Quỹ nhà ở quốc gia là một trong những điểm mới trong Nghị quyết 201 thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Đây là quỹ tài chính ngoài ngân sách, hoạt động với mục đích phi lợi nhuận, gồm hai cấp tại trung ương và địa phương. Đại diện Bộ Xây dựng cho biết mục đích của quỹ chủ yếu là đầu tư xây dựng, tạo lập nhà ở xã hội để cho thuê.

Tại Hội nghị triển khai Nghị quyết 201 ngày 2/6, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Xây dựng nghiên cứu, trình Chính phủ thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, hoàn thành trong tháng 6.

Ông giao Bộ Tài chính rà soát, bố trí, cân đối nguồn vốn cấp cho Quỹ nhà ở, đề xuất nguồn vốn để thực hiện các chính sách phát triển nhà ở xã hội. Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát chính sách về đất đai, môi trường có liên quan.

Việc hình thành Quỹ nhà ở quốc gia cũng được nêu cụ thể tại Kế hoạch thực hiện Nghị quyết 201 ngày 1/6. Theo đó, Chính phủ giao Bộ Xây dựng, Tài chính và các bộ ngành liên quan xây dựng và ban hành quy chế hoạt động của Quỹ, bố trí kinh phí cho Quỹ nhà ở trung ương. Các cơ quan này hướng dẫn địa phương thành lập, bố trí kinh phí và vận hành Quỹ nhà ở địa phương.

Trong báo cáo đánh giá tác động trước đó, Bộ Xây dựng cho rằng quỹ nhà ở quốc gia sẽ giúp tăng nguồn lực cho phát triển nhà ở xã hội, thu hút hơn nữa các doanh nghiệp tham gia đầu tư xây dựng, tăng nguồn cung nhà ở. Qua đó, nó sẽ đảm bảo người thu nhập thấp tiếp cận được với nhà ở xã hội có mức giá phù hợp.

Việt Nam đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030. Riêng năm 2025, nhà điều hành phải phấn đấu hoàn thành 100.000 căn.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, 2 năm qua, cả nước có 686 dự án nhà ở xã hội triển khai với quy mô 627.651 căn. Trong đó, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, xây dựng đạt 49% chỉ tiêu đặt ra tới năm 2025. Riêng 5 tháng đầu năm 2025, cả nước khởi công, đang triển khai đầu tư xây dựng 159 dự án (135.563 căn), trong đó 22.649 căn hộ đã hoàn thành.

Tuy nhiên, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng việc triển khai dự án nhà ở xã hội so với yêu cầu còn chậm. Nguyên nhân do có lãnh đạo địa phương chưa quan tâm đúng mức, hiểu các chính sách chưa sâu nên tổ chức thực hiện còn lúng túng. Các quy định về điều kiện, vay vốn với người đầu tư và mua nhà còn bất cập. Việc phối hợp giữa các bộ ngành, địa phương khi có vướng mắc chưa chặt chẽ, hiệu quả.

Nghị quyết số 201 của Quốc hội đã tháo gỡ được các điểm nghẽn thể chế để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội. Để chính sách đi vào cuộc sống, Thủ tướng cũng giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ ngành, địa phương. Theo đó, ngoài việc lập Quỹ nhà ở quốc gia, Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành liên quan sớm trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành trong tháng 6.

Chủ tịch UBND cấp tỉnh sớm quy định chi tiết về các đối tượng hưởng chính sách, trong đó có trường hợp người sở hữu nhà ở nhưng cách xa nơi làm việc. Ngân hàng Nhà nước được giao hướng dẫn điều kiện vay vốn theo hướng đơn giản, dễ tiếp cận, đặc biệt là triển khai gói tín dụng cho người trẻ tuổi. Nhân dịp này, Thủ tướng kêu gọi ngân hàng tiết kiệm chi phí để giảm lãi suất cho vay.

Lãnh đạo Chính phủ lưu ý chính sách nhà ở xã hội dành cho công nhân khu công nghiệp và cả người thu nhập thấp, nghèo, khó khăn, người mới ra trường, giáo viên cắm bản, lực lượng vũ trang, bộ đội biên phòng nơi biên giới, người bị tác động bởi sắp xếp địa giới hành chính các địa phương…. Tức là, những người thu nhập thấp, khó khăn về nhà ở nói chung đều là nhóm hưởng chính sách mua nhà ở xã hội.

Ông yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, đặc biệt là người đứng đầu, các bộ ngành, địa phương phải chỉ đạo đúng mức, đúng tầm. Các chủ thể có liên quan phải nắm chắc chủ trương, chính sách và tổ chức thực hiện kịp thời, linh hoạt, sáng tạo.

“Các cơ quan rà soát lại chính sách liên quan tiếp cận vốn, mua, xây dựng nhà ở xã hội, cắt bỏ thủ tục hành chính rườm rà, bảo đảm thuận lợi nhất cho người dân, doanh nghiệp và các chủ thể liên quan”, ông nói. Thủ tướng cũng lưu ý thêm các cơ quan phải quan tâm đặc biệt việc chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí khi chính sách thông thoáng.

Phương Dung

Phát biểu tại tổ về kết quả phát triển kinh tế xã hội sáng 23/5, đại biểu Hoàng Văn Cường (nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân) nói Chính phủ đặt ra quyết tâm rất cao trong tăng tỷ lệ giải ngân, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng.

