Bộ Tài chính đề xuất sửa Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng tính 20% trên phần lãi từ chuyển nhượng bất động sản. Nếu không xác định được giá mua và chi phí, thuế sẽ tính theo giá bán và thời gian sở hữu, từ 2–10%.

Đề xuất được kỳ vọng công bằng hơn, hạn chế đầu cơ, lướt sóng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại mức thuế cao, đặc biệt 10% trong hai năm đầu là quá cao, có thể khiến thị trường thứ cấp đình trệ, giao dịch giảm mạnh.

Anh Nguyễn Thành Luân, một nhà đầu tư cá nhân tại TP HCM, cho biết đầu năm 2023, anh mua một lô đất ở Bình Dương với giá gần 3 tỷ đồng và đến nay đang rao bán với giá 3,6 tỷ. Nếu trừ chi phí môi giới, thuế phí, mức lãi gộp còn lại khoảng 500 triệu đồng. “Nếu đề xuất thu thuế 20% trên phần lãi này thành hiện thực, tôi sẽ mất thêm 100 triệu, gần bằng tiền vay trả lãi ngân hàng một năm”, anh Luân nói và cho rằng mức thu này “hơi nặng tay” với nhà đầu tư cá nhân.

Ông Nguyễn Quốc Kiên, một nhà đầu tư tại phường Gia Định (TP HCM), lo ngại nếu áp dụng phương án tính thuế mới, khi bán lô đất trị giá 4 tỷ đồng sau chưa đầy 2 năm sở hữu, ông có thể phải đóng 400 triệu đồng tiền thuế, gấp 5 lần hiện tại. Theo ông Kiên, nếu không có đủ hóa đơn chứng minh chi phí mua vào và phát sinh, nhà đầu tư buộc phải chịu mức thuế cao dù không phải đầu cơ. “Không phải ai bán tài sản trong thời gian ngắn cũng là lướt sóng, đánh đồng như vậy sẽ gây thiệt cho nhiều người thật sự cần bán gấp,” ông nói.

Tình cảnh tương tự cũng xảy ra với chị Trần Minh Hạnh, nhà đầu tư căn hộ cao cấp ở khu Nam TP HCM. Mua căn hộ hai phòng ngủ giá gần 4 tỷ cuối năm 2021, hiện tài sản của chị tăng lên khoảng 4,5 tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi trừ chi phí môi giới, nội thất, lãi vay, phần lãi còn lại rất mỏng. Nếu cộng thêm thuế trên phần chênh lệch như dự thảo, chị cho rằng gần như “bán huề vốn”.

Theo chị Hạnh, bất động sản không chỉ để ở mà còn là kênh đầu tư hợp pháp. “Nhà đầu tư bỏ tiền, công sức và chấp nhận rủi ro để tìm kiếm lợi nhuận chính đáng. Nếu bán được 300 triệu đồng mà mất gần 60 triệu để đóng thuế, chẳng ai còn mặn mà với kênh đầu tư này,” chị nói.

Giới chuyên gia cũng cho rằng đề xuất này đặt ra không ít vướng mắc trong thực thi, đặc biệt là bài toán xác định giá vốn và chi phí liên quan đến giao dịch bất động sản.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc khu vực miền Nam của Batdongsan, nhận định việc tính thuế dựa trên phần lãi sẽ hợp lý hơn về nguyên tắc, nhưng rất khó xác định chính xác phần lãi thật. Nhiều chi phí như hoa hồng môi giới, nội thất cải tạo, chi phí vay vốn… không có hóa đơn hoặc giấy tờ hợp lệ để được trừ thuế”. Ông lo ngại nếu quy định không rõ ràng, người nộp thuế sẽ bị áp mức cao hơn thực tế.

Một vấn đề khác là việc định giá tài sản ban đầu để tính giá vốn. Nhiều giao dịch bất động sản tại Việt Nam không phản ánh đúng giá trị thật do vẫn còn tồn tại tình trạng “giá trên hợp đồng thấp hơn thực tế”. Nếu không có cơ chế xác minh độc lập, người dân có thể chịu thiệt khi bị tính phần lãi chênh lệch lớn hơn thực tế.

Luật sư Trần Thị Mỹ Linh, chuyên tư vấn thuế và bất động sản tại TP HCM, cho rằng, về nguyên tắc, thuế suất lũy tiến là hợp lý. Nhưng điều quan trọng là phải thiết kế chính sách minh bạch, dễ áp dụng. Nếu thủ tục kê khai quá phức tạp, dễ dẫn đến tranh chấp hoặc người dân chọn cách ‘né thuế’, gây phản tác dụng. Theo bà, để chính sách khả thi, cần cho phép người dân kê khai chi phí theo nhiều hình thức linh hoạt, không nhất thiết phải có hóa đơn đỏ.

