Các khu đất được các đại biểu HĐND TP HCM thông qua tại kỳ họp chuyên đề ngày 14/11, cụ thể hóa Nghị quyết 171 của Quốc hội cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc đang có quyền sử dụng đất.

Kết quả rà soát của ngành chức năng cho thấy 63 khu đất đáp ứng các điều kiện, phù hợp với quy hoạch, kế hoạch phát triển nhà ở, đặc biệt tổng diện tích đất ở tăng thêm không vượt quá 30% so với quy hoạch đã được phê duyệt. Cụ thể, với tổng diện tích khoảng 8,5 triệu m2, diện tích đất ở trên 438 ha (gồm đất ở hiện hữu và đất dự kiến chuyển mục đích thành đất ở) không vượt quá 30% phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch, đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích khoảng 80 ha. Các nhà đầu tư đều chọn phương án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất thay vì đề xuất thu hồi đất.

Cụ thể, khu vực TP HCM (cũ) có 56 khu đất với tổng diện tích khoảng 564 ha trong đó diện tích đất ở khoảng 310 ha, diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích là 77 ha. Các dự án được tháo gỡ như Khu dân cư Sadeco Phước Kiển (xã Nhà Bè), Dự án nhà ở thương mại, shophouse, căn hộ, nhà ở liền kề kết hợp thương mại dịch vụ, vui chơi giải trí của GigaMall Việt Nam (xã Cần Giờ), Dự án LaChateau 2 của Công ty Lê Thành, Viva Center ở phường Tân Mỹ…

Khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) có 7 khu đất với tổng diện tích khoảng 291 ha với diện tích đất ở khoảng 129 ha, diện tích đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích là 28.638 m2. Các dự án được tháo gỡ chủ yếu thuộc địa bàn xã Long Điền như Khu đô thị Long Điền của Công ty Cổ phần Phát triển nhà Bà Rịa – Vũng Tàu, Khu nhà ở sinh thái An Hưng (An Hưng Land), Khu nhà ở sinh thái An Vương (An Vương Land)…

Cũng tại kỳ họp này, UBND TP HCM cho biết có 12 khu đất đề xuất của tổ chức kinh doanh bất động sản với tổng diện tích khoảng 101 ha muốn tham gia thí điểm. Tuy nhiên, qua rà soát, đánh giá, ngành chức năng nhận thấy chưa phù hợp nên không được đưa vào danh mục theo quy định tại Nghị quyết số 171.

Trước đó, tại kỳ họp cuối tháng 9, HĐND TP HCM cũng chấp thuận cho 54 doanh nghiệp bất động sản triển khai thí điểm dự án nhà ở thương mại trên các khu đất nông nghiệp. Các khu đất có tổng diện tích hơn 6,55 triệu m2, trong đó gần 213.000 m2 là đất trồng lúa dự kiến chuyển mục đích. Trong số này, 48 khu đất thuộc khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu cũ và 6 khu tại địa bàn TPHCM cũ.

Nghị quyết số 171 của Quốc hội là một cơ chế đặc thù nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài trong lĩnh vực phát triển dự án bất động sản nhà ở thương mại. Thời gian thực hiện từ 1/4/2025 đến hết 31/3/2030.

Theo quy định của Luật Đất đai, để thực hiện dự án nhà ở thương mại, nhà đầu tư phải có 100% đất ở hoặc đất phi nông nghiệp (không phải đất sản xuất kinh doanh). Điều này gây ách tắc lớn đối với các dự án có xen lẫn đất nông nghiệp hoặc đất khác.

Nghị quyết 171 cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp không phải đất ở sang đất ở để thực hiện dự án nhà ở thương mại, mà không cần thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất. Điều này giúp rút ngắn quy trình, thủ tục, và giảm chi phí cho doanh nghiệp, góp phần tăng nguồn cung nhà ở.

Dự án được thí điểm phải đáp ứng các tiêu chí nghiêm ngặt như thực hiện tại khu vực đô thị hoặc khu vực được quy hoạch phát triển đô thị; Tổng diện tích đất ở trong dự án thí điểm không vượt quá 30% của phần diện tích đất ở tăng thêm trong kỳ quy hoạch của tỉnh/thành phố; Không thuộc danh mục công trình, dự án phải thu hồi đất được HĐND cấp tỉnh thông qua.

Lê Tuyết

Bộ Tài chính vừa đề xuất áp dụng phương thức đánh thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua và bán bất động sản theo từng lần chuyển nhượng. Nếu không xác định được giá mua và chi phí liên quan, thuế tính theo giá bán và thời gian sở hữu, với thuế suất từ 2–10% (dưới 2 năm: 10%, 2-5 năm: 6%, 5-10 năm: 4%, từ 10 năm trở lên 2%).

