“Cơn khát” nhà ở giá rẻ tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM hay Đà Nẵng thời gian gần đây chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Mỗi khi có dự án mở nhận hồ sơ, hình ảnh chung tại các điểm này là hàng trăm người dân xếp hàng từ sớm, thậm chí từ nửa đêm, 2-3h để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội (NOXH). Những đối tượng trục lợi từ đó cũng xuất hiện.

Ma trận “suất ngoại giao” và những cái bẫy tiền chênh

Đánh vào tâm lý lo sợ trượt hồ sơ của người lao động thu nhập thấp, thời gian gần đây, hàng loạt sàn giao dịch và môi giới bất động sản (cò đất) đã tung ra các gói dịch vụ đầy ma mị như bao đậu hồ sơ, suất ngoại giao, hay ký chờ suất nội bộ.

Mức giá cho sự đảm bảo này không hề rẻ khi mà tiền chênh (phí dịch vụ ngoài hợp đồng) dao động từ vài chục đến cả trăm triệu đồng, thậm chí có dự án bị đẩy giá chênh lên tới 30-40% so với giá niêm yết của chủ đầu tư.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên báo Dân trí, luật sư Lê Hiếu – Công ty Luật Hiếu Hùng – nói, về bản chất, nhà ở xã hội không phải là hàng hóa thương mại tự do. Mọi thỏa thuận mua bán, đặt cọc, trả tiền chênh lệch ngoài hợp đồng với chủ đầu tư đều là giao dịch dân sự vô hiệu, không được pháp luật công nhận và bảo vệ. 

Thực tế cho thấy không ít người dân vì tin vào những lời hứa hẹn “có quan hệ rộng” của môi giới đã xuống tiền đặt cọc giữ chỗ. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp hoặc dự án bị thanh tra, số tiền chênh lệch này gần như mất trắng vì không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, hoặc chỉ là giấy viết tay mơ hồ.

Theo ông Hiếu, đây là rủi ro tài chính hiện hữu mà người mua nhà cần đặc biệt cảnh giác.

Nhờ người đứng tên: Canh bạc rủi ro pháp lý và trách nhiệm hình sự

Một thực trạng nhức nhối khác là việc “lách luật” bằng cách mượn hồ sơ, nhờ người thân có thu nhập thấp đứng tên mua nhà. Một số người có tiền nhưng lại không thuộc đối tượng ưu đãi đã thỏa thuận ngầm với người nghèo, công nhân để sở hữu NOXH.

Theo ông Hiếu, hành vi này không chỉ là sự gian dối về mặt đạo đức xã hội mà còn tiềm ẩn những hậu quả pháp lý nghiêm trọng chưa từng có.

Đầu tiên là nguy cơ mất trắng tài sản. Khi nhờ người khác đứng tên, về mặt pháp lý, căn nhà đó thuộc quyền sở hữu của người đứng tên trên sổ đỏ hoặc hợp đồng. Nếu người đứng tên nảy sinh lòng tham, không chịu sang tên, hoặc không may qua đời (tài sản trở thành di sản thừa kế), hay hai vợ chồng người đứng tên ly hôn (tài sản bị chia đôi), thì chủ thực sự (người bỏ tiền) sẽ vướng vào tranh chấp dân sự cực kỳ phức tạp và thường nắm phần thua.

Thứ hai là chế tài xử phạt hành chính. Theo quy định tại Điều 64 Nghị định 16/2022 của Chính phủ, hành vi bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đến 120 triệu đồng. Ngoài ra, hình phạt bổ sung là buộc thu hồi nhà ở xã hội và hoàn trả lại tiền. Như vậy, người mua gian dối sẽ mất nhà, còn người bán danh nghĩa cũng bị vạ lây.

Thứ ba là rủi ro hình sự. Nếu hành vi gian dối có tính chất tổ chức, hoặc làm giả giấy tờ như xác nhận thu nhập, xác nhận cư trú giả… để hoàn thiện hồ sơ, các cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản do dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt quyền mua nhà – một tài sản ưu đãi của Nhà nước và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

“Bàn tay sắt” từ Chỉ thị 34 và cánh cửa hẹp cho những gian lận

Trước những biến tướng phức tạp, ngày 11/12, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị số 34, được xem là động thái quyết liệt nhất từ trước đến nay nhằm “làm sạch” thị trường NOXH.

