Chỉ đạo của Thủ tướng được nêu trong Công điện ngày 29/5, nhằm thúc đẩy cải cách hành chính thực chất, tiết kiệm chi phí, thời gian cho người dân và doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương rà soát, đơn giản hóa 361 thủ tục hành chính và 447 điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý. Mục tiêu là cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh trong năm 2025.

Bộ này cũng phải rút gọn thủ tục cấp phép xây dựng với dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc nằm trong khu vực có thiết kế đô thị. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành sẽ được rà soát toàn diện để bỏ những quy định lỗi thời, gây cản trở đầu tư. Các tiêu chuẩn quan trọng, nhất là trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng, phải được bổ sung kịp thời để giảm áp lực cho nhà đầu tư.

Thủ tướng nhấn mạnh dù thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết thúc đẩy cải cách hành chính, nhiều phản ánh cho thấy thủ tục xây dựng vẫn còn rườm rà, kéo dài và tốn kém.

Do đó, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, giao quyền cho địa phương trong công tác thẩm định, cấp phép; đồng thời, cần rà soát toàn diện các quy trình đang áp dụng, trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, nhất là với dự án đã có quy hoạch chi tiết hoặc thuộc khu vực quy hoạch rõ ràng.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là đề xuất chuyển hướng quản lý điều kiện kinh doanh theo mô hình hậu kiểm. Theo đó, thay vì bắt doanh nghiệp xin cấp chứng chỉ năng lực, cơ quan quản lý chỉ giám sát sau khi họ tự công bố đủ điều kiện. Mô hình này được kỳ vọng vừa giảm gánh nặng thủ tục, vừa khuyến khích doanh nghiệp chủ động, minh bạch hơn trong hoạt động.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố bảo đảm thực hiện hiệu quả các thủ tục hành chính được phân cấp, không để gián đoạn trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Các địa phương cần chủ động triển khai liên thông thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng để giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Chỉ đạo lần này được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục trong lĩnh vực xây dựng – một trong những rào cản lớn với quá trình phục hồi và phát triển của thị trường bất động sản cũng như các dự án hạ tầng trên cả nước.

Theo Luật Xây dựng 2014, thời gian cấp phép xây dựng phụ thuộc vào loại hình công trình. Với nhà ở riêng lẻ, thời gian cấp phép là 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; còn các công trình khác, thời gian cấp phép là 20 ngày làm việc. Thủ tục xin cấp phép xây dựng gồm 4 bước và thời hạn giải quyết cấp phép không quá 15 ngày.

Phương Uyên

Đề xuất trên được ông Lê Văn Bình, Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nêu tại tọa đàm về nhà ở xã hội do báo Tiền Phong tổ chức sáng 30/5.

Ông Bình cho biết nhiều địa phương vẫn gặp khó trong việc bố trí quỹ đất xây nhà ở xã hội. Bởi vị trí làm dự án phải đáp ứng tiêu chí thuận lợi về giao thông, đầy đủ điều kiện hạ tầng kỹ thuật – xã hội tiện ích để thu hút người lao động cũng như doanh nghiệp đầu tư. Thực tế nhiều đô thị lớn hiện rất khan hiếm quỹ đất ở trung tâm để phát triển loại hình này.

Theo ông Bình, việc quy hoạch quỹ đất làm nhà xã hội cần tránh tình trạng “nơi cần không có, nơi có không cần”. Bên cạnh những dự án thu hút hàng nghìn hồ sơ đăng ký vì vị trí trung tâm, cũng có dự án mở bán nhiều năm vẫn ế bởi nằm ở khu vực khó tiếp cận.

Phó cục trưởng Cục Quản lý đất đai đề xuất giải pháp chuyển đổi các trụ sở dôi dư sau sáp nhập hành chính thành nhà xã hội. Ông nói, quỹ đất xây các trụ sở hành chính vốn có ưu điểm ở trung tâm, người dân dễ dàng tiếp cận. Giải pháp này vừa gia tăng quỹ đất làm nhà ở cho người thu nhập thấp vừa chống lãng phí tài sản công trong bối cảnh phát triển nhà xã hội đang được quan tâm hàng đầu.