Việc áp thuế trên lãi chuyển nhượng bất động sản thể hiện rõ định hướng điều tiết hoạt động đầu cơ, “lướt sóng” – nguyên nhân góp phần đẩy giá nhà đất tăng nóng thời gian qua.

Điểm đáng chú ý của hồ sơ dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế) là phương án tính thuế lũy tiến theo thời gian nắm giữ nhà đất, nếu không áp dụng được tính thuế theo từng lần chuyển nhượng. Theo luật sư Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, tư duy chính sách thuế đang dịch chuyển, “từ đánh đồng tất cả giao dịch với thuế khoán 2% trên giá chuyển nhượng sang phân loại, đánh trúng vào hành vi cần điều chỉnh là đầu cơ, lướt sóng”.

Ông nói, thuế đánh càng cao nếu bán ra sớm khiến nhiều nhà đầu tư sẽ phải cân nhắc lại mục tiêu “lướt sóng” nhà đất. Bởi những giao dịch “ăn chênh” trong thời gian ngắn chủ yếu dựa vào kỳ vọng hoặc thông tin quy hoạch chưa chính thức nên họ thường sử dụng đòn bẩy tài chính, tạo áp lực về dòng tiền. Việc buộc phải nắm giữ dài hạn khiến việc đầu cơ giảm sức hấp dẫn, từ đó, hạ nhiệt thị trường đồng thời tăng tính ổn định và bền vững.

Ông Tuấn đánh giá thay đổi này không đơn thuần là tăng thu ngân sách, mà là phép thử cho tiến trình tái cấu trúc thị trường. Đây là bước chuyển rõ ràng trong tư duy điều tiết: “bất động sản không còn là sân chơi dễ dãi cho đầu cơ”, mà là lĩnh vực cần đầu tư dài hạn, nghiêm túc và có trách nhiệm.

Theo kết quả một nghiên cứu của kênh Batdongsan, hơn 86% người mua bất động sản hiện nay nhằm mục đích đầu tư “lướt sóng” kiếm lời. Thời gian từ lúc họ mua đến khi sang tay tối đa trong một năm. Trong đó, tỷ lệ nhà đầu tư giữ bất động sản dưới 6 tháng chiếm đến 50% và từ 6-12 tháng tầm 36%. Chỉ 14% giữ tài sản lâu hơn một năm.

Chuyên gia tư vấn bất động sản cá nhân Lê Quốc Kiên cũng nhìn nhận phương pháp tính thuế 20% lãi chuyển nhượng bất động sản sẽ có lợi hơn so với cách tính hiện nay (thuế khoán 2% trên giá chuyển nhượng), nếu người bán chứng minh được các chi phí phát sinh. Ví dụ, nếu chủ nhà mua một căn hộ với giá 4 tỷ đồng, chi phí liên quan là 800 triệu đồng, sau đó bán lại với giá 5 tỷ đồng, thuế thu nhập theo phương pháp mới là 40 triệu đồng (20% trên lợi nhuận 200 triệu đồng). Trong khi tính theo cách cũ, mức thuế phải đóng sẽ là 100 triệu (2% của 5 tỷ đồng). Theo cách tính này, những người bán lỗ nhà đất sẽ không phải đóng thuế.

Theo ông, cách tính này không chỉ mang lại sự công bằng và minh bạch hơn cho thị trường mà còn giúp tăng thu thuế đúng chỗ, đúng người, làm giảm các hoạt động đầu cơ ngắn. Người bán chọn cách tính thuế mới và chứng minh được chi phí phát sinh liên quan, mức đóng thuế sẽ thấp hơn. Điều này khuyến khích nhà đầu tư tập trung vào chiến lược dài hơi, hạn chế tình trạng đẩy giá nhà đất, giúp thị trường vận hành tích cực hơn.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho biết hiện hệ thống pháp luật chưa có chế tài kiểm soát, ngăn chặn hoạt động đầu cơ, găm đất nhằm đẩy giá. Trong khi tình trạng mua bán, sang tay không được kiểm soát là nguyên nhân chính dẫn đến “sốt nhà đất” tại nhiều địa phương.

Dữ liệu của đơn vị này chỉ ra Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về tốc độ tăng trưởng giá bán chung cư, lên đến 87% sau 6 năm, trung bình mỗi năm tăng gần 15%. Hết quý II, giá căn hộ trung bình ở Thủ đô đạt gần 76 triệu đồng một m2. Theo sau là TP Đà Nẵng và TP HCM với đà tăng giá bán lên đến 70% và 48%.

Tại nhiều khu đô thị, dự án đất nền, tình trạng nhà đầu cơ mua đất rồi bỏ hoang chờ tăng giá hoặc tạo khan hiếm giả diễn ra phổ biến, mục đích đều là đẩy giá kiếm lời. “Việc nghiên cứu áp thuế bất động sản là cấp bách để điều tiết thị trường. Không vì thấy khó ban hành mà bỏ qua chính sách này”, ông Đính nói.

