Nội dung trên được Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nêu tại cuộc họp với các bộ, ngành và 17 địa phương về sửa các quy định liên quan tính tiền sử dụng đất, quỹ phát triển đất (Nghị định 103 và 104), chiều 5/8.

Theo quy định hiện hành, người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất ở phải nộp toàn bộ phần chênh giữa giá hai loại đất này, thay vì áp dụng mức thu 30-50% như trước. Cùng với đó, bảng giá đất tại nhiều địa phương điều chỉnh, khiến tiền sử dụng đất người dân phải nộp khi chuyển đổi tăng đột biến, có trường hợp gấp nhiều lần so với trước. Đây cũng là vướng mắc của các địa phương khi thực hiện Luật Đất đai 2024.

Tại cuộc họp, Phó thủ tướng nhấn mạnh quan điểm khoản thu khi chuyển mục đích sử dụng đất phải có căn cứ rõ ràng, trong đó cần làm rõ lý do thu, điều chỉnh giảm. Đồng thời, ông yêu cầu phân định trách nhiệm giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tránh lãng phí tài nguyên đất đai.

Ông lưu ý phân biệt từng nhóm khi tính tiền chuyển mục đích sử dụng đất. “Người dân mua đất lần đầu để làm nhà ở thì phải tính mức thu phù hợp với khả năng chi trả, bảo đảm quyền lợi và khả năng tiếp cận thực tế. Còn ai giữ đất bỏ hoang, đầu cơ, chậm triển khai dự án thì phải xử lý khác”, ông nói thêm.

Do đó, Chính phủ giao HĐND cấp tỉnh căn cứ điều kiện thực tế để quyết định mức thu cụ thể, gồm phần chênh lệch giữa diện tích trong và ngoài hạn mức khi chuyển mục đích sử dụng đất. Địa phương cũng được phép áp dụng chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất cho người nghèo, cư dân vùng khó khăn.

Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 103 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, Bộ Tài chính đề xuất mức thu theo tỷ lệ phần trăm, thay vì toàn bộ chênh lệch như hiện hành, dao động 30-50% chênh lệch hai loại giá đất. Tức là, hộ dân chuyển đất nông nghiệp sang đất ở có thể được tính tiền sử dụng đất theo cách cũ.

Với Nghị định 104 về quỹ phát triển đất, các quy định sửa đổi lần này tập trung vào việc quản lý vốn, thu – chi và cơ chế xử lý các khoản vốn đã ứng trước. Việc này nhằm đảm bảo vận hành quỹ hiệu quả, hỗ trợ tốt hơn việc thu hồi, bồi thường và tái định cư các dự án.

Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho biết Luật Đất đai 2024 đã có bước cải cách mạnh mẽ, xuất phát từ thực tiễn và nhu cầu của người dân. Tuy nhiên, nếu các nghị định hướng dẫn không đủ rõ ràng, dễ hiểu, sẽ rất khó triển khai thống nhất tại địa phương. Ông đề nghị các bộ, ngành tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định phù hợp với đặc thù từng vùng.

Phương Uyên

Thông tin này được Cục Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nêu trong báo cáo phục vụ phiên họp Ban chỉ đạo điều hành giá liên quan đến giá đất quý II/2025.

Theo Cục, việc bỏ khung giá đất cùng với những quy định về bảng giá đất đã giúp quản lý đất đai, phát triển thị trường địa ốc được mở ra trên cơ sở minh bạch, tiệm cận hơn với thị trường. “Giá đất tăng sẽ có lợi cho ngân sách, tạo sự đồng thuận với người dân thuộc diện thu hồi đất”, đơn vị này nêu.

Tuy nhiên, nhà quản lý cho rằng trong thời gian thực hiện bảng giá đất vừa qua, một số địa phương chưa kịp thời theo dõi biến động giá đất phổ biến trên thị trường để điều chỉnh bảng giá đất cho phù hợp với tình hình thực tế. Việc này dẫn đến tình trạng giá đất trong bảng tại một số địa phương còn thấp hơn nhiều giá đất thực tế trên địa bàn.

