Chị Phương Linh, chủ cửa hàng phụ kiện thời trang, vừa đóng cửa một mặt bằng tại phố Chùa Bộc, quận Đống Đa. Căn nhà có 4 tầng, tổng diện tích sàn 180 m2. Chị thuê chung với một cửa hàng thời trang ở hai tầng dưới với giá thuê cả căn 60 triệu đồng, riêng hai tầng trên là 20 triệu.

Nhưng cuối tháng 4, cửa hàng phía dưới đã rút lui sau hơn một năm gồng lỗ. Chủ nhà nói hỗ trợ giảm còn 50 triệu đồng nếu khách thuê cả căn và tiếp tục gia hạn hợp đồng. Tuy nhiên, chi phí cao, doanh thu liên tục sụt giảm nên chị Linh cũng quyết định trả mặt bằng, chỉ duy trì kênh bán hàng online.

“Khách đến cửa hàng giảm mạnh rõ rệt, có ngày chưa đến 5 lượt nên trả mặt bằng là cần thiết để giảm gánh nặng chi phí”, chị nói.

Tương tự, một chủ nhà có mặt tiền cho thuê 50 m2, diện tích sàn khoảng 200 m2 ở Nguyễn Trãi, quận Thanh Xuân cho biết chấp nhận thương lượng, giảm giá thuê 20% còn 45 triệu đồng một tháng, nhưng nửa năm qua không tìm được khách. “Cũng có một số người hỏi nhưng biết giá rồi lại thôi. Thời buổi kinh tế khó khăn, giảm giá để đỡ bỏ phí tài sản”, người này chia sẻ.

Trường hợp chủ nhà chấp nhận giảm giá cho thuê nhà phố 15-20% không hiếm gặp tại thị trường Hà Nội thời gian qua. Minh Tuấn, môi giới nhà phố ở trung tâm Hà Nội với hơn 8 năm kinh nghiệm, chia sẻ đây là giai đoạn khủng hoảng của thị trường cho thuê nhà phố mặt tiền. Tuấn cho biết đã chứng kiến một hệ thống thời trang có 10 cửa hàng tại Hà Nội đóng cửa hầu hết mặt bằng, chỉ giữ một mặt bằng làm kho. Một số dãy phố treo biển cho thuê mặt bằng nhiều hơn cả giai đoạn dịch bệnh.

Theo môi giới này, phía chủ nhà không còn cảnh hét giá cao vẫn có khách xếp hàng tranh thuê như những năm trước. Thay vào đó, một số chủ nhà đã chấp thuận thương lượng, giảm giá thuê trung bình 10-15% cho hợp đồng thuê, thậm chí giảm 30% cho 1-3 tháng đầu.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều căn nhà phố ế khách thuê đã được chủ tăng cường áp dụng khuyến mãi để kích cầu như giảm giá thuê đến 20%, giãn thanh toán. Giải pháp này được đưa ra trong bối cảnh nhiều khách thuê tiếp tục rời khỏi mặt bằng nhà phố cho thuê.

Đặc biệt, nhiều tuần qua, UBND TP Hà Nội mở đợt cao điểm kiểm tra hàng giả cũng khiến không khí mua sắm tại các tuyến phố trung tâm ảm đạm hơn. Nhiều căn nhà sau thời gian đóng cửa cũng bắt đầu treo biển “cho thuê nhà chính chủ” như Kim Mã, Cầu Giấy, Phạm Ngọc Thạch, Bà Triệu, Phố Huế…

Dữ liệu của kênh rao tin trực tuyến Batdongsan cũng chỉ ra mức độ quan tâm nhà mặt phố trong tháng 5 tiếp đà giảm, sụt khoảng 8% so với tháng trước. Một số phường ghi nhận giá rao cho thuê nhà phố lao dốc 15-30% so năm ngoái như Giảng Võ (giảm 33%), Ô Chợ Dừa (30%), Quan Hoa (20%), Láng Hạ (17%), Trung Hòa (15%), Đội Cấn (14%)…

Khách thuê đang chiếm ưu thế hơn chủ nhà trên thị trường nhà mặt phố, theo ông Nguyễn Chí Thanh, Phó chủ tịch thường trực Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Ông nói, trước đây, nhu cầu rất lớn trong khi nguồn cung hạn chế khiến những tuyến phố đắc địa luôn nằm trong danh sách săn đón của các khách thuê. “Tình trạng giảm giá thuê ít khi xảy ra bởi chủ nhà chiếm ưu thế”, ông Thanh cho hay.