Mặt khác, một số chuyên gia bày tỏ lo ngại việc áp thuế 20% trên lãi chuyển nhượng nhà đất có thể gây nghẽn thanh khoản cục bộ, làm chậm dòng chảy vốn trong nền kinh tế.

Ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, cho rằng việc tính thuế theo giá bán và thời gian sở hữu, cao nhất 10% với thời gian nắm giữ dưới 2 năm (cao gấp 5 lần hiện hành) có thể khiến giao dịch sụt giảm, thị trường thứ cấp rơi vào trạng thái tạm thời đóng băng. Bởi tâm lý “lướt sóng” đã ăn sâu trong tư duy đầu tư của rất nhiều người Việt, trải dài ở nhiều phân khúc từ đất nền, chung cư đến thấp tầng. Họ thường có xu hướng “bán khi được giá” nên linh hoạt dịch chuyển dòng vốn sang các tài sản khác có lợi hơn trong từng thời điểm.

Theo ông Tuấn, phân khúc đất nền và căn hộ cao cấp sẽ chịu ảnh hưởng đầu tiên. Đây là hai phân khúc nhà đầu tư thường “lướt sóng” trong vòng 6-18 tháng để tối đa hóa lợi nhuận. Khi biên lợi nhuận bị bào mòn, nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, khiến thanh khoản thị trường sụt giảm.

Ông Tuấn cũng quan ngại việc áp dụng thuế mới có thể đẩy giá nhà tăng cao.Bởi bên bán thường cộng toàn bộ chi phí, gồm cả thuế vào giá bán. Khi mức thuế tăng, giá bán ra cũng sẽ tăng theo và người mua cuối cùng có thể phải gánh thêm chi phí này. Ngoài ra, lợi nhuận thực tế của nhà đầu tư chịu ảnh hưởng kéo theo kênh đầu tư bất động sản cũng trở nên kém hấp dẫn so với các kênh khác. Thị trường địa ốc Việt Nam cũng khó cạnh tranh với các nước trong khu vực nơi có mức thuế thấp hơn.

Tương tự, ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa, cho biết cần có 2 điều kiện để tính thuế theo phương pháp trên. Đầu tiên là cơ sở dữ liệu về lịch sử giao dịch của tài sản phải minh bạch, thứ hai là quy định rõ ràng các khoản chi phí được khấu trừ, kèm điều kiện về hóa đơn, chứng từ chứng minh.

Hiện nay, cơ quan thuế có thể tra cứu lịch sử giao dịch của thửa đất và của người nộp thuế, nhưng giá ghi trong hợp đồng chuyển nhượng vẫn chưa phản ánh đúng giá thực tế. Về chi phí đầu vào liên quan, một giao dịch bất động sản thường có các khoản phí như giá mua, phí môi giới, phí cải tạo, phí sửa chữa, phí lãi vay… Theo ông Quang, việc xác định chi phí này tương đối phức tạp, nhất là với những căn nhà niên đại sử dụng hàng chục năm…

“Nếu không xác định được các chi phí kể trên, rất khó để hiện thực hóa cách tính thuế dựa trên lợi nhuận”, ông nói.

Theo các chuyên gia, để thực hiện hiệu quả chính sách đánh thuế 20% trên lãi chuyển nhượng, yêu cầu tiên quyết là hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu đất đai. CEO Công ty Việt An Hòa cho biết nhà nước cần xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường bất động sản minh bạch, nhất quán và triển khai liên thông thủ tục hành chính liên quan đến giá, giao dịch bất động sản (từ công chứng, thuế,…) trên nền tảng điện tử. Đồng thời, cơ quan quản lý cần có chế tài đủ mạnh để xử lý các trường hợp kê khai sai giá trị giao dịch.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn cũng khuyến nghị mỗi bất động sản khi đưa vào giao dịch phải được “số hóa” đầy đủ gồm giá mua – giá bán, thời gian giao dịch, số lần chuyển nhượng, giá trị từng lần. Bên cạnh đó, cơ sở dữ liệu giá đất cũng cần được cập nhật kịp thời theo Luật Đất đai 2024 để tránh tình trạng bảng giá đất vẫn “lỗi thời” tại nhiều địa phương.

Đầu năm nay, Bộ Xây dựng đã được Thủ tướng giao nhiệm vụ nghiên cứu mô hình để giao dịch nhà đất online như chứng khoán nhằm chuyển đổi số liên thông các thủ tục đất đai. Người dân có thể giao dịch bất động sản, công chứng, thuế, đăng ký giao dịch trên môi trường điện tử.

