70% người mua bất động sản để đầu tư

Trong vụ án liên quan đến ông Nguyễn Hòa Bình (tức Shark Bình, Chủ tịch Tập đoàn NextTech), cơ quan điều tra đã tạm giữ, phong tỏa nhiều tiền mặt, tài khoản chứng khoán và tài sản của các đối tượng với tổng giá trị khoảng 900 tỷ đồng. Trong số này, 18 sổ đỏ cũng được tìm thấy.

Còn vụ án liên quan Võ Thị Ngọc Ngân (Ngân 98), trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng cũng phát hiện 80 sổ đỏ, tiền mặt và sổ tiết kiệm trong két sắt.

Việc các bị can sở hữu nhiều sổ đỏ, ngoài vấn đề pháp lý liên quan đến nội dung vụ án, cũng đặt dấu hỏi với dư luận về hành vi đầu cơ và găm giữ bất động sản.

Từ nhiều năm nay, bất động sản vừa là tài sản đầu tư, tích lũy, vừa là kênh trú ẩn quan trọng. Sản phẩm đặc biệt này có giá trị gia tăng theo sự phát triển xã hội và tuân theo quy luật cung cầu với quan niệm người sinh ra chứ đất không nở ra. Giá nhà có xu hướng tăng ổn định và bền vững theo thời gian (nếu không có “bong bóng”). 

Một báo cáo mới đây của DKRA Consulting (thuộc DKRA Group) cho thấy, từ các dự án mà hệ sinh thái này phân phối, có đến 70% khách mua để đầu tư, chỉ 30% mua để ở. Độ tuổi của nhóm khách đầu tư tập trung ở 35-44 tuổi, trong khi người mua để ở thì trẻ hơn, tập trung ở khoảng 25-34 tuổi.

Đơn vị này khắc họa chân dung nhóm khách mua đầu tư có đặc điểm: đa số mua bất động sản thứ 2 trở lên, có nguồn tiền nhàn rỗi, có kiến thức về thị trường và tài chính. Khi mua, họ quan tâm đến khả năng sinh lời: vị trí giao thông, quy hoạch tương lai, giá, phương thức thanh toán và uy tín chủ đầu tư.

Báo cáo 9 tháng của Bộ Xây dựng thừa nhận đầu cơ đẩy giá nhà quá cao, người mua thực rất khó tiếp cận. Cụ thể, giá giao dịch bất động sản có xu hướng tăng dần theo năm nhưng chưa phản ánh đúng giá trị thực. Giá bất động sản cơ bản còn cao so với thu nhập bình quân của số đông người dân.

Thị trường còn hiện tượng găm hàng, nâng giá, đầu cơ, làm gia tăng mặt bằng giá bất động sản, gây mất cân đối cung – cầu và vượt quá khả năng chi trả của người dân có thu nhập trung bình, thấp tại khu vực đô thị, theo Bộ Xây dựng.

Có thể thấy, giấc mơ an cư tại các đô thị lớn như TPHCM đang ngày càng xa vời khi giá nhà tăng phi mã thời gian gần đây, một bộ phận người dân khó tiếp cận nhà ở. Làm sao để kiểm soát cơn bão giá nhà, hạn chế đầu cơ, đưa bất động sản về giá trị thực, đảm bảo quyền có chỗ ở cho người dân… là những vấn đề được đặt ra.

Sớm đưa thuế tài sản vào thực tiễn

TS Phạm Thế Anh – Trưởng khoa Kinh tế học, Đại học Kinh tế Quốc dân – cho rằng Bộ Xây dựng nên bổ sung các biện pháp theo hướng làm giảm động cơ đầu cơ (kỳ vọng lợi nhuận từ chênh lệch giá). Khi lợi nhuận đầu cơ còn cao và chi phí nắm giữ thấp, các nhà đầu tư vẫn có động lực ôm đất, găm hàng, thổi giá dù tín dụng bị siết.

Theo chuyên gia, để điều tiết động cơ đầu cơ, không có gì tốt hơn các chính sách thuế, bao gồm thuế lũy tiến theo số lượng bất động sản sở hữu và thuế lũy thoái theo thời gian nắm giữ. Thực tiễn ở nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Singapore hay Trung Quốc đã chứng minh rằng, thuế cao đối với người sở hữu nhiều nhà hoặc mua bán trong thời gian ngắn là công cụ hữu hiệu, hướng dòng vốn đáp ứng được nhu cầu nhà ở thực hoặc phục vụ sản xuất và tiêu dùng.

Điển hình tại Singapore, đất mua đi, bán lại trong năm đầu tiên bị đánh thuế 100% trên giá trị chênh lệch mua, bán; sau 2 năm thì mức thuế suất là 50% và sau 3 năm là 25%.

Tại Đài Loan (Trung Quốc), giao dịch bất động sản thực hiện trong 2 năm đầu sau khi mua được áp dụng thuế suất 45%, thực hiện trong 2-5 năm thuế suất là 35%, trong 5-10 năm thuế suất 20% và thực hiện sau 10 năm thì mức thuế suất là 15%.

