Tăng mức cọc lên 50% giá khởi điểm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết 66.11 nhằm tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp giao đất ở theo quy định của Luật Đất đai. Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết là quy định tiền đặt trước khi cá nhân tham gia đấu giá đất ở tối thiểu 10% và tối đa 50% giá khởi điểm.

Theo cơ quan soạn thảo, việc nâng trần tiền đặt trước là giải pháp nhằm hạn chế tình trạng trả giá cao để trục lợi rồi sau đó bỏ cọc, gây nhiễu loạn thị trường đất đai.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, so với quy định trước đây, mức tiền đặt trước đối với cá nhân tham gia đấu giá đất ở đã tăng từ tối đa 20% lên 50% giá khởi điểm. Quy định mới buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc nghiêm túc hơn về năng lực tài chính, qua đó góp phần hạn chế hiện tượng trả giá cao rồi bỏ cọc.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, việc quy định biên độ tiền đặt trước khá rộng có thể khiến các địa phương có xu hướng lựa chọn mức cao nhất để an toàn, từ đó vô tình tạo thêm rào cản cho người dân tham gia đấu giá. Đáng lưu ý, quy định này chỉ áp dụng đối với cá nhân, trong khi doanh nghiệp tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để thực hiện dự án vẫn áp dụng mức đặt trước từ 10% đến 20%.

Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh (Đoàn luật sư Hà Nội) nhận định quy định mới sẽ buộc người tham gia đấu giá thận trọng hơn ngay từ khâu nộp hồ sơ và tiền đặt trước, qua đó khắc phục tình trạng trả giá cao nhằm thổi giá đất hoặc phục vụ các mục đích không lành mạnh. Tuy nhiên, ông cho rằng chính sách này vẫn bộc lộ một số vướng mắc.

Thứ nhất, việc trao cho địa phương quyền lựa chọn mức đặt trước trong biên độ từ 10% đến 50% giá khởi điểm có thể gây lúng túng trong tổ chức thực hiện, thậm chí đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực chất của quy định mới. Trên thực tế, địa phương hoàn toàn có thể chọn mức 10%, thấp hơn cả trần 20% theo quy định cũ.

Thứ hai, nếu áp dụng mức đặt trước cao bằng 50% giá khởi điểm vô hình trung lại tạo ra rào cản cho người tham gia đấu giá, làm giảm tính cạnh tranh của cuộc đấu giá đất.

Luật sư Đỉnh dẫn ví dụ, một nhóm chủ thể có mục đích xấu có thể câu kết với đơn vị tổ chức đấu giá, đưa một số thửa đất ra đấu giá cùng thời điểm với mức đặt 50% giá khởi điểm, khiến người dân không kịp huy động nguồn tiền đặt trước, từ đó tạo điều kiện cho nhóm này thu gom đất và để dành kiếm lời.

Cấm tham gia đấu giá tối đa 5 năm

Một quy định mới của Nghị quyết là bổ sung chế tài xử lý vi phạm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất ở.

Theo đó, cơ quan có thẩm quyền phê duyệt kết quả trúng đấu giá đất đối với trường hợp giao đất ở cho cá nhân sẽ ra quyết định cấm tham gia đấu giá: Từ 2 năm đến 5 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá không nộp tiền; từ 6 tháng đến 3 năm đối với trường hợp người trúng đấu giá nộp không đủ tiền.

Trước đây, theo Điều 70 Luật Đấu giá tài sản, chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bỏ cọc khi đấu giá đất thực hiện dự án hoặc đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Nghị quyết số 66.11 đã mở rộng phạm vi áp dụng chế tài này sang đối tượng cá nhân tham gia đấu giá đất ở.

Ông Đỉnh cho rằng quy định mới được kỳ vọng sẽ khắc phục “khoảng trống pháp lý”, đồng thời bổ trợ cho chính sách nâng mức đặt trước nhằm chấn chỉnh tình trạng cá nhân trúng đấu giá rồi bỏ cọc. Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu quả thực tế vẫn còn là dấu hỏi khi cá nhân hoàn toàn có thể nhờ người khác đứng tên để tham gia đấu giá – điều khó kiểm soát hơn so với doanh nghiệp.

