Cuối năm 2019, chị Kim Oanh đầu tư chung cư diện tích 66 m2 tại dự án ở TP Thủ Dầu Một, Bình Dương với giá 2,5 tỷ đồng (chưa thuế phí). Theo hứa hẹn của môi giới, thời điểm bàn giao (năm 2021) sẽ giúp chị sang tay lời ít nhất 10-15%.

Đến tháng 6/2022 sau khi chủ đầu tư bàn giao nhà, chị Oanh vẫn chưa bán ra được. Hiện tại, căn hộ này vẫn bị “ngộp” dù giá đã giảm mạnh, còn 2,2 tỷ đồng.

Chị Oanh cho biết sau khi hết thời gian ưu đãi vay, mỗi tháng chị phải đóng ngân hàng 20-22 triệu đồng tiền gốc và lãi. Căn hộ cho thuê giá 6 triệu đồng mỗi tháng, tức gánh được 30% tiền đóng ngân hàng, 70% còn lại được trích từ thu nhập của gia đình chị. “Tôi chấp nhận cắt lỗ để thoát hàng, không muốn tiếp tục ôm gánh nặng tài chính mỗi tháng”, chị Oanh nói.

Trường hợp rao bán cắt lỗ như chị Oanh không hiếm với các nhà đầu tư căn hộ vùng ven. Phần lớn nhóm này là những người đã có tài sản, muốn đầu tư ngắn hạn kiếm lời và dùng đòn bẩy tài chính.

Anh Tiến (TP Thủ Đức) cũng đầu tư căn hộ tại Bình Dương từ năm 2020, sau gần 5 năm, anh vừa chưa nhận được nhà mà cắt lỗ cũng không thành dù giảm giá gần nửa tỷ đồng.

Anh cho biết dự án này có giá khởi điểm 45 triệu đồng mỗi m2 (gồm thuế phí), cao hơn mặt bằng chung nhưng do tin vào cam kết của môi giới là sẽ thoát hàng sau một năm nên đã mạnh dạn vay 70% giá trị tài sản. Cuối năm 2020, dự án dừng thi công với lý do dịch bệnh. Đến 2022, dự án vẫn bất động, lãi ngân hàng tăng cao, nhà chưa được nhận, anh Tiến đã hai lần rao cắt lỗ, tổng giá trị gần 500 triệu đồng nhưng không có khách mua.

“Tôi đã đóng vào gần 2 tỷ đồng, nay chỉ muốn thu về 1,5 tỷ đồng để dứt nợ ngân hàng mà khó quá”, anh Tiến cho hay.

Cùng hoàn cảnh, anh Mạnh Hùng (quận 11, TP HCM) cắt lỗ chưa thành căn chung cư đầu tư ở Thuận An. Anh mua căn này theo diện sang tay từ một nhà đầu tư khác với giá 4,2 tỷ đồng, đắt hơn 200 triệu so với mức giá gốc chủ đầu tư, được quảng bá là vị trí đẹp nhất nhì dự án.

Anh cho biết môi giới từng cam kết giúp sang tay trong 6-8 tháng, lãi ít nhất là 5%, nếu giữ 2 năm sau nhận nhà, lợi nhuận 10-15%. Thực tế từ năm 2024 đến nay, nhà đã bàn giao nhưng không bán được, cho thuê chỉ 5-6 triệu mỗi tháng. “Tôi quyết định giảm 250 triệu so với giá gốc chủ đầu tư, cộng thêm khoản chênh phải trả, tức lỗ gần nửa tỷ đồng, để rao bán”, anh nói.

Báo cáo từ DKRA Group cho thấy trong 2 tháng đầu năm, thị trường căn hộ phía Nam (gồm TP HCM, Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu) có khoảng hơn 12.000 căn chào bán sơ cấp, tỉnh Bình Dương chiếm gần 40% với khoảng 4.800 căn. Tỷ lệ hấp thụ của thị trường vẫn khá thấp, với 1.188 căn được tiêu thụ, (chưa đến 10%), trong đó tỉnh Bình Dương có 460 căn (tỷ lệ 9% trên nguồn cung). Thanh khoản căn hộ không có sự bứt phá, thậm chí đang chững lại ở thị trường thứ cấp (người mua rao bán lại).