Ông Thế Anh cũng cho rằng thay vì băn khoăn siết đầu cơ có làm thị trường chững lại không thì nên đặt câu hỏi “nếu không làm, liệu có tránh được khủng hoảng khi bong bóng vỡ?”. Hành động sớm để ngăn chặn rủi ro luôn tốt hơn là đi khắc phục hậu quả khi rủi ro đã xảy ra.

Để đạt được mục tiêu đề ra, chuyên gia đề xuất bổ sung nhóm giải pháp thuế, bao gồm thuế giao dịch ngắn hạn, thuế sở hữu căn nhà thứ 2 trở lên và thuế găm giữ bất động sản đối với các dự án được phê duyệt nhưng bỏ hoang. Chỉ khi kết hợp đồng bộ giữa minh bạch thông tin, cải thiện nguồn cung, tín dụng và thuế, Nhà nước mới có thể kiểm soát hiệu quả giá bất động sản, hạn chế đầu cơ và bảo đảm thị trường phát triển ổn định, lành mạnh.

Các giải pháp tổng thể hạn chế đầu cơ

Để minh bạch hóa thị trường, thời gian gần đây Chính phủ cùng các bộ, ngành đưa ra nhiều giải pháp kiềm chế giá nhà, trong đó có hạn chế đầu cơ.

Thủ tướng Chính phủ có chỉ đạo cần các chính sách thuế phù hợp để ngăn chặn các hành vi đầu cơ thổi giá, chào giá nhà ở quá cao so với mức trung bình của thị trường; chính sách tín dụng để điều tiết, ưu tiên, hướng dòng vốn vào các dự án nhà ở xã hội và các đối tượng có nhu cầu mua nhà ở xã hội. Đồng thời, kiểm soát dòng tiền đi vào các phân khúc nhà ở mang tính đầu cơ, trục lợi chính sách.

Thủ tướng cũng chỉ đạo xử lý kịp thời các vụ việc thao túng, đẩy giá và đầu cơ, nhằm ổn định thị trường bất động sản với thể chế đồng bộ hơn, cơ chế chính sách ưu đãi hơn, thủ tục hành chính thuận tiện hơn. Cùng với đó là tạo nguồn cung nhà ở lớn hơn, với phân khúc hợp lý hơn và giá cả thấp hơn, qua đó đảm bảo quyền có chỗ ở của người dân.

Chính sách thuế để ngăn chặn các hành vi đầu cơ từng được Bộ Tài chính đề xuất rồi rút lại vào giữa năm nay. Khi đó, Bộ Tài chính đề xuất thu thuế 20% theo từng lần chuyển nhượng bất động sản.

Bản thân Bộ Xây dựng cũng từng đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất ban hành chính sách thuế đối với nhà ở, bất động sản không sử dụng; thu thuế phần chênh lệch giá giữa giá tính tiền sử dụng đất và giá bán sản phẩm bất động sản của các dự án. Bộ xác định, thu thuế phần chênh lệch giữa các lần giao dịch để tránh đầu cơ, thổi giá bất động sản.

Bên cạnh đó là nhiều giải pháp kết hợp giữa biện pháp hành chính và công cụ thị trường như phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp, siết hạn mức cho vay mua nhà thứ 2 trở lên, thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản nhằm công khai và minh bạch hóa các giao dịch.

Nhu cầu đầu tư và lướt sóng tăng mạnh trở lại

Báo cáo của Viện Nghiên cứu Kinh tế – Tài chính – Bất động sản Dat Xanh Services (DXS – FERI) cho thấy, trong năm qua, tỷ lệ người mua bất động sản với mục đích đầu tư cho thuê tiếp tục tăng. Tỷ lệ này tăng 6 điểm phần trăm so với năm trước, đạt 28%. Đáng chú ý, nhóm nhà đầu tư lướt sóng ngắn hạn cũng gia tăng, từ 9% lên gần 12%.

Ngược lại, nhu cầu mua nhà để ở dù vẫn chiếm chủ đạo nhưng tiếp tục suy giảm so với năm trước, còn mua nhằm tích sản cũng giảm mạnh từ 24% xuống còn 17%. So với giai đoạn thị trường trầm lắng năm 2023, nhu cầu mua để đầu tư cho thuê và đầu tư ngắn hạn tăng mạnh, còn mua để ở giảm đi, cho thấy nhu cầu đầu tư, lướt sóng bất động sản đã tăng mạnh trở lại.

Đại diện DXS – FERI nhận định năm 2025, tâm lý tận dụng “tiền rẻ” trước khi lãi suất cho vay quay đầu tăng dần vào quý cuối năm, ghi nhận được hiện tượng đầu cơ “lướt sóng” tăng nhẹ. Tuy nhiên, trước hàng loạt chính sách điều hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước vào cuối năm 2025 và đầu năm 2026, khả năng cao hiện tượng đầu cơ “lướt sóng” các dự án bất động sản sẽ không còn duy trì được đà tăng trong những năm tiếp theo.

