Đây là kết luận của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại phiên họp thứ 5 của Ban chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản sáng 13/1.

Theo lãnh đạo Chính phủ, nhà ở là nhu cầu thiết yếu, cần đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng cho người dân.

“Cần kéo giảm giá nhà ở thương mại, nhất là chung cư, xuống mức hợp lý, phù hợp sự phát triển chung của đất nước”, Thủ tướng nói, thêm rằng chính sách nhà ở thời gian tới phải “lấy người dân làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, năm ngoái phân khúc căn hộ chung cư tăng giá 20-30%, trong đó một số khu vực trên 40%, đặc biệt tập trung ở phân khúc trung và cao cấp. Giá nhà liền kề trong dự án với đà tăng 10-20%, đất nền 20-25%.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính nghiên cứu kỹ các chính sách thuế theo chỉ đạo nhằm hạn chế đầu cơ, thổi giá bất động sản, hướng dòng vốn đầu tư vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Hồi đầu năm ngoái, ông từng yêu cầu có phương án thu thuế phần chênh lệch giá giữa giá tính tiền sử dụng đất và giá bán sản phẩm bất động sản của các dự án.

Nhiều chính sách về thuế bất động sản từng được cơ quan quản lý đưa ra, song chưa được thực thi. Tháng 7/2025, Bộ Tài chính từng đề xuất thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua và bán bất động sản theo từng lần chuyển nhượng, khi xây dựng dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Tuy nhiên, sau đó Bộ rút lại đề xuất này khi cập nhật bản thảo dự luật mới.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) được Quốc hội thông qua cuối 2025, nhà điều hành vẫn duy trì quy định như trước đây, tức là thu thuế 2% với chuyển nhượng bất động sản trên giá trị chuyển nhượng từng lần.

Báo cáo thị trường mới đây của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS) cũng cho thấy nhu cầu đầu tư chiếm sóng thị trường nhà ở năm 2025. Trong đó, hơn 75% giao dịch từ nhóm mua nhà thứ hai trở lên.

Cũng tại phiên họp hôm nay, Thủ tướng giao Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt tín dụng bất động sản, không để dòng vốn đầu cơ, làm méo mó thị trường. Nhà điều hành cũng cần có chính sách quản lý rủi ro với tín dụng rót vào địa ốc.

Chứng khoán Vietcombank (VCBS) ước tính đến hết quý III/2025, các nhà băng cho vay kinh doanh bất động 1,82 triệu tỷ đồng, tăng 35% so với cuối năm 2024 và tương ứng khoảng 10% tổng dư nợ nền kinh tế. Năm nay, Ngân hàng Nhà nước dự kiến tăng trưởng tín dụng 15% và sẽ có điều chỉnh phù hợp với tình hình thực tế.

Với Bộ Xây dựng, Thủ tướng đề nghị xây dựng cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho người có thu nhập trung bình (trên 20 triệu đồng mỗi tháng).

Ông yêu cầu các địa phương rà soát, đánh giá nhu cầu về nhà ở xã hội cho thuê, nhà ở cho cán bộ, công chức… Các dự án nhà ở xã hội, nhất là phân khúc cho thuê sẽ được đưa vào “luồng xanh”, ưu tiên khi làm thủ tục.

Đến nay, 17 tỉnh, thành phố đã đề xuất nhu cầu thuê nhà ở xã hội, với trên 67.100 căn, theo báo cáo của Bộ Xây dựng. Tuy nhiên, các đô thị có nhu cầu nhà ở lớn nhất như Hà Nội, TP HCM chưa báo cáo.

Anh Tú

Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất vừa gửi Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất hai phương án tính tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất ở. Ngoài phương án giữ nguyên quy định hiện hành, tức phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp theo bảng giá mới, Bộ đề xuất áp dụng lại cơ chế tính theo tỷ lệ phần trăm như trước đây.