Góc nhìn từ phía doanh nghiệp cũng cho thấy sự thận trọng. Đại diện một sàn giao dịch lớn tại TP HCM cho biết, 2 năm trở lại đây, lượng nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 70% giao dịch thứ cấp. Nếu đánh thuế cao với nhóm này, khả năng thị trường sụt thanh khoản là rất lớn. “Chúng tôi đã ghi nhận một số khách hàng bày tỏ lo ngại, tạm hoãn mua nhà đất, chờ rõ chính sách”, vị này nói.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam, cho rằng việc áp thuế chuyển nhượng ở mức cao có thể làm giảm tính thanh khoản trên thị trường thứ cấp, nơi tập trung phần lớn các giao dịch mua đi bán lại. Theo ông, mức thuế lớn sẽ khiến nhà đầu tư e ngại, giảm động lực bán ra, làm chậm quá trình luân chuyển dòng vốn. Thị trường thứ cấp đóng vai trò then chốt trong việc phản ánh cung cầu thực, nếu giao dịch thứ cấp bị nghẽn, thị trường sơ cấp cũng sẽ chịu ảnh hưởng do người mua không thể thoát hàng để tái đầu tư.

Cũng theo các chuyên gia, nếu chính sách thuế không được thiết kế hợp lý, rất có thể sẽ khiến thị trường thứ cấp – vốn đóng vai trò quan trọng trong thanh khoản – bị chững lại. Khi đó, nhà đầu tư nhỏ lẻ bị đẩy khỏi thị trường, doanh nghiệp địa ốc, ngân hàng và thị trường tài chính cũng chịu hệ lụy dây chuyền. Về dài hạn, chính sách thuế có thể khiến thị trường bất động sản rơi vào trạng thái “chậm phát triển”, làm mất đi sự hấp dẫn vốn có của kênh đầu tư này so với các thị trường lân cận có chính sách thuế ưu đãi hơn.

Việc điều chỉnh thuế chuyển nhượng bất động sản là cần thiết để đảm bảo công bằng và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, với mức đề xuất từ 10-20% trên phần lãi, điều quan trọng là phải thiết kế cơ chế triển khai minh bạch, hợp lý và có lộ trình phù hợp để không gây sốc cho thị trường và tạo ra gánh nặng quá lớn cho người dân.

Trong bối cảnh thị trường bất động sản vừa trải qua giai đoạn trầm lắng kéo dài, việc thận trọng khi áp dụng chính sách thuế mới là điều cần thiết để tránh làm chệch hướng đà phục hồi mong manh hiện nay.

Phương Uyên

Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 103 về tiền sử dụng đất, tiền thuê đất vừa gửi Chính phủ, Bộ Tài chính đề xuất áp dụng mức thu 30-50% phần chênh lệch giá đất khi hộ dân chuyển đất nông nghiệp sang đất ở.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, mức thu hiện hành 100% chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp, cùng phương án 30% do Bộ Tài chính đề xuất, vẫn tạo gánh nặng lớn với người dân, do giá đất theo bảng giá hiện hành đã tăng cao hơn nhiều so với trước.

Tại văn bản góp ý gửi Bộ Tư pháp liên quan dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 103, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) kiến nghị giảm mạnh chi phí chuyển mục đích sử dụng đất nhằm “khoan sức” người dân và hỗ trợ phục hồi thị trường bất động sản.

Ông Lê Hoàng Châu dẫn chứng, với một thửa đất 300 m2 (vượt hạn mức 50 m2), nếu tính theo đề xuất Bộ Tài chính, tiền sử dụng đất phải nộp khoảng 1 tỷ đồng. Trong khi đó, nếu áp dụng mức 20% như HoREA kiến nghị, số tiền giảm xuống còn 676 triệu đồng, tức tiết kiệm hơn 35%. Đối với phần vượt hạn mức, HoREA cũng đề xuất giảm mức thu dự kiến từ 50% còn 30%. “Mức giảm này hợp lý hơn với thu nhập của người dân và phản ánh đúng tính chất sử dụng đất ở hộ gia đình”, ông Châu đánh giá.

Bên cạnh đó, HoREA đề xuất không truy thu tiền sử dụng đất bổ sung với các dự án đã được giao đất từ 20-30 năm trước. Nếu vẫn thực hiện, mức bổ sung nên chỉ ở 0,5% mỗi năm thay vì 3,6% như dự thảo, nhằm giảm chi phí không hợp lý và hạn chế tác động tới giá bán nhà.

