Những cái “bắt tay” triệu USD

Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt (mã chứng khoán: PDR) vừa công bố thông tin công ty con Cao ốc Bình Dương đã chuyển nhượng toàn bộ cổ phần tại công ty sở hữu dự án cao ốc Thuận An 1. Từ đây, Phát Đạt thu về đợt tiền thanh toán đầu tiên hơn 1.900 tỷ đồng.

Sau thương vụ chuyển nhượng Thuận An 1, Phát Đạt và tập đoàn Mitsubishi Corporation (Nhật Bản) công bố thiết lập quan hệ đối tác liên quan đến dự án này. Thông tin cho biết Mitsubishi Corporation chính là bên nhận chuyển nhượng dự án trên, quy mô gần 2.700 căn hộ và shophouse tại phường Thuận Giao, TPHCM.

Việc bắt tay với đối tác Nhật Bản được ban lãnh đạo đánh giá hỗ trợ mạnh mẽ cho chiến lược phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Trước Phát Đạt, thị trường thời gian qua cũng ghi nhận sự hợp tác ngày càng khăng khít giữa Công ty Nam Long (mã chứng khoán: NLG) với đối tác đến từ Nhật Bản. Trong quý IV, doanh nghiệp này đã bán 15% vốn tại công ty sở hữu dự án Izumi City (Đồng Nai) cho đối tác lâu năm của mình, thu về mức lợi nhuận đáng kể.

Hơn 10 năm qua, Nam Long cùng 2 tập đoàn Nhật là Hankyu Hanshin Properties và Nishi Nippon Railroad đã cùng đồng hành phát triển nhiều khu đô thị theo hướng bền vững với quỹ đất hơn 400ha, 9 dự án, hơn 20.000 sản phẩm.

Dấu ấn doanh nghiệp Nhật trên thị trường bất động sản còn thể hiện ở nhiều thương vụ đình đám khác. Hai ông lớn Nhật là Cosmos Initia và Koterasu Group cùng liên doanh với TTCapital phát triển dự án đầu tiên tại Bình Dương cũ (nay là TPHCM) mang tên TT Avio. Liên doanh còn công bố kế hoạch dự kiến đầu tư khoảng 150 triệu USD trong vòng 5 năm tới, mục tiêu mỗi năm đưa ra thị trường khoảng 1.000 căn hộ vừa túi tiền.

Tập đoàn Kim Oanh cũng từng ký hợp tác với tập đoàn Sumitomo Forestry, Kumagai Gumi, NTT Urban Development để làm dự án Một Thế Giới – The One World quy mô 50ha thuộc TP Thuận An, tỉnh Bình Dương (nay là TPHCM).

Công ty An Gia cũng từng nhiều năm hợp tác với đối tác Nhật, gần nhất là ký biên bản ghi nhớ với trong việc mua cổ phiếu thứ cấp, mở cơ hội quyền chọn tham gia góp vốn trực tiếp vào dự án The Gió (Bình Dương cũ, nay là TPHCM).

Một ông lớn địa ốc khác là Nhà Khang Điền (mã chứng khoán: KDH) cũng hợp tác với Keppel Land đến từ Singapore. Doanh nghiệp ngoại quốc này từng chi hơn 3.100 tỷ đồng mua cổ phần 2 dự án của Khang Điền tại TPHCM để cùng phát triển sản phẩm. Vừa qua, liên doanh Keppel – Khang Điền đã bàn giao sản phẩm khu thấp tầng, động thổ khu cao tầng trong dự án Gladia by the Waters thuộc khu Đông TPHCM.

Khẩu vị của khối ngoại

Ông Neil MacGregor, Giám đốc Điều hành Savills Việt Nam, cho biết hoạt động mua bán – sáp nhập (M&A) bất động sản đã gia tăng động lực trong 2 năm gần đây, khi thị trường dần thích ứng với Luật Đất đai mới cùng các Luật Nhà ở và Kinh doanh bất động sản sửa đổi. Những thay đổi này góp phần hình thành khung pháp lý rõ ràng hơn, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông MacGregor, nguồn cung các tài sản đang vận hành hiện vẫn rất hạn chế. Do đó, phần lớn các thương vụ M&A tập trung vào các dự án đang trong giai đoạn phát triển, thay vì các tài sản đã tạo dòng tiền ổn định.