Trước đó, số liệu nghiên cứu từ Savills Việt Nam cho thấy, cả năm 2024, Bình Dương có khoảng 7.000 nhà đất giao dịch thành công, tăng 200% so với cùng kỳ. Tuy nhiên 70% giao dịch đến từ nhà đầu tư ở TP HCM, mua để tích lũy chờ tăng giá rồi bán lại.

Thị trường căn hộ Bình Dương được nhận định là cung đang vượt cầu. Theo DKRA Group, năm 2024 tỉnh này cũng chiếm 40% nguồn cung chung cư khu vực phía Nam với gần 10.000 căn chào bán. Giai đoạn 2019 – 2022, nơi đây đã đón hơn 45.000 căn hộ, phần lớn có giá bán từ trên dưới 40 triệu đồng mỗi m2.

Trong 2 năm tới, nếu pháp lý thuận lợi, dự kiến Bình Dương sẽ có thêm 150.000 căn hộ mới triển khai với tầm giá từ 40-60 triệu đồng mỗi m2. Còn theo dự báo từ Savills Việt Nam, Bình Dương sẽ có ít nhất 20.000-24.000 căn hộ mở bán từ nay đến năm 2027, đa phần là dự án trung và cao cấp.

Chia sẻ với VnExpress về tình hình thanh khoản căn hộ Bình Dương, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản tại TP HCM cho biết từ 2020 đến nay, Bình Dương rơi vào trạng thái “ngộp” thanh khoản do rổ hàng thứ cấp quá dồi dào, giá bán cao và nhu cầu hạ nhiệt.

Việc sang tay khó khăn nên hiện tại Bình Dương vẫn không thiếu nhà đầu tư âm thầm rao cắt lỗ căn hộ, nhất là những dự án đã khởi động nhưng không xây dựng, triển khai dang dở hay vướng pháp lý và cạn tài chính mà bất động. Người này cho biết nếu giai đoạn 2022-2023 người bán chung cư cắt lỗ phần lớn là nhà đầu tư nhỏ lẻ, còn nay cắt lỗ vì muốn tái cấu trúc dòng tiền, thay vì tiếp tục chôn vốn lớn ở một thị trường mà tiềm năng không như kỳ vọng.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên nhận định, nhiều dòng vốn đầu tư vào bất động sản tỉnh chủ yếu chạy theo “sóng”, không dựa trên nhu cầu thực. Các thị trường tỉnh như Bình Dương, Long An, Đồng Nai dư địa quỹ đất còn nhiều, không quá chật hẹp như TP HCM nên người dân vẫn có xu hướng chọn nhà liền thổ. Trong khi đó, Bình Dương mỗi năm đều có rất nhiều sản phẩm mới xuất hiện nhưng không đúng nhu cầu thực, dẫn đến tồn kho khá lớn. Giá căn hộ Bình Dương lại bị thổi lên quá cao, gần bằng giá căn hộ thứ cấp đã hoàn thiện đang bán ở vùng ven TP HCM, xa rời mức sống của người dân thì thị trường “ngộp” là không lạ.

Bàn về lý do Bình Dương bội thực nguồn cung, bà Cao Thị Thanh Hương, Quản lý bộ phận nghiên cứu Savills TP HCM, cho rằng nhu cầu mua chung cư ở Bình Dương nặng về đầu tư, đầu cơ và ít tập trung vào ở thực. Nguồn cung đa dạng nhưng giá không phù hợp với thu nhập của số đông người dân địa phương, thêm vào đó thị trường đang khó khăn nên việc ra hàng càng khó.

