Tại diễn đàn Xây dựng thị trường bất động sản bền vững ngày 4/12, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo thị trường nhà ở đang có dấu hiệu “bong bóng” khi tín dụng vào bất động sản liên tục tăng nóng. Nguồn cung dự án tăng nhưng giá ngày càng đắt đỏ vượt khả năng chi trả phần đông người dân, kéo hàng tồn kho cũng tăng mạnh.

Ông dẫn lại số liệu của cơ quan quản lý tiền tệ, tính tới cuối tháng 10, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng khoảng 15% so với cuối năm ngoái. Tăng trưởng tín dụng đến cuối năm nay dự kiến lên mức 19-20%, cao nhất nhiều năm trở lại đây. Trong đó tín dụng bất động sản chiếm gần 24% tổng dư nợ nền kinh tế. Riêng cho vay kinh doanh địa ốc tăng gần 24%, gấp đôi đà tăng vay tiêu dùng.

Chuyên gia này cho biết các ngân hàng đang tìm cách huy động nhiều vốn hơn trước áp lực nhu cầu vay tăng cao mùa cuối năm. Cụ thể, lãi suất tại kỳ hạn qua đêm đã tăng vọt lên 7% một năm. Lãi suất huy động từ các nhà băng tăng mạnh cũng khiến chi phí vốn cho người dân gia tăng, gồm cả lãi vay mua nhà.

Ông Hiếu cho rằng ngân hàng cũng có vai trò khi giá nhà đất tăng vọt. Ông kiến nghị “siết tín dụng cho vay bất động sản để giảm tỷ lệ trong tổng dư nợ xuống dưới 20%”. Cùng đó, Ngân hàng Nhà Nước cần hỗ trợ các nhà băng để giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn, góp phần phục hồi kinh tế.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội nhà thầu Việt Nam, nói giá nhà liên tục leo thang tạo điều kiện cho hành vi đầu cơ phát triển mạnh hơn. Điều này không chỉ tạo ra rào cản cho người mua mà còn tiềm ẩn rủi ro với nền kinh tế. Bởi phần lớn các chủ đầu tư hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng để triển khai dự án.

Ông Hiệp lưu ý tỷ lệ giao dịch bất động sản trong quý III đã giảm 3% theo năm, trong đó riêng chung cư, nhà riêng lẻ sụt 15%, ngược lại lượng hàng tồn kho đang tăng lên, theo báo cáo của Bộ Xây dựng. “Giá nhà tăng quá cao trong khi tỷ lệ hấp thụ sụt giảm sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro cho hệ thống ngân hàng và cả nền kinh tế”, ông nói.

Ông đề nghị các ngân hàng cần có những chính sách thực sự hỗ trợ cá nhân mua nhà để ở, còn mua đầu tư, kinh doanh cần áp tiêu chí khác nhau. Với các khoản vay tín dụng phát triển dự án của doanh nghiệp, các nhà băng cần siết chặt tiêu chí về hệ số an toàn vốn để đảm bảo an toàn cho cả thị trường.

Bà Trần Hồng Nguyên, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và tư pháp của Quốc hội, cũng cho rằng việc hoàn thiện chính sách tài chính, tín dụng bất động sản là giải pháp quan trọng, góp phần khắc phục tình trạng giá nhà đất tăng nóng. Bà cho hay trong một số giai đoạn, tín dụng vào địa ốc bị siết đột ngột khiến thị trường mất cân đối. Trong khi ở giai đoạn khác, tín dụng “nới rộng quá nhanh” lại tạo điều kiện cho hành vi đầu tư, đầu cơ. Theo bà, thị trường chỉ dựa vào lực cầu đầu cơ rất dễ tạo bong bóng và dễ bị thao túng.

“Cần có chính sách tín dụng ổn định, dựa trên dữ liệu thị trường, hướng đến các dự án có tính khả thi và giá trị sử dụng thực”, bà nói.

Cùng với giải pháp siết tín dụng, nhiều chuyên gia tiếp tục đề xuất đánh thuế bất động sản để “hãm phanh” giá nhà. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho biết thị trường nhà ở đang tồn tại nghịch lý nguồn cung tăng mạnh nhưng giá không giảm, ngược lại ngày càng vượt xa khả năng chi trả của đại bộ phận người dân.

