Sáng 19/12, hơn 230 công trình, dự án trên địa bàn 34 tỉnh, thành khởi công, khánh thành hoặc thông xe kỹ thuật. Lễ khởi công, khánh thành được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 79 điểm cầu trên cả nước, gồm 12 điểm cầu trực tiếp và 67 điểm cầu trực tuyến, tượng trưng cho 79 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến.

Vốn tư nhân chiếm khoảng 82%

Phát biểu tại điểm cầu Trung tâm đô thị thể thao Olympic, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, trình Quốc hội thông qua các cơ chế đặc thù và chủ trương đầu tư đối với nhiều dự án hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, mang tính đồng bộ và liên vùng.

Trong số này có các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM; sân bay Gia Bình; Khu đô thị lấn biển Cần Giờ; Dự án Khu đô thị thể thao Olympic; Dự án trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập các Ban Chỉ đạo đối với các dự án trọng điểm nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Đồng thời, Chính phủ phát động phong trào thi đua “Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn năm 2022-2030”, trong đó có đợt thi đua cao điểm “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc” và “Chiến dịch Quang Trung”, đạt được nhiều kết quả cụ thể.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, chỉ riêng trong năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân chiếm khoảng 74,6%.

Riêng trong ngày 19/12, 234 dự án, công trình với tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng tiếp tục được khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật, trải rộng trên nhiều lĩnh vực hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế.

Trong đó, nguồn vốn tư nhân đạt 2,79 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 82% tổng vốn. Các dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực, có ý nghĩa về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và mở rộng không gian phát triển.

Theo kế hoạch, đến hết năm 2025, cả nước sẽ hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn, với tổng chiều dài 3.803km.

Tính đến ngày 19/12, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật 3.188km tuyến chính cao tốc và 325km nút giao, đường dẫn, đạt tổng cộng 3.513km. Những con số này vượt mục tiêu Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2021-2025 do Quốc hội và Chính phủ giao. Ngoài ra, đã hoàn thành 1.586km đường quốc lộ và 1.701km đường bộ ven biển.

Tính chung giai đoạn năm 2021-2025, cả nước đã hoàn thành và thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần tổng số km cao tốc được xây dựng trong 20 năm trước nhiệm kỳ.

Đặc biệt, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau. Riêng năm 2025, hoàn thành 1.491km đường cao tốc, 456km đường quốc lộ và 251km đường ven biển; đồng thời tiếp tục triển khai các tuyến cao tốc Cà Mau – Cái Nước, các tuyến trục ngang như Tân Phú – Bảo Lộc, Quy Nhơn – Pleiku và tuyến giao thông Đất Mũi – Cảng Hòn Khoai.

Nhiều dự án góp phần thay đổi cơ bản hạ tầng quốc gia

Trong lĩnh vực hàng không, đã hoàn thành đầu tư, nâng cấp các cảng hàng không Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Phú Bài, Điện Biên; cơ bản hoàn thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 và đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên trong ngày 19/12.

Tổng công suất các cảng hàng không trên cả nước được nâng từ 92,4 triệu lượt khách năm 2020 lên 155 triệu lượt khách năm 2025, tăng 1,6 lần so với năm 2020.

Cùng với đó, ba dự án cảng biển lớn tại Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép – Thị Vải và Sông Hậu đã được đưa vào khai thác, nâng năng lực hệ thống cảng biển từ 730 triệu tấn năm 2020 lên 900 triệu tấn vào năm 2025.

Việc khởi công các cảng Hòn Khoai và Bãi Gốc trong năm 2025 được xác định là bước đi phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và góp phần thực hiện Nghị quyết số 36 về chiến lược phát triển kinh tế biển.

Trong lĩnh vực đường sắt, các khó khăn, vướng mắc được tập trung tháo gỡ để đưa vào khai thác ba tuyến đường sắt đô thị gồm Bến Thành – Suối Tiên, Cát Linh – Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội.

Đồng thời, cơ bản hoàn thành cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội – TPHCM đoạn Vinh – Nha Trang và Nha Trang – Sài Gòn. Các thủ tục đầu tư đối với dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tuyến số 5 đường sắt đô thị Văn Cao – Ngọc Khánh – Láng – Hòa Lạc (Hà Nội) và tuyến tàu điện đô thị đoạn Phú Quốc đã được hoàn thiện để khởi công trong dịp này.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam tiếp tục được chuẩn bị để phấn đấu khởi công trong năm 2026.