Chỉ thị nêu rõ các lỗ hổng đang tồn tại như tập trung đông người gây mất trật tự, tình trạng cò mồi lộng hành, một người nộp hồ sơ nhiều nơi, và giá bán bị thổi phồng.

Chỉ thị yêu cầu chủ đầu tư và sở xây dựng các địa phương buộc phải công khai toàn bộ thông tin dự án như giá bán, số căn, danh sách người được duyệt… trên Cổng thông tin điện tử và báo chí địa phương. Việc nộp hồ sơ sẽ được chuyển dịch sang trực tuyến và xếp hàng online, chấm dứt cảnh chen lấn xô đẩy tạo cơ hội cho “cò” vé trục lợi.

Không chỉ xét duyệt đầu vào, Chỉ thị 34 yêu cầu tăng cường hậu kiểm. Bộ Công an sẽ chỉ đạo công an cấp xã dùng dữ liệu dân cư (VNeID) để xác minh thu nhập và thực trạng nhà ở. Bất kỳ trường hợp nào phát hiện gian dối sau khi đã ký hợp đồng đều sẽ bị thu hồi nhà ngay lập tức và công khai danh tính người vi phạm.

Một nội dung quan trọng khác là Chỉ thị 34 yêu cầu chủ đầu tư không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho sàn giao dịch thu tiền trái quy định. Các cơ quan chức năng sẽ xử lý hình sự các trường hợp môi giới lừa đảo, thao túng hồ sơ.

Bất động sản Nghệ An bước vào giai đoạn phát triển có chọn lọc

Thị trường bất động sản Việt Nam đang dịch chuyển về các đô thị vệ tinh. Khu vực Bắc Trung Bộ và Nghệ An dần nổi lên như một điểm sáng nhờ nền tảng kinh tế ổn định, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và nhu cầu nhà ở gia tăng. Không còn là thị trường mang tính đi sau, Nghệ An đang từng bước hình thành những chuẩn mực phát triển mới, thu hút sự quan tâm ngày càng rõ nét của giới đầu tư trong và ngoài khu vực.

Kinh tế Nghệ An ghi nhận đà tăng trưởng rõ nét, khi thu hút đầu tư, tiếp tục là điểm sáng, tổng vốn cấp mới và điều chỉnh đạt hơn 40,28 nghìn tỷ đồng (tính đến 30/11/2025), trong đó FDI vượt 1 tỷ USD, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp Nghệ An nằm trong nhóm 10 địa phương thu hút FDI lớn nhất cả nước.

Cùng với đó, các dự án hạ tầng và khu công nghiệp trọng điểm như VSIP Nghệ An, cảng Cửa Lò, sân bay Vinh đang tạo thêm dư địa cho dòng vốn và nhu cầu đô thị.

Theo các thống kê, nguồn cung địa ốc tại Nghệ An đã mở rộng trong hơn hai năm trở lại đây. Thị trường ghi nhận số lượng sản phẩm tăng từ khoảng 1.100 sản phẩm vào năm 2023 lên khoảng 2.400 sản phẩm trong năm 2024 và đạt khoảng 1.900 sản phẩm trong 11 tháng của năm 2025. Những số liệu này cho thấy sức hấp thụ tương đối tích cực cũng như dòng vốn tiếp tục được duy trì tại thị trường.

Tuy nhiên, so với nhu cầu thực tế, quy mô nguồn cung hiện nay vẫn còn khá khiêm tốn, đặc biệt là thiếu các dự án hiện đại, có quy hoạch đồng bộ, hệ tiện ích được đầu tư bài bản ngay trung tâm thành phố.

Toàn tỉnh hiện chỉ có khoảng 97 dự án nhà ở cao tầng với hơn 20.000 căn hộ và khoảng 20 dự án khu đô thị. Trong khi đó, theo Kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2025-2030, tỉnh cần bổ sung thêm khoảng 240.000 đơn vị nhà ở, bao gồm hơn 135.000 căn từ các dự án đang triển khai và khoảng 105.000 căn cần tiếp tục thu hút đầu tư mới.

Khoảng chênh lệch lớn giữa cung và cầu đang mở ra dư địa tăng trưởng đáng kể cho thị trường, đặc biệt tại các đô thị trung tâm như Vinh, không chỉ đến từ người dân địa phương mà còn từ lực lượng lao động, chuyên gia và kiều bào.