Theo Savills, xu hướng M&A tập trung vào các dự án phát triển, đặc biệt trong phân khúc nhà ở và các khu đô thị quy mô lớn, phản ánh đúng bối cảnh thị trường hiện nay. Riêng quý III/2025, Việt Nam ghi nhận hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, với tổng vốn đầu tư công ước đạt khoảng 1,28 triệu tỷ đồng, tạo nền tảng cho quá trình mở rộng không gian đô thị và phát triển các khu vực vệ tinh. Dự án Vành đai 3 TPHCM được xem là ví dụ điển hình khi mở ra nhiều dư địa mới cho phát triển nhà ở khu vực ven đô.

Thực tế thị trường cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển rõ nét từ các đô thị lõi sang các khu vực vệ tinh, nơi hạ tầng ngày càng hoàn thiện và quỹ đất còn nhiều tiềm năng phát triển. Xu hướng này phù hợp với chiến lược tích lũy quỹ đất dài hạn của nhiều nhà đầu tư.

Một điểm đáng chú ý khác là sự gia tăng của các thương vụ liên doanh hoặc mua cổ phần thiểu số. Theo ông MacGregor, đây là cách tiếp cận thận trọng nhưng có tính toán, đặc biệt được các nhà đầu tư Nhật Bản ưa chuộng. Nhiều nhà đầu tư mong muốn gia nhập thị trường Việt Nam nhưng chưa sẵn sàng dẫn dắt dự án hoặc cam kết nguồn vốn lớn ngay từ đầu. Việc nắm giữ cổ phần thiểu số cho phép họ từng bước tìm hiểu thị trường, tích lũy kinh nghiệm và xây dựng niềm tin trước khi mở rộng quy mô đầu tư.

Khung pháp lý được cải thiện cũng góp phần thúc đẩy các cấu trúc giao dịch linh hoạt hơn, từ việc nắm quyền chi phối, tham gia với tư cách cổ đông thiểu số, đến các khoản đầu tư thuần túy mang tính tài chính. Điều này đang giúp Việt Nam trở thành thị trường M&A bất động sản năng động, thu hút đa dạng dòng vốn.

Theo đó, trọng tâm M&A thời gian gần đây chủ yếu tập trung vào các dự án phát triển nhà ở và bất động sản công nghiệp. Về dài hạn, Việt Nam được đánh giá có nhiều tiềm năng để thu hút các dòng vốn tổ chức quy mô lớn.

Ở góc nhìn khác, bà Lê Thị Huyền Trang, Tổng giám đốc JLL Việt Nam, cho biết trong bối cảnh điều kiện tài chính thắt chặt, nhiều doanh nghiệp đã chuyển hướng sang chiến lược M&A như một giải pháp then chốt nhằm duy trì đà tăng trưởng. Sau quá trình tái cơ cấu, không ít tập đoàn tích cực mở rộng danh mục bất động sản thông qua các thương vụ sáp nhập và mua lại. Một số doanh nghiệp nội địa như Novaland hay Phát Đạt đang tham gia tích cực vào thị trường M&A.

Dòng vốn đầu tư hiện tập trung đáng kể vào các dự án có mức độ minh bạch pháp lý cao, đặc biệt là những quỹ đất thương mại đã được chấp thuận quy hoạch, có đầy đủ giấy tờ về quyền sử dụng đất và lộ trình hoàn thành xây dựng rõ ràng. Thị trường cũng cho thấy sự phân tầng rõ nét giữa các nhóm nhà đầu tư: Nhà đầu tư trong nước dẫn đầu về số lượng giao dịch với các thương vụ quy mô vừa và nhỏ; nhà đầu tư nước ngoài tập trung vào các thương vụ lớn, nhất là phân khúc nhà ở cao cấp, phát triển đô thị tích hợp và bất động sản công nghiệp mang tính chiến lược.

