Giá nhà thương mại phải phù hợp bản chất thị trường, nền kinh tế và thu nhập người dân

Chiều 22/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, chủ trì hội nghị công bố quyết định kiện toàn Ban Chỉ đạo và phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định chủ trương rất rõ của Đảng, Nhà nước là dứt khoát không hy sinh công bằng, tiến bộ và an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng đơn thuần; bảo đảm quyền có chỗ ở của công dân với tinh thần “an cư lạc nghiệp”.

Người đứng đầu Chính phủ nêu rõ, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ quyết tâm xây dựng, phát triển thị trường bất động sản ổn định, an toàn, lành mạnh, công khai, minh bạch. Thủ tướng nhấn mạnh rằng phải chỉ rõ vướng cái gì, vướng ở đâu, vướng đến đâu, trách nhiệm của ai, cấp nào.

Theo Thủ tướng, thực hiện tốt các chính sách nhà ở và phát triển thị trường bất động sản sẽ góp phần phát triển đất nước nhanh và bền vững; góp phần phát triển đô thị và nông thôn văn minh, hiện đại.

Lãnh đạo Chính phủ cho biết, để góp phần tháo gỡ khó khăn, phát triển thị trường bất động sản, các đột phá về thể chế và hạ tầng đã, đang và sẽ được đẩy mạnh.

Thủ tướng cho biết, tinh thần là sẽ báo cáo cấp có thẩm quyền để tiếp tục ban hành văn bản phù hợp để tháo gỡ; đồng thời đã và đang sửa đổi các luật liên quan. Song song với đó là đẩy mạnh phát triển hạ tầng chiến lược để góp phần giảm chi phí đầu vào cho lĩnh vực bất động sản, giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh, tăng khả năng tiếp cận của người dân với nhà ở.

Thủ tướng cho biết những nỗ lực nói trên đã đạt những kết quả tích cực. Thị trường bất động sản đang phục hồi tích cực; góp phần hỗ trợ ngân hàng thoát nợ xấu, các dự án được tháo gỡ đã phục hồi, tăng trưởng trở lại; nhà ở xã hội chuyển biến rất tích cực. Đáng lưu ý là bất động sản công nghiệp, logistics phát triển tốt.

Việc tích cực tháo gỡ khó khăn về thể chế, cơ chế, chính sách giúp thị trường này phát triển lành mạnh, an toàn, đột phá nhưng bình đẳng, hiệu quả, góp phần cải thiện chỗ ở cho người dân.

Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta phải phấn đấu để giá nhà thương mại ở mức hợp lý, phù hợp bản chất thị trường, phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, phù hợp thu nhập của người dân.

Mục tiêu là người dân có điều kiện về nhà ở thuận lợi, phù hợp, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Cũng theo Thủ tướng, gói tín dụng 145.000 tỷ đồng cho vay nhà ở xã hội chưa giải ngân được nhiều.

Lãnh đạo Chính phủ nêu rõ quan điểm phải có nhiều giải pháp tổng thể, toàn diện và bao trùm, thông thoáng, hiệu quả; đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung ương và địa phương, Nhà nước và doanh nghiệp, người dân, giữa chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và các chính sách khác.

Đưa giá bất động sản về mức phù hợp

Thủ tướng chỉ đạo tiếp tục tháo gỡ khó khăn về thể chế, cơ chế, chính sách cho thông thoáng, thuận tiện. Đơn cử, Thủ tướng đề nghị, bên cạnh quy định dành tối thiểu 20% diện tích dự án nhà ở thương mại cho nhà ở xã hội, nghiên cứu dành áp dụng dành 20% diện tích dự án nhà ở xã hội cho nhà ở thương mại.

Bên cạnh đó, rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền có liên quan thị trường bất động sản và nhà ở xã hội của các cơ quan có thẩm quyền, để giảm chi phí tuân thủ của người dân và doanh nghiệp.

Đáng chú ý, Thủ tướng chỉ đạo thực hiện các giải pháp kéo giảm giá bất động sản, tăng nguồn cung để đáp ứng cung cầu. Điều này được thực hiện thông qua việc giải quyết các dự án tồn đọng, thúc đẩy nhà ở xã hội, giảm giá đất, giảm chi phí, giải quyết vấn đề hạ tầng về giao thông, điện nước, viễn thông…

Về giá đất, người đứng đầu chính phủ yêu cầu tăng cường vai trò quản lý, điều tiết của nhà nước; sử dụng đất có hiệu quả; thủ tục đơn giản, thông thoáng, giảm tiền kiểm, tập trung hậu kiểm. Ngoài ra, nghiên cứu quy định mới về ngưỡng thu nhập được mua nhà ở xã hội, đồng thời giao các địa phương linh hoạt điều chỉnh.

Ngân hàng Nhà nước được chỉ đạo nghiên cứu cơ chế, chính sách liên quan lãi suất cho vay, thời gian cho vay phù hợp, thủ tục thuận lợi; có chính sách và chế tài phù hợp với các ngân hàng làm tốt và làm chưa tốt; các ngân hàng tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm và ứng dụng khoa học công nghệ để tiết giảm chi phí.

