Ngày 22/1, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 34/2026/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP. Động thái này được đánh giá là bước đi cấp thiết nhằm cụ thể hóa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2025, đồng thời giải quyết những điểm nghẽn thực tế mà các địa phương và nhà đầu tư đang gặp phải.

Nới lỏng “vòng kim cô” về mật độ và diện tích

Một trong những thay đổi mang tính đột phá nhất tại Nghị định 34 nằm ở việc sửa đổi Điều 7 về các trường hợp lập quy hoạch chung đô thị. Trước đây, các tiêu chí cứng nhắc về mật độ dân số và quy mô diện tích thường là rào cản khiến nhiều địa phương khó xác lập các dự án đô thị mới, đặc biệt là tại các vùng miền núi hoặc các khu vực phát triển theo mô hình đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng.

Nghị định mới đã hạ thấp đáng kể ngưỡng mật độ dân số tối thiểu. Cụ thể, đối với các khu vực gồm nhiều phường liền kề hoặc một phường độc lập cùng xã lân cận, điều kiện mật độ dân số đã giảm từ 500 người/km² xuống còn 300 người/km². Sự điều chỉnh này phản ánh tư duy thực tế hơn, phù hợp với xu hướng phát triển các đô thị vệ tinh, đô thị xanh vốn không yêu cầu mật độ nén quá cao như các trung tâm cũ.

Đáng chú ý, Nghị định 34 đã bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu đối với đô thị mới. Thay vào đó, phạm vi quy hoạch được xác định linh hoạt dựa trên địa giới đơn vị hành chính cấp xã và định hướng trong quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia hoặc quy hoạch vùng/tỉnh. Quy định này trao quyền chủ động rất lớn cho các địa phương trong việc định hình không gian phát triển, không còn bị bó buộc bởi những con số cơ học thiếu tính thực tiễn.

Trao quyền và linh hoạt trong quy hoạch phân khu

Không chỉ nới lỏng ở quy hoạch chung, quy hoạch phân khu (Điều 8) và quy hoạch chi tiết (Điều 9) cũng được điều chỉnh theo hướng mở rộng phạm vi và xóa bỏ các “ngưỡng cứng”.

Nếu như trước đây, quy mô diện tích lập quy hoạch thường bị giới hạn bởi các con số cụ thể (như dưới 200 ha cho một số trường hợp), thì nay Nghị định 34 đã loại bỏ các giới hạn này. Thay vào đó, quy mô diện tích khu chức năng sẽ do UBND cấp tỉnh hoặc cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết định, dựa trên yêu cầu quản lý phát triển thực tế hoặc mục tiêu đầu tư hạ tầng.

Việc trao quyền cho UBND cấp tỉnh tự xác định quy mô diện tích lập quy hoạch phân khu cho các khu chức năng, khu vực dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật giúp quy trình thủ tục trở nên thông thoáng hơn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các dự án đại đô thị hoặc các khu công nghiệp, khu kinh tế quy mô lớn, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị pháp lý và sớm đưa dự án vào triển khai.

Số hóa toàn trình và minh bạch tài chính

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, Nghị định 34 đặt ra yêu cầu bắt buộc về chuyển đổi số. Theo sửa đổi tại Điều 15, cơ quan tổ chức lập quy hoạch phải gửi hồ sơ qua hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng để thẩm định.

Đây là bước tiến quan trọng nhằm minh bạch hóa quá trình thẩm định, giảm thiểu cơ chế “xin – cho” và hồ sơ giấy tờ rườm rà. Quy định này cũng bao gồm điều khoản chuyển tiếp, yêu cầu các hồ sơ chưa gửi thẩm định trước ngày 1/1 sau khi phê duyệt cũng phải được cập nhật lên hệ thống dữ liệu quốc gia.

Về mặt tài chính, Nghị định làm rõ trách nhiệm quản lý kinh phí quy hoạch (Điều 21). Điểm mới là sự phân cấp mạnh mẽ: UBND cấp tỉnh được quyền phân cấp, ủy quyền cho cơ quan trực thuộc phê duyệt dự toán chi phí.

