Sở Xây dựng TPHCM vừa có văn bản gửi Sở Du lịch, Hiệp hội bất động sản TP HCM cùng các đơn vị liên quan về việc góp ý đề xuất đối với hoạt động của mô hình lưu trú ngắn ngày trong nhà chung cư trên địa bàn.

Theo Sở Xây dựng, Luật Nhà ở 2023 đã quy định hành vi tự ý chuyển đổi công năng, sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích không phải để ở… là các hành vi bị nghiêm cấm. Thông tư 05 của Bộ Xây dựng cũng có quy định mô hình lưu trú ngắn ngày trong nhà chung cư chỉ được thực hiện ở các dự án có mục đích sử dụng hỗn hợp hoặc các dự án được phép kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch.

Tuy nhiên, trước đó UBND TP HCM đã giao Sở Xây dựng phối hợp các đơn vị liên quan căn cứ trên quy định pháp luật và Nghị quyết về các cơ chế đặc thù phát triển thành phố để đánh giá tình hình thực tế về việc quản lý mô hình lưu trú ngắn ngày trong chung cư. Làm sao để mô hình này vừa đảm bảo an ninh cho người dân đang sinh sống, đồng thời nghiên cứu cơ chế phát triển kinh tế, du lịch thành phố.

Để có cơ sở đề xuất và kiến nghị UBND TP HCM xem xét, chỉ đạo về cơ chế phát triển kinh tế, du lịch, Sở Xây dựng đề nghị Sở Du lịch, Hiệp hội bất động sản TP HCM cùng các đơn vị liên quan góp ý đối với hoạt động của mô hình lưu trú ngắn ngày trong nhà chung cư trên địa bàn.

Trước đó, ngày 27/2, UBND TP HCM đã ban hành Quyết định 26 quy định về quản lý và sử dụng nhà chung cư. Theo đó việc cho thuê căn hộ trong nhà chung cư phải đảm bảo đúng mục đích sử dụng để ở, tuyệt đối không sử dụng căn hộ chung cư vào mục đích lưu trú ngắn hạn, theo ngày, giờ… Quy định này được nhiều cư dân sinh sống tại dự án chung cư ủng hộ nhưng cũng vấp phải nhiều ý kiến trái chiều từ các chủ căn hộ đang kinh doanh mô hình cho thuê.

Một số chuyên gia cho rằng thay vì cấm khai thác căn hộ cho thuê lưu trú du lịch trong chung cư, TP HCM nên tận dụng Nghị quyết 98 để thí điểm với các quy định rõ ràng, từ đó tìm ra mô hình quản lý phù hợp. Nếu quản lý tốt, đây sẽ là loại hình lưu trú thúc đẩy du lịch và thu về nguồn ngân sách cho thành phố, phát triển du lịch và hài hòa lợi ích cho người sở hữu chung cư.

Khảo sát của VnExpress trên 15 dự án tại TP HCM, hiện có gần 10.000 căn hộ chung cư đang được kinh doanh dịch vụ lưu trú du lịch ngắn ngày. Dự án có số lượng căn kinh doanh Airbnb nhiều nhất lên đến 3.600 căn và ít nhất là 40 căn hộ. Hoạt động cho thuê ngắn ngày mang về doanh thu trung bình từ 15-60 triệu đồng mỗi tháng cho các chủ nhà và là mô hình có thể đóng góp đáng kể vào ngân sách của thành phố.

Tại nhiều quốc gia trên thế giới, dịch vụ lưu trú ngắn ngày được hoạt động, chủ nhà có thể chấm điểm khách hàng, nếu có các vi phạm sẽ không được sử dụng dịch vụ sau này.

Phương Uyên

Tại hội thảo về thuế thu nhập cá nhân do Báo Lao động tổ chức cuối tuần qua, PGS.TS Phan Hữu Nghị, Phó Viện trưởng Ngân hàng – Tài chính (Đại học Kinh tế Quốc dân) đề xuất chỉ thu thuế khi bán nhà có lãi, áp dụng mức 20% trên chênh lệch giá mua – bán để ngăn chặn tình trạng lách thuế.

TS. Nguyễn Ngọc Tú (Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội) cũng cùng quan điểm đưa về đánh thuế 20% trên thu nhập thực tế của người bán. Với trường hợp không có đầy đủ hóa đơn chứng từ, cơ sở để tính lãi lỗ, đề xuất áp dụng mức ấn định 1-2% theo bảng giá do UBND tỉnh, thành phố quy định.

Theo PGS.TS Phan Hữu Nghị, phương án thuế 20% trên chênh lệch giá mua và giá bán có lợi thế hơn do phản ánh chính xác thu nhập thực tế.