Đưa ra khuyến nghị cho nhà đầu tư, các chuyên gia cho rằng với sản phẩm căn hộ nếu không được bảo dưỡng kỹ thì càng ngày càng giảm chất lượng, mức giá trên thị trường thứ cấp. Dù là đầu tư căn hộ hay bất kỳ loại hình nào, nhà đầu tư nên tìm hiểu sức hấp thụ và nhu cầu của địa phương, không chạy theo trào lưu, làn sóng thị trường vì rất dễ gãy sóng, chôn vốn.

PhươngUyên

Nhận định trên được bà Dương Thùy Dung, Giám đốc cấp cao CBRE Việt Nam nêu tại sự kiện báo cáo thị trường bất động sản quý II, sáng 8/7. Bà Dung cho rằng từ 1/7, sự hợp nhất ba địa phương không chỉ đa dạng hóa sản phẩm, tăng nguồn cung mà còn giúp hạ nhiệt phần nào giá bất động sản nhờ kéo giãn mức trung bình.

Theo báo cáo của CBRE, trong quý II, giá căn hộ tại khu lõi TP HCM (phần địa giới cũ) đạt trung bình 82 triệu đồng mỗi m2, tăng 7% so với quý trước và 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Các dự án mở bán mới ghi nhận mức giá tăng trung bình 10-13% so với giai đoạn trước.

Trong khi đó, Bình Dương, địa phương vừa sáp nhập, lại có nguồn cung dồi dào. Sáu tháng đầu năm, thị trường này có gần 8.300 căn hộ mới, cao gấp 6 lần TP HCM. Giá sơ cấp chung cư Bình Dương chỉ khoảng 38 triệu đồng mỗi m2, bằng một nửa đến một phần ba so với TP HCM (cũ).

Từ nay đến cuối năm, dự kiến TP HCM sẽ có thêm 6.000-8.000 sản phẩm nhà ở, trong đó khoảng 70% đến từ các khu vực mới sáp nhập là Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Chuyên gia CBRE nhận định, với giá nhà ngoại thành thấp hơn trung tâm từ 50-80% và nguồn cung dồi dào, thị trường vùng ven sẽ góp phần kéo dãn và kìm hãm tốc độ tăng giá bất động sản thành phố.

Bên cạnh đó, hai địa phương mới sáp nhập vào thành phố cũng đang phát triển loạt dự án quy mô lớn, dưới dạng đô thị đa chức năng, nằm cách vùng lõi trung tâm khoảng 20-30 km. Dự kiến sau khi hoàn thành các tiện ích đô thị, hạ tầng kết nối, các đô thị này sẽ thúc đẩy nhu cầu dãn dân, hạ nhiệt nguồn cung và giá cho thị trường thành phố.

Đồng quan điểm, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Consulting, cho biết trong 5 tháng đầu năm, Bình Dương chiếm 48-55% tổng nguồn cung căn hộ sơ cấp toàn vùng phía Nam. Giá bán trung bình căn hộ Bình Dương hiện từ 38-40 triệu đồng mỗi m2, thấp hơn 50-70% so với TP HCM. Việc góp mặt bằng giá của các địa phương lân cận vào TP HCM sẽ giúp làm mềm giá nhà trung bình của toàn đô thị.

Theo ông Thắng, khi mở rộng địa giới hành chính cũng đồng nghĩa với TP HCM mở rộng quỹ đất phát triển, tạo động lực giãn dân khỏi vùng lõi và giải bài toán khan hiếm nguồn cung. “Một khi cơn khát nhà ở tại TP HCM được giải quyết, đà tăng giá cũng sẽ được kìm lại theo quy luật cung – cầu”, ông Thắng nói.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các chuyên gia cũng cảnh báo nhiều khả năng mặt bằng giá tại các khu vực vừa sáp nhập có thể tăng nhanh trong những năm tới nhờ danh tiếng của “siêu đô thị”. Ông Trần Khánh Quang, Tổng giám đốc Công ty Việt An Hòa, nhận định việc “chung một nhà” với TP HCM đang cải thiện rõ rệt tâm lý người mua tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Các khu vực như Dĩ An, Thuận An, nơi giáp ranh TP HCM có thể đón làn sóng tăng giá do vị trí thuận lợi và còn nhiều dư địa phát triển.

