Chia sẻ tại tọa đàm “Không gian công cộng – từ biểu tượng đô thị đến động lực kinh tế” do VTV9 tổ chức ngày 23/12, Kiến trúc sư Steven Townsend, Giám đốc điều hành Studio Urban Design, cho rằng trong chiến lược phát triển đô thị hiện đại, không gian công cộng không chỉ là hạng mục phúc lợi mà là cấu phần hạ tầng mềm, tác động trực tiếp đến chất lượng sống, sức hút đầu tư và khả năng cạnh tranh của thành phố.

Thực tế tại TP HCM cho thấy nhiều công viên, quảng trường và không gian mở sau đầu tư nhanh chóng xuống cấp, thiếu hoạt động và kém sức hút. Theo ông Townsend, nguyên nhân không nằm ở khâu thiết kế hay xây dựng mà ở mô hình tài chính và quản trị sau đầu tư. Các công trình công cộng không chỉ cần vốn ban đầu mà còn phát sinh chi phí bảo trì, duy tu, tổ chức hoạt động trong suốt vòng đời sử dụng. Nếu chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, việc duy trì chất lượng cao trong dài hạn là rất khó, nhất là khi thành phố phải phân bổ nguồn lực cho nhiều nhu cầu hạ tầng cấp bách khác.

“Một không gian công cộng bền vững phải có khả năng ‘tự sống’, tức tự tạo nguồn lực để vận hành và phát triển, thậm chí mang lại nguồn thu chứ không nên trở thành gánh nặng ngân sách”, Ông Townsend đánh giá.

Ở góc độ chính sách sử dụng đất, ông David Ching, Phó chủ tịch Janus Capital Việt Nam, cũng cho rằng không gian công cộng cần được nhìn nhận như một tài sản đô thị có giá trị kinh tế, thay vì chỉ là khoản chi. Trong bối cảnh giá đất tại TP HCM thuộc nhóm cao nhất cả nước, đặc biệt tại các khu vực ven sông, việc để quỹ đất khai thác đơn chức năng hoặc kém hiệu quả là một sự lãng phí lớn.

Ông David Ching dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy không gian công cộng đang được vận hành như một khoản đầu tư. Tại Singapore, chính quyền cho thuê đất, ban hành khung quản lý, còn cộng đồng trực tiếp tổ chức, khai thác ở mức phù hợp để tạo nguồn thu tái đầu tư bảo trì, chi phí lớn nhất của công viên đô thị. Các mô hình như High Line hay Hudson Yards ở New York cũng biến không gian công cộng thành “mỏ neo” thu hút vốn tư nhân, kích hoạt kinh tế dịch vụ và gia tăng giá trị khu vực lân cận.

“Mô hình xã hội hóa vận hành không gian công cộng có thể mang lại hiệu quả rõ rệt nếu được thiết kế đúng cơ chế”, ông David Ching nhận định.

Ở tầm chiến lược, ông Nguyễn Bá Hùng, chuyên gia kinh tế trưởng tại Văn phòng ADB Việt Nam, nói TP HCM đặt mục tiêu lọt vào top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới vào năm 2030. Khi đối chiếu theo các tiêu chí quốc tế, thành phố vẫn còn hạn chế ở các nhóm chỉ số như hạ tầng đô thị, dịch vụ y tế và môi trường văn hóa – xã hội, những lĩnh vực mà không gian công cộng có thể tạo ra tác động cải thiện rõ rệt.

Theo ông Hùng, thách thức lớn nhất của thành phố không nằm ở khâu xây dựng mà ở mô hình quản lý và vận hành sau đầu tư. Nếu thiếu cơ chế phù hợp, các không gian công cộng dù được đầu tư lớn vẫn khó phát huy hiệu quả lâu dài. Khả năng tiếp cận cũng cần được đặt lên hàng đầu, với yêu cầu kết nối thuận tiện với giao thông công cộng để mọi tầng lớp người dân đều có thể sử dụng.