Xoay quanh mức thu tiền chuyển đổi mục đích sử dụng đất, nhiều ý kiến cũng đề xuất miễn hoàn toàn tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích các thửa liền kề đất ở hoặc phân nhóm người sử dụng đất để tính tiền theo mức phù hợp.

Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm, cho rằng chuyển mục đích sử dụng đất là một thủ tục hành chính, không phải giao dịch mua bán công sản. Bản chất tiền sử dụng đất giống như khoản thu từ hoạt động chuyển nhượng, do đó chỉ nên áp dụng với doanh nghiệp hoặc trường hợp Nhà nước giao đất mới. Với người dân đã sở hữu và sinh sống ổn định trên đất, việc thu khoản tiền này là chưa hợp lý.

Từ đó, ông kiến nghị miễn toàn bộ tiền sử dụng đất với các thửa đất liền kề đất ở, nơi người dân đã sinh sống, canh tác ổn định. Với các loại đất phục vụ chính sách như đất công ích, nhà ở xã hội, tái định cư, ông đề xuất không thu tiền sử dụng đất, kể cả trực thu hay gián thu, vì không thể đánh đồng với các dự án thương mại. Ngoài ra, chính quyền cần thiết lập cơ chế giãn, hoãn hoặc chia kỳ nộp tiền sử dụng đất, giúp người dân có thời gian cân đối tài chính.

Đồng tình ý trên, bà Võ Nhật Liễu, Giám đốc Viện đào tạo phát triển dự án bất động sản (PROPIIN), cho rằng để tránh thất thu nhưng vẫn hài hòa lợi ích người dân, nhà nước có thể chia người sử dụng đất thành ba nhóm để áp dụng mức thu khác nhau, thay vì dùng một công thức chung. Nhóm đầu tiên là người sử dụng đất để ở thực, nên có cơ chế tính hỗ trợ để đảm bảo khả năng tiếp cận. Nhóm thứ hai là người sở hữu từ 2-3 lô đất, có thể áp dụng mức thu 30-50%. Nhóm thứ ba là tổ chức, cá nhân đầu tư kinh doanh, nên áp dụng mức thu 100%, kèm phương pháp tính minh bạch để tránh khiếu nại.

Bên cạnh đó, bà Liễu đề xuất cải cách thủ tục xác định tiền sử dụng đất và định giá đất cụ thể để rút ngắn thời gian xử lý, tháo gỡ ách tắc cho dự án và giúp doanh nghiệp không bị “đóng băng” dòng tiền.

Giới chuyên gia cảnh báo việc TP HCM điều chỉnh khung giá đất từ 1/8, với mức tăng từ 2,36 lần đến gần 39 lần so với năm 2020, có thể khiến chi phí sử dụng đất và thuê đất tăng vọt, tạo thêm áp lực cho người dân và doanh nghiệp. Ngoài ra, chênh lệch giá đất giữa các tỉnh giáp ranh đang tạo ra tình trạng đầu cơ, do chính sách thu và cách tính giá đất chênh lệch quá lớn. Vì vậy, cần thống nhất phương pháp xây dựng giá đất để ổn định thị trường.

Phương Uyên

Theo báo cáo mới đây của hãng dịch vụ bất động sản JLL, thị trường nhà kho xây sẵn tại phía Bắc đang đối diện với thử thách khi nguồn cung liên tục mở rộng, giá chào thuê tăng trong khi nhu cầu chững lại.

Quý II, nguồn cung kho xưởng tiếp tục mở rộng đáng kể với khoảng 166.000 m2 diện tích cho thuê mới, nâng tổng nguồn cung lên gần 1,5 triệu m2. Các dự án mới chủ yếu đến từ Hưng Yên và Hải Phòng.

Dự án mới giá cao đã kéo mặt bằng chào thuê của thị trường tăng. Giá thuê trung bình phân khúc này đạt mức 4,8 USD mỗi m2 một tháng, tăng hơn 2% theo quý và gần 4% theo năm.

Trong khi đó, nhu cầu của thị trường đang có xu hướng chững lại. JLL cho biết tỷ lệ hấp thụ thuần trong quý ở mức khiêm tốn 10.400 m2, giảm đáng kể so với quý trước. Tỷ lệ lấp đầy cũng sụt xuống còn 78% do lượng cung mới dồi dào cần thời gian để hấp thụ.

