Trước kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND TPHCM khóa X, nhiệm kỳ 2021-2026, UBND TPHCM đã gửi tới tờ trình về ban hành nghị quyết quy định bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Dự kiến, giá đất ở cao nhất toàn TPHCM nằm tại đường Đồng Khởi, Nguyễn Huệ và Lê Lợi (khu vực quận 1 cũ), với mức 687,2 triệu đồng/m2 đối với vị trí 1. Đây là nhóm tuyến đường trung tâm, tập trung hoạt động thương mại – dịch vụ, du lịch và tài chính lớn nhất thành phố.

So với bảng giá đất hiện hành, mức giá này tăng tối đa 1,65 lần và phản ánh xu hướng tiệm cận giá thị trường.

Giá đất ở thấp nhất trong dự thảo được xác định tại khu dân cư Thiềng Liềng, huyện Cần Giờ cũ, với mức 2,3 triệu đồng/m2. Đây là khu vực có điều kiện hạ tầng còn hạn chế, vị trí biệt lập, chủ yếu phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân địa phương.

Việc xác lập mức giá thấp tại Thiềng Liềng nhằm phù hợp điều kiện kinh tế – xã hội, tránh tạo áp lực tài chính đối với người dân khi thực hiện nghĩa vụ đất đai.

Chênh lệch giữa giá đất ở cao nhất và thấp nhất tại TPHCM dự kiến lên tới gần 300 lần. Sự khác biệt này phản ánh rõ đặc điểm không gian đô thị, mức độ phát triển hạ tầng, khả năng sinh lợi của đất đai tại từng khu vực.

Ngoài khu vực trung tâm quận 1 cũ, nhiều địa bàn khác dự kiến cũng có mức giá cao. Tại khu vực Bình Dương cũ, giá đất ở cao nhất được đề xuất 89,6 triệu đồng/m2 (đường Bác sĩ Yersin, Bạch Đằng). Tại khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, mức cao nhất lên tới 149,48 triệu đồng/m2 (đường Thùy Vân).

Cơ quan soạn thảo nêu rõ, bảng giá đất không phải là giá giao dịch, mà là căn cứ quản lý Nhà nước, được xây dựng có lộ trình và sẽ tiếp tục điều chỉnh hằng năm để phù hợp biến động thị trường. 

Sau sáp nhập, bảng giá đất hiện hành tại các địa phương tại TPHCM có độ chênh lớn so với giá thị trường, gây khó khăn cho bồi thường, tái định cư và đấu giá đất. Với bảng giá dự kiến mới, khoảng cách này được thu hẹp đáng kể, đặc biệt ở khu vực trung tâm và các đô thị phát triển nhanh.

Theo UBND TPHCM, các mức giá nêu trên được xây dựng dựa vào vị trí, chiều rộng đường, loại đô thị, điều kiện kết nối hạ tầng và khả năng khai thác thương mại. Bảng giá đất mới nhằm khắc phục tình trạng chênh lệch lớn giữa giá Nhà nước và giá thị trường, đồng thời bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Dự thảo về bảng giá đất ở lần đầu tại TPHCM dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2026 tiết lộ mức giá cao nhất là 687 triệu đồng/m2 ở 3 tuyến đường lớn trong khu trung tâm, gồm Nguyễn Huệ, Lê Lợi và Đồng Khởi.

Từ nhiều năm nay, những tuyến đường này vẫn được xem là “nóng bỏng tay” về giá, tọa lạc tại trung tâm quận 1 cũ của TPHCM và gắn liền với nhiều địa danh lịch sử.

Đường Đồng Khởi là một trong những tuyến phố thương mại sầm uất, nổi tiếng của thành phố triệu dân, bắt đầu từ đường Nguyễn Du ngay đối diện Công trường Công xã Paris (trước mặt nhà thờ Đức Bà Sài Gòn) và kết thúc tại đường Tôn Đức Thắng đối diện với công viên Bến Bạch Đằng (bờ sông Sài Gòn).

Đường Nguyễn Huệ bắt đầu từ đường Lê Thánh Tôn ngay đối diện trụ sở UBND TPHCM, kết thúc tại đường Tôn Đức Thắng đối diện với công viên Bến Bạch Đằng.

Còn đường Lê Lợi bắt đầu từ công trường Quách Thị Trang trước chợ Bến Thành, kết thúc tại đường Đồng Khởi trước Nhà hát thành phố.

Nếu như mặt tiền đường Đồng Khởi quy tụ quy tụ nhiều thương hiệu thời trang xa xỉ và khách sạn cao cấp thì đường Nguyễn Huệ lại tập trung các khách sạn 5 sao mang tính biểu tượng như Rex Hotel, Times Square và nhiều tòa nhà văn phòng lớn. Còn đường Lê Lợi thì tập trung nhiều loại hình kinh doanh, ăn uống, trung tâm thương mại và còn là điểm đầu của tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên.