Một trong những yếu tố chiến lược thúc đẩy dòng vốn vào bất động sản Nghệ An là mối liên hệ giữa phát triển đô thị và chiến lược mở rộng kinh tế – xã hội của tỉnh. Nhiều dự án giao thông, khu đô thị mới và trung tâm dịch vụ công cộng tại Vinh và các khu vực lân cận được đẩy mạnh, tạo ra hiệu ứng lan tỏa cho thị trường nhà ở cao cấp và trung tâm.

Ngoài ra, địa phương tạo điều kiện về mặt pháp lý và quy hoạch cho các dự án mới cũng góp phần thu hút nguồn vốn lớn.

The Sensia và lời giải cho khoảng trống nguồn cung chất lượng tại trung tâm Vinh

Bức tranh thị trường đang sàng lọc ngày càng rõ nét, những dự án có quy hoạch bài bản và vị trí đắc địa như lựa chọn ưu tiên của cả người mua ở thực lẫn nhà đầu tư dài hạn. The Sensia được phát triển trên quỹ đất khoảng 20,05ha, quy hoạch đồng bộ thành khu đô thị ven sông trong nội đô, đáp ứng yêu cầu về không gian sống chất lượng trong bối cảnh quỹ đất trung tâm ngày càng thu hẹp.

Chủ đầu tư dự án là Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Trí Dương với định hướng phát triển một khu đô thị kết hợp hài hòa giữa không gian sống xanh, chuẩn sống hiện đại và hệ thống tiện ích đa dạng.

The Sensia cung cấp 319 sản phẩm với loại hình đa dạng, bao gồm nhà phố hiện đại, nhà phố thương mại, nhà phố vườn, biệt thự song lập, biệt thự đơn lập, biệt thự đơn lập – song lập mặt sông và dinh thự mặt sông, diện tích linh hoạt, đáp ứng đồng thời nhu cầu ở thực và đầu tư.

Bên cạnh đó, dự án được quy hoạch bài bản với hơn 55 tiện ích nội khu, được vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế với sự tham gia của đơn vị tư vấn quản lý uy tín CBRE, kết hợp hài hòa giữa không gian xanh, mặt nước và các khu chức năng cộng đồng, tạo nên một môi trường sống hoàn chỉnh trong nội đô.

The Sensia sở hữu lợi thế ba mặt giáp sông hiếm có và chỉ cách trung tâm hành chính cùng các tiện ích cơ bản của TP Vinh cũ khoảng 5 phút di chuyển, mang lại giá trị chiến lược cho cả nhu cầu an cư lâu dài lẫn đầu tư tích lũy.

Thông tin về đề xuất khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 đã khiến nhiều khu vực thuộc huyện Nam Đàn (cũ) trở nên “nóng” bất thường. Hàng trăm người dân, nhà đầu tư và môi giới bất động sản đổ xô tìm hiểu, các tuyến đường liên thôn, liên xã trở nên đông đúc.

Ngày 6/1, ông Hoàng Vĩnh Trường, Phó Chánh văn phòng UBND tỉnh Nghệ An, xác nhận với phóng viên Dân trí rằng lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương xem xét đề xuất của Công ty TNHH VSIP Nghệ An về việc khảo sát, nghiên cứu dự án VSIP 4.

Theo hồ sơ, doanh nghiệp này đề xuất khảo sát, xác định ranh giới và nghiên cứu đầu tư một khu công nghiệp mới quy mô khoảng 800ha, dự kiến ảnh hưởng đến các xã Đại Huệ, Vạn An và Kim Liên.

Để có cơ sở đánh giá đề xuất, ông Bùi Thanh An, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An, đã giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cùng chính quyền các địa phương liên quan.

Ông Trường nhấn mạnh: “Khi thông tin xuất hiện, người dân và “cò đất” đổ xô tìm mua. Tuy nhiên, đây mới chỉ là đề xuất khảo sát ban đầu, chưa có bất kỳ quyết định quy hoạch hay chủ trương đầu tư nào. Người dân cần hết sức tỉnh táo”.

Ghi nhận tại xã Đại Huệ, một trong những khu vực nằm trong phạm vi khảo sát, cho thấy lượng người đổ về xem đất tăng đột biến. Hàng trăm ô tô nối đuôi nhau trên các trục đường chính, nhiều nhóm môi giới livestream (phát trực tiếp) rao bán đất trên mạng xã hội. Nhiều thửa đất trước đây ít được chú ý nay cũng được rao bán dồn dập.