Góp ý về khai thác không gian công cộng sao cho hiệu quả, ông Steven Townsend cho rằng TP HCM cần chuyển sang mô hình tích hợp đa chức năng, trong đó không gian công cộng được tổ chức đan xen với các hoạt động thương mại, dịch vụ, văn hóa nhằm tạo dòng tiền tái đầu tư. Vai trò của chính quyền là định hướng quy hoạch, ban hành tiêu chuẩn và thiết lập cơ chế giám sát, còn nguồn lực đầu tư và vận hành nên được huy động từ khu vực tư nhân và các bên có lợi ích liên quan.

TP HCM đã có những mô hình đi trước như Phú Mỹ Hưng hay Vinhomes Central Park, khi chủ đầu tư dành quỹ đất lớn cho công viên, không gian ven sông và dùng lợi nhuận từ khu dân cư, thương mại để vận hành. Cách làm này giúp không gian công cộng được duy trì chất lượng lâu dài và gia tăng giá trị toàn khu vực.

Còn theo ông David Ching, trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn hẹp, TP HCM cần mở rộng tư duy phát triển không gian công cộng theo chiều đứng. Các không gian sinh hoạt cộng đồng, văn hóa, giải trí có thể được tích hợp trên cao, gắn với các công trình đa chức năng và hệ thống giao thông đô thị. Cách tiếp cận này giúp gia tăng diện tích sử dụng, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác đất đai trong khu vực lõi đô thị.

“Các hoạt động thương mại, dịch vụ nếu được quy hoạch bài bản cùng tiện ích công cộng sẽ vừa tạo nguồn thu, vừa bảo đảm không gian mở và quyền tiếp cận của cộng đồng”, ông Ching nói.

Bên cạnh đó, theo chuyên gia, TP HCM cần sớm hoàn thiện một khung chính sách rõ ràng cho phát triển không gian công cộng theo hướng xã hội hóa có kiểm soát, gắn quy hoạch, đầu tư và vận hành trong một chuỗi thống nhất. Khi không gian công cộng có thể tự sống bằng mô hình đa chức năng, thành phố không chỉ giảm áp lực ngân sách mà còn tạo nền tảng bền vững để nâng cao chất lượng sống và sức cạnh tranh đô thị trong dài hạn.

Phương Uyên

Báo cáo tài chính quý IV/2025 của Địa ốc Hoàng Quân (HQC) cho thấy doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đạt gần 29 tỷ đồng, giảm tới 79% so với cùng kỳ năm 2024. Khoản thu từ bán bất động sản sụt 93,5% về gần 9 tỷ đồng. Phần lớn doanh thu trong quý đến từ bán thép, trong khi cùng kỳ vẫn chưa phát sinh.

Trừ đi hàng bán bị trả lại, doanh thu thuần của doanh nghiệp này đạt hơn 18 tỷ đồng, chỉ bằng một phần ba so với cùng kỳ. Giá vốn neo mức cao khiến lợi nhuận gộp chỉ hơn 2,5 tỷ đồng, giảm hơn 92%.

Hoạt động kinh doanh suy giảm nhưng công ty có hơn 56 tỷ đồng doanh thu tài chính, gấp gần 5 lần cùng kỳ. Trong đó, gần 83% đến từ lãi hợp tác kinh doanh. Ngoài ra, HQC còn có gần 27 tỷ đồng thu nhập khác, tăng 5,5 lần nhưng không thuyết minh cụ thể là gì.

Về các chi phí thường xuyên, công ty ghi nhận hơn 32 tỷ đồng chi phí tài chính, tăng 66%, và hầu hết là lãi vay. Chi phí bán hàng cũng cao hơn nhưng không nhiều. Trong khi đó, họ được hoàn nhập trong chi phí quản lý doanh nghiệp nên khoản này ghi nhận âm 19 tỷ đồng.