Ông Quang cho rằng hai khu vực này có mật độ dân cư cao, nhiều khu công nghiệp và nhu cầu ở thực lớn khi sóng dãn dân từ vùng lõi đổ về. Dù vậy, tốc độ tăng sẽ vào khoảng trên dưới 15%, khó có sự bức tốc trong ngắn hạn do Bình Dương vẫn là trung tâm của phân khúc căn hộ trung cấp, nhu cầu ở tại đây phục vụ nhóm ở thực và lao động trẻ.

Chung nhận định, bà Dương Thùy Dung đánh giá quỹ đất mở rộng sẽ thúc đẩy phát triển đô thị vệ tinh, giúp TP HCM mới xây dựng các khu đô thị hiện đại. Một khi làn sóng dãn dân từ trung tâm đổ về, yêu cầu chất lượng nhà ở sẽ bị đẩy cao hơn, kéo theo các thị trường Bình Dương mở rộng phát triển nhiều hơn những dự án xây dựng có dịch vụ tiện ích và tiêu chuẩn sống cao hơn. Điều này đồng nghĩa giá bán các khu vực này có thể tăng theo sự thay đổi mặt bằng sản phẩm.

Ngoài ra, một khi sáp nhập vào TP HCM, hạ tầng giao thông, từ đường bộ đến đường thủy, cảng biển sẽ được đồng bộ, nâng cao khả năng liên kết vùng và hiệu quả kinh tế, thương mại. Đây là các yếu tố hỗ trợ thị trường bất động sản vùng ven tăng trưởng.

Dự báo về giá nhà của thị trường TP HCM sau sáp nhập trong 3 năm tới, bà Dung cho rằng giá sẽ tiếp tục tăng, nhưng ở mức hợp lý hơn, khoảng 9-11% với căn hộ và 6-12% với nhà liền thổ. Mức tăng này được nhận định là phù hợp trong bối cảnh chi phí phát triển dự án leo thang và tiền sử dụng đất nhiều khả năng sẽ còn tăng theo bảng giá đất mới điều chỉnh hàng năm.

Phương Uyên

Nhiều tuần qua, anh Tiến (quê Hải Dương) liên tục rao bán 5 lô đất trúng đấu giá tại huyện Sóc Sơn, Hà Nội trước áp lực đến hạn nộp tiền. Tại phiên đấu giá cuối tháng 3, nhóm của anh đã trúng 5 thửa với khoản tiền đặt trước gần 1,2 tỷ đồng (khởi điểm 10,6 triệu đồng một m2).

Nhà đầu tư này nhanh chóng ký gửi 5 thửa cho sàn giao dịch địa phương, với mức chênh 400-600 triệu đồng một lô. “Chỉ cần sang tay thành công 1-2 lô có thể bù tiền cọc của các lô khác”, anh Tiến cho hay.

Với mức trúng lên đến 7,5-9 tỷ đồng một lô (khoảng 70-90 triệu đồng mỗi m2), gấp đôi so với mặt bằng xung quanh, việc sang tay suất trúng đấu giá không dễ dàng. Sau một tháng, anh Tiến chưa nộp tiền lô nào nhưng hy vọng “cứu cọc” nên tiếp tục rao bán. Từ dự tính bán chênh hàng trăm triệu, anh cho hay chấp nhận “cắt lỗ” 100-200 triệu đồng, kỳ vọng thu hồi một nửa vốn.

Theo quy định, người trúng đấu giá phải nộp 50% tiền sử dụng đất trong 30 ngày (đợt 1) kể từ thông báo của cơ quan thuế, còn lại nộp trong thời hạn 90 ngày. Sau thời hạn này không kịp chuyển nhượng, anh Tiến cho biết họ “tính bỏ cọc vì không có tiền nộp đủ 5 lô đất trúng đấu giá trên”, đồng nghĩa mất 1,2 tỷ đồng ban đầu.

