Nhu cầu ở thực dẫn dắt thị trường

Trước lo ngại về việc thị trường bất động sản đang tăng giá quá mức, ông Nguyễn Quốc Anh – Phó tổng giám đốc PropertyGuru – nhận định chưa có cơ sở để khẳng định thị trường sắp xảy ra “bong bóng”. Bởi vì “bong bóng bất động sản” chỉ hình thành khi mặt bằng giá bị đẩy lên quá cao nhưng thị trường không có nhu cầu thực, và dòng tiền chủ yếu chảy vào các sản phẩm mang tính đầu cơ như đất nền hay bất động sản nghỉ dưỡng.

Trong giai đoạn hiện nay, ông Quốc Anh phân tích rằng dù mặt bằng giá bất động sản tăng trong vài năm trở lại đây, nhưng sự tăng trưởng này tập trung chủ yếu vào các loại hình phục vụ nhu cầu ở thực và có khả năng tạo dòng tiền như nhà riêng và chung cư.

Dữ liệu từ PropertyGuru cũng củng cố nhận định này khi lượng quan tâm đến chung cư và nhà riêng vẫn duy trì đà tăng, trái ngược với sự sụt giảm của đất nền. Cụ thể, chung cư tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt thị trường với 37% môi giới tham gia khảo sát ghi nhận lượng giao dịch tăng. Phân khúc nhà riêng cũng giữ nhịp độ tốt khi 26% môi giới báo cáo giao dịch tăng và hơn một nửa đánh giá thị trường ổn định.

Ở chiều ngược lại, đất nền và biệt thự có dấu hiệu giảm nhiệt với khoảng 40% môi giới cho biết giao dịch giảm. Nhà phố cũng rơi vào quỹ đạo chững lại khi 29% môi giới ghi nhận giao dịch giảm và một nửa cho biết thị trường đi ngang.

Chuyên gia cho rằng Hà Nội đang bật lên nhờ nhu cầu bất động sản ở thật trong nội đô kết hợp với hiệu ứng lan tỏa từ các tuyến vành đai, tạo lực kéo cho phân khúc chung cư và nhà riêng. Trong khi đó, thị trường bất động sản TPHCM được thúc đẩy bởi các dự án hạ tầng liên kết vùng và sự nổi lên của các đô thị vệ tinh, đáp ứng nhu cầu dịch chuyển ra ngoài trung tâm.

Cảnh báo rủi ro phân khúc cao cấp

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam không phải là không có rủi ro. Một trong những kịch bản đáng lưu ý là nguy cơ hình thành “bong bóng” giá và “bong bóng” tài sản, trong trường hợp mặt bằng giá tiếp tục leo thang nhưng không đi kèm khả năng hấp thụ tương xứng của thị trường.

Ông nhắc lại giai đoạn 2007-2011, tín dụng bất ngờ bị siết chặt khiến thị trường rơi vào khủng hoảng và nhiều nhà đầu tư rơi vào tình trạng mắc kẹt. Theo ông, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể tái diễn nếu giá bất động sản bị đẩy lên quá cao trong thời gian ngắn.

Theo chuyên gia, rủi ro hiện nay tập trung chủ yếu ở phân khúc cao cấp và hạng sang. Nguồn cung hạn chế khiến giá bị đẩy lên nhanh, trong khi giao dịch lại chủ yếu đến từ nhóm nhà đầu tư mua đi bán lại hoặc đầu cơ. Khi giá vượt quá khả năng sinh lời thực tế, người mua mới không sẵn sàng tham gia, còn người đang nắm giữ tài sản lại không muốn bán vì chưa đạt kỳ vọng lợi nhuận.

Ở chiều ngược lại, ông Kiệt đánh giá cao yếu tố tích cực đến từ sự chủ động của Chính phủ trong việc kiểm soát rủi ro thị trường. Thủ tướng đã nhiều lần yêu cầu bình ổn giá nhà và thể hiện quyết tâm theo sát diễn biến bất động sản. Một số công cụ tài khóa, trong đó có thuế bất động sản, dù chưa được áp dụng ngay trong năm nay nhưng đã được đưa vào kịch bản chính sách để sẵn sàng sử dụng khi cần thiết.