Nhận định này cũng tương đồng với đánh giá của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS). Ông Lê Đình Chung, Phó Chủ tịch Hội đồng Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản VARS, cho biết nhu cầu ở thực vẫn giữ vai trò quan trọng, song động lực chính của thị trường trong năm 2025 tiếp tục đến từ nhu cầu đầu tư.

Theo thống kê, hơn 75% giao dịch phát sinh từ nhóm người mua căn nhà thứ hai trở lên, trong đó khoảng 10% là nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn. Đáng chú ý, tỷ lệ người trẻ mua căn nhà đầu tiên có xu hướng gia tăng nhờ các chính sách ưu đãi và phương thức thanh toán linh hoạt từ chủ đầu tư.

Chu kỳ tăng trưởng chọn lọc, hướng tới giá trị bền vững

Trên thực tế, đại diện VARS ghi nhận thị trường cũng đã xuất hiện hiện tượng rao bán “cắt lỗ” ở một bộ phận nhà đầu tư mua theo tâm lý FOMO (sợ bị bỏ lỡ) trong giai đoạn tăng “nóng”, chủ yếu tại những khu vực có mức tăng giá quá nhanh. Điều này cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn sàng lọc, buộc nhóm đầu tư lướt sóng phải cơ cấu lại danh mục, nhất là với phân khúc căn hộ chung cư.

Ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng năm qua, các “cơn sóng” đầu cơ ngắn hạn bị đứt gãy sau khi sáp nhập tỉnh thành, tốc độ tăng giá phi mã được chặn lại, thay vào đó là xu hướng phát triển ổn định và dài hạn hơn. Thời gian tới, thị trường sẽ không còn chỗ cho đầu tư ăn xổi, đòi hỏi các chủ thể phải chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và tuân thủ nghiêm kỷ cương thị trường trong một hệ sinh thái được quản trị bằng dữ liệu và công nghệ số.

Trong bối cảnh lãi suất huy động có dấu hiệu tăng trở lại, Bộ Xây dựng đã đề xuất nhiều nhóm giải pháp nhằm kiểm soát giá bất động sản, trong đó tập trung hoàn thiện khung pháp lý, tăng nguồn cung đặc biệt là nhà ở xã hội và siết chặt hoạt động đầu cơ.

Đáng chú ý, Nghị định 357 quy định mỗi bất động sản sẽ có một mã định danh điện tử thống nhất trên toàn quốc từ ngày 1/3/2026, được kỳ vọng tạo bước ngoặt trong minh bạch hóa dữ liệu, quản lý giao dịch và pháp lý thị trường.

Do đó, giới chuyên gia đánh giá năm nay, cùng với các chính sách minh bạch hóa dữ liệu và định danh bất động sản, thị trường được kỳ vọng sẽ vận hành theo hướng thực chất hơn, nơi giá trị thật dần thay thế các kỳ vọng đầu cơ ngắn hạn.

Bà Giang Huỳnh, Giám đốc Bộ phận Nghiên cứu và Tư vấn Savills TPHCM, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam đang đi qua giai đoạn điều chỉnh mang tính tái cấu trúc để chuẩn bị cho một chu kỳ phát triển mới. Kỳ vọng về điểm rơi tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2027 được đánh giá là có cơ sở khi nhiều yếu tố nền tảng đang hội tụ.

Cụ thể, từ năm 2026, thị trường sẽ vận hành dưới tác động toàn diện của các bộ luật mới như Luật Đất đai 2024, Luật Nhà ở 2023, Luật Kinh doanh Bất động sản cùng với bảng giá đất mới áp dụng từ ngày 1/1/2026. Dù bảng giá đất mới có thể làm gia tăng nghĩa vụ tài chính trong ngắn hạn, song về dài hạn sẽ góp phần tạo lập môi trường đầu tư minh bạch và công bằng hơn, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn kéo dài trong việc xác định giá đất dự án, qua đó cải thiện nguồn cung cho thị trường.

Bên cạnh đó, đầu tư công tiếp tục được xem là một trong những động lực then chốt. Việc đẩy mạnh triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm trong 5 năm tới sẽ góp phần cải thiện kết nối liên vùng, thúc đẩy giãn dân đô thị và hình thành các cực tăng trưởng mới dọc theo các trục hạ tầng lớn.

Do đó, đại diện Savills nêu quan điểm dù thị trường vẫn tồn tại những thách thức như chi phí đất đai cao, khả năng chi trả của người mua ở thực hay rủi ro từ biến động vĩ mô bên ngoài, bất động sản vẫn được xem là kênh tích lũy tài sản dài hạn có tính ổn định. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, thị trường đòi hỏi nhà đầu tư phải thận trọng hơn, tập trung vào chất lượng tài sản, pháp lý và khả năng khai thác thực tế, thay vì chạy theo các kỳ vọng ngắn hạn.