“Việc này sẽ giúp hạn chế tình trạng đẩy giá nhà đất”, ông Nghị nói, thêm rằng chính sách đánh thuế trên giá trị tăng thêm được thực hiện nghiêm còn khiến các công ty bất động sản phải tính toán kỹ lưỡng hơn khi quyết định giá bán, từ đó giúp thị trường vận hành minh bạch, thực chất hơn.

Ông Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, cho biết đề xuất trên chỉ khả thi khi Nhà nước có phương pháp tính chi phí đầu vào và đầu ra chính xác, minh bạch giống như tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Ông nói, giá bán ra có thể xác định dựa trên thỏa thuận của người bán và người mua, song việc tính giá đầu vào lại không đơn giản khi chủ thửa đất được nhận thừa kế, cho, tặng.

Chưa kể, tình trạng lách thuế vẫn có thể xảy ra nếu hai bên thoả thuận khoản tiền chênh ở mức thấp, thậm chí ngang bằng hoặc thấp hơn giá đầu vào. “Lúc này, Nhà nước còn hao hụt ngân sách hơn phương pháp thu thuế 2% trên mỗi hợp đồng chuyển nhượng”, ông nói.

Theo ông Tuấn, trong bối cảnh tình trạng kê khai hai giá vẫn phổ biến trên thị trường địa ốc, đề xuất trên gần như rất khó triển khai. Ông cũng cho rằng thu thuế 2% trên giá trị giao dịch “mang tính cào bằng và không còn phù hợp”. Chuyên gia khuyến nghị đánh thuế theo thời gian nắm giữ giống đề xuất của Bộ Tài chính. Giải pháp này giúp giảm bớt động lực mua bán để đẩy giá của nhóm đầu tư lướt sóng, phù hợp thông lệ quốc tế.

Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản là một nguồn thu quan trọng trong hệ thống thuế thu nhập cá nhân. Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 quy định mức thu với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản là 25% trên thu nhập (giá bán trừ giá vốn và các chi phí liên quan). Trường hợp không xác định được giá vốn, các chi phí liên quan và có chứng từ chứng minh, mức thuế phải nộp là 2% giá bán.

Từ 2015, theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều Luật Thuế thu nhập cá nhân, mức thu thống nhất là 2% trên giá chuyển nhượng bất động sản.

Ông Nghị cho rằng cách tính thuế hiện hành còn nhiều hạn chế. Cụ thể, thuế thu nhập cá nhân cho việc chuyển nhượng bất động sản được tính là 2% trên giá trị giao dịch. Tức là, người bán phải nộp thuế bằng 2% tổng giá trị bất động sản ghi trên hợp đồng chuyển nhượng, không quan tâm đến việc lãi hay lỗ.

“Phương án 2% trên giá trị giao dịch đơn giản, dễ thu, nhưng lại tạo ra lỗ hổng lớn trong việc kê khai giá bán”, ông Nghị nói, cho biết người bán thường khai giá chuyển nhượng thấp hơn thực tế để giảm số thuế phải nộp. Điều này dẫn tới thất thu cho ngân sách nhà nước, khiến thị trường bất động sản thiếu minh bạch.

Cùng quan điểm, TS. Nguyễn Ngọc Tú cho rằng cách tính thuế 2% trên giá bán dễ gây lạm thu, không phù hợp bản chất thuế thu nhập cá nhân chỉ đánh trên thu nhập, tức doanh thu trừ chi phí của người nộp thuế.

Song để thực hiện được cách tính thuế này, theo đại diện Ban chính sách – Cục Thuế (Bộ Tài chính), cần có cơ sở dữ liệu phản ánh đúng giá cả giao dịch của các lần chuyển nhượng. Cùng với đó, nhà điều hành cần quy định rõ các khoản chi phí được trừ và điều kiện về hóa đơn, chứng từ, giá vốn của bất động sản chuyển nhượng.

Hiện nay, cơ sở dữ liệu của cơ quan thuế đã có chức năng tra cứu lịch sử giao dịch của thửa đất và người nộp thuế (từ năm 2018). Tuy nhiên, mức giá chuyển nhượng ghi trên hợp đồng chưa đảm bảo đúng với giá giao dịch thực tế, khó kiểm soát. Do đó, việc thu nhập cơ sở dữ liệu về giá giao dịch trên thị trường cần thời gian và các công cụ tìm kiếm.

Trong khi đó, việc xác định, chứng minh các chi phí liên quan được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế cũng gặp khó do có nhiều loại chi phí liên quan. Trong đó, các chi phí dễ xác định như chi phí mua, xây dựng, sửa chữa, thủ tục. Còn lại các khoản khó chứng minh như chi phí môi giới, lãi vay, bồi thường các bên liên quan. Ngoài ra, một số trường hợp bất động sản chuyển nhượng có từ xưa hoặc được thừa kế, cho tặng cũng không xác định được giá vốn.