Theo JLL, các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt đến từ Hàn Quốc, Singapore, Nhật Bản và Mỹ, đang đặt ra hai tiêu chí ưu tiên khi đánh giá cơ hội M&A tại Việt Nam. Trong đó, tính minh bạch pháp lý được xem là yếu tố không thể thỏa hiệp, với sự quan tâm đặc biệt dành cho các dự án có hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh và sẵn sàng triển khai.

Bên cạnh đó, tiêu chí phát triển bền vững và thân thiện môi trường ngày càng được chú trọng, nhất là từ các quỹ đầu tư châu Âu và Bắc Mỹ tuân thủ nghiêm ngặt các chuẩn mực ESG, trong bối cảnh Việt Nam cam kết mạnh mẽ với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).

Thách thức giá tăng, chênh lệch lớn với thu nhập

Trong cuộc họp chiều 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính đưa ra nhiều chỉ đạo quan trọng liên quan đến thị trường bất động sản. Trong đó, Thủ tướng đặt vấn đề về việc bao nhiêu người cần nhà nhưng vì giá nhà cao quá không thể mua được; nhà ở chung cư mà cứ trên 70 triệu, hơn 100 triệu đồng một m2, ai có tiền mà mua. Thủ tướng yêu cầu thực hiện các giải pháp kéo giảm giá bất động sản, tăng nguồn cung để đáp ứng cung cầu.

Giá căn hộ chung cư tăng liên tục trong thời gian qua là vấn đề “nóng”, nhận được sự quan tâm của người dân. Nhiều đơn vị nghiên cứu thị trường, chuyên gia đã liên tục đề cập đến vấn đề này và đưa ra cảnh báo.

Báo cáo tháng 8 của Batdongsan.com.vn đề cập trong 2 năm qua, giá bán bất động sản phổ biến (tính chung trên cả nước) vẫn giữ đà tăng ở hầu hết các loại hình, trong đó tăng mạnh nhất là đất (tăng 44%) so với quý I/2024 và chung cư tăng 42%. Các loại hình khác gồm nhà riêng, đất dự án và nhà mặt phố tăng lần lượt 28%, 14% và 1% trong cùng giai đoạn.

Theo ông Nguyễn Quốc Anh – Phó tổng giám đốc Batdongsan.com.vn – việc giá bán vẫn duy trì xu hướng tăng là kết quả của tăng trưởng cung tiền mạnh mẽ thông qua chính sách tiền tệ linh hoạt hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao; sự khan hiếm nguồn cung sơ cấp kéo dài, đặc biệt ở các đô thị lớn, cùng với niềm tin của nhà đầu tư vào tiềm năng tăng giá trong tương lai.

Đồng thời, ông nêu ra thách thức về khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân có thu nhập trung bình thấp. Thực trạng này có thể tiếp diễn nếu các nút thắt về pháp lý và nguồn cung chưa được tháo gỡ triệt để.

Trong khi đó, chuyên gia Cấn Văn Lực, trong một hội thảo gần đây, cho biết một công chức ở Việt Nam cần tới 26 năm làm việc liên tục mới có thể mua được một căn hộ chung cư. Sự chênh lệch này phản ánh thực trạng giá bất động sản tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập, tạo nên khoảng cách lớn so với mức bình quân thế giới (15 năm).

Ông Lực nhấn mạnh vấn đề là càng ngày sự chênh lệch càng tăng lên, thu nhập tăng không theo kịp giá nhà. Vì vậy, chuyên gia cho rằng cần kiểm soát giá bất động sản.

Giá căn hộ ở đô thị lớn tăng phi mã

Theo khảo sát của phóng viên báo Dân trí, vừa qua, nhiều dự án chung cư tại Hà Nội đã được mở bán. Tuy nhiên, mức giá hiện nay đều tập trung ở phân khúc cao.

Cụ thể, một dự án tại địa bàn phường Đại Mỗ (Hà Nội), giá chung cư mở bán dao động 80-120 triệu đồng/m2. Tại phường Từ Liêm, một dự án chung cư nằm ngay đường Lê Quang Đạo có giá mở bán khoảng 130 triệu đồng/m2 (chưa bao gồm VAT và phí bảo trì).