Đối với lĩnh vực xây dựng dân dụng, tỷ lệ đô thị hóa hiện đạt 45%, tăng 5% so với cuối năm 2020. Diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người, tăng 5,6m². Từ năm 2021 đến nay, cả nước đã triển khai 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 637.000 căn.

Riêng năm 2025, đã hoàn thành 102.146 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch năm. Cùng với đó, hơn 334.200 căn nhà tạm, nhà dột nát đã được xóa bỏ, hoàn thành sớm so với mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 42.

Trong lĩnh vực điện, năng lượng và dầu khí, các đường dây truyền tải 500kV mạch 3 và mạch 4 đã được đưa vào khai thác; các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 được hoàn thành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Giá bất động sản tăng cao đã và đang là câu chuyện được chú ý thời gian gần đây.

Nguồn cung hạn chế đẩy giá bất động sản tăng thêm

Savills Việt Nam mới đây có báo cáo chỉ số giá nhà ở Savills trong quý II ghi nhận, chỉ số nhà ở TPHCM tăng thêm 3 điểm theo quý và 8 điểm theo năm, đạt 134 điểm – mức cao nhất kể từ khi được công bố.

Cả thị trường sơ cấp và thứ cấp đều ghi nhận mức tăng giá, đặc biệt tại các dự án đã có sổ hồng hoặc hợp đồng mua bán. Giá bán sơ cấp tăng 7% theo năm, chủ yếu nhờ các dự án mới tại quận 2 và nguồn hàng hạng A được mở bán lại ở quận 1. Ở thị trường thứ cấp, giá tăng tại hầu hết quận, dẫn đầu bởi khu Đông và Nam TPHCM.

Báo cáo thị trường bất động sản mới công bố của JLL ghi nhận giá bán sơ cấp tại thị trường căn hộ phân khúc cao ở mức 5.065 USD/m2 (tương đương 132.219 triệu đồng/m2).

Còn mức giá sơ cấp của thị trường nhà liền thổ được ghi nhận ở mức 15.585 USD/m2 đất (tương đương 407.142 triệu đồng/m2). JLL nhận định, nhu cầu của người mua nhà và nhà đầu tư tạo ra đà tăng giá trên cả thị trường sơ và thứ cấp, dù giá đã ở mức cao.

Giá nhà trên thu nhập Việt Nam gấp hơn 1,6 lần bình quân thế giới

Theo nghiên cứu của Numbeo – nền tảng dữ liệu về chi phí sống Numbeo, trụ sở tại Serbia – cho thấy tỷ số giá nhà trên thu nhập bình quân của hộ gia đình (HPR) năm 2024 là 23,7 lần, tăng thêm 0,2 so với năm trước đó.

Trong khi đó, mức trung bình của chỉ số này trên thế giới giảm 0,5, xuống còn 14,6 lần trong năm ngoái. Như vậy, giá nhà trên thu nhập tại Việt Nam cao hơn mức trung bình của thế giới khoảng 1,62 lần.

Tổng hợp từ cơ sở dữ liệu của Numbeo, bộ phận nghiên cứu của Chứng khoán SHS trong báo cáo mới đây nhận định hệ số giá nhà so với thu nhập của Việt Nam đang ở mức cao nhất thế giới. Đến giữa năm 2025, chỉ số này đã chạm ngưỡng 27,3, tức giá một căn hộ trung bình cao gấp hơn 27 lần thu nhập bình quân của 1 hộ gia đình.

Trong thực tế, nếu tuân theo nguyên tắc an toàn tài chính là dành tối đa 1/3 thu nhập cho nhu cầu nhà ở, SHS ước tính hộ gia đình tại Việt Nam phải dành dụm đến 80 năm mới mua nổi căn nhà bình thường.

Căn cơ do đâu?

Các nhà phân tích đánh giá áp lực giá nhà đã trở thành vấn đề mang tính cấu trúc của nền kinh tế. Trong khi đó, chi phí sinh hoạt cũng tăng và bào mòn khoản tiền có thể tiết kiệm để mua nhà.