“Điều này đặt ra yêu cầu cần tăng các công cụ để kiểm soát thu nhập thực tế phát sinh với hoạt động chuyển nhượng bất động sản của hộ gia đình, cá nhân”, đại diện cơ quan thuế cho biết.

Giải pháp được cơ quan này đề cập tới là yêu cầu thực hiện liên thông các thủ tục từ giao dịch bất động sản, công chứng, thuế và đăng ký giao dịch đất đai trên môi trường điện tử.

Ở góc độ này, Phó Viện trưởng Ngân hàng – Tài chính cho rằng mức thuế 20% trên phần chênh lệch giá mua – bán cần đi kèm với chế tài xử phạt nghiêm khắc với hành vi kê khai sai giá. Việc này sẽ giúp hạn chế tình trạng “hai giá” (giá thực tế và giá kê khai khác nhau), đồng thời giúp Nhà nước thu thuế công bằng hơn. “Thị trường bị đẩy giá do môi giới, mua bán lòng vòng sẽ bị hạn chế tối đa”, ông Nghị nói.

Phương Dung – Ngọc Diễm

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết đã trình UBND TP HCM dự thảo quy định điều kiện tách thửa, hợp thửa đất trên địa bàn thành phố sau sáp nhập, nhằm thay thế các quy định riêng lẻ đang áp dụng tại TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Theo đó, với đất ở, cơ quan soạn thảo đưa ra hai phương án phân chia khu vực áp dụng, với diện tích tối thiểu được phép tách thửa dao động từ 36 m2 đến 100 m2.

Cụ thể, ở phương án một, các khu vực đô thị trung tâm và khu dân cư hiện hữu có mật độ cao được áp dụng mức thấp nhất, cho phép tách thửa từ 36 m2, với chiều rộng mặt tiền và chiều sâu thửa đất không nhỏ hơn 3m. Một số khu vực ven đô áp dụng mức 50-60 m2, trong khi các khu vực ngoại thành và nông thôn yêu cầu diện tích tối thiểu từ 80 m2 đến 100 m2, với mặt tiền và chiều sâu thửa đất không nhỏ hơn 5m.

Phương án hai, địa bàn thành phố được chia thành năm khu vực, nhưng vẫn giữ nguyên các ngưỡng diện tích tối thiểu tương ứng. Theo đó, khu vực trung tâm được phép tách thửa từ 36 m2; các khu vực giáp ranh và đô thị phát triển sau áp dụng mức 50-60 m2; khu vực ngoại thành và nông thôn áp dụng mức 80 m2; riêng một số khu vực có mật độ dân cư thấp áp dụng diện tích tối thiểu 100 m2.

Ngoài ra, dự thảo cũng quy định việc tách thửa đất ở, ngoài yêu cầu về diện tích còn phải đáp ứng điều kiện về hình dạng thửa đất, bảo đảm mặt tiền và chiều sâu tối thiểu, nhằm hạn chế tình trạng chia nhỏ đất quá mức, gây áp lực lên hạ tầng đô thị.

Như vậy, so với quy định hiện hành của TP HCM trước sáp nhập, mức đề xuất 36 m2 diện tích tối thiểu không thay đổi; riêng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, mức này giảm đi 24 m2.

Với đất nông nghiệp, diện tích tối thiểu được phép tách thửa theo đề xuất là 500 m2 áp dụng cho đất trồng cây hàng năm và các loại đất nông nghiệp khác; 1.000 m2 với đất trồng cây lâu năm, đất nuôi trồng thủy sản, đất làm muối và đất chăn nuôi tập trung (mức này cũng giữ nguyên so với quy định hiện hành của thành phố).

Việc tách, hợp thửa đất phải tuân thủ quy định pháp luật về đất đai. Trường hợp bố trí lối đi ra đường giao thông công cộng, lối đi do các bên thỏa thuận và phải được chính quyền địa phương xem xét bảo đảm yêu cầu thoát hiểm, phòng cháy chữa cháy và điều kiện cấp phép xây dựng trước khi chấp thuận.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, thành phố hiện tồn tại ba quy định khác nhau về tách thửa, hợp thửa đất. Việc áp dụng song song các văn bản này gây khó khăn cho công tác quản lý đất đai và giải quyết thủ tục cho người dân. Nếu không sớm ban hành một quy định chung, thống nhất cho toàn thành phố, việc triển khai sẽ thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người sử dụng đất khi thực hiện các thủ tục tách thửa, hợp thửa.

Theo kế hoạch, quy định về điều kiện tách thửa và hợp thửa đất trên địa bàn TP HCM dự kiến ban hành trước ngày 28/2.

Phương Uyên