Cần lưu ý rằng, chính vì lo ngại khả năng “lách luật” này nên khi sửa đổi Luật Đấu giá tài sản năm 2024, cơ quan soạn thảo đã không đề xuất chế tài cấm đối với cá nhân. Tuy vậy, sau 2 năm, quy định này đã được đưa vào Nghị quyết số 66.11.

Nhìn tổng thể, luật sư Đỉnh cho rằng mọi chính sách đều có hai mặt. Việc “siết” đấu giá đất bằng cách nâng mức đặt trước lên tối đa 50% và bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá tới 5 năm có thể làm giảm số lượng người tham gia, từ đó hạn chế vai trò của đấu giá như một công cụ tối đa hóa giá trị quyền sử dụng đất – một loại tài sản công đặc biệt.

Còn luật sư Phạm Thanh Tuấn đánh giá các quy định mới sẽ tăng mạnh tính răn đe, buộc người tham gia đấu giá phải cân nhắc kỹ lưỡng trước khi bỏ cọc. Qua đó, chính sách này có thể góp phần hạn chế đầu cơ, thổi giá và giảm nguy cơ hình thành các cơn “sốt ảo” từ hoạt động đấu giá đất.

Giá đất tăng cao, có nơi gấp 2-3 lần

Cần Giờ vốn là một khu vực xa xôi, biệt lập của TPHCM với mật độ dân cư thưa thớt. Tuy nhiên, khu vực này đang dần “thay da đổi thịt”, trở thành tâm điểm chú ý của thị trường bất động sản phía Nam nhờ thông tin về những dự án hạ tầng giao thông được đầu tư đẩy mạnh và siêu dự án lấn biển quy mô hàng tỷ USD.

Nhiều dự án hạ tầng được đề xuất tập trung tại đây như dự án cảng trung chuyển quốc tế, cầu Cần Giờ, đường sắt tốc độ cao…

Vừa qua, thị trường lại “dậy sóng” với thông tin tập đoàn Vingroup muốn thực hiện dự án cầu vượt biển nối Cần Giờ với Bà Rịa – Vũng Tàu (cũ) theo hình thức BT (xây dựng – chuyển giao). Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng Cần Giờ sẽ được khai thác xứng tầm với tiềm năng tự nhiên và vị trí chiến lược.

Trên nhiều diễn đàn, việc mua bán đất nền thổ cư, đất nông nghiệp tại Cần Giờ (TPHCM) diễn ra nhộn nhịp. Một môi giới rao bán 2 lô đất thổ cư, xe ô tô vào tận đất, cách đường chính 20m, gần khu đô thị lớn với giá 28 triệu đồng/m2. Lô đất khác trong hẻm, cách mặt tiền đường lớn, gần chợ đêm Cần Thạnh, được giới thiệu phù hợp xây biệt thự, nhà trọ, diện tích 1.000m2 thổ cư với giá trên 30 triệu đồng/m2.

Một số khu vực trên tuyến đường lớn khác ở Cần Giờ có giá cao hơn, khoảng 50-60 triệu đồng/m2, tùy diện tích, vị trí. Chủ miếng đất đường Giồng Ao, hơn 100m2 thổ cư, có nhà kiên cố với 3 phòng ngủ, giá rao bán 4,5 tỷ đồng.

Theo đại diện của Savills Việt Nam, không thể phủ nhận sức nóng của thị trường Cần Giờ thời gian gần đây. Từ giữa năm 2024, giá đất nền tại một số nơi như Long Hòa, Bình Khánh, Lý Nhơn đã ghi nhận mức tăng trưởng cao. Giao dịch cũng trở nên sôi động hơn, đặc biệt sau khi có thông tin chính thức về các dự án siêu cảng và khu đô thị lấn biển.