Đặc biệt, với trường hợp nhà đầu tư là đơn vị tổ chức lập quy hoạch (nguồn vốn xã hội hóa), nhà đầu tư đó sẽ có trách nhiệm tự phê duyệt dự toán chi phí. Quy định này tháo gỡ vướng mắc lâu nay về việc ai duyệt chi phí khi doanh nghiệp bỏ tiền làm quy hoạch, giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Thông tin về đề xuất khảo sát Khu công nghiệp VSIP Nghệ An 4 đã khiến nhiều khu vực thuộc huyện Nam Đàn (cũ) trở nên “nóng” bất thường. Hàng trăm người dân, nhà đầu tư và môi giới bất động sản đổ xô tìm hiểu, các tuyến đường liên thôn, liên xã trở nên đông đúc.

Ngày 6/1, ông Hoàng Vĩnh Trường, Phó Chánh văn phòng UBND tỉnh Nghệ An, xác nhận với phóng viên Dân trí rằng lãnh đạo tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương xem xét đề xuất của Công ty TNHH VSIP Nghệ An về việc khảo sát, nghiên cứu dự án VSIP 4.

Theo hồ sơ, doanh nghiệp này đề xuất khảo sát, xác định ranh giới và nghiên cứu đầu tư một khu công nghiệp mới quy mô khoảng 800ha, dự kiến ảnh hưởng đến các xã Đại Huệ, Vạn An và Kim Liên.

Để có cơ sở đánh giá đề xuất, ông Bùi Thanh An, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nghệ An, đã giao Sở Xây dựng chủ trì phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cùng chính quyền các địa phương liên quan.

Ông Trường nhấn mạnh: “Khi thông tin xuất hiện, người dân và “cò đất” đổ xô tìm mua. Tuy nhiên, đây mới chỉ là đề xuất khảo sát ban đầu, chưa có bất kỳ quyết định quy hoạch hay chủ trương đầu tư nào. Người dân cần hết sức tỉnh táo”.

Ghi nhận tại xã Đại Huệ, một trong những khu vực nằm trong phạm vi khảo sát, cho thấy lượng người đổ về xem đất tăng đột biến. Hàng trăm ô tô nối đuôi nhau trên các trục đường chính, nhiều nhóm môi giới livestream (phát trực tiếp) rao bán đất trên mạng xã hội. Nhiều thửa đất trước đây ít được chú ý nay cũng được rao bán dồn dập.

Trao đổi với Dân trí, ông Hồ Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Đại Huệ, cho biết phía VSIP mới chỉ gửi đề xuất lên tỉnh, chưa có buổi làm việc hay khảo sát cụ thể nào tại địa phương.

“Thông tin họ đề xuất quy hoạch khoảng 800ha thuộc 3 xã là có, nhưng mọi thứ đang trong quá trình nghiên cứu. Việc người dân mua bán đất lúc này là giao dịch dân sự, thuận mua vừa bán, chính quyền không can thiệp”, ông Tiến nói.

Lãnh đạo xã cũng khuyến cáo người dân cân nhắc kỹ lưỡng để tránh nguy cơ mua theo tin đồn, dẫn đến rủi ro khi quy hoạch chưa được tỉnh phê duyệt.

Theo chính quyền, việc khảo sát quy hoạch phải trải qua nhiều bước, bao gồm đánh giá tác động, rà soát quy hoạch chung, kiểm tra hiện trạng đất đai và sự phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh. 

Trong bối cảnh giao dịch bùng nổ, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên chạy theo tin đồn, tránh mua bán theo tâm lý đám đông.

“Người dân chỉ nên giao dịch khi có đầy đủ văn bản, quy hoạch được công bố”, một cán bộ chuyên môn cho biết.

Việc đổ xô “săn đất” theo tin đồn từng gây nhiều hệ lụy tại một số địa phương trong thời gian qua, khiến giá đất bị đẩy lên bất thường, tạo rủi ro lớn cho người mua cuối cùng và ảnh hưởng đến công tác quy hoạch.

Các sở, ngành liên quan đang tiếp tục khảo sát và thẩm định hồ sơ của doanh nghiệp để tham mưu UBND tỉnh xem xét trong thời gian sớm nhất.

Từ năm 2020, ông Li Jiang – doanh nhân lâu năm trong ngành sản xuất tại Quảng Đông – bắt đầu bán bớt các bất động sản tích lũy suốt nhiều thập kỷ.

Quyết định này từng khiến không ít bạn bè kinh doanh bất ngờ, bởi bất động sản vốn được xem là “xương sống tài sản” của các gia đình giàu tại Trung Quốc, vừa để tích lũy dài hạn vừa phục vụ chuyển giao tài sản cho thế hệ sau.