Hiện nay, xu hướng thương mại điện tử cùng cuộc đua phát triển trung tâm thương mại kéo nhiều nhà bán lẻ dần rời bỏ mặt bằng truyền thống. Cùng đó, nhiều nhãn hàng phải thu hẹp quy mô do khó khăn chồng chất, tình hình kinh doanh giảm sút. Họ cho rằng không nhất thiết phải có cửa hàng vật lý, thay vào đó chuyển sang bán hàng online nhằm tiết kiệm tối đa chi phí.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc cấp cao bộ phận Cho thuê thương mại Savills Hà Nội cho rằng mặt bằng nhà phố tại Hà Nội đang mất dần ưu thế khi giá thuê bị đẩy lên cao nhiều năm qua. Cùng đó, tiến độ thanh toán tiền thuê khắt khe, lên tới 6 tháng thậm chí thanh toán theo năm, gây khó khăn cho khách thuê cần tối ưu dòng vốn lưu động.

Xu hướng này có thể nhìn thấy rõ ràng với các dịch vụ ăn uống, thời trang. Trước đây các nhãn hàng F&B, thời trang thường chuộng kinh doanh tại mặt phố lớn. Hiện nhiều thương hiệu có xu hướng dịch chuyển sang các khu thương mại lớn, còn thời trang thu hẹp, tập trung bán online.

“Nhiều khách thuê trong nước thay đổi thị hiếu, còn nhãn hàng quốc tế chuộng mặt bằng trong trung tâm thương mại khiến nhà phố ngày càng thất thế”, bà Minh cho hay.

Thời gian tới, các chuyên gia nhận định nhiều nhà phố cho thuê sẽ tiếp tục khó khăn nếu không có chính sách thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh khuyến nghị chủ nhà nên linh hoạt hơn trong thỏa thuận giá cả, diện tích cho thuê, phương án chia mặt bằng hay thời hạn thanh toán…Hợp đồng cũng cần được hai bên cân nhắc kỹ về các điều khoản chấm dứt, phạt, bất khả kháng.

Về phía người đi thuê, bà Minh cho rằng đây là lúc để tìm kiếm vị trí kinh doanh đẹp khi thị trường có nhiều nguồn cung với giá “mềm mại hơn”. Ngoài vị trí, diện tích, thiết kế, bà khuyến nghị khách thuê chú ý đến tiêu chuẩn trang bị an toàn cháy của mặt bằng trong bối cảnh cơ quan quản lý siết chặt việc chuyển đổi công năng sử dụng công trình, tăng kiểm tra việc phòng cháy, chữa cháy.

Ngọc Diễm

Cuối năm 2024, chị Minh Thư (phường Phước Long, TP HCM) mua căn hộ 67 m2 tại một dự án đã bàn giao 3 năm ở phường Thủ Đức với giá 4,3 tỷ đồng. Môi giới khẳng định đây là “căn duy nhất giá tốt còn sót lại” khi các căn tương tự đều được rao từ 4,5-4,7 tỷ đồng.

Tuy nhiên, sau khi vào ở và tham gia nhóm cư dân, chị mới biết nhiều căn tương tự đang được rao bán quanh mức 4-4,2 tỷ đồng, thậm chí có thể thương lượng xuống dưới 4 tỷ nếu thanh toán nhanh. Chị Thư nhận ra mình đã mua phải căn bị đẩy giá, trong khi mặt bằng thực tế thấp hơn đáng kể và thanh khoản không như kỳ vọng. Khi chị muốn rao bán lại, môi giới nhận hàng cũng thẳng thắn cho biết khả năng chốt chỉ khoảng 4,2 tỷ đồng do thị trường vừa qua sóng.

“Lúc mua tôi bị thuyết phục bởi thông tin giá đã giảm, cộng thêm lời môi giới rằng chủ cần tiền bán gấp, giờ nhìn lại có cảm giác như mình đã mua phải giá ảo”, chị Thư nói.

Tương tự, anh Đăng Khoa (phường Thạnh Mỹ Tây, TP HCM) cho biết đã chi 8 tỷ đồng mua căn hộ 70 m2 tại phường Bình Trưng Tây, sau khi được môi giới dẫn đi xem hàng loạt căn có giá rao từ 8,3-8,5 tỷ đồng. Môi giới cũng giới thiệu thêm một số căn trong cùng tòa nhà và dẫn anh khảo sát giá các dự án lân cận để củng cố tâm lý “mua được giá tốt”.

