Đầu tháng 2, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu các ngân hàng nghiên cứu gói tín dụng ưu đãi cho người trẻ từ 35 tuổi trở xuống. Ngay sau đó, một số đơn vị đã đồng loạt giới thiệu các chương trình vay được giới thiệu là “siêu rẻ” với lãi suất quanh mức 4 – 5%.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia hay người mua nhà đều nhìn nhận các gói vay này chưa thực chất, lãi suất ưu đãi chỉ áp dụng trong thời gian ngắn từ 3 tháng đến nửa năm, ngay sau đó sẽ được thả nổi. Thủ tục vay vốn tại một số ngân hàng cũng bị đánh giá còn khó khăn.

Đến nay – sau khoảng một tháng thực hiện, các đơn vị đã bắt đầu có những điều chỉnh sách theo chiều hướng có lợi hơn cho khách hàng. Hôm 28/3, Ngân hàng Quân đội (MB) công bố mở rộng gói vay “Dream Home” nhằm giảm áp lực tài chính cho người trẻ mua nhà. MB sẽ miễn trả nợ gốc trong vòng 5 năm đầu và chỉ cần trả tối thiểu 15% nợ gốc trong 5 năm tiếp theo.

Năm ngoái, khách hàng vay gói này của MB chỉ được miễn trả nợ gốc 24 tháng. Trong một năm qua, nhà băng này đã giải ngân trên 3.000 tỷ đồng cho hơn 2.000 khách hàng trẻ vay mua nhà.

Tương tự, ông lớn Big4 – BIDV vừa quyết định ân hạn nợ gốc 5 năm cho khách hàng dưới 35 tuổi. Cùng với đó, từ nay đến 31/12, ngân hàng áp dụng lãi suất cố định 5,5% một năm trong vòng 3 năm liền.

Từ năm thứ 4, lãi suất mới được tính bằng lãi tiền gửi kỳ hạn 24 tháng cộng biên độ 3%. Mỗi khách hàng được vay tối đa 5 tỷ đồng theo chính sách ưu đãi này của BIDV trong thời gian tối đa 40 năm. Như vậy, trong trường hợp vay 2 tỷ đồng, 3 năm đầu tiên, khách hàng chỉ phải trả hơn 9 triệu đồng mỗi tháng cho ngân hàng.

Ngân hàng Quốc tế (VIB) cũng mới có gói vay chỉ yêu cầu khách hàng trả 1 triệu đồng mỗi tháng cho 1 tỷ dư nợ. Mức này tương ứng 0,1% mỗi tháng, trong khi mức phổ biến trên thị trường 0,3-0,8%. Khách vay tại ngân hàng này có thể các gói lãi suất cố định 5,9% trong 6 tháng, 6,9% trong 12 tháng hoặc 7,9% trong 24 tháng. Tổng giá trị chương trình cho vay căn hộ, nhà phố của VIB năm nay khoảng 45.000 tỷ đồng.

Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước khu vực 2 Nguyễn Đức Lệnh cho biết qua thống kê sơ bộ, các ngân hàng đã tích cực hưởng ứng yêu cầu của Thủ tướng về lập gói tín dụng hỗ trợ người trẻ dưới 35 tuổi mua nhà. Theo ông Lệnh, điểm nổi bật của các gói vay này thời gian vay dài, giúp giảm áp lực trả nợ với số tiền trả mỗi kỳ thấp cùng mức lãi suất ưu đãi.

Chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang đánh giá các chính sách ưu đãi tín dụng được triển khai gần đây đã “thực tế hơn” so với tháng trước khi lãi suất cho vay cao hơn lãi suất huy động 2-3%.

Theo ông Quang, việc gia tăng thời gian ân hạn nợ gốc để thu hút người vay mua nhà cũng là điểm tích cực trong bối cảnh thị trường bất động sản đang trong giai đoạn đầu phát triển trở lại, nhu cầu thực về mua nhà để ở tăng cao. Cùng với đó, thị trường bất động sản được ra vào thời điểm nhiều chủ đầu tư từ Bắc vào Nam đang bước vào cuộc đua bán hàng, nguồn cung bất động sản tại nhiều khu vực dự kiến sắp tăng mạnh. “Động thái mới từ các ngân hàng cũng mang lại cơ hội, kích thích cho thị trường bất động sản phục hồi”, ông Quang nói.