Dữ liệu của VARS cho thấy 9 tháng đầu năm, tổng nguồn cung toàn thị trường vượt 100.000 sản phẩm, tăng 22% so với cả năm 2024. Riêng với chung cư, phân khúc 80-200 triệu đồng một m2 chiếm tỷ trọng cao nhất với 42% tổng nguồn cung tại Hà Nội. Trong khi nhóm căn hộ bình dân, chỉ chiếm 3% lượng hàng mở bán, và đều đến từ dự án nhà xã hội. Điều này có nghĩa sản phẩm nhà thương mại giá rẻ gần như biến mất.

Đà tăng nóng của giá nhà, theo ông Đính, “thực chất chỉ làm giàu cho một nhóm người đã nắm giữ tài sản từ trước”. Họ có lợi thế tài chính và tài sản ban đầu nên ngày càng sở hữu thêm nhiều bất động sản như công cụ tích lũy và đầu cơ. Do đó, giải pháp đánh thuế người mua căn nhà thứ hai trở lên và chủ sở hữu bỏ hoang dự án có thể ngăn chặn được hành vi đầu cơ, gây lãng phí đất đai, giúp điều tiết thị trường phát triển lành mạnh hơn.

Ông Nguyễn Quốc Hiệp cũng nói “đã đến lúc cần mạnh dạn xem xét một cơ chế thuế với các khoản siêu lợi nhuận từ địa tô”. Ví dụ chủ đầu tư thu lợi nhuận lên tới 100% so với giá thành sản phẩm cần nộp thuế khoản lãi đó. “Giải pháp này nếu được thiết kế hợp lý có thể kiềm chế cuộc đua tăng giá nhà, giúp thị trường vận hành ổn định hơn”, ông nói.

Ngọc Diễm

Theo kế hoạch Chính phủ giao, đến năm 2030, ngành xây dựng phải hoàn thành khoảng 1 triệu căn nhà ở xã hội. Chia sẻ tại buổi gặp mặt báo chí ngày 4/2, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh Văn phòng Bộ Xây dựng, cho biết trên cơ sở kết quả thực hiện thực tế và tiến độ hiện nay, Bộ Xây dựng đánh giá mục tiêu này có thể hoàn thành sớm hơn dự kiến.

Cơ sở để vượt kế hoạch là nhờ tiến độ triển khai tăng tốc rõ rệt trong hai năm gần đây và quy mô nguồn cung đã được “gối đầu” từ số lượng lớn dự án đang triển khai. Năm 2025, Bộ đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 100.000 căn nhà ở xã hội, song thực tế đã hoàn thành hơn 102.700 căn, mức cao nhất kể từ khi triển khai Đề án, tạo dư địa thuận lợi cho các năm tiếp theo.

Lượng dự án đang triển khai và đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hiện cũng ở mức lớn. Lũy kế đến hết tháng 12/2025, cả nước có 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 657.000 căn, trong đó gần 170.000 căn đã hoàn thành, hơn 134.000 căn đang thi công và trên 354.000 căn đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Quy mô này tương đương khoảng 62% chỉ tiêu toàn Đề án, cho thấy “độ dày” nguồn cung đủ để duy trì tiến độ cao trong những năm tới.

Bộ Xây dựng nhận xét, tốc độ triển khai được cải thiện rõ rệt nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng, cùng việc hoàn thiện khung pháp lý cho phát triển nhà ở xã hội. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành nhằm rút ngắn thủ tục đầu tư, cải cách hành chính, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, lựa chọn chủ đầu tư và bố trí nguồn vốn.

Bên cạnh đó, vai trò của chính quyền địa phương được đánh giá là yếu tố then chốt. Nhiều tỉnh, thành đã hoàn thành và vượt chỉ tiêu được giao như Thái Nguyên, Sơn La, Nghệ An, Hưng Yên. Các đô thị lớn cũng đạt kết quả tích cực, trong đó, Hải Phòng vượt 23% kế hoạch, Hà Nội vượt 10%, Đà Nẵng vượt 9%, còn TP HCM hoàn thành chỉ tiêu.