Tương tự, chị Thúy – một nhà đầu tư quê Phú Thọ – cũng rơi vào tình cảnh mất hàng trăm triệu đồng vì “lướt sóng” đất đấu giá huyện ven. Tháng 11 năm ngoái, chị cùng nhóm bạn đầu tư đã trúng 4 lô đất tại huyện Thanh Oai với giá gần 90 triệu đồng mỗi m2, tương ứng 10-11 tỷ đồng một lô.

Tại Quốc Oai, trong phiên đấu cùng tháng, họ trúng thêm 3 lô, giá khoảng 8 tỷ đồng một lô. Tổng tiền đặt cọc cho 7 lô đất trên gần 1 tỷ đồng (khởi điểm dao động 4,7-5,3 triệu đồng một m2).

Bốn tháng kể từ phiên đấu giá, dù liên tục rao bán, chị Thúy vẫn chưa chuyển nhượng được lô nào. Một môi giới địa phương cho hay nguồn cung đấu giá rất lớn, nhiều lô giá trúng thấp hơn nên dù nhà đầu tư “cắt cọc” (giảm giá khoản cọc) cũng khó bán. Hết thời hạn nộp tiền, chị Thúy và nhóm bạn quyết định bỏ số tiền đặt trước gần 1 tỷ đồng. “Giờ chấp nhận mất cọc thôi vì không có tiền đóng vào bấy nhiêu lô trên”, chị nói.

Tình trạng nhà đầu tư bỏ cọc đấu giá đất, chấp nhận mất hàng trăm triệu đến tỷ đồng diễn ra phổ biến thời gian qua. Vào tháng 3, hơn 80% thửa đất trúng đấu giá tại quận Hà Đông hồi tháng 10/2024 bị nhà đầu tư bỏ cọc, tổng số tiền hơn 7 tỷ đồng.

Tương tự ở phiên tháng 8/2024 tại Thanh Oai, chỉ có 13 trên 68 lô đất thanh toán đầy đủ nghĩa vụ tài chính với giá trúng 51,6 – 55 triệu đồng một m2. Toàn bộ các lô trúng giá 80 triệu đến hơn 100 triệu đồng đều bị bỏ cọc, tổng hơn 8 tỷ đồng.

Giám đốc một sàn giao dịch chuyên đất đấu giá ở huyện Thanh Oai cho biết từ cuối năm ngoái đến nay, số lượng đất nền ký gửi tại sàn tăng 40-50% so với cùng kỳ. Ngoài “sóng” đấu giá đất cuối năm ngoái, gần đây thông tin một dự án lớn có thể triển khai ở khu vực này cũng đẩy tâm lý thị trường, khiến nhiều nhà đầu tư tranh thủ đẩy hàng.

Tuy nhiên ông thừa nhận những lô có giá trúng cao (80-100 triệu đồng một m2) rất khó thanh khoản. “Nhiều nhóm nhà đầu tư nâng giá cao để tạo sóng cho thị trường, mục tiêu ‘lướt’ khoản cọc chứ họ không có ý định vào tiền”, ông cho biết.

Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho biết tình trạng “lướt cọc” đất đấu giá không mới, thậm chí lan rộng ở nhiều tỉnh khác như Hưng Yên, Thái Bình… Lý do theo ông, lợi nhuận từ việc sang tay suất trúng cao gấp nhiều lần so với tiền vốn (khoản cọc ban đầu) mà họ bỏ ra. Nếu trúng nhiều lô, cơ hội “lướt sóng” với lợi nhuận kỳ vọng càng lớn hơn.

Theo ông, trước khi tham gia đấu giá, nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp đã có tâm lý “sẵn sàng mất khoản cọc nhỏ để thu lời lớn”. Cùng với đó, việc góp vốn với nhiều người khác trong nhóm cũng giảm bớt khoản lỗ cho họ.