Tính chung, HQC lãi sau thuế hơn 55 tỷ đồng, cao hơn 11 lần so với quý IV/2024. Ban lãnh đạo cho biết ngoài doanh thu tài chính, lợi nhuận công ty tăng cũng nhờ thu hồi các khoản nợ khó đòi và hoàn nhập dự phòng từ khoản nợ đã thu hồi giúp hạ chi phí trong kỳ.

Nhờ lãi tăng cao vào quý IV/2025, lợi nhuận sau thuế cả năm ngoái là hơn 73 tỷ đồng, gấp đôi năm 2024. Đây cũng là mức cao nhất Hoàng Quân ghi nhận kể từ năm 2016.

Tính đến cuối năm 2025, HQC có tổng tài sản khoảng 8.975 tỷ đồng, giảm hơn 11% so với đầu năm. Hàng tồn kho chiếm hơn 1.472 tỷ đồng, chủ yếu là chi phí triển khai các dự án dở dang như Golden City, Hoàng Quân Plaza, HQC Tân Hương, nhà ở xã hội Trà Vinh…

Nợ phải trả ghi nhận hơn 3.500 tỷ đồng, giảm khoảng 1.200 tỷ so với đầu năm. Trong đó, vay và nợ thuê tài chính cắt được hơn 500 tỷ đồng, chủ yếu ở các khoản dài hạn.

Địa ốc Hoàng Quân hoạt động chính ở lĩnh vực bất động sản, từng có thời gian được xem là “trùm” nhà ở xã hội nhưng bắt đầu kinh doanh sa sút từ sau đại dịch. Năm 2025, công ty đặt mục tiêu đạt 1.000 tỷ đồng doanh thu. Lợi nhuận sau thuế kỳ vọng của công ty đạt 70 tỷ đồng. Như vậy, công ty còn cách rất xa về chỉ tiêu doanh thu nhưng lại vượt kỳ vọng lợi nhuận.

Đến 2030, công ty đăng ký phát triển 50.000 căn nhà ở xã hội. Tuy nhiên, tại một hội thảo về lĩnh vực này vào giữa tháng 1, ông Trương Anh Tuấn, Chủ tịch Địa Ốc Hoàng Quân cho biết mảng này có nhiều khó khăn như biên lợi nhuận thấp, vướng mắc thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất và cấp phép đầu tư. Trong đó, ông Tuấn nhấn mạnh việc phần lớn doanh nghiệp và người dân đều đang sở hữu đất, nhưng thiếu các công cụ chính sách phù hợp để chuyển đổi sang phát triển nhà ở xã hội, thay vì chỉ trông chờ vào đất công.

Tất Đạt

Nhận định này được VinaCapital – tập đoàn quản lý đầu tư hàng đầu tại Việt Nam nêu trong báo cáo Chiến lược 2026 vừa công bố.

Theo VinaCapital, giá bất động sản sơ cấp có thể được điều chỉnh giảm nhẹ trong năm nay sau đà tăng mạnh (hơn 30%) trong 2025 nhờ hai yếu tố chính. Thứ nhất là nguồn cung gia tăng khi các dự án mới lần lượt ra thị trường. Thứ hai, lãi suất cho vay mua nhà tăng 1 điểm phần trăm, lên khoảng 11% vào cuối 2025.

Công ty quản lý quỹ này đánh giá mức lãi suất trên “đủ cao để hạn chế hoạt động đầu cơ”, nhưng vẫn nằm trong ngưỡng có thể chấp nhận đối với người mua nhà để ở.

VinaCapital giải thích thêm rằng nhiều nhà đầu tư thường áp dụng một ngưỡng tâm lý về lãi suất vay khoảng 1% mỗi tháng, tương ứng 12-13% một năm). Vì vậy, khi lãi suất vượt mức này, VinaCapital cho rằng họ sẽ có xu hướng thận trọng hơn và giảm các hoạt động mua bán bất động sản với mục đích lướt sóng.