Theo ông, việc cơ quan quản lý sớm nhận diện rủi ro và chuẩn bị các phương án can thiệp cho thấy khả năng điều tiết thị trường đang được củng cố, qua đó giúp giảm bớt lo ngại về nguy cơ đổ vỡ mang tính hệ thống.

Theo quy định mới từ Nghị định số 286/2025 của Chính phủ, việc cho thuê nhà là tài sản công được thực hiện theo phương thức niêm yết giá cho các đối tượng ưu tiên thuê nhà.

Các đối tượng gồm tổ chức hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ theo văn bản của cơ quan, người có thẩm quyền thuê để làm trụ sở làm việc trong trường hợp chưa có trụ sở làm việc.

Cơ sở thực hiện xã hội hóa trong lĩnh vực giáo dục – đào tạo, dạy nghề, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường thuộc danh mục chi tiết các loại hình và đáp ứng tiêu chí quy mô, tiêu chuẩn do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác đáp ứng các tiêu chí để được thụ hưởng chính sách hỗ trợ của Nhà nước theo quy định tại Luật Hợp tác xã, Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Hợp tác xã thuê để làm trụ sở, nhà kho, cửa hàng mua bán, trưng bày, giới thiệu sản phẩm phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trình tự, thủ tục miễn, giảm tiền thuê nhà được thực hiện theo các bước. Thứ nhất, người được quyền thuê nhà thuộc đối tượng ưu tiên có đơn đề nghị miễn, giảm tiền thuê nhà kèm theo bản sao các hồ sơ, tài liệu chứng minh thuộc đối tượng ưu tiên, gửi tổ chức quản lý, kinh doanh nhà. 

Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ quy định, tổ chức quản lý, kinh doanh nhà căn cứ chính sách ưu đãi (miễn, giảm) tiền thuê nhà do UBND cấp tỉnh ban hành, đơn đề nghị miễn, giảm tiền thuê nhà của tổ chức, cá nhân thuê nhà và hồ sơ, tài liệu kèm theo để xem xét, quyết định miễn, giảm tiền thuê nhà cho tổ chức, cá nhân thuê nhà.

Trường hợp Chính phủ quy định giảm tiền thuê đất cho một số đối tượng để thực hiện các biện pháp điều hành kinh tế – xã hội theo quy định tại khoản 2 Điều 157 Luật Đất đai năm 2024 thì UBND cấp tỉnh quyết định giảm tiền thuê nhà cho các đối tượng thuê nhà nhưng không vượt quá mức giảm tiền thuê đất theo quy định của Chính phủ.

Chung cư chủ yếu ở phân khúc giá cao

Trong báo cáo 9 tháng đầu năm về nhà ở và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc vẫn duy trì ở mức cao và tiếp tục có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hà Nội, giá bán sơ cấp từ chủ đầu tư hiện dao động trung bình 70–80 triệu đồng/m², tăng gần 6% so với quý I và khoảng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang còn được chào bán ở mức 150–300 triệu đồng/m².

Báo cáo mới đây của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng cho thấy giá chung cư Hà Nội quý vừa qua đạt bình quân 75,5 triệu đồng/m², tăng 7,7% so với quý trước. Nguyên nhân chính đến từ việc các chủ đầu tư tiếp tục đưa hàng tồn kho ra thị trường với mức giá cao, trong khi nguồn cung mới dự kiến chào bán trên 100 triệu đồng/m² lại tăng mạnh, dù thanh khoản vẫn trầm lắng.