Cục Quản lý đất đai cho biết thời gian tới, nhiều địa phương sẽ ban hành bảng giá đất mới, sẽ có sự biến động lớn về mức giá được điều chỉnh. “Mỗi địa phương sẽ có biên độ điều chỉnh khác nhau nên thị trường bất động sản sẽ chịu nhiều tác động”, cơ quan của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cảnh báo.

Bảng giá đất được dùng để xác định giá bồi thường, giá tái định cư, tính thuế chuyển nhượng, phí và lệ phí liên quan đến đất đai.

Thực tế từ quý cuối năm ngoái đến nay, một số địa phương ban hành bảng giá đất điều chỉnh và cũng có sự gia tăng lớn so với mức áp dụng từ năm 2019. Ví dụ ở Hà Nội, theo bảng giá có hiệu lực từ 20/12/2024 đến 31/12/2025, giá đất ở cao nhất lên tới 695,3 triệu đồng một m2 với các thửa mặt đường tại loạt phố của quận Hoàn Kiếm. Mức này gấp gần 3,7 lần bảng giá cũ.

Còn đất ở mặt đường thuộc các tuyến phố của ba quận Cầu Giấy, Thanh Xuân, Tây Hồ tăng bình quân 225%. Tương tự, vị trí này ở 5 quận Long Biên, Hoàng Mai, Hà Đông, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm cũng được điều chỉnh cao hơn bình quân 210%. Theo Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, nhìn chung, giá đất ở theo bảng mới tăng bình quân 150 – 270%.

Với bảng giá vừa được UBND TP Đà Nẵng ban hành sẽ có hiệu lực từ 7/7, giá đất ở đô thị tăng mạnh nhất tại quận Ngũ Hành Sơn (172%), Cẩm Lệ (154%), các quận khác tăng 125-140%. Đất ở nông thôn Hòa Vang tăng 170%, còn các tuyến đường chưa đặt tên tăng 126-160%.

Tại TP HCM, giá đất tại bảng điều chỉnh áp dụng đến hết năm 2025 cũng tăng từ 4 đến 38 lần (chưa tính hệ số K), nhưng vẫn thấp hơn thị trường khoảng 25-50%. Tuy nhiên, nó cũng tồn tại một số bất cập. Mới đây, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường thành phố đã đề xuất tăng giá đất nông nghiệp lên bằng 65-70% giá đất ở, nhằm giảm gánh nặng tiền sử dụng đất cho người dân.

Bảng giá hiện hành đang ấn định giá đất nông nghiệp ở mức quá thấp, khiến tiền sử dụng khi chuyển mục đích tăng vọt. Cụ thể, giá đất nông nghiệp tại TP HCM dao động 400.000 đồng đến 810.000 đồng mỗi m2 (tùy khu vực và vị trí), trong khi đất ở thấp nhất là 2,3 triệu và cao nhất lên đến 687 triệu đồng mỗi m2. Với mức chênh lệch lớn (khoảng 5-25 lần), tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích có thể cao gấp 5-10 lần so với trước đây, tạo áp lực tài chính đáng kể, đặc biệt với người thu nhập thấp.

Cục Quản lý đất đai đề nghị các địa phương khẩn trương rà soát bảng giá đất đã ban hành theo Luật Đất đai năm 2013 để xem xét điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tế và chuẩn bị điều kiện cần thiết cho xây dựng bảng giá mới có hiệu lực 1/1/2026.

Đơn vị này lưu ý trong quá trình điều chỉnh phải tập trung vào phân tích, đánh giá tác động, có lộ trình phù hợp, xác định khu vực, vị trí hợp lý đối với từng loại đất. Đồng thời, các tỉnh, thành phố cũng cần tổ chức lấy ý kiến các đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan để đảm bảo sự đồng thuận của cơ quan thẩm định và các đối tượng chịu tác động, hạn chế phản ứng bất bình trong xã hội.

Anh Tú

Yêu cầu này được đề cập trong kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình thị trường bất động sản mới đây. Cơ quan này đánh giá thị trường bất động sản hiện chưa phát triển tương xứng với tiềm lực do còn nhiều tồn tại, vướng mắc kéo dài.