Liên quan đến bảng giá đất, mức giá dự kiến 687 triệu đồng/m2 trên 3 tuyến phố này vẫn được giữ nguyên so với hiện hành và còn thấp hơn 40% so với giá của các đơn vị tư vấn đưa ra (954,3 triệu đồng/m2).

Trên thực tế, mức giá được rao bán còn cao hơn nhiều. Khảo sát từ một trang nhà đất trực tuyến cho thấy, trong một năm gần nhất, đường Đồng Khởi, Nguyễn Huệ có giá rao cao nhất lên tới 1,7-1,8 tỷ đồng/m2, giá rao phổ biến 914 triệu đồng/m2. Cũng khoảng thời gian trên, giá rao tăng 17,5%.

Tương tự, ở đường Lê Lợi, giá rao cao nhất có thời điểm là 1,3 tỷ đồng và phổ biến ở mức 687 triệu đồng/m2. Giá đã tăng gần 16% trong một năm qua nhưng mức hiện tại vẫn thấp hơn đỉnh hồi giữa năm nay (711 triệu đồng/m2).

Cùng với giá nhà đất cao, giá cho thuê mặt bằng ở những khu vực này cũng thuộc nhóm đắt đỏ. Theo báo cáo của Cushman & Wakefield, 2 năm liền (2023-2024), đường Đồng Khởi nằm trong nhóm có giá thuê mặt bằng cao nhất Việt Nam và đứng thứ 13-14 toàn cầu.

Theo khảo sát, giá thuê mặt bằng đường Đồng Khởi phổ biến khoảng 270 triệu đồng/tháng, những giai đoạn cao điểm có thể lên tới 600 triệu đồng/tháng. Trong 5 năm qua, giá thuê trên tuyến đường này đã tăng khoảng 30%.

Tại đường Nguyễn Huệ, giá cho thuê phổ biến khoảng 300 triệu đồng/tháng, tăng 30% trong 5 năm qua. Nhiều thời điểm, giá thuê cao nhất ở đây vượt 600 triệu đồng/tháng.

Còn tại Lê Lợi, giá thuê hiện tại phổ biến 240 triệu đồng/tháng và tăng 53% trong 5 năm qua. Cũng giống như 2 tuyến phố “vàng”, giá thuê khu vực này từng chạm mốc 600 triệu đồng/tháng.

Với giá thuê đắt đỏ, một số mặt bằng cho thuê trên cả 3 con đường trên đều có hiện tượng bị bỏ trống thời gian dài, không có khách thuê mới sau thời gian bùng phát dịch Covid-19.

Báo cáo của Cushman & Wakefield từng đánh giá các thương hiệu bán lẻ từ xa xỉ đến đại chúng đều đang tăng cường đầu tư vào các cửa hàng vật lý ở những vị trí chiến lược (như đường Đồng Khởi) nhằm trưng bày sản phẩm và thu hút sự chú ý của người tiêu dùng.

Mặc dù thương mại điện tử đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa kênh, nhưng cửa hàng truyền thống mới thật sự là điểm chạm để kết nối đến khách hàng. Chính vì vậy, bất chấp mức giá thuê cao, các nhà bán lẻ vẫn sẵn sàng ký hợp đồng thuê để duy trì cửa hàng.

Nhóm đối tượng bị tác động

Dự thảo bảng giá đất ở TPHCM dự kiến được áp dụng lần đầu từ ngày 1/1/2026. Giá đất nhiều khu vực tại TPHCM trước sáp nhập tăng 30-40% so với mức hiện hành, trong khi tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước sáp nhập cũng tăng mạnh, một số tuyến gấp 2-3 lần.

Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, bảng giá đất sẽ tác động đến 12 nhóm đối tượng. Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TPHCM đánh giá những đối tượng ít bị ảnh hưởng bởi bảng giá đất mới như người được bố trí tái định cư; hộ nghèo, gia đình chính sách; các đối tượng thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm; trường hợp người dân muốn chuyển quyền sử dụng đất…

Tuy nhiên, bảng giá đất mới sẽ có sự ảnh hưởng đến việc thu tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại tỉnh Bình Dương (cũ).

Mức độ ảnh hưởng có thể cao hơn so với địa bàn TPHCM (cũ) do tiêu chí xác định vị trí đất được thống nhất giữa các tỉnh, thành phố sau khi sáp nhập. Song, cơ quan này cho rằng mức độ ảnh hưởng không đáng kể bởi giá đất đang áp dụng đã theo hướng tiệm cận với giá thị trường.

Các đối tượng được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm cũng bị ảnh hưởng. Cụ thể, bảng giá đất dự kiến tăng lên sẽ làm tăng tiền thuê đất hàng năm tương ứng nếu không điều chỉnh tỷ lệ thuê hàng năm.