Sau khi bỏ đơn vị hành chính cấp huyện, cả nước dự kiến có gần 700 trụ sở dôi dư trên cả nước. Những công trình này được đặt ở các khu đất đẹp, vị trí đắc địa, trở thành nguồn lực khổng lồ chờ được giải phóng.

Về phía chủ đầu tư, bà Nguyễn Hoa Hồng Nhung, Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng NHS, cho biết đơn vị cũng gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai. Nnhiều địa phương chưa bố trí đủ quỹ đất làm nhà xã hội hoặc có bố trí nhưng xa trung tâm, thiếu tiện tích. Cùng đó, thủ tục hành chính phức tạp, quy trình giao đất, phê duyệt quy hoạch và giải phóng mặt bằng kéo dài gây khó khăn cho tiến độ thực hiện.

Ông Phạm Doãn Tiến, Giám đốc Ban Quản lý các dự án, Tổng Công ty 319 Bộ Quốc phòng, cũng cho rằng việc tiếp cận quỹ đất làm nhà xã hội còn nhiều khó khăn. Theo ông, nhiều địa phương còn hạn chế công khai thông tin quỹ đất, hồ sơ thông tin dự án nên nhà đầu tư dù quan tâm cũng khó tiếp cận. Hay trường hợp có quỹ đất nhưng chưa giải phóng mặt bằng cũng khiến doanh nghiệp kém mặn mà.

Ông Tiến cho biết nhiều quận, huyện khi thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất đã chủ động dành 20% làm nhà ở xã hội. Đây là những mặt bằng sạch, được đầu tư đầy đủ hạ tầng kỹ thuật – xã hội, có thể giải được “cơn khát” quỹ đất làm nhà xã hội, nhất là tại Hà Nội và TP HCM. Ông đề xuất cần khơi thông quỹ đất này nhất là trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính, bỏ cấp huyện.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đến nay các địa phương đã quy hoạch hơn 1.300 vị trí xây nhà ở xã hội với quy mô gần 10.000 ha đất. Tuy nhiên, cơ quan này thừa nhận nhiều tỉnh, thành có nhu cầu lớn về nhà xã hội song tiến độ triển khai chậm chạp, khó hoàn thành chỉ tiêu được Thủ tướng giao như Hà Nội, Thái Nguyên, TP HCM, Bình Dương, Long An…

Tại tọa đàm, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết Nghị quyết thí điểm một số chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội vừa được Quốc hội thông qua ngày 29/5 sẽ là đòn bẩy tháo gỡ vướng mắc, tạo cơ chế ưu đãi mạnh để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào loại hình này.

Theo đó, các dự án nhà xã hội sẽ không phải đấu thầu hay xin chấp thuận chủ trương đầu tư mà được chỉ định chủ đầu tư, giúp rút ngắn khoảng 200 ngày, tương đương 70% thời gian so với hiện nay. Dự án cũng được miễn bước lập, thẩm định và phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết, tiết kiệm thêm khoảng 65 ngày.

Các dự án sử dụng thiết kế mẫu hoặc thiết kế điển hình được miễn giấy phép xây dựng. Chủ đầu tư cũng được tự xây dựng và phê duyệt giá bán, giá thuê mua nhà ở xã hội, không cần thẩm định tại cơ quan chuyên môn cấp tỉnh. Sau khi hoàn thiện và bàn giao, chủ đầu tư sẽ thực hiện kiểm toán, quyết toán và gửi hồ sơ cho cơ quan chuyên môn kiểm tra.

Ông Sinh cho biết chính sách phát triển nhà ở xã hội đến nay đã hoàn chỉnh, câu chuyện cần giải quyết ở đây nằm ở khâu thực thi. Ông nói, thời gian tới Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục đôn đốc địa phương tăng cường quản lý, hỗ trợ doanh nghiệp triển khai dự án. Các chủ đầu tư cũng cần chủ động cơ cấu lại nguồn nhân lực, quản lý dự án, đảm bảo tiến độ và chất lượng.

Ngọc Diễm

UBND tỉnh Đồng Nai vừa phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch 1/5000 phân khu C4 thuộc TP Biên Hòa. Phạm vi điều chỉnh nằm trên địa bàn xã Long Hưng (1.175 ha) và một phần cù lao Phước Hưng, xã Tam Phước (325 ha). Đây là một trong 5 phân khu thuộc khu đô thị phía Tây đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu.