Khảo sát thực tế của phóng viên Dân trí cho thấy, nhiều dự án mở bán gần đây đều nằm ở phân khúc cao cấp. Tại phường Đại Mỗ, giá căn hộ mở bán khoảng 80–120 triệu đồng/m². Một dự án ở đường Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm) niêm yết khoảng 130 triệu đồng/m², chưa bao gồm VAT và phí bảo trì.

Ở phường Việt Hưng, có dự án dự kiến giá vượt 120 triệu đồng/m²; tại khu vực Cầu Giấy, một dự án khác được đưa ra với giá từ 150 triệu đồng/m²; trong khi tại phường Xuân Đỉnh, một dự án mới cũng mở bán ở mức 100 triệu đồng/m².

Không chỉ thị trường sơ cấp, giá chung cư thứ cấp cũng leo thang vượt 100 triệu đồng/m². Chẳng hạn, dự án nằm trên trục đường Lê Quang Đạo từng được bán với giá 49–60 triệu đồng/m² vào năm 2020, nay đã được rao bán lại ở mức 100–120 triệu đồng/m².

Hay một dự án chung cư ở mặt đường Lê Văn Lương, thời điểm 2017, chủ đầu tư bàn giao căn hộ với giá từ 35 triệu đồng/m2, thì nay các căn hộ tại đây đều được rao bán trên 100 triệu đồng/m2.

Vì sao giá nhà leo thang?

Lý giải nguyên nhân giá chung cư tăng cao, bà Đỗ Thu Hằng – Giám đốc cao cấp Savills Hà Nội – cho biết thành phố đang đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và thí điểm nhiều dự án nhà ở. Một số dự án mới dự kiến triển khai tại khu vực ngoài vành đai 3, khi hoàn tất thủ tục và đưa sản phẩm ra thị trường, sẽ góp phần điều chỉnh mặt bằng giá.

Theo bà Hằng, yếu tố then chốt vẫn là chi phí sử dụng đất, hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành căn hộ. Nếu được tính toán hợp lý, hài hòa lợi ích Nhà nước và doanh nghiệp, giá nhà có thể giảm về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả. Đồng thời, chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai cho phân khúc vừa túi tiền cũng rất cần thiết để phát triển dòng sản phẩm này.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia bất động sản Lê Đình Chung nhận định có nhiều nguyên nhân đẩy giá nhà tăng. Thứ nhất, quỹ đất nội thành khan hiếm, các chủ đầu tư có đất thường chọn phân khúc cao cấp. Thứ hai, chi phí nhân công, vật liệu, vốn đều leo thang, cộng thêm thủ tục pháp lý kéo dài làm chi phí vốn bị đội lên. Trong đó, tiền sử dụng đất là gánh nặng lớn nhất, trực tiếp đẩy giá nhà tăng vọt.

Ông Nguyễn Xuân Bình – Phó Tổng giám đốc Cienco 5 Land (Tập đoàn Mường Thanh) – cho rằng từ đầu 2023 đến nay, Hà Nội và TPHCM chứng kiến đợt tăng giá đột biến do thiếu nguồn cung nhà thương mại trong 4–5 năm qua. Quy định hiện hành chỉ cho phép làm dự án thương mại khi có quyền sử dụng đất ở đã khiến nhiều dự án bị đình trệ, dù chủ đầu tư có quỹ đất nhưng chưa đủ điều kiện pháp lý.

Ngoài ra, Luật Đất đai 2024 quy định xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường làm chi phí đất tăng mạnh. Thủ tục hành chính kéo dài, có dự án mất 5–10 năm mới hoàn tất giao đất và định giá, khiến chi phí tài chính và lạm phát tích tụ, đẩy giá thành sản phẩm lên cao.

Ông Bình nhấn mạnh, doanh nghiệp không muốn bán nhà giá cao bởi phân khúc cao cấp kén khách và rủi ro lớn. Tuy nhiên, với chi phí đầu vào ngày càng đội lên, đặc biệt là tiền sử dụng đất, các chủ đầu tư ngại đầu tư phân khúc nhà ở giá rẻ.