Trong báo cáo công bố tháng này, Chứng khoán MB (MBS) cũng dự báo các ngân hàng sẽ tiếp tục duy trì lãi suất cho vay thấp năm 2025 để hỗ trợ khách hàng do áp lực cạnh tranh lớn trong việc thúc đẩy tín dụng. Năm ngoái, nguồn cung bất động sản hạn chế, kéo theo sự phục hồi chậm của các khoản vay mua nhà đã làm chậm lại tín dụng bán lẻ. Theo MBS, xu hướng này có thể tiếp tục trong nửa đầu năm nay, khiến lợi suất tài sản của các ngân hàng giảm thêm.

Anh Tú

Có vốn tích luỹ 1,5 tỷ đồng, anh Huy, quận Thanh Xuân, mất nhiều tháng tìm mua chung cư nhưng không có căn đủ rộng vừa tầm ngân sách. Thấy thông tin nhiều căn chung cư mini rao bán với giá mềm ở trong quận, anh Huy liên hệ môi giới để đi xem.

Môi giới chào anh một căn chung cư mini trong phố Khương Trung, diện tích 48 m2, bố trí được hai phòng ngủ, hai nhà vệ sinh. Giá bán ban đầu 1,7 tỷ đồng nhưng đến nơi xem nhà, anh Huy được báo giá mới gần 2 tỷ đồng (tương đương 42 triệu đồng một m2). Lý do là chủ nhà mới đầu tư hệ thống phòng cháy và để lại tất cả nội thất. Nếu mua căn này, anh sẽ làm hợp đồng vi bằng, sở hữu chung tòa nhà với hơn 30 người khác.

Anh Huy cho biết giá mới “quá đắt”. Để bù thêm 500 triệu đồng, anh cần vay ngân hàng nhưng “căn chung cư mini không thể thế chấp được”. Khảo sát thêm một số tòa có căn hộ rao bán, anh cho hay mặt bằng giá đều trong khoảng 1,7-2 tỷ đồng với diện tích 48-52 m2, ngang giá căn hộ thương mại bình dân như Đại Thanh, Linh Đàm.

Tương tự, chị Thủy, quận Đống Đa, muốn tìm mua mua nhà sau nhiều năm thuê trọ. Mới đây, chủ tòa chung cư mini chị đang thuê báo hết hạn hợp đồng sẽ thu lại nhà để chuyển bán. Hỏi giá, chị Thủy bất ngờ vì căn hộ 46 m2 được chào hơn 1,7 tỷ đồng (khoảng 37 triệu đồng mỗi m2).

Với giá thuê hiện tại khoảng 7 triệu đồng một tháng, nữ nhân viên văn phòng tính 1,7 tỷ đồng tương ứng 20 năm thuê nhà. “Nếu mua đứt, tôi tránh được rủi ro tăng giá thuê hàng năm, còn quyền lợi khác như vay, thế chấp ngân hàng gần như không có”, chị Thủy chia sẻ và cho biết sẽ tìm nhà thuê mới sau khi hết hạn hợp đồng thay vì mua chung cư mini.

Theo ghi nhận của VnExpress, nhiều căn hộ chung cư mini tại quận trung tâm ngày càng đội giá cao hơn trước. Tại những tòa chung cư mini đã hoạt động 3-5 năm, giá căn hộ dao động 24-28 triệu đồng mỗi m2. Với những tòa mới xây dựng, căn hộ diện tích 46-50 m2 có thể lên đến 1,5-2 tỷ đồng một căn. Trong khi trước đây, loại hình này chỉ dao động 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng một căn.

Đơn cử, tại tòa nhà 7 tầng trong ngõ Bùi Xương Trạch (quận Thanh Xuân), các căn hộ diện tích 50 m2 được rao 1,8 tỷ đồng. Hay tại một tòa ở Vũ Tông Phan, căn chung cư mini ba phòng ngủ, diện tích 72 m2 được chào 2 tỷ đồng. Các căn rao bán giá cao đều được đầu tư sẵn nội thất, giao dịch vi bằng.