Anh Khoa kể nhiều lần lưỡng lự khiến căn mình ưng ý bị người khác mua mất nên đành chốt nhanh căn hộ có view đẹp, tầng trung, đang cho thuê ổn định. Tuy nhiên, chỉ tháng sau, anh phát hiện nhiều căn tương tự trong cùng block được rao bán thấp hơn 200-300 triệu đồng, thậm chí còn có thể thương lượng sâu nếu thanh toán nhanh. “Tôi tưởng đã trả giá tốt vì chủ nhà nói từng được người khác trả 8,5 tỷ nhưng không bán, có thể tất cả chỉ là kịch bản,” anh chia sẻ.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy, trong vài năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM liên tục tăng, theo đà tăng của thị trường sơ cấp. Nhiều dự án ghi nhận mức tăng 30–50% chỉ trong 2–3 năm, từ phân khúc bình dân vươn lên trung – cao cấp, bất chấp chất lượng sản phẩm không có nhiều cải thiện.

Chẳng hạn, một chung cư trên đường Võ Chí Công, phường Phú Hữu, mở bán đầu năm 2019 với giá 33 triệu đồng mỗi m2, hiện được sang tay với giá khoảng 60 triệu đồng mỗi m2, tăng 93–115% sau 6 năm. Riêng từ năm 2023 đến nay, giá rao bán đã tăng hơn 50%. Một dự án khác trên đường Song Hành, cũng thuộc phường Phú Hữu, mở bán lần đầu năm 2017 với giá 28 triệu đồng mỗi m2, nay rao bán trung bình 58 triệu đồng mỗi m2, tăng gần 142% và được xếp vào phân khúc cao cấp.

Tốc độ tăng giá như trên không phải cá biệt. Theo CBRE, trong năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM tăng trung bình khoảng 15%, riêng khu Đông tăng đến 18%. Avison Young Việt Nam cũng ghi nhận mức tăng bình quân 15% mỗi năm đối với căn hộ sang tay tại TP HCM.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy, trong 5 năm qua, giá căn hộ thứ cấp tại TP HCM đã tăng 46–60%. Riêng năm qua, giá rao bán chung cư tại nhiều quận nội thành như Bình Thạnh, quận 2, quận 7, quận 10… tăng 17–31% so với năm trước và tăng 22–52% so với năm 2023. Tuy nhiên, đơn vị này lưu ý, mức giá rao bán không phản ánh chính xác giá giao dịch thực tế mà chỉ có tính chất tham khảo, do được thiết lập bởi chủ nhà và môi giới.

TS Nguyễn Văn Đính, Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, nhận định tình trạng chung cư tăng giá bất thường tại Hà Nội và TP HCM có dấu hiệu bị thổi giá. Theo ông, giá nhà bị đẩy lên cao dù thanh khoản thấp là hệ quả từ sự can thiệp của một nhóm lợi ích, trong bối cảnh kinh tế và thu nhập người dân chưa phục hồi.

Đồng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng tốc độ tăng giá “bất thường” của căn hộ thứ cấp thời gian qua là kết quả của nhiều nhóm đối tượng cố tình đẩy giá. Trong khi nhu cầu thực chủ yếu tập trung ở phân khúc 2-4 tỷ đồng, hiện thị trường gần như không còn căn hộ dưới 3 tỷ đồng và phần lớn đã vượt mốc 4 tỷ đồng mỗi căn.

Ông Tuấn đánh giá, nguyên nhân chính khiến giá chung cư cũ bị đẩy lên là người bán neo giá kỳ vọng, trong khi nguồn cung mới khan hiếm khiến người mua khó tìm được lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, nếu xét về tiện ích, chất lượng công trình và cộng đồng cư dân, nhiều sản phẩm không tương xứng với mức giá đang được rao.

Chia sẻ về câu chuyện thổi giá chung cư, ông Nguyễn Minh Tú, nhà đầu tư với 15 năm kinh nghiệm, cho biết chiêu thổi giá căn hộ thứ cấp thường diễn ra theo kịch bản bốn bước: rao giá cao, tạo giao dịch nội bộ để xác lập mặt bằng, giảm giá có chủ đích nhằm tạo cảm giác “hời” và cuối cùng là kích hoạt tâm lý FOMO bằng các thông tin như “hết hàng”, “cho thuê tốt”, “giá sẽ còn tăng”.