Đơn vị này ghi nhận thị trường kho xưởng đang chậm lại do những thách thức trong hoạt động sản xuất kinh doanh đồng thời phản ánh tâm lý thận trọng của khách thuê trước chính sách thuế quan của Mỹ thời gian qua.

Diễn biến trên cũng được nhiều đơn vị nghiên cứu ghi nhận. Cushman & Wakefield cho biết tổng diện tích hấp thụ ròng phân khúc nhà xưởng ở Hà Nội có xu hướng giảm theo quý với tỷ lệ lấp đầy khoảng 83%. Nhu cầu tập trung ở các ngành sản xuất linh kiện điện tử, gia công cơ khí. So với cùng kỳ năm ngoái, giá thuê tăng khoảng 2%.

Đà giảm tỷ lệ hấp thụ cũng diễn ra trên thị trường cho thuê đất công nghiệp. Hãng này cho hay tổng diện tích hấp thụ trong quý II đạt khoảng 100 ha, giảm đến 32% so với quý trước đó. Nguyên nhân là dự án mới đổ bộ thị trường, nâng tổng nguồn cung lũy kế lên khoảng 17.200 ha, tăng 7,5% so cùng kỳ.

Theo các chuyên gia, sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam bước sang giai đoạn mới với nhiều biến số và thách thức.

Bà Trang Lê, Tổng giám đốc JLL, cho biết nửa cuối năm nay, phân khúc kho xưởng tiếp tục mở rộng với gần 1 triệu m2 diện tích mới ở phía bắc. Trong khi môi trường kinh doanh hiện chịu nhiều yếu tố khó lường khiến hoạt động cho thuê ngày càng cạnh tranh. Theo bà, các doanh nghiệp đầu tư bất động sản công nghiệp cần định hướng chiến lược dài hạn, ưu tiên giải pháp thích ứng linh hoạt và duy trì hiệu quả cho cả chu kỳ biến động.

Tương tự, bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội khuyến nghị chủ đầu tư kho xưởng công nghiệp nên áp dụng phương án cho thuê linh hoạt, tích hợp công năng sử dụng hỗn hợp và hỗ trợ khách hàng trong hoàn thiện thủ tục, giấy phép để tăng khả năng cạnh tranh.

Ngọc Diễm

Anh Nguyễn Anh Tú, môi giới nhà đất từng tham gia một lớp học tại TP HCM, cho biết chỉ cần đóng 1,5 triệu đồng đã được tham gia buổi đào tạo trực tuyến kéo dài khoảng ba giờ. Sau đó anh nhận được Giấy chứng nhận hoàn thành khóa học môi giới bất động sản qua email. “Lúc học chỉ có một người nói chuyện, không có kiểm tra hay đánh giá gì, nhưng vẫn được cấp giấy. Tôi cũng không rõ giấy đó có giá trị ra sao”, anh nói.

Tình trạng các lớp đào tạo tương tự hiện ngày một nhiều. Theo Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), không ít lớp đào tạo môi giới hiện chỉ kéo dài vài giờ, trong khi Thông tư 04/2024 của Bộ Xây dựng yêu cầu mỗi khóa học phải có ít nhất 74 tiết (tương đương hơn 50 giờ) để đủ điều kiện dự thi sát hạch và được cấp chứng chỉ hành nghề. Thậm chí, có nơi chỉ học một buổi đã cấp chứng nhận quản lý sàn mà không đảm bảo nội dung và thời lượng theo quy định.

Dù chất lượng đào tạo thấp, các lớp học “siêu tốc” này vẫn thu học phí đầy đủ, từ 2 đến 2,5 triệu đồng mỗi người.

“Học viên không được trang bị kiến thức nền tảng, dẫn đến môi giới yếu kém, dễ tư vấn sai, chào bán dự án không có thật hoặc tạo sốt ảo, gây rủi ro cho người mua”, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, nhận định.

Ông Đính cho rằng hành vi “thu tiền thật, đào tạo giả” không chỉ làm thiệt hại quyền lợi người học mà còn là mối đe dọa với tính minh bạch và chuyên nghiệp của toàn thị trường.

Tình trạng tổ chức đào tạo môi giới bất động sản không đúng quy định đã xuất hiện từ lâu, nhưng gần đây có dấu hiệu quay trở lại khi thị trường bắt đầu bước vào chu kỳ phục hồi, nhu cầu tuyển dụng nhân sự tăng mạnh.