Ngoài các, các địa phương hiện đã chủ động bố trí quỹ đất sạch, tích hợp nhà ở xã hội ngay trong các đồ án quy hoạch đô thị và khu công nghiệp, thay vì triển khai rời rạc như trước. Một số địa phương còn đưa chỉ tiêu nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội hằng năm, tạo động lực tiến độ và trách nhiệm thực hiện rõ ràng.

Thời gian tới, Bộ Xây dựng xác định phát triển nhà ở xã hội tiếp tục là nhiệm vụ ưu tiên, đồng thời yêu cầu nâng cao chất lượng dự án, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, tránh hình thành các khu nhà ở xã hội tách biệt, kém chất lượng. Các địa phương cũng coi đây là trách nhiệm chính trị, chủ động bố trí quỹ đất, rút ngắn thủ tục và lựa chọn nhà đầu tư đủ năng lực để chương trình đạt hiệu quả bền vững.

Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021–2030” đặt mục tiêu hoàn thành hơn 1 triệu căn đến năm 2030. Để đạt mục tiêu này, Chính phủ đã ban hành nhiều cơ chế nhằm tháo gỡ thủ tục, bố trí quỹ đất và hỗ trợ tín dụng, tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở xã hội.

Phương Uyên

Theo báo cáo của Viện Nghiên cứu Datxanh Services, năm 2025 nguồn cung nhà ở mới tại Hà Nội và TP HCM tiếp tục tập trung dọc các tuyến hạ tầng giao thông lớn như vành đai, quốc lộ và hệ thống metro. Tổng lượng sản phẩm đang và chuẩn bị triển khai quanh các trục này ước đạt hơn 90.000 căn.

Tại Hà Nội, nguồn cung phân bổ theo các tuyến vành đai với xu hướng tăng dần ra khu vực ngoại vi. Dọc Vành đai 1 và Vành đai 2, nguồn cung năm 2025 đạt khoảng 10.914 sản phẩm, chủ yếu đến từ các dự án cải tạo, tái phát triển đô thị và khu phức hợp quy mô vừa. Khu vực dọc Vành đai 3 và Vành đai 3.5 ghi nhận khoảng 17.232 sản phẩm. Riêng tuyến Vành đai 4 phía Bắc chiếm tỷ trọng lớn nhất, với hơn 35.350 sản phẩm đang được triển khai.

Tương tự, TP HCM và khu vực lân cận cũng ghi nhận nguồn cung mới tập trung dọc các trục giao thông liên vùng. Cụ thể, khu vực Vành đai 2 hiện có gần 7.000 sản phẩm nhà ở đang triển khai; Vành đai 3 ghi nhận 11.066 sản phẩm; tuyến Vành đai 4 là khoảng 15.469 sản phẩm. Riêng trục Quốc lộ 13 cũng đã có hơn 11.090 sản phẩm bất động sản đang triển khai. Bên cạnh hàng chục nghìn căn hộ khác đang được phát triển quanh tuyến Quốc lộ 1K, cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn và tuyến metro số 2 (Bình Dương cũ)…

Ở góc nhìn dài hạn, các số liệu cũng cho thấy xu hướng phát triển bất động sản gắn với hạ tầng ngày càng rõ nét. Theo nghiên cứu của chuyên trang Batdongsan, sau một thập kỷ, số dự án triển khai dọc các tuyến vành đai tại Hà Nội tăng gấp 2,6 lần, còn TP HCM tăng gấp 3,2 lần.

Cụ thể, trước năm 2015, khu vực TP HCM và vùng ven quanh các tuyến Vành đai 2, 3 và 4 chỉ có khoảng 324 dự án chung cư. Đến nay, con số này đã tăng lên khoảng 1.050 dự án, với tỷ trọng lớn nằm trong bán kính 20-40 km tính từ trung tâm, dọc các tuyến Vành đai 3 và 4. Tại Hà Nội, số dự án quanh các tuyến Vành đai 1, 2 và 3 tăng từ gần 270 dự án năm 2015 lên hơn 700 dự án hiện nay, phản ánh sự mở rộng không gian đô thị theo các trục giao thông chính.