Ví như một căn hộ từng giao dịch ở mức 3,6 tỷ đồng được đẩy giá rao bán lên 4,3-4,5 tỷ đồng. Sau đó, môi giới tạo giao dịch nội bộ hoặc đặt cọc tượng trưng để xác lập mặt bằng giá ảo. Khi đã có “giá tham chiếu”, họ giảm nhẹ 5–10% để tạo cảm giác mua hời. Tâm lý sợ bỏ lỡ được kích hoạt bằng các thông điệp như “hết hàng chủ đầu tư”, “cho thuê tốt”, khiến người mua dễ xuống tiền. “Nếu không khảo sát kỹ, người mua rất dễ trả tiền cho kỳ vọng, chứ không phải giá trị thực,” ông Tú nói.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên cho rằng sở dĩ chiêu “thổi giá” căn hộ hoạt động hiệu quả vì người mua thường bị neo tâm lý vào giá rao ban đầu, thay vì so sánh với giá trị thực. Nhiều người mua lần đầu cũng thiếu kỹ năng kiểm tra lịch sử giao dịch qua sổ hồng hoặc dữ liệu công chứng, dễ bị môi giới dẫn dắt.

Theo ông Kiên, rất khó xác định mức độ thổi giá vì thị trường phụ thuộc vào cung – cầu. Tuy vậy, người mua có thể nhận diện một số dấu hiệu như: tỷ suất cho thuê trên giá bán thấp, chỉ đạt 1-2% mỗi năm (mức hợp lý là 3–5%); sản phẩm bị sang nhượng nhiều lần và giá tăng quá nhanh qua mỗi lần sang tay hoặc một khu vực, phân khúc bỗng dưng xuất hiện dồn dập thông tin truyền thông kèm giá tăng đột biến. Đây có thể là dấu hiệu cho thấy thị trường đang bị đẩy giá bởi nhóm đầu tư hoặc chủ dự án.

Các chuyên gia khuyến nghị, để tránh tình trạng mua trúng sản phẩm bị “thổi giá”, người mua cần chủ động kiểm tra giá giao dịch thực tế qua sổ đỏ, dữ liệu thị trường từ cổng công khai hoặc văn phòng công chứng. Đồng thời nên so sánh tiện ích, mức phí quản lý, tuổi đời công trình và khả năng khai thác cho thuê với các dự án tương đương trong khu vực.

Việc mua nhầm căn bị thổi giá không chỉ khiến người mua chịu thiệt mà còn làm méo mó thị trường, đặc biệt nguy hiểm nếu có sử dụng đòn bẩy tài chính. Trong nhiều trường hợp, người vay có thể bị từ chối giải ngân do ngân hàng định giá lại thấp hơn giá mua. “Thị trường thứ cấp là nơi người mua cần tỉnh táo nhất. Mức giá cao không đồng nghĩa tài sản có giá trị cao. Nếu mua nhầm căn bị thổi giá, người mua mất luôn cơ hội tích lũy tài chính và khả năng xoay vòng đầu tư,” ông Lê Quốc Kiên nhấn mạnh.

Phương Uyên

Đề nghị này được ông Hạ Vũ Hùng, Chủ tịch Tập đoàn Songshan Lake đưa ra tại cuộc gặp Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc Trần Duy Đông, ngày 12/4.

Songshan Lake là tập đoàn đa ngành ở Trung Quốc, hoạt động trong các lĩnh vực như công nghệ cao, bất động sản, giáo dục, y tế và tài chính. Hiện tại, tập đoàn này có 5 khu công nghệ kỹ thuật cao tại Trung Quốc, tập trung hoạt động của 600 doanh nghiệp.

Trong đó, khu công nghệ cao Songshan Lake ở Quảng Đông có diện tích 1.500 ha, tổng mức đầu tư 2,4 tỷ USD, quy tụ nhiều công ty về công nghệ, viện nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Chủ tịch Songshan Lake mong muốn Vĩnh Phúc cho phép doanh nghiệp này nghiên cứu, khảo sát xây dựng một khu công nghiệp quy mô 150-250 ha. Các lĩnh vực họ dự kiến thu hút tại đây gồm sản xuất thiết bị y tế, linh kiện bán dẫn, robot thiết bị tự động hóa…

Trước đề xuất này, Chủ tịch Vĩnh Phúc Trần Duy Đông nói ủng hộ về chủ trương và sẵn sàng tạo điều kiện thuận lợi để tập đoàn Trung Quốc nghiên cứu cơ hội đầu tư tại tỉnh. Ông Đông cũng đánh giá cao mô hình hoạt động của Songshan Lake khi phù hợp với định hướng phát triển, thu hút đầu tư của tỉnh.

Theo ông Đông, Vĩnh Phúc có 9 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động, thu hút hơn 480 dự án FDI với tổng vốn khoảng 8,5 tỷ USD. Trong đó, các dự án từ Trung Quốc đại lục và Đài Loan (Trung Quốc) là 106, với tổng vốn hơn 1,7 tỷ USD.

Anh Tú