Còn theo số liệu từ Batdongsan.com.vn, trong khoảng 2 năm trở lại đây, giá rao bán đất nền Cần Giờ đã tăng lên gấp đôi, trung bình khoảng 27 triệu đồng/m2. Đặc biệt, đà tăng mạnh diễn ra trong khoảng tháng 4-5 năm nay.

Ông Đinh Minh Tuấn – Chuyên gia bất động sản – cho biết cùng với giá rao bán tăng, nhu cầu tìm kiếm đất nền Cần Giờ cũng tăng vọt. Một trong những nguyên nhân được kể đến là tâm lý người mua tích cực, thông tin hạ tầng khu vực này được đẩy mạnh. Ngoài ra, dự án siêu đô thị tỷ USD gắn liền với hạ tầng cũng tạo hứng khởi.

Nhìn chung, chuyên gia này cho rằng giá đất nền Cần Giờ đang tăng nhanh hơn kỳ vọng. Tuy nhiên, việc đầu tư vào đất nền khu vực này là câu chuyện dài hơi, nhà đầu tư khó tìm kiếm lợi nhuận trong ngắn hạn.

Đồng quan điểm, ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – nhận định giá đất nền Cần Giờ tăng do kỳ vọng từ các dự án lớn, hạ tầng giao thông sắp triển khai. Theo quan sát của ông, nhà đầu tư mua đất nền từ năm 2017-2018 giữ đến nay cũng lời gấp 5 lần, mua từ 2021-2022 cũng lời gấp 2-3 lần, từ đầu năm tới nay lời khoảng 50-70%.

Tuy nhiên, ông Thắng nhấn mạnh để hái “trái ngọt”, nhà đầu tư lâu năm cũng phải trải qua nhiều đau thương, như “gồng” lãi ngân hàng ở những giai đoạn lãi suất cho vay tăng cao… Vì vậy, để có thể lời lớn, nhà đầu tư thường phải có tài chính mạnh (tiền thật hoặc đủ khả năng “gồng” lãi ngân hàng), mua đúng vị trí và quan trọng là còn nắm giữ bất động sản qua những giai đoạn khó khăn.

Cẩn trọng với kỳ vọng đầu tư ngắn hạn

Bà Cao Thị Thanh Hương – Quản lý Cấp cao Bộ phận Nghiên cứu tại Savills Việt Nam – đánh giá trong quá khứ, Cần Giờ từng bị xem là “vùng trũng phát triển” do hạn chế lớn về giao thông kết nối. Hiện nay, việc di chuyển từ trung tâm TPHCM đến Cần Giờ vẫn chủ yếu thông qua phà Bình Khánh – một phương thức không còn phù hợp với tốc độ phát triển đô thị hiện đại.

Tuy nhiên, thực trạng “cô lập địa lý” này đang dần thay đổi khi nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang được quy hoạch. Nổi bật là dự án cầu Cần Giờ được kỳ vọng sẽ thay thế hoàn toàn phà Bình Khánh, rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm thành phố và Cần Giờ xuống dưới một giờ đồng hồ.

Song song đó, việc nâng cấp tuyến đường Rừng Sác, mở rộng kết nối với cao tốc Bến Lức – Long Thành và quy hoạch tuyến đường sắt cao tốc liên vùng được kỳ vọng sẽ mở rộng cánh cửa phát triển cho khu vực.

Đặc biệt, hệ thống hạ tầng giao thông trọng điểm như cầu Cần Giờ, tuyến đường sắt cao tốc, nâng cấp đường Rừng Sác hay kết nối cao tốc Bến Lức – Long Thành được xem là những dự án “phá vỡ cô lập địa lý” của Cần Giờ hiện nay, đại diện Savills nhấn mạnh.

Bà Hương khuyến cáo nhà đầu tư nên nhìn nhận Cần Giờ như một bài toán trung – dài hạn, thay vì kỳ vọng vào “sóng ngắn”. Bởi, Cần Giờ hiện vẫn là khu vực có khả năng tiếp cận hạn chế so với trung tâm, vì vậy nhu cầu ở thực hoặc lưu trú lâu dài chưa có đủ điều kiện để bùng nổ trong tương lai gần.