Trao đổi với Dân trí, ông Hồ Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Đại Huệ, cho biết phía VSIP mới chỉ gửi đề xuất lên tỉnh, chưa có buổi làm việc hay khảo sát cụ thể nào tại địa phương.

“Thông tin họ đề xuất quy hoạch khoảng 800ha thuộc 3 xã là có, nhưng mọi thứ đang trong quá trình nghiên cứu. Việc người dân mua bán đất lúc này là giao dịch dân sự, thuận mua vừa bán, chính quyền không can thiệp”, ông Tiến nói.

Lãnh đạo xã cũng khuyến cáo người dân cân nhắc kỹ lưỡng để tránh nguy cơ mua theo tin đồn, dẫn đến rủi ro khi quy hoạch chưa được tỉnh phê duyệt.

Theo chính quyền, việc khảo sát quy hoạch phải trải qua nhiều bước, bao gồm đánh giá tác động, rà soát quy hoạch chung, kiểm tra hiện trạng đất đai và sự phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh. 

Trong bối cảnh giao dịch bùng nổ, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên chạy theo tin đồn, tránh mua bán theo tâm lý đám đông.

“Người dân chỉ nên giao dịch khi có đầy đủ văn bản, quy hoạch được công bố”, một cán bộ chuyên môn cho biết.

Việc đổ xô “săn đất” theo tin đồn từng gây nhiều hệ lụy tại một số địa phương trong thời gian qua, khiến giá đất bị đẩy lên bất thường, tạo rủi ro lớn cho người mua cuối cùng và ảnh hưởng đến công tác quy hoạch.

Các sở, ngành liên quan đang tiếp tục khảo sát và thẩm định hồ sơ của doanh nghiệp để tham mưu UBND tỉnh xem xét trong thời gian sớm nhất.

Theo Quyết định số 10/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 56/2024 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất do UBND TP Hà Nội ban hành, mức thưởng đối với các hộ gia đình, cá nhân có đất nông nghiệp bị thu hồi khi bàn giao mặt bằng đúng tiến độ được điều chỉnh tăng.

Cụ thể, mức thưởng được điều chỉnh tăng từ 3.000 đồng/m2 lên 10.000 đồng/m2, cao gấp hơn 3 lần so với trước. Tuy nhiên, tổng số tiền thưởng bị khống chế ở mức tối đa 10 triệu đồng cho mỗi người sử dụng đất. Trước đó, theo Quyết định 56/2024, mức thưởng chỉ áp dụng 3.000 đồng/m2 và trần thưởng là 3 triệu đồng/người.

Cùng với đó, Hà Nội cũng tăng tiền hỗ trợ cho người có đất ở bị thu hồi trong thời gian chờ bố trí tái định cư. 

Đối với các trường hợp tự lo chỗ ở tạm, thành phố hỗ trợ 2,5 triệu đồng/nhân khẩu/tháng, tăng thêm 1 triệu đồng so với quy định cũ. Tổng mức hỗ trợ tối đa được nâng lên 15 triệu đồng cho mỗi thửa đất bị thu hồi mỗi tháng, tăng 7 triệu đồng so với trước đây.

Hộ gia đình độc thân (chỉ có một nhân khẩu) cũng được tăng mức hỗ trợ từ 3 triệu lên 5 triệu đồng/tháng trong thời gian chờ tái định cư.

Các trường hợp còn lại vẫn được bố trí tạm cư tại quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước theo quy định hiện hành.

Ngoài ra, Hà Nội bổ sung quy định hỗ trợ trường hợp người sử dụng đất nông nghiệp đủ điều kiện bồi thường nhưng đã tự chuyển mục đích sử dụng sang đất ở, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, xây dựng công trình thương mại, dịch vụ.

Cụ thể, nếu việc chuyển mục đích sử dụng đất diễn ra trước ngày 15/10/1993, mức bồi thường bằng 50% bảng giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 

Trường hợp chuyển mục đích từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2004 được hỗ trợ 40%, còn từ ngày 1/7/2004 đến trước ngày 1/7/2014 là 20%. Diện tích được hỗ trợ là phần xây dựng công trình thực tế, nhưng không vượt quá hạn mức giao đất ở tối đa tại địa phương.

Quyết định 10/2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 18/1.