Cụ thể, nguồn cung vẫn hạn chế, không đáp ứng nhu cầu của thị trường, trong khi cơ cấu sản phẩm chưa cân đối, thiếu nhà ở phù hợp cho người lao động, người trẻ, nhưng lại dư thừa biệt thự, nhà thấp tầng. Giá nhà đất hiện cũng chưa phù hợp với khả năng chi trả của người có nhu cầu thực. Tình trạng đầu cơ, thổi giá, lũng đoạn thị trường vẫn diễn ra tại nhiều khu vực, gây mất ổn định thị trường.

Trước thực trạng này, Thường trực Chính phủ yêu cầu các bộ ngành và địa phương khẩn trương làm rõ các yếu tố khiến giá bất động sản bị đẩy lên cao, gồm giá đất, nguyên vật liệu, lãi vay… Từ đó, các cơ quan liên quan cần xây dựng phương án cụ thể để giảm các thành tố làm tăng giá, mở rộng nguồn cung và nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân lợi dụng đấu giá để đẩy giá đất, gây ách tắc cho hoạt động phát triển dự án. Công tác quy hoạch được yêu cầu gắn với nhu cầu thực tế, bố trí đất sản xuất, kinh doanh hợp lý, tránh tình trạng quy hoạch treo hoặc không khả thi về hạ tầng.

Yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh giá nhà đất tăng mạnh thời gian qua. Theo Bộ Xây dựng, quý I, giá nhà ở riêng lẻ và đất nền tại nhiều địa phương tăng mạnh, một số khu vực ghi nhận giá tăng 20-40%. Giá nhà tăng do nhiều nguyên nhân cộng hưởng, gồm chi phí đầu vào như vật liệu, nhân công, lãi vay neo cao; nguồn cung mới hạn chế vì vướng pháp lý; và tâm lý đầu tư đón đầu quy hoạch, hạ tầng.

Tại một số địa phương, giá đất tăng cao chỉ sau vài tháng, nhất là nơi có thông tin sáp nhập đơn vị hành chính hoặc nâng cấp đô thị…

Về lâu dài, Chính phủ chỉ đạo Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng đề án mô hình “Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước quản lý”. Mô hình này sẽ tích hợp toàn bộ quy trình giao dịch bất động sản – từ công chứng, thuế đến đăng ký giao dịch đất đai – lên môi trường điện tử, tương tự sàn chứng khoán. Mục tiêu nhằm minh bạch hóa thông tin tài sản, giá mua bán, hạn chế thất thu thuế và tăng hiệu quả quản lý, trình Thủ tướng trong tháng 6.

Bên cạnh câu chuyện giá nhà, Chính phủ yêu cầu cắt giảm tối đa các thủ tục hành chính rườm rà, không cần thiết; loại bỏ các yêu cầu giấy tờ, hồ sơ phức tạp. Mục tiêu là giảm ít nhất 30% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ với các dự án bất động sản.

Các quy định liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định thiết kế, cấp phép xây dựng, kiểm tra nghiệm thu cũng được đề nghị nghiên cứu cắt giảm để rút ngắn quy trình, tăng tính minh bạch, giảm chi phí tiền kiểm, đồng thời siết chặt hậu kiểm. Những quy chuẩn, tiêu chuẩn gây phát sinh chi phí như chỗ đỗ xe, phòng cháy chữa cháy… nếu không còn phù hợp cũng sẽ được rà soát, sửa đổi hoặc bãi bỏ.

Ngoài ra, Thường trực Chính phủ yêu cầu nghiên cứu các chính sách hỗ trợ người có nhu cầu mua nhà ở thực, người trẻ tuổi, giúp họ tiếp cận nhà ở dễ dàng hơn, bảo đảm quyền có chỗ ở theo quy định của Hiến pháp.

Các địa phương cũng được giao nghiên cứu mô hình phát triển các khu nhà ở đa dạng phân khúc, bố trí hạ tầng kỹ thuật và xã hội đầy đủ tại các khu chức năng để người dân có thêm lựa chọn phù hợp với khả năng tài chính.

Phương Uyên