Bên cạnh các dự án đầu tư công, ông Cường cho rằng nên khuyến khích sang đầu tư khu vực tư nhân. Đây là chiến lược góp phần “tăng trưởng nhanh, tăng trưởng nóng”. Giáo sư Cường phân tích về nguyên tắc, tăng trưởng kinh tế bằng vốn và lao động. Khu vực nào thu hút tiền càng nhiều, tăng trưởng sẽ càng nhanh. Ở nước ta hiện nay, khu vực sản xuất để tăng vốn nhiều chính là thị trường bất động sản.

Theo giáo sư Cường, bất động sản thu hút được nguồn vốn sẽ là động lực tăng trưởng rất nhanh. Trung Quốc thời kỳ tăng trưởng hai, ba con số đều do bất động sản.

“Giai đoạn này ta có nên chấp nhận cho tăng trưởng nóng? Tôi cho rằng 2025-2026 nên chấp nhận tăng trưởng nóng thông qua bất động sản”, đại biểu nêu quan điểm.

Theo ông Cường, thị trường bất động sản hiện nay thiếu cung, dẫn đến giá nhà đất tăng cao chứ không phải “bong bóng” như tình trạng tồn kho tại Trung Quốc. Do đó, ông nói nên nới cho các dự án phát triển bất động sản để giúp mở rộng nguồn cung.

Dẫn thống kê của Bộ Tài chính, ông cho biết cả nước có 2.200 dự án đang triển khai dở dang bị dừng do vướng mắc pháp luật. Tổng số vốn đầu tư của các dự án này là 5,9 triệu tỷ đồng với mặt bằng tương đương 320.000 ha, theo ông là số tiền lớn bị “chôn ở các dự án này”.

Vừa qua, Quốc hội ra Nghị quyết 170/2024 cho phép tháo vướng mắc ở các dự án tại TP HCM, Khánh Hòa, Đà Nẵng. Ông Cường đề nghị cho nhân rộng, áp dụng cơ chế đã được xử lý như Nghị quyết 170 cho dự án khác trong toàn quốc để giải phóng toàn bộ nguồn lực.

Đồng thời, giáo sư Cường đề nghị bổ sung thêm chính sách phát triển nhà ở xã hội, đây sẽ là yếu tố giúp thị trường bất động sản tăng trưởng bền vững. Tuy nhiên hiện nay, các dự án này còn nhiều khó khăn. Ông cho rằng cần nới các điều kiện để thu hút nhà đầu tư tham gia vào các dự án bất động sản, nhất là điều kiện về mức dư nợ tối thiểu.

Đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, cũng lo ngại thực trạng nhiều công trình, dự án đầu tư dang dở, bỏ hoang gây lãng phí nguồn lực của đất nước. Nhiều công trình chậm tiến độ trong thời gian dài và đến giờ này vẫn không biết bao giờ mới về đích.

Những dự án này kéo dài gây lãng phí thời gian, nguồn lực và ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Chính phủ đề ra. Ông đề nghị cơ quan thanh tra, kiểm tra phải vào cuộc, tìm ra nguyên nhân, từ đó tháo gỡ vướng mắc.

Tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình thị trường bất động sản ngày 15/5, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhận xét thị trường bất động sản đang tồn tại vướng mắc kéo dài, còn nhiều dấu hiệu bất ổn. “Thị trường lúc thì đóng băng, khi lại sốt nóng bất thường dẫn tới biến động lớn về giá, ảnh hưởng dây chuyền tới tín dụng, tài chính”, ông nói.

Quý đầu năm, cả nước có 14 dự án nhà ở thương mại hoàn thành với quy mô hơn 3.800 căn, bằng 140% so với cùng kỳ. Số đủ điều kiện mở bán là 59 dự án, với hơn 19.700 căn. Lượng giao dịch bất động sản thành công đạt 33.585 căn hộ chung cư, nhà ở riêng lẻ là 101.049 lô, nền.

Với việc sắp xếp bộ máy, đại biểu Nguyễn Minh Đức cho rằng một lượng lớn tài sản công, trụ sở sau sẽ dôi dư. Ông đề nghị Chính phủ sớm tính toán kế hoạch, phương án xử lý tài sản công này để tráng lãng phí. Mỗi địa phương cần xây dựng lộ trình, chủ trương rất rõ về vấn đề này và bắt tay triển khai ngay khi thực hiện xong chủ trương sắp xếp, để “tránh lãng phí một ngày nào”.

Bên cạnh đó, đất đai lâm trường, nông trường, theo lãnh đạo Chính phủ, cũng là vấn đề nhức nhối. Thủ tướng nhận định trước đây, việc quản lý, thành lập nông lâm trường rất cần thiết trong quá trình phát triển. Nhưng khi tiến hành kinh tế thị trường, quản lý bị buông lỏng, không có chính sách kịp thời, linh hoạt và hiệu quả nên giờ phải đi giải quyết hậu quả về cả pháp lý và thực tiễn, cũng lại phải chấp nhận đau đớn, mất mát. Nếu không chấp nhận thì không giải quyết dứt điểm được, theo lời Thủ tướng.

Sơn Hà