Một dự án tại phường Việt Hưng cũng có giá dự kiến vượt 120 triệu đồng/m2. Đáng chú ý, một dự án ở khu vực phường Cầu Giấy dự kiến có giá từ 150 triệu đồng/m2. Hay một dự án vừa ra mắt nằm tại phường Xuân Đỉnh cũng có ra mở bán 100 triệu đồng/m2.

Chuyên gia Lê Đình Chung nhìn nhận, giá trung bình của chung cư tại Hà Nội đang dao động 70-80 triệu đồng/m2. Bên cạnh đó, thị trường xuất hiện nhiều dự án cao cấp, hàng hiệu có mức trên 100 triệu đồng/m2.

Theo ông, những dự án này thường ở vị trí đắc địa tại trung tâm Hà Nội. Chủ đầu tư phát triển dự án xác định sẽ bán cho những khách có điều kiện cao, không dành cho số đông khách hàng. Tuy nhiên, tính thanh khoản của dòng sản phẩm trên 150 triệu đồng/m2 sẽ không cao, bởi kén khách hàng.

Ông cho rằng, thị trường chung cư nói riêng và bất động sản nói chung đang chững lại. Do đó, các sản phẩm chung cư cao cấp, hạng sang cũng rất ít thanh khoản.

Về khả năng tăng giá của chung cư cao cấp và hàng hiệu, ông Chung cho rằng, hiện đa phần là sản phẩm sơ cấp nên chủ đầu tư đã định giá cao. Do đó, để có cơ hội tăng giá sẽ phải cần thêm thời gian. Bên cạnh đó, chi phí đầu vào của dự án hiện nay cũng rất cao, tiến độ thực hiện lâu. Đồng thời, các nhà phát triển dự án đã đầu tư vào sản phẩm cao hơn nên họ sẽ kỳ vọng có mức lợi nhuận cao.

Tương tự Hà Nội, thị trường bất động sản TPHCM, nhất là phân khúc căn hộ, ghi nhận đà tăng giá phi mã trong thời gian gần đây.

Trên thực tế, giá căn hộ mở bán mới tại TPHCM liên tục tăng trong thời gian gần đây, đặc biệt với các sản phẩm sơ cấp. Mức giá được neo cao, ở mức 100-200 triệu đồng/m2, thậm chí tiệm cận nhà phố.

Tại khu vực quận 2 (cũ), quanh nút giao An Phú, một chủ đầu tư nước ngoài khởi động giai đoạn 3 của dự án cao tầng, giới thiệu ra thị trường căn hộ khoảng 130-220 triệu đồng/m2. Dọc trục đường song hành lên cao tốc TPHCM – Long Thành, một dự án tái khởi động có giá trung bình khoảng 120 triệu đồng/m2. Gần đó, các căn hộ trong khu đại đô thị hơn 117ha cũng có giá từ 160 triệu đồng/m2.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – thống kê năm 2024, giá chung cư TPHCM tăng lên mức trung bình 90 triệu đồng/m2. Từ 2020 đến nay, tốc độ tăng giá nhà của TPHCM có thời điểm lên đến 15-20% mỗi năm.

Cập nhật 8 tháng đầu năm nay, ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – nêu số liệu mặt bằng giá bán căn hộ sơ cấp tại TPHCM (cũ) tăng 12-18% so với cùng kỳ năm trước, một số dự án cá biệt có mức giá cao nhất 493 triệu đồng/m2. Còn tại Bình Dương (cũ), mặt bằng giá chung cũng tăng 8-10% so với cùng kỳ năm trước.

Nguyên nhân giá căn hộ tăng cao

Nguyên nhân giá căn hộ tại TPHCM tăng được nhiều chuyên gia mổ xẻ trong thời gian qua. Đầu tiên là vấn đề nguồn cung giảm sút. Báo cáo của CBRE Việt Nam nêu trong quý II, nguồn cung căn hộ tại TPHCM (cũ) dù đã cao gấp đôi quý trước nhưng tính chung 6 tháng vẫn thấp hơn 16% so với cùng kỳ. Đơn vị này cũng ghi nhận nguồn cung căn hộ 6 tháng thấp nhất trong một thập kỷ tại TPHCM.