Theo Cục Thống kê, nửa đầu năm, số doanh nghiệp bất động sản thành lập mới tăng 15%, trung bình mỗi tháng có 430 đơn vị gia nhập thị trường; số doanh nghiệp quay lại hoạt động tăng tới 76%. Điều này kéo theo hàng chục nghìn người quay lại hoặc lần đầu tham gia nghề môi giới.

Các báo cáo chung về nhu cầu tuyển dụng lao động của TP HCM và Hà Nội cho thấy, chỉ riêng trong quý II, hai địa phương trên cần trung bình từ 77.000-120.000 vị trí lao động cho nhiều ngành nghề. Trong đó, lĩnh vực bất động sản chiếm khoảng 8-12% tổng nhu cầu tuyển dụng ngành nghề cụ thể.

Tuy nhiên, lực lượng môi giới nhà đất mới vào nghề hiện nay phần lớn chưa có chứng chỉ. Số liệu từ Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho thấy đến cuối năm 2024, chỉ khoảng 10% môi giới cả nước được cấp chứng chỉ hành nghề. Riêng tại TP HCM, có hơn 30.000 người hành nghề nhưng chỉ 3.200 người có chứng chỉ hợp pháp (10,6%); Hà Nội cũng chỉ đạt khoảng 12%.

Khảo sát từ Viện Nghiên cứu bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cũng chỉ ra, gần 89% môi giới bất động sản hiện hành chưa có chứng chỉ hoặc chứng chỉ đã hết hạn; trong đó 51,8% chưa từng qua đào tạo chính quy, chỉ 11% có chứng chỉ hợp lệ.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA), việc đào tạo và quản lý lỏng lẻo dẫn đến đội ngũ môi giới yếu chuyên môn, dễ tham gia thổi giá, phát tán tin giả và tạo sốt đất cục bộ. “Lực lượng này góp phần làm lệch pha thị trường và đẩy rủi ro về phía người dân”, ông Châu nói.

Trước thực trạng này, Hội môi giới kiến nghị Bộ Xây dựng và các địa phương công khai danh sách đơn vị được phép đào tạo, tăng cường thanh tra đột xuất và xử lý nghiêm hành vi vi phạm. Hội cũng đề xuất siết chặt quy trình cấp chứng chỉ, đẩy nhanh kỳ thi sát hạch và truyền thông mạnh hơn về quy định hành nghề để nâng cao chất lượng nhân lực, hướng tới thị trường bất động sản chuyên nghiệp và bền vững.

Đơn vị này cũng cảnh báo, việc mở lớp đào tạo môi giới trái phép, cấp chứng chỉ sai quy định, không đúng trình tự, thời lượng theo Thông tư 04 là hành vi vi phạm pháp luật; các giấy chứng nhận do đơn vị không đủ điều kiện cấp sẽ không được công nhận. Cơ quan này khuyến cáo người học cần chọn cơ sở đào tạo được Bộ Xây dựng hoặc Sở Xây dựng công nhận để tránh nhận chứng chỉ không hợp lệ sau này.

Phương Uyên

Công trình do Công ty Cổ phần Tập đoàn Phúc Hoàng Nguyên đầu tư, đặt tại phường Hải Châu, TP Đà Nẵng. Toàn bộ tòa nhà sử dụng mặt dựng kính, thiết kế theo hướng mở nhằm tăng kết nối với thiên nhiên và tạo sự thông thoáng.

Từ vị trí trung tâm đô thị, cư dân có thể quan sát toàn cảnh thành phố, biển Mỹ Khê và cầu Rồng. Dự án không bị che khuất bởi các công trình xung quanh, tạo góc nhìn rộng mở.

Dự án có lối thiết kế lấy cảm hứng từ ánh sáng và nhịp sống bên sông. Điểm đáng chú ý là công trình tiếp giáp bến du thuyền sông Hàn, nơi tổ chức các hoạt động giải trí ngoài trời, giao lưu cộng đồng.

Theo đại diện chủ đầu tư, bên cạnh vai trò giao thông, sông Hàn đang trở thành yếu tố định hình lối sống đô thị mới, trong đó các bất động sản ven bến du thuyền nhận được nhiều sự quan tâm.

Cùng với vị trí, Sundora Tower được tích hợp nhiều tiện ích như hồ bơi hướng sông, phòng gym, spa, lounge, khu vui chơi trẻ em, vườn cảnh quan trên cao và khu văn phòng hạng A.

Dự án dự kiến ra mắt thị trường vào tháng 9 tới, hướng đến nhóm khách hàng trẻ, giới chuyên gia và doanh nhân tìm kiếm không gian sống hiện đại ngay trung tâm thành phố.

Song Anh