Cùng quan điểm, bà Đỗ Thị Hồng Hạnh, Tổng giám đốc Công ty Đấu giá Hợp danh Lạc Việt – đơn vị tổ chức nhiều phiên đấu giá đất vừa qua – cho biết có đến 60-70% người tham gia phiên đấu mới đây là hội nhóm chuyên nghiệp, “làm nghề đấu giá đất”. Nhóm này phản ứng nhanh với các thông tin thị trường, “biết cách trả giá để trúng”, rồi tính bán chênh mức nào cũng thu được lợi nhuận.

Lý giải tình trạng rao bán “cắt lỗ” suất trúng đấu giá đất, theo chuyên gia, do nhà đầu tư áp lực đến hạn nộp tiền cùng tâm lý thị trường sụt giảm khi liên tiếp các phiên đấu giá hạ nhiệt so với mức đỉnh.

Gần nhất, 34 thửa đất tại huyện Thạch Thất được đấu với giá trúng cao nhất hơn 56 triệu đồng mỗi m2, giảm 3,3 lần so với mức đỉnh ghi nhận tại phiên tháng 1/2024. Hay 89 thửa đất tại huyện Thanh Oai cũng được đấu giá với mức trúng giảm hơn 12% so với cuối năm ngoái.

Trong báo cáo mới đây, nền tảng dịch vụ bất động sản OneHousing cho biết lượng giao dịch đất thổ cư tại Hà Nội trong quý I giảm 59% theo quý và sụt 54% theo năm.

Tình trạng “lướt sóng” đất đấu giá rồi bỏ cọc tạo nhiều hệ lụy khiến thị trường bất ổn.PGS.TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính), cho biết chỉ cần bỏ 120-200 triệu đồng đặt cọc một thửa đất, nhóm nhà đầu tư có thể tạo mặt bằng giá ảo. Môi giới sẽ lấy giá trúng làm “điểm neo” cho nhiều phân khúc nhà ở khu vực lân cận. Trong bối cảnh thị trường bất động sản “hỗn loạn về giá”, nhà đầu tư có thể trục lợi bằng việc sang tay lướt cọc hoặc đẩy hàng tồn có thanh khoản kém.

Theo ông Long, tình trạng bỏ cọc hàng loạt ảnh hưởng đến quyền lợi của những người tham gia đấu giá chân chính. Việc này cũng gây lãng phí nguồn lực khi địa phương phải tổ chức đấu giá lại, ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội

Tại cuộc họp ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cũng chỉ ra nhiều dấu hiệu bất ổn trên thị trường bất động sản. Trong đó, thực trạng đáng lo ngại là tốc độ tăng giá bất động sản tại Việt Nam thuộc nhóm cao nhất thế giới, trong khi khả năng tiếp cận nhà ở của người dân ngày càng giảm.

Ông yêu cầu Bộ Xây dựng thiết lập hệ thống dữ liệu quốc gia về cung – cầu nhà ở, “không để tình trạng thiếu minh bạch, thông tin khiến nhà đầu tư đầu cơ, thổi giá, gây rối loạn thị trường”.

Hiện luật pháp chưa có chế tài cụ thể với cá nhân trúng đấu giá, nhưng bỏ cọc. Theo Nghị định 102 hướng dẫn Luật Đất đai 2024, nếu không nộp đủ tiền trong 120 ngày, họ sẽ bị hủy kết quả và chỉ mất tiền cọc. Bộ Tài chính cho biết đang nghiên cứu phương án tính thuế 20% trên giá trị chênh lệch giữa giá mua và bán bất động sản, tương tự thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo nhiều chuyên gia, giải pháp này sẽ giúp hạn chế tình trạng đầu cơ, đẩy giá nhà đất nhằm “lướt sóng” kiếm chênh.

Ngọc Diễm