Cụ thể, với những trường hợp chuyển đổi phần đất là vườn, ao nằm trong cùng thửa đất có nhà ở, hoặc có nguồn gốc liền kề nhà ở (nhưng bị tách thửa do yếu tố kỹ thuật từ trước năm 2004), Bộ Tài chính đề xuất thu tiền sử dụng đất theo tỷ lệ phần trăm thay vì toàn bộ chênh lệch. Mức thu là 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và đất nông nghiệp nếu diện tích nằm trong hạn mức giao đất ở. Với phần vượt hạn mức, người dân sẽ nộp 50% phần chênh lệch.

Theo Bộ Tài chính, nhóm đất vườn, ao liền kề nhà ở vốn được xem là “đất dự trữ để ở”, thường phát sinh khi người dân có nhu cầu tách hộ, xây nhà mới nhưng chưa được công nhận đất ở. Trước đây, những trường hợp này được áp dụng cơ chế tính tiền ưu đãi, giúp người dân chuyển đổi mục đích sử dụng đất với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, từ khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, quy định này bị bãi bỏ. Người dân phải nộp toàn bộ phần chênh lệch, tính trên toàn bộ diện tích chuyển đổi và thời gian sử dụng đất còn lại, không phân biệt nguồn gốc sử dụng đất hay hoàn cảnh cụ thể.

Trong khi đó, bảng giá đất mới tại nhiều địa phương được xây dựng tiệm cận với giá thị trường, khiến số tiền sử dụng đất mà hộ dân phải nộp tăng vọt. Có trường hợp, tiền sử dụng đất sau chuyển mục đích cao gấp nhiều lần so với trước đây, gây khó khăn lớn cho người dân, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng ven đô thị, nơi nhu cầu tách hộ và hợp thức hóa nhà ở rất cao.

Bộ Tài chính cho rằng, trong bối cảnh chưa thể sửa đổi ngay luật, việc khôi phục cách tính cũ theo tỷ lệ phần trăm sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn, giảm áp lực tài chính cho người dân. Đồng thời, phương án này vẫn bảo đảm được nguyên tắc tài chính đất đai và dễ thực hiện vì đã từng áp dụng ổn định trong thời gian dài.

Tuy nhiên, cơ chế đề xuất chỉ áp dụng cho các trường hợp có đất vườn, ao liền kề hoặc trong cùng thửa đất có nhà ở. Những trường hợp chuyển đổi từ đất nông nghiệp thuần túy như đất trồng trọt, canh tác sang đất ở vẫn phải nộp toàn bộ phần chênh lệch theo bảng giá đất mới, không thuộc diện ưu đãi.

Để có cơ sở đánh giá tác động chính sách, Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị các địa phương báo cáo nhanh về tình hình thực tế khi tính tiền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân chuyển mục đích sử dụng. Qua tổng hợp, nhiều địa phương bày tỏ đồng thuận với phương án áp dụng lại cơ chế tính theo tỷ lệ phần trăm, cho rằng phương án này vừa giảm nghĩa vụ tài chính cho người dân, vừa không ảnh hưởng đến việc quản lý đất đai.

Chính phủ đang xem xét các phương án để quyết định ban hành trong thời gian tới. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng kiến nghị cơ quan soạn thảo Luật Đất đai, sửa đổi bổ sung nội dung này vào luật, nhằm đảm bảo thống nhất giữa quy định ở cấp luật và nghị định, đồng thời tạo hành lang pháp lý phù hợp với thực tiễn sử dụng đất của người dân.

Trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở thường chỉ phải nộp một phần tiền sử dụng đất, tính theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp. Với diện tích trong hạn mức, mức thu là 30%; nếu vượt hạn mức, mức thu là 50%. Nhờ cách tính này, nhiều hộ dân, đặc biệt là ở nông thôn hoặc ven đô, có thể dễ dàng chuyển đổi đất vườn, ao liền kề nhà ở sang đất ở với chi phí hợp lý.

Tuy nhiên, kể từ khi áp dụng luật mới, quy định này bị bãi bỏ. Người dân giờ đây phải nộp toàn bộ phần chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp và giá đất ở, không còn được giảm theo tỷ lệ như trước, dù đất đã có nhà ở từ lâu. Bên cạnh đó, bảng giá đất mới tại nhiều địa phương lại tăng cao, khiến tiền sử dụng đất mà người dân phải nộp tăng đột biến, có trường hợp cao gấp nhiều lần so với trước đây. Điều này khiến không ít gia đình gặp khó khăn trong việc hợp thức hóa đất ở, nhất là khi nhu cầu tách hộ, xây nhà mới vẫn rất lớn.