Theo dữ liệu của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), năm ngoái, toàn thị trường ghi nhận khoảng 128.000 sản phẩm mở bán mới – cao nhất giai đoạn 2019-2025 và cũng tiệm cận đỉnh nguồn cung. Tuy nhiên, thị trường nhà ở vẫn mất cân đối khi phần lớn nguồn cung mới đến từ các dự án căn hộ cao cấp hoặc nhà thấp tầng có giá trị lớn. Trong đó, hơn 25% căn hộ mới có giá trên 100 triệu đồng mỗi m2.

Dù giá cao, nhiều dự án vẫn đạt tỷ lệ hấp thụ tốt nhờ loạt thông tin tích cực về triển vọng kinh tế, hạ tầng trên nền tảng lãi suất được duy trì ở mức thấp. Tuy nhiên, VARS cũng nhận thấy thị trường có sự thay đổi từ cuối 2025, nhất là khi lãi suất có xu hướng tăng. “Áp lực tài chính bắt đầu bộc lộ rõ với nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, kỳ vọng lướt sóng ngắn hạn”, đơn vị này nêu.

Tương tự, VinaCapital đánh giá mức tăng nhẹ lãi suất cũng góp phần tạo ra tình trạng tồn kho ở mức vừa phải với một số chủ đầu tư. Theo ước tính của đội ngũ bất động sản tại VinaCapital, khoảng 30% số căn hộ mới mở bán gần đây chưa được tiêu thụ. “Mức tồn kho này không quá lớn, nhưng đủ kéo mặt bằng giá về mức người mua cuối sẵn sàng chấp nhận”, công ty này cho hay.

Tại phiên họp giữa tháng 1, Thủ tướng đã giao Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, không để dòng vốn đầu cơ, làm méo mó thị trường. Nhà điều hành cũng cần có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng rót vào địa ốc.

Theo số liệu của Bộ Xây dựng, đến cuối năm ngoái, tổng dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản khoảng 2 triệu tỷ đồng, tăng 28% trong một năm. Cơ quan này cũng khẳng định sẽ phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, xử lý các dòng vốn phục vụ đầu cơ, nhằm bảo đảm an toàn hệ thống tài chính – ngân hàng.

Tuy nhiên, VARS cho rằng lãi suất tăng nhanh ảnh hưởng đến cả doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực. Vì vậy, Hội Môi giới đề xuất việc kiểm soát tín dụng bất động sản cần thực hiện theo hướng thận trọng, có chọn lọc bởi không chỉ thị trường địa ốc, mà cả nền kinh tế cũng có nguy cơ chịu ảnh hưởng tiêu cực.

VinaCapital cũng dự đoán việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng với bất động sản không kéo dài sang nửa cuối 2026 khi xét đến lĩnh vực này là một trong ba động lực quan trọng mà Chính phủ có thể sử dụng để thúc đẩy tăng trưởng GDP năm nay.

Với giả định môi trường vĩ mô ổn định trong nửa đầu năm, VinaCapital dự báo các ngân hàng sẽ trở lại đẩy mạnh cho vay với chủ đầu tư và mở rộng tín dụng bất động sản vào cuối năm. “Qua đó, thị trường bất động sản có thể phục hồi, dù khó xuất hiện một đợt tăng giá mạnh mới”, công ty nêu trong báo cáo.

VinaCapital cũng cho biết thị trường bất động sản Việt Nam khác biệt đáng kể với Trung Quốc. Bởi tỷ lệ nhà trống tại Việt Nam dưới 5%, còn Trung Quốc hơn 25%. Theo đơn vị này, mức độ tăng giá nhà ở Việt Nam gần đây phản ánh tình trạng thiếu nguồn cung, thay vì xây dựng sản phẩm đầu cơ quá mức – đặc trưng cho bong bóng bất động sản Trung Quốc.

Anh Tú