Việc tính thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân cũng bị tác động bởi bảng giá đất mới. Bởi, Luật Đất đai năm 2024 quy định áp dụng bảng giá đất để tính thuế thu nhập có tác động đến các bên tham gia chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy vậy, Sở NN&MT TPHCM đánh giá tác động này tích cực, hạn chế tình trạng ghi giá chuyển nhượng thấp hơn hoặc cao hơn bất thường so với thực tế, góp phần xóa bỏ tình trạng “2 giá” trên thị trường. Đồng thời tạo ra sự công khai, minh bạch khi chuyển nhượng và sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng để phục vụ cho công tác quản lý đất đai.

Nhóm không bị ảnh hưởng bởi bảng giá đất do cơ quan này đánh giá là doanh nghiệp bất động sản do tiền sử dụng đất các dự án bất động sản được xác định bằng phương pháp thặng dư.

Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bị ảnh hưởng do giá đất là một trong các khoản chi phí đầu vào của nền sản xuất, kinh doanh thương mại, dịch vụ. Tính thuế sử dụng đất và tính tiền thuê đất khi Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của nhóm doanh nghiệp này.

Mặc dù dự thảo bảng giá đất mới được đánh giá chưa tác động trực tiếp đến doanh nghiệp bất động sản nhưng nhiều chuyên gia cho rằng sẽ gây ảnh hưởng ở “pha 2”, khi doanh nghiệp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án. Người dân có tâm lý muốn bán với giá cao hơn trước đây, dẫn đến áp lực làm tăng giá nhà.

“Ẩn số” hệ số K

Cùng với việc theo dõi bảng giá đất, một số chuyên gia đặt vấn đề cần quan tâm thêm tới hệ số K trong việc tính giá đất cho doanh nghiệp. Bởi dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thi hành luật Đất đai 2024, cách tính giá đất các dự án bất động sản bằng bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Đồng thời, UBND cấp tỉnh quyết định ban hành hệ số K áp dụng từ ngày 1/1 hàng năm.

Ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – nói đánh giá tác động cuối cùng của dự thảo bảng giá đất mới tại TPHCM, đặc biệt là chi phí sử dụng đất của doanh nghiệp, vẫn phụ thuộc vào hệ số K.

Dự kiến chi phí sử dụng đất với doanh nghiệp sẽ được tính bằng bảng giá đất nhân với hệ số K, thay cho phương pháp thặng dư vốn mất nhiều thời gian và mang tính cảm tính trong việc thu thập dữ liệu thị trường. Khi áp dụng hệ số, quy trình tính tiền sử dụng đất dự kiến minh bạch hơn, rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định và doanh nghiệp có thể triển khai dự án nhanh chóng, thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, hệ số K cụ thể bao nhiêu vẫn là ẩn số. Vì vậy, ông Thắng cho rằng chưa thể kết luận chi phí sử dụng đất thực tế sẽ tăng hay giảm bởi còn chờ hệ số K. Nếu hệ số thấp, tiền sử dụng đất có thể còn thấp hơn cả năm trước; ngược lại, hệ số cao sẽ khiến chi phí tăng, từ đó gây ảnh hưởng tới giá bán bất động sản.

Chuyên gia cũng lưu ý rằng bảng giá đất mới chắc chắn ảnh hưởng đến doanh nghiệp trong khâu đền bù, bồi thường cho người dân khi làm dự án – đặc biệt với những doanh nghiệp chưa có sẵn quỹ đất. Giá bồi thường thỏa thuận luôn dựa trên tham chiếu bảng giá đất, nên bảng giá tăng sẽ tạo áp lực chi phí.

Trong khi đó, việc tính tiền sử dụng đất cho dự án theo phương pháp thặng dư vốn phụ thuộc vào việc thu thập mẫu so sánh (dễ phát sinh rủi ro về tính chính xác) đang được đề xuất loại bỏ. Thay vào đó, bảng giá đất và hệ số K sẽ trở thành công cụ hữu hiệu để xác định nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Ở góc độ khác, ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) kiến nghị áp dụng hệ số K bằng 1 lần để các địa phương không lúng túng khi triển khai.

Còn TS. Phạm Viết Thuận – Viện trưởng Viện kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM – cho rằng giá đất thị trường biến động không biên độ dễ bị tác động bởi kỳ vọng đầu cơ, không phù hợp làm bảng giá đất cố định để nhân hệ số. Do đó, lựa chọn giá đất cơ sở nhân với hệ số K là giải pháp ổn định và nhất quán nhất hiện nay.

Viện này kiến nghị nên áp dụng bảng giá đất trước khi Luật Đất đai có hiệu lực nhân với hệ số K để áp dụng cho bảng giá đất ở mới trong năm 2026 với biên độ điều chỉnh tăng/giảm từ 20% đến 300% cho một lần điều chỉnh, tùy tuyến đường, khu vực, mục đích sử dụng đất.

Cách làm này phù hợp với thị trường nhưng không làm tăng đột biến nghĩa vụ tài chính, đồng thời đảm bảo nguyên tắc dễ quản lý, dễ áp dụng, dễ kiểm tra và thị trường không tăng lạm phát.