Phương Uyên

Nội dung trên vừa được Hiệp hội bất động sản (HoREA) góp ý với UBND TP HCM. Theo HoREA, thay vì cấm, thành phố nên xem xét mô hình này như một ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Hoạt động kinh doanh lưu trú ngắn ngày trong căn hộ chung cư cần được ban hành các quy định pháp luật, các hộ kinh doanh phải đăng ký hoạt động, nộp thuế, tuân thủ tiêu chuẩn về nhà ở, dịch vụ…

Lý giải việc đưa ra đề xuất này, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP HCM, cho rằng thành phố đã có cách hiểu chưa đúng về quy định này trong Luật Nhà ở 2023. Cụ thể, Luật đã có quy định chủ sở hữu nhà chung cư có quyền cho thuê căn hộ của mình theo hình thức dài hạn (theo tháng, theo năm) hoặc ngắn hạn (theo ngày, theo tuần, Airbnb…). Luật Lưu trú 2013 cũng khẳng định “lưu trú là việc công dân ở lại trong một thời gian nhất định tại địa điểm”.

“Vì vậy, cách hiểu của thành phố là chỉ những căn hộ cho thuê dài hạn mới là nhằm mục đích để ở (lưu trú), còn thuê ngắn hạn thì không thuộc phạm vi để ở (lưu trú) là chưa chính xác”, HoREA nêu quan điểm.

Trên cơ sở này, Hiệp hội đề nghị TP HCM thống nhất cách hiểu về lưu trú và xác định việc cho thuê căn hộ dài hạn hay cho thuê ngắn hạn đều là phục vụ mục đích để ở, không vi phạm Luật Nhà ở 2023 và không nên cấm. Hiệp hội cũng kiến nghị Ủy ban thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung giải thích cụ thể về khái niệm thế nào là sử dụng chung cư vào mục đích để ở và sử dụng chung cư vào mục đích không phải để ở, để các địa phương thuận tiện trong việc thực thi Luật.

Bên cạnh đó, HoREA cho rằng cấm mô hình lưu trú Airbnb cũng kéo theo nhiều hệ lụy kinh tế cho TP HCM. Theo thống kê sơ bộ của Hiệp hội này, thành phố có 24 tòa nhà với hơn 8.750 căn hộ chung cư đang kinh doanh mô hình Airbnb. Việc cấm kinh doanh lưu trú ngắn ngày trong chung cư sẽ khiến các chủ sở hữu căn hộ bị thiệt hại nặng nề, bị mất nguồn khách du lịch, khách vãng lai có nhu cầu thuê nhà ngắn hạn. Việc chuyển hướng sang cho thuê nhà dài hạn khó khăn khi số lượng căn cần chuyển đổi là quá lớn.

Đồng thời hoạt động kinh doanh lưu trú ngắn hạn đang tạo việc làm cho gần 17.500 người lao động trên địa bàn. Nếu cấm mô hình này hoạt động đồng nghĩa số lao động trên sẽ thất nghiệp và mất nguồn thu.

Một số chuyên gia cũng cho rằng thay vì cấm khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch trong chung cư, TP HCM nên tận dụng Nghị quyết 98 để thí điểm với các quy định rõ ràng, từ đó tìm ra mô hình quản lý phù hợp. Nếu quản lý tốt, đây sẽ là loại hình lưu trú thúc đẩy du lịch và thu về nguồn ngân sách cho thành phố, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Trước đó, ngày 27/2, UBND TP HCM đã ban hành Quyết định 26 quy định về quản lý và sử dụng nhà chung cư. Theo đó việc cho thuê căn hộ trong nhà chung cư phải đảm bảo đúng mục đích sử dụng để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích lưu trú ngắn hạn, theo ngày, giờ… Quy định này được nhiều cư dân sinh sống tại dự án chung cư ủng hộ nhưng cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ các chủ căn hộ đang kinh doanh mô hình cho thuê.

Phương Uyên