Các địa phương cũng cần cân đối ngân sách để đầu tư cho hạ tầng và hỗ trợ lãi suất cho vay. Các Bộ sớm hoàn thiện khung pháp lý, thủ tục để thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, hoàn thành trong tháng 9.

Bộ Xây dựng được chỉ đạo nghiên cứu để Chính phủ ban hành nghị quyết, giao một số doanh nghiệp có năng lực, có tâm, có tài triển khai một số dự án nhà ở xã hội theo nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Thủ tướng nhấn mạnh rằng cần vừa làm vừa rút kinh nghiệm, mở rộng dần, không cầu toàn, không nóng vội; cái gì đã chín, đã rõ, được thực tế chứng minh là đúng, thực hiện có hiệu quả, được đa số đồng tình thì luật hóa, những vấn đề còn đang biến động thì xây dựng quy định dưới luật để điều chỉnh.

Nhiều địa phương gần đây rục rịch chuẩn bị cho công tác hoàn tất dữ liệu hoặc lấy ý kiến về dự thảo bảng giá đất lần đầu, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất lần đầu. Theo dự thảo, giá đất sẽ được chia thành 17 khu vực, thay cho cách xác định theo ranh giới quận, huyện như trước đây.

Giá đất cao nhất được đề xuất tại khu vực 1, bao gồm các phường nằm trong vành đai 1, với mức tối đa hơn 702 triệu đồng/m2, tăng khoảng 2% so với bảng giá hiện hành. Ở khu vực ngoại thành, một số vị trí dự kiến tăng mạnh 25-26%, như khu vực 9, nơi giá đất vị trí 1 trên Quốc lộ 32 có thể đạt khoảng 65 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, đơn vị này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Các địa phương khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng… cũng lấy ý kiến về bảng giá đất lần đầu áp dụng từ đầu năm sau.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng việc ban hành bảng giá đất mới là bước tiến tất yếu trong quản lý nhà nước, góp phần minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, mức tăng “sốc” tại nhiều khu vực đang tạo ra những rủi ro đáng lưu ý cho doanh nghiệp, người dân và cả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đơn vị này đánh giá bảng giá đất mới sẽ tác động đến 5 nhóm đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng, thị trường chung và chính quyền địa phương.

Đối với doanh nghiệp, mức tăng khiến chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất – chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí phát triển dự án và tổng mức đầu tư dự án tăng mạnh.

Đối với những dự án đang triển khai, chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh có thể khiến tổng mức đầu tư vượt xa khả năng tài chính. Ngược lại, với các dự án chưa triển khai, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc thị trường có chấp nhận mức giá bán buộc phải điều chỉnh tăng hay không vẫn là một ẩn số.

Đối với thị trường, chi phí sử dụng đất, tiền thuê đất và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng tăng mạnh, khiến giá thành phát triển dự án đội cao. Giá bán dự kiến tăng theo chi phí đầu vào, gây áp lực lên khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Trên cơ sở đó, VARS IRE cho rằng bảng giá đất chỉ có ý nghĩa khi được áp dụng cho một mục đích cụ thể như bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nếu dùng chung cho các mục đích khác như tính tiền sử dụng đất, đấu giá hay tính thuế, bảng giá sẽ mất tính thực tiễn và cần được điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp:

Đơn vị này kiến nghị xác định đúng vai trò của bảng giá đất: Bảng giá là công cụ quản lý và thu thuế của Nhà nước, không phải là công cụ điều tiết cung, cầu thị trường. Việc ổn định chính sách giá đất cần hướng tới mục tiêu dài hạn về minh bạch, công bằng và bền vững.

Đồng thời, giá đất cũng cần được linh hoạt trong điều hành, cho phép địa phương ban hành hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực, thời điểm, loại hình sử dụng đất và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

VARS IRE nhấn mạnh cần xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp, tránh gây “sốc” cho thị trường và tác động đột ngột đến doanh nghiệp, người dân, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị 2 cấp.

Đồng quan điểm, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cũng cho rằng việc xác định giá đất cần nhằm mục tiêu tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, kiểm soát biến động giá đất, đặc biệt là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp.

Đất đai còn là nguồn lực phát triển quan trọng, có vai trò dẫn dắt nhiều ngành kinh tế. Trong đó, riêng khu vực bất động sản và các ngành liên quan đã đóng góp khoảng 10% GDP, giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và nguồn thu lớn cho ngân sách.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, việc điều chỉnh bảng giá đất cần cân nhắc. Nếu tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, đầu tư, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hệ quả dây chuyền từ giá đất tăng còn có thể khiến thị trường bất động sản chững lại, tác động tiêu cực đến các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng…, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. 

Viện này cũng đề nghị các địa phương xem xét trong quá trình điều chỉnh giá đất trong bảng giá đất cần nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.