Lý giải diễn biến trên, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho biết chung cư mini tăng giá trong bối cảnh thị trường rất khan hiếm nguồn cung vừa túi tiền, nhiều phân khúc nhà ở “đội giá” thêm trong thời gian ngắn. Điển hình chung cư thương mại đã có nhịp tăng mạnh 40-50% sau một năm và neo giá cao. Người mua cần có ngân sách 3-4 tỷ đồng mới có thể sở hữu căn hộ hai phòng ngủ ở quận trung tâm.

Từ đà tăng giá chung cư, ông Toản nhìn nhận nhiều loại hình nhà ở cũ như nhà xã hội, nhà tái định cư, nhà tập thể và căn hộ chung cư mini cũng bị “đẩy giá” theo. Trước đây, với trên dưới 1 tỷ đồng, người mua rất khó sở hữu được căn hộ tại dự án thương mại hay cả tập thể cũ nên mới chuyển hướng căn hộ chung cư mini, chấp nhận nhiều rủi ro.

“Hiện giá căn hộ chung cư mini ngang ngửa dự án thương mại bình dân ở gần trung tâm trong khi nhiều quyền lợi cơ bản không có nên ít người dám đánh đổi”, CEO EZ Property cho hay.

Việc siết chặt an toàn phòng cháy ở các chung cư mini, nhà trọ cũng nâng chi phí đầu tư cho các công trình cao hơn trước. Theo chỉ thị 19 của Thủ tướng, các nhà trọ, chung cư mini không đảm bảo các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy sẽ bị đình chỉ hoạt động từ ngày 30/3.

Chuyên gia tư vấn bất động sản độc lập Lê Quốc Kiên, cho hay để đảm bảo được hoạt động, chủ nhà cần đầu tư thêm vài trăm triệu đồng cho hệ thống phòng cháy chữa cháy kéo. Ông ví dụ chi phí đầu tư hệ thống phòng cháy cho một tòa nhà mới có diện tích sàn khoảng 800 m2, cao 6 tầng vào khoảng 700-800 triệu đồng. Chi phí này sẽ được chủ nhà tính thêm vào giá thuê, mua mỗi căn. Điều này lý giải nhiều căn hộ tại các tòa chung cư mini mới xây dựng bị “hét” giá gần 2 tỷ đồng.

Mua bán căn hộ chung cư mini tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về pháp lý, an toàn cháy nổ. Ông Kiên nói người mua phải bỏ ra hơn tỷ đồng nhưng không được cấp sổ hồng, ký hợp đồng mua bán công chứng hay thế chấp ngân hàng. Giao dịch bằng vi bằng bản chất chỉ ghi nhận có sự việc này do thừa phát lại chứng kiến, không có hiệu lực pháp lý. Người mua có thể đối diện rủi ro tranh chấp, mất trắng căn hộ nếu chủ tòa nhà thế chấp cả công trình hay lợi dụng việc không giấy tờ để giao dịch nhiều lần.

Thực trạng trên đã xuất hiện phổ biến thời gian qua. Tại tòa chung cư mini trong ngõ Đại Kim, quận Hoàng Mai, khoảng 40 gia đình đã chi 700 triệu đồng đến 1,2 tỷ đồng để mua căn hộ diện tích 33-52 m2 từ năm 2012. Dù đã bán hết các căn hộ, chủ tòa nhà vẫn thế chấp quyền sử dụng đất cả tòa để vay tiêu dùng khiến người mua rơi vào rủi ro mất nhà. Hay tại tòa chung cư trong ngõ 236 Khương Đình, quận Thanh Xuân, gần 60 hộ dân phải di dời khẩn cấp vì cột nhà tầng 1 nứt toác, không đảm bảo an toàn.

“Bỏ tiền tỷ cho căn hộ chung cư mini đem lại cho người mua cảm giác sở hữu một căn nhà nhưng bản chất trả tiền thuê một lần cho khoảng 20 năm”, ông Kiên cho hay.

Theo các chuyên gia, nhà ở bình dân chính là “tia hy vọng” giúp cân bằng giá nhà ở, đảm bảo thị trường phát triển bền vững và lành mạnh. Trước đó, trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương vào cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” nhằm phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thành lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

Ngọc Diễm