Sau điều chỉnh, diện tích toàn khu C4 giữ nguyên khoảng 1.500 ha, quy mô dân số tăng lên gần 140.000 người, với chỉ tiêu kỹ thuật đất khu đô thị 45-55 m2 mỗi người, đất công cộng dịch vụ đô thị 6-10 m2 mỗi người, đất giao thông đô thị 8-15 m2 mỗi người. Quy định cũng bổ sung diện tích đất ở cao tầng, giảm nhẹ quỹ đất nhà ở thấp tầng.

Về tầng cao công trình, quy hoạch mới cho phép xây dựng tối đa đến 110 m, các khu nhà ở cao tầng được phép xây dựng từ 15-25 tầng, khu ở thấp tầng từ 2-6 tầng. Trên cơ sở đó, nhiều chỉ tiêu kỹ thuật và chức năng sử dụng đất được điều chỉnh cho phù hợp với định hướng phát triển đô thị của tỉnh.

Quyết định cũng điều chỉnh vị trí, ranh giới các khu chức năng tại các khu đô thị Long Hưng, Waterfront, Aqua City và Cù lao Phước Hưng. Cụ thể, tại Khu dân cư Long Hưng, thực hiện điều chỉnh tầng cao tại ô A-OCT-12,13,14 từ 15 tầng thành 25 tầng; điều chỉnh các khu vực đất hạ tầng kỹ thuật. Tại các khu đô thị Waterfront, khu đô thị Aquacity, Cù lao Phước Hưng, điều chỉnh chiều rộng quy hoạch đất hành lang cây xanh ven sông; đất hạ tầng kỹ thuật, đất thương mại, dịch vụ, cây xanh công viên…

Phân khu C4 là một trong những khu vực phát triển đô thị trọng điểm của TP Biên Hòa. Trên địa bàn này, thời gian qua đã triển khai hàng loạt dự án lớn như khu dân cư Long Hưng, khu đô thị Đồng Nai Waterfront, Aqua City và Khu đô thị thương mại – dịch vụ cao cấp Cù lao Phước Hưng.

Tuy nhiên, do quy hoạch chung và quy hoạch phân khu C4 trước đây chưa cập nhật đầy đủ các hồ sơ quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đã được duyệt trước đó, dẫn đến sự không đồng bộ giữa các cấp quy hoạch. Điều này khiến nhiều dự án gặp vướng mắc pháp lý, buộc phải dừng triển khai xây dựng và kinh doanh.

Việc điều chỉnh lần này được xem là cơ sở quan trọng để đảm bảo tính đồng bộ giữa các cấp quy hoạch, tạo điều kiện để các chủ đầu tư tiếp tục hoàn thiện điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500. Đồng thời, đây cũng là bước mở đường cho việc tái khởi động các dự án tại phân khu C4, đặc biệt là các đại đô thị như Long Hưng, Waterfront, Aqua City và Cù lao Phước Hưng.

Theo báo cáo từ UBND tỉnh Đồng Nai, từ năm 2021 đến nay tỉnh có hơn 180 dự án bất động sản lớn nằm trong danh mục các dự án cần rà soát, gỡ vướng. Đến nay, trên địa bàn tỉnh vẫn còn hơn 120 dự án đang tiếp tục phân loại để tháo gỡ vướng mắc. Đây là một điểm nghẽn trong phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh.

Phương Uyên

Quy định mới do UBND TP HCM vừa ban hành, quy định các loại đất được phép cho thuê ngắn hạn gồm: đất đã có kế hoạch đấu giá, đất dự kiến thanh toán hợp đồng BT, và đất đã được bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thời hạn cho thuê ban đầu là 12 tháng, có thể gia hạn nhiều lần nhưng tổng thời gian không vượt quá 60 tháng.

Trước đây, các quỹ đất này bỏ trống, không khai thác do chưa có cơ sở pháp lý. Năm 2024, Chính phủ ban hành Nghị định 102 hướng dẫn Luật Đất đai, có quy định cụ thể về quản lý, khai thác quỹ đất ngắn hạn (Điều 43). Từ đó, TP HCM được phép ban hành quy định cho thuê ngắn hạn, tạo điều kiện gia tăng nguồn thu ngân sách.