Ở giai đoạn cao điểm, ông Li sở hữu tới bảy bất động sản, từ căn hộ hạng sang trong trung tâm thành phố đến biệt thự vùng ven, nhằm đảm bảo cuộc sống hưu trí và để lại cho con cái. Hiện nay, ông chỉ giữ lại 2 căn, một để ở và một dành cho con trai sau khi hoàn tất việc học ở nước ngoài.

“Bất động sản không còn mang lại cảm giác an toàn như trước. Trong bối cảnh hiện tại, nó tiềm ẩn nhiều rủi ro và gánh nặng thanh khoản hơn là công cụ bảo toàn giá trị”, ông Li, nay ngoài 60 tuổi, chia sẻ với SCMP.

Phần vốn rút khỏi địa ốc được ông chuyển sang các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ giá trị cao, bảo hiểm y tế cao cấp, đồng thời định hướng con trai đầu tư vào các quỹ tín thác gắn với những ngành mới nổi.

Câu chuyện của ông Li phản ánh một xu hướng rộng hơn. Các khảo sát của Viện Nghiên cứu Hurun cho thấy nhóm HNWI (High Net Worth Individuals – cá nhân có tài sản ròng cao) tại Trung Quốc đang âm thầm điều chỉnh kế hoạch hưu trí và phân bổ tài sản. Cụ thể, giới nhà giàu đang giảm dần tỷ trọng bất động sản, tăng nắm giữ bảo hiểm, vàng và tài sản ở nước ngoài.

Động lực chính của sự dịch chuyển này đến từ lo ngại về thanh khoản, tính ổn định của dòng tiền và rủi ro vĩ mô dài hạn, trong bối cảnh thị trường nhà ở trầm lắng kéo dài, lợi nhuận địa ốc suy yếu và tốc độ già hóa dân số ngày càng nhanh.

Theo báo cáo chiến lược hưu trí mới công bố của Hurun, Trung Quốc hiện có hơn 300 triệu người từ 60 tuổi trở lên, với khoảng 55.000 người bước vào tuổi nghỉ hưu mỗi ngày.

Trái lại, quy mô nhóm hộ gia đình giàu có đang thu hẹp. Đến năm 2025, số hộ có tài sản ròng trên 10 triệu nhân dân tệ dự kiến giảm 0,8%, còn khoảng 2,066 triệu hộ; số hộ siêu giàu giảm 1,7%, xuống khoảng 130.000 hộ. Sự thu hẹp “đáy tài sản” này khiến giới thượng lưu trở nên nhạy cảm hơn trước các cú sốc chu kỳ và rủi ro dòng tiền.

Trước đây, tăng trưởng tài sản của tầng lớp tinh hoa Trung Quốc chủ yếu dựa vào lạm phát giá bất động sản và lợi nhuận doanh nghiệp. Tuy nhiên, trong thời gian tới, họ dự kiến tiếp tục cắt giảm bất động sản đầu tư và các sản phẩm quản lý tài sản ngân hàng, đồng thời gia tăng tỷ trọng bảo hiểm, vàng và cổ phiếu – những kênh được xem là có khả năng phòng thủ tốt hơn trong môi trường nhiều bất định.

Khảo sát của Hurun cho thấy các loại tài sản được ưu tiên mở rộng gồm bảo hiểm (47%), vàng (42%) và cổ phiếu (34%). Ngược lại, 19% người được hỏi có kế hoạch giảm đầu tư vào bất động sản và đất đai, trong khi 25% dự định thu hẹp tiền gửi ngân hàng và các quỹ thị trường tiền tệ.

Ngành bất động sản – từng là động lực tăng trưởng chủ chốt của kinh tế Trung Quốc – vẫn mắc kẹt trong chu kỳ suy thoái kéo dài, gây áp lực lên tiêu dùng nội địa và làm trầm trọng thêm xu hướng giảm phát.

Song song với tái cơ cấu theo loại tài sản, giới nhà giàu Trung Quốc cũng đẩy mạnh đa dạng hóa địa lý. Khoảng 45% hiện đã sở hữu tài sản tài chính ở nước ngoài, với tỷ trọng trung bình khoảng 20% danh mục; 56% cho biết sẽ tiếp tục nâng tỷ lệ này trong thời gian tới.

Về các mối lo khi nghỉ hưu, rủi ro sức khỏe đứng đầu (44%), tiếp theo là hành vi và thói quen của con cái (30%), rủi ro kinh doanh gia đình (25%) và biến động hôn nhân của con cái (25%).