Tại phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Chính phủ từng đặt câu hỏi: “Vì sao giá nhà chung cư liên tục tăng và cao mãi?” – cho thấy bài toán nhà ở tại các đô thị lớn, đặc biệt là TPHCM, vẫn còn nhiều thách thức.

Dưới góc nhìn thị trường, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý Cấp cao Bộ phận Nghiên cứu Savills Việt Nam, cho rằng: “Thị trường nhà ở TPHCM vẫn duy trì tăng trưởng nhờ nhu cầu ở thực bền vững và hạ tầng phát triển, nhưng những yếu tố nền tảng như quy hoạch, thủ tục pháp lý và cơ chế tài chính mới là chìa khóa quan trọng giúp cân bằng cung cầu và kiểm soát giá nhà trong dài hạn.”

Bà Hương nhận định, vấn đề sở hữu nhà không chỉ nằm ở khả năng chi trả của người mua, mà là câu chuyện hoạch định chính sách kinh tế – xã hội của quốc gia. Nhà nước không thể can thiệp trực tiếp vào giá bán của doanh nghiệp bất động sản, nhưng có thể tác động thông qua tháo gỡ pháp lý, quy hoạch vùng kinh tế mới và đầu tư hạ tầng để thúc đẩy đô thị hóa đồng đều, kéo giãn dân khỏi khu trung tâm.

Theo Savills Việt Nam, nguồn cung nhà ở tại TPHCM vẫn bị bó hẹp bởi các vướng mắc pháp lý, trong khi nhu cầu ở thực duy trì ở mức cao. Sự lệch pha cung – cầu khiến giá bán tiếp tục neo ở mức cao, dù thị trường không còn biến động mạnh. 

Chuyên gia kiến nghị gì?

Trong bối cảnh đó, đầu tư hạ tầng và phát triển các cực đô thị vệ tinh được xem là hướng đi căn cơ.

Thực tế, tuyến Metro Line số 1, vận hành từ tháng 3 năm nay, đã giúp rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm TPHCM và Bình Dương xuống 20-30 phút, mở ra khả năng hình thành các khu dân cư  thương mại mới ngoài khu lõi trung tâm.

Bà Cao Thị Thanh Hương nhấn mạnh, bài học từ nhiều quốc gia cho thấy, muốn giãn dân thành công phải bắt đầu từ hạ tầng và quy hoạch kinh tế – xã hội. Quỹ đất ở được bố trí dọc các trục giao thông, nhà ở thương mại lẫn xã hội đều có thể triển khai nhanh hơn, đa dạng hóa nguồn cung cho người mua.

Song song với quy hoạch và hạ tầng, chính sách tài chính được xem là trụ cột giúp người dân tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn. Theo chỉ đạo của Chính phủ, Đề án thành lập Quỹ Nhà ở Quốc gia đang được nghiên cứu và dự kiến triển khai trong thời gian tới.

Bà Hương cho biết, mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại Singapore và Hàn Quốc, nơi người dân được vay mua nhà với lãi suất thấp, thời hạn dài, còn doanh nghiệp phát triển nhà ở được hưởng ưu đãi đầu tư và tiếp cận quỹ đất quy hoạch.

Quan điểm của SHS Research cũng kiến nghị phải thay đổi cách tiếp cận, cần coi nhà ở như một phúc lợi xã hội cơ bản thay vì chỉ là kênh đầu tư. Cần gia tăng nguồn cung nhà ở xã hội, đồng thời gắn với phát triển hạ tầng giao thông công cộng để mở rộng khả năng tiếp cận. Song song, việc cải thiện dịch vụ công cũng là điều kiện quan trọng để phân bổ lại dân cư, giảm áp lực dồn nén lên lõi đô thị….

Nhìn chung, theo chuyên gia, khi hạ tầng, quy hoạch và cơ chế tài chính được triển khai đồng bộ, TPHCM sẽ có điều kiện để giải quyết bài toán giãn dân, cân bằng cung – cầu và ổn định giá nhà ở dài hạn. Việc mở rộng không gian đô thị theo hướng kết nối vùng không chỉ giúp phân bổ lại mật độ dân cư, mà còn tạo dư địa phát triển cho các phân khúc nhà ở phù hợp với người mua ở thực.