Với các quỹ đất chưa có quyết định giao đất và chưa nằm trong kế hoạch đấu giá hàng năm, thời hạn cho thuê có thể kéo dài từ 12 đến 60 tháng tùy trường hợp. Trung tâm Phát triển quỹ đất TP HCM sẽ chịu trách nhiệm thanh lý hợp đồng và tổ chức lựa chọn đối tác mới khi hết hạn.

Về giá thuê, thành phố áp dụng công thức: Đơn giá/tháng = (Giá đất theo bảng giá × Tỷ lệ %) ÷ 12. Trong đó, tỷ lệ % dao động 0,25-3% tùy theo khu vực và vị trí.

Song song với ban hành quy định mới, hôm 27/5, UBND TP HCM yêu cầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị đang trực tiếp quản lý, sử dụng nhà đất công trên địa bàn phải hoàn tất báo cáo kê khai và đề xuất phương án sắp xếp, xử lý trước ngày 1/6.

UBND TP HCM lưu ý các trường hợp sử dụng tài sản công sai mục đích như cho thuê, liên doanh, liên kết, cho mượn không đúng quy định sẽ bị xử lý nghiêm. Phần diện tích vi phạm có thể bị thu hồi, hoặc buộc chấm dứt sử dụng sai phạm nếu không thể tách riêng. Các khoản thu trái quy định phải nộp lại ngân sách.

Anh Kỳ

Trong kiến nghị ngày 30/5 gửi Bí thư Thành ủy và Chủ tịch UBND TP HCM, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường đề xuất thay thế thủ tục xin giấy phép xây dựng bằng hình thức đăng ký xây dựng. Việc đăng ký sẽ căn cứ theo lộ giới hẻm và các quy định kiến trúc được nêu trong quy chế quản lý kiến trúc của thành phố.

Mẫu đăng ký do UBND phường, xã ban hành thống nhất, nhằm đơn giản hóa thủ tục nhưng vẫn đảm bảo thông tin cần thiết để phục vụ giám sát và hoàn công công trình.

Viện cho rằng quy định hiện hành của Luật Xây dựng đã cho phép miễn giấy phép xây dựng đối với công trình nhà ở thuộc khu vực có quy hoạch 1/500. Vì vậy có thể áp dụng hình thức đăng ký xây dựng thay thế tại TP HCM.

Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, nhấn mạnh việc bỏ giấy phép xây dựng sẽ thuận tiện cho người dân, phù hợp với chỉ đạo cải cách của Thủ tướng nhưng vẫn giữ được vai trò quản lý nhà nước và kiểm soát kiến trúc đô thị. Quy định này không đồng nghĩa buông lỏng quản lý, và khi người dân vi phạm so với nội dung đăng ký, sẽ bị xử lý theo các quy định hiện hành về trật tự xây dựng.

Viện còn đề xuất điều chỉnh tăng chiều cao xây dựng thêm một tầng với nhà ở riêng lẻ có mặt tiền rộng trên 5,5 m và chiều sâu từ 12 m trở lên, nhằm nâng hiệu quả sử dụng đất trong điều kiện hạ tầng đô thị đã cải thiện.

Mới đây, trong Công điện ngày 29/5, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng chỉ đạo Bộ Xây dựng nghiên cứu cắt giảm thủ tục cấp phép xây dựng cho các công trình nhằm tiết kiệm tối thiểu 30% thời gian giải quyết, chi phí hành chính cho người dân, doanh nghiệp.

Người đứng đầu chính phủ cũng yêu cầu Bộ Xây dựng phải rút gọn thủ tục cấp phép xây dựng với dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc nằm trong khu vực có thiết kế đô thị. Chỉ đạo lần này được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục trong lĩnh vực xây dựng – một trong những rào cản lớn với quá trình phục hồi và phát triển của thị trường bất động sản cũng như các dự án hạ tầng trên cả nước.

Theo Luật Xây dựng 2014, thời gian cấp phép xây dựng phụ thuộc vào loại hình công trình. Với nhà ở riêng lẻ, thời gian cấp phép là 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; còn các công trình khác, thời gian cấp phép là 20 ngày làm việc. Thủ tục xin cấp phép xây dựng gồm 4 bước và thời hạn giải quyết cấp phép không quá 15 ngày.

Phương Uyên