, chính thức đi vào hoạt động từ tháng 11/2021 (Hà Nội) và tháng 12/2024 (TPHCM). Trong hơn một thập kỷ xây dựng các tuyến metro, cả 2 thành phố lớn nhất của Việt Nam đều ghi nhận thị trường bất động sản diễn ra sôi nổi với hàng loạt dự án xuất hiện dọc theo các tuyến đường sắt đô thị này.

Theo báo cáo, các dự án nằm trong phạm vi 10 phút đi bộ từ nhà ga metro hiện chiếm 14-16% tổng nguồn cung bất động sản thương mại và 4-9% nguồn cung nhà ở cả 2 thị trường. Con số này cho thấy tầm quan trọng ngày càng tăng của các dự án có liên quan đến hệ thống giao thông công cộng trong tổng thể nguồn cung bất động sản của 2 thành phố lớn nhất Việt Nam.

Các dự án bất động sản liền kề ga metro cũng ghi nhận tốc độ tăng giá đáng kể sau khi các tuyến metro chính thức đi vào hoạt động, trung bình khoảng 200-250 USD/m2 trong một năm. Tỷ lệ tăng trưởng hàng năm 8%, gấp đôi so với mức tăng 4% của trung bình thị trường tại TPHCM trong năm 2025. Sự chênh lệch này cho thấy giá trị rõ rệt mà các dự án TOD mang lại so với phát triển bất động sản truyền thống.

Tại Hà Nội, sự chênh lệch còn rõ rệt và ấn tượng hơn nữa. Các dự án gần metro đã ghi nhận mức tăng giá 19% so với mức trung bình thị trường chỉ 12% trong năm 2022, theo JLL. 

Đây không phải lần đầu tiên, một đơn vị nghiên cứu đưa ra số liệu về giá căn hộ quanh tuyến TOD tăng nhanh. Trong một hội thảo hồi cuối năm 2025, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt (CBRE Việt Nam) – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Đồng thời, giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Mô hình bất động sản dẫn dắt

Trong bối cảnh giá bất động sản vùng lõi TPHCM liên tục tăng cao, dòng vốn đầu tư bắt đầu dịch chuyển mạnh ra các khu vực giáp ranh. Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược như Vành đai 3 và 4, sân bay Long Thành, cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành hay mạng lưới metro TPHCM được mở rộng đang góp phần định hình lại các cực phát triển mới của thị trường.

CBRE Việt Nam đánh giá rằng làn sóng hạ tầng không chỉ mở rộng biên độ đô thị mà còn tạo dư địa tăng giá dài hạn, đặc biệt tại các địa phương giáp ranh TPHCM, nơi mặt bằng giá hiện vẫn còn hấp dẫn.

Ông Kiệt cho rằng tương lai có 2 mô hình bất động sản dẫn dắt thị trường, bao gồm TOD – đô thị gắn với giao thông công cộng. Mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại nhiều thành phố trong khu vực, như Bangkok hay Hong Kong, với khả năng thu hút đầu tư và gia tăng giá trị tài sản theo thời gian. Khi hệ thống metro tại TPHCM hoàn thiện hơn, những chuẩn mực tương tự được kỳ vọng sẽ sớm xuất hiện.

Còn TS Huỳnh Thanh Điền đánh giá TOD sẽ tạo ra nhu cầu ở thực. Tuyến đường sẽ hình thành “dòng chảy” hàng hoá, cùng với “dòng chảy” dân cư, việc làm, lao động và dòng vốn đầu tư, tức là sẽ có nhiều dự án đầu tư phát triển dọc theo các tuyến giao thông.

Doanh nghiệp bất động sản nên tư duy theo hướng “kiến tạo” lối sống, kiến tạo hệ sinh thái, bám vào tuyến đường để làm dự án chứ không chạy theo “sóng”. Việc kiến tạo không gian sống trước rồi mới phát triển đô thị sẽ tránh được lãng phí nguồn lực xã hội.