Mới đây, Bộ này cho biết trung tâm giao dịch bất động sản do Nhà nước quản lý có thể hình thành từ đầu năm 2026. Trung tâm này sẽ giúp kiểm soát sự minh bạch khi đưa bất động sản vào kinh doanh, hỗ trợ giải quyết liên thông các thủ tục hành chính trong quá trình giao dịch.

Ngọc Diễm – Phương Uyên

Đồ án điều chỉnh quy hoạch chung TP HCM đến năm 2040, tầm nhìn 2060, vừa được Thủ tướng phê duyệt, đặt mục tiêu phát triển mạnh mẽ quỹ nhà ở xã hội, nhà giá rẻ gắn với các khu công nghiệp, trung tâm đào tạo và các vùng phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).

Theo đồ án, TP HCM sẽ bố trí khoảng 1.400 ha đất để xây nhà ở xã hội, nhà cho công nhân, sinh viên và người lao động, tập trung tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, trung tâm dịch vụ và trường đại học. Các dự án sẽ được quy hoạch đồng bộ với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và mạng lưới giao thông công cộng, nhằm rút ngắn quãng đường di chuyển và giảm áp lực lên hệ thống đô thị.

Cùng với đó, thành phố cũng ưu tiên phát triển nhà ở giá rẻ, nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các khu vực tiếp giáp tuyến metro, các trạm trung chuyển lớn, nơi hình thành các vùng đô thị TOD. Đây là mô hình phát triển tập trung quanh các điểm kết nối giao thông công cộng, nhằm khuyến khích người dân giảm lệ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Một số khu vực được định hướng trở thành vùng TOD gồm TP Thủ Đức, quận 2, quận 7, quận 12 và các nhà ga metro như Bến Thành, Tân Kiên, Linh Trung, Long Bình. Tại đây, nhà ở xã hội sẽ kết hợp với các công trình công cộng, tiện ích, hình thành cộng đồng dân cư hiện đại.

Ngoài ra, địa phương cũng phát triển thêm quỹ nhà lưu trú, căn hộ giá thấp cho công nhân tại các khu công nghiệp hiện hữu như Linh Trung I, II, Tân Tạo, Hiệp Phước và các cụm công nghiệp ở Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh. Việc rà soát đất công, đất trống và chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại một số vị trí thuận lợi đang được đẩy mạnh để phục vụ các dự án này.

Bên cạnh nhà ở xã hội và nhà ở công nhân, quy hoạch mới xác định phát triển 33 khu công nghiệp, 3 khu chế xuất và 7 cụm công nghiệp, tổng diện tích khoảng 9.200-10.200 ha, tập trung dọc Vành đai 3, tuyến tránh Quốc lộ 22, cảng Hiệp Phước và các khu vực ở Bình Chánh, Củ Chi, Bắc Cần Giờ.

TP HCM đặt mục tiêu đến năm 2030 có diện tích nhà ở bình quân đạt 27-30 m2 mỗi người, tăng lên 30-32 m2 vào năm 2040. Chung cư sẽ chiếm tỷ trọng lớn trong các dự án nhà ở mới, phát triển theo mô hình đô thị nén, gắn với khu công nghiệp, trung tâm đào tạo, dịch vụ nhằm phục vụ người lao động.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, địa phương này sẽ đẩy mạnh cải cách thủ tục đầu tư nhà ở xã hội, phân nhóm dự án theo quy mô và mức độ sẵn sàng triển khai. Các dự án trên 1.000 căn hộ hoặc có tỷ lệ lớn nhà cho thuê sẽ được ưu tiên xử lý, rút ngắn thời gian thẩm định xuống khoảng 6 tháng. Cơ chế hỗ trợ lãi suất, ưu đãi thuế cũng đang được xây dựng để thu hút doanh nghiệp tham gia.

Theo UBND TP HCM, trong giai đoạn tới, cần phát triển hàng trăm nghìn căn hộ giá hợp lý để đáp ứng nhu cầu của người lao động, sinh viên và người thu nhập thấp. Việc kết hợp phát triển nhà ở với mạng lưới giao thông công cộng, trung tâm sản xuất, đào tạo được kỳ vọng giúp cân bằng không gian đô thị và nâng cao chất lượng sống.

Việc lồng ghép chiến lược phát triển nhà ở xã hội vào quy hoạch chung cũng được xem là bước đi quan trọng, thể hiện định hướng phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm trong chiến lược đô thị bền vững.

Ngoài lĩnh vực nhà ở, quy hoạch mới của TP HCM còn định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hữu cơ và đô thị tại Củ Chi, Nhà Bè, Cần Giờ và Bình Chánh, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm nông nghiệp, hướng đến vùng sản xuất bền vững gắn với bảo tồn sinh thái.

Phương Uyên