Cùng quan điểm, chuyên gia của Savills Việt Nam nói TPHCM cũng đối mặt với tình trạng thiếu nguồn cung trong nhiều năm trở lại đây. Thành phố đặt mục tiêu phát triển khoảng 235.000 căn nhà mới trong giai đoạn 2021-2025, tuy nhiên chỉ thực hiện được 24% chỉ tiêu và còn thiếu hụt 179.000 căn. Chênh lệch cung – cầu bị nới rộng vì các vấn đề liên quan đến pháp lý dự án.

Lý do khác là sự mất cân đối trong nguồn cung đưa ra thị trường. Ông Lê Hoàng Châu cho biết trong nửa đầu năm nay, TPHCM chỉ có 4 dự án nhà ở thương mại với hơn 3.300 căn hộ cao cấp đủ điều kiện huy động vốn. Thị trường không có căn hộ trung cấp và vừa túi tiền – hiện trạng đã xảy ra liên tục từ nhiều năm nay.

Trước đó, từ năm 2021 đến nay, nguồn cung dự án nhà ở mới tại TPHCM không còn loại nhà ở thương mại giá vừa túi tiền có giá bán dưới 30 triệu đồng/m2 và rất thiếu nhà ở xã hội. Ngược lại, phân khúc nhà ở cao cấp từ năm 2020 đến năm 2023 liên tục áp đảo, chiếm khoảng 70% tổng nguồn cung.

Ông cảnh báo, trong ngắn hạn, thị trường nhà ở TPHCM sẽ còn đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung, đặc biệt là phân khúc tầm trung và bình dân. Giá nhà sẽ vẫn tăng, vượt quá khả năng tài chính của số đông người dân đô thị.

Cùng quan điểm, bà Trang Bùi – Tổng giám đốc Cushman & Wakefield Việt Nam – thừa nhận nguồn cung thị trường ngày càng tập trung ở phân khúc cao cấp, hạng sang. Khu vực trung tâm không có nguồn cung mới, thị trường được dẫn dắt bởi những nhà phát triển bất động sản điển hình. Giá bán sơ cấp tăng phản ánh thiếu nguồn cung phân khúc bình dân và trung cấp.

Bà Trang dự báo năm sau có thể là điểm khởi đầu của chu kỳ phục hồi mới, nhưng sẽ diễn ra chậm, chọn lọc và phân hóa cao. Thách thức của thị trường TPHCM là giá bán sơ cấp trung bình còn quá cao so với thu nhập trung bình, phải trên 20 năm mới mua được nhà.

Giá bán sẽ tiếp tục tăng 5-10%/năm, tùy khu vực, tăng theo chất lượng sản phẩm, không phải làn sóng tăng trên diện rộng. Nguồn cung có thể tăng 25-30% mỗi năm từ năm nay, nhưng vẫn thấp hơn mức đỉnh năm 2022. Thị trường sẽ chào đón nguồn cung mới được “gỡ vướng” pháp lý.

Một trong những lý do khác khiến giá căn hộ tăng là áp lực chi phí đầu vào, nhất là chi phí đất và tiền sử dụng đất, chi phí xây dựng. Các loại chi phí này chiếm phần lớn trong tổng chi phí đầu tư dự án. Chuyên gia cho rằng chỉ khi kiểm soát được chi phí đầu vào ở mức hợp lý thì giá bất động sản mới ổn định.

Bà Đỗ Thu Hằng – Giám đốc cao cấp của Savills Hà Nội – nói Hà Nội đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải cách thể chế, phát triển cơ sở hạ tầng, thí điểm các dự án nhà ở. Đáng chú ý, nhiều dự án đang được xem xét triển khai ở khu vực ngoài vành đai 3 – 3,5. Khi các thủ tục được hoàn tất và sản phẩm được tung ra thị trường sẽ có tác động tích cực tới mặt bằng giá.

Tuy nhiên, một yếu tố quan trọng là chi phí sử dụng đất hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá thành. Nếu chi phí này được tính toán hợp lý, đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp thì giá nhà có thể giảm về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả của người dân. Đồng thời, các cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng hay đất đai cho phân khúc nhà ở vừa túi tiền cũng rất cần thiết để thúc đẩy phát triển dòng sản phẩm này.