Ghi nhận của VnExpress cho thấy, dọc các trục hạ tầng lớn tại TP HCM, nhiều dự án nhà ở đang được các chủ đầu tư triển khai với quy mô từ vài trăm đến hàng nghìn căn mỗi dự án. Riêng trên tuyến Quốc lộ 13, hiện có hơn 20 dự án chung cư đã và đang xây dựng, gồm Diamond Sky, Happi One Mori, Ava Center, Habitat, A&T Saigon Riverside, Thuận An 1 & 2, One Era, Bcons New Sky, Emerald Garden View, Hồ Gươm Xanh…

Tại khu vực Vành đai 3, bên cạnh các khu đô thị quy mô lớn đã hình thành như Vinhomes Grand Park và Đông Tăng Long, thị trường tiếp tục ghi nhận nguồn cung mới từ các dự án The Gió, MT Eastmark City, The 9 Stellars, Sycamore. Trong khi đó, dọc tuyến Quốc lộ 1K và cao tốc Mỹ Phước – Tân Vạn, hàng loạt dự án chung cư của các chủ đầu tư như Bcons, Phú Đông Group, Hưng Thịnh, TBS Group, Gamuda Land, Lê Phong, An Gia đang được triển khai, với tổng quy mô lên tới hàng chục nghìn căn.

Diễn biến này theo giới chuyên gia là phù hợp với xu hướng phát triển tất yếu của các đô thị trong dài hạn, khi hạ tầng giao thông ngày càng đóng vai trò dẫn dắt không gian nhà ở. Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng nếu nhìn trong lát cắt khoảng 10 năm, không gian phát triển đô thị tại Hà Nội và TP HCM đã mở rộng rõ rệt theo các trục hạ tầng lớn, đặc biệt là hệ thống vành đai và metro. Sự gia tăng nguồn cung chung cư dọc các tuyến này phản ánh xu hướng chuyển dịch từ mô hình phát triển tập trung sang đa cực, hình thành các hành lang đô thị mới gắn với giao thông.

Theo ông Kiệt, hạ tầng được đầu tư đồng bộ không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển mà còn mở ra dư địa phát triển cho khu vực ven đô. Khi chi phí và thời gian đi lại ngày càng được người mua coi trọng, những dự án có khả năng kết nối trung tâm trong khoảng 20-30 phút đang có lợi thế, khi tiêu chí lựa chọn nhà ở dần chuyển từ vị trí hành chính sang khả năng tiếp cận và chất lượng sống.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc Batdongsan, đánh giá dòng vốn dịch chuyển ra các khu vực vành đai là hệ quả tất yếu trong bối cảnh quỹ đất trung tâm hạn hẹp, chi phí phát triển tăng cao, trong khi nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn vẫn duy trì ở mức cao. Hạ tầng giao thông trở thành yếu tố then chốt giúp bất động sản vùng ven cải thiện khả năng cạnh tranh về sử dụng thực tế.

Ông Quốc Anh đánh giá, khác với các giai đoạn trước, làn sóng phát triển hiện nay gắn chặt hơn với tiến độ triển khai hạ tầng, thay vì chỉ dựa vào kỳ vọng đón đầu quy hoạch. Thị trường đang đánh giá lại giá trị dự án dựa trên khả năng khai thác, qua đó giúp mặt bằng giá và thanh khoản ổn định hơn.

Từ góc độ quy hoạch, các chuyên gia cho rằng xu hướng bám hạ tầng đang góp phần tái cấu trúc không gian đô thị theo hướng đa trung tâm, giảm áp lực cho khu vực lõi. Tuy nhiên, hiệu quả chỉ đạt được khi việc phát triển nhà ở đi kèm quy hoạch đồng bộ về hạ tầng xã hội, việc làm và dịch vụ. Nếu thiếu các yếu tố này, nguy cơ hình thành những khu đô thị kém sức sống vẫn hiện hữu.

Trong trung và dài hạn, bất động sản bám hạ tầng được dự báo tiếp tục là trục phát triển chính khi đầu tư công được đẩy mạnh và mô hình đô thị đa trung tâm dần hình thành. Điều này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về quản lý quy hoạch và kiểm soát phát triển dự án nhằm đảm bảo chất lượng đô thị và tính bền vững của thị trường.

Phương Uyên