Áp dụng bảng giá đất lần đầu

Từ 1/1, hệ thống bảng giá đất lần đầu theo Luật Đất đai 2024 chính thức có hiệu lực, thay thế cho bảng giá ban hành theo Luật Đất đai 2013 (gia hạn đến 31/12/2025). Bảng giá lần đầu được xây dựng theo loại, vị trí, khu vực đất với nguyên tắc thị trường và được sửa đổi, bổ sung khi cần thiết.

Từ cuối năm ngoái, liên tiếp các địa phương công bố bảng giá đất mới với xu hướng tăng như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Thanh Hóa… Tại Thủ đô, giá đất ở biến động mạnh tại một số xã ngoại thành như Đông Anh, Hoài Đức, Đan Phượng, An Khánh, dao động 24-26%. Tương tự, bảng giá đất lần đầu của TP HCM áp dụng đầu năm sau tăng hầu hết ở các khu vực, song không đồng đều, Bình Dương cũ tăng cao nhất, có nơi gấp 8 lần mức hiện hành.

Theo các chuyên gia, bảng giá mới tiệm cận giá thị trường giúp tăng tính minh bạch cho thị trường, hạn chế tình trạng “hai giá” kéo dài nhiều năm, tăng thu ngân sách và thúc đẩy công tác giải phóng mặt bằng.

Dù vậy, nhiều chuyên gia lưu ý mức điều chỉnh tăng mạnh ở một số khu vực sẽ kéo chi phí tài chính liên quan đến đất leo thang, gồm tiền sử dụng đất, lệ phí, thuế chuyển nhượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà ở thực.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), cho rằng chi phí đầu tư leo thang kéo giá thành sản phẩm tiếp tục tăng theo, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận nhà ở và tính thanh khoản của thị trường. Ông nhấn mạnh việc xây dựng bảng giá đất cần hướng đến mục tiêu tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư, kiểm soát biến động giá và thúc đẩy sản xuất kinh doanh.

Giảm 70% tiền chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư

Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn thực hiện Luật Đất đai mới cho phép giảm tiền sử dụng đất khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang thổ cư từ đầu năm 2026. Cụ thể, người dân chuyển đất nông nghiệp sang đất ở trong hạn mức chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và nông nghiệp.

Với phần vượt nhưng không quá một lần hạn mức, người dân sẽ nộp 50% chênh lệch. Nếu phần vượt trên một lần hạn mức, khoản phải nộp là toàn bộ chênh lệch giữa giá đất nông nghiệp và đất ở như hiện hành.

Chính sách mới được đánh giá là “phao cứu sinh” cho hộ gia đình có nhu cầu tách thửa, xây nhà. Ông Phạm Thanh Tuấn, chuyên gia pháp lý bất động sản, nhìn nhận quy định gắn mức ưu đãi tiền sử dụng đất (30%, 50%) với hạn mức giao đất ở tại địa phương góp phần bảo vệ đúng nhóm cần được hỗ trợ, và ngăn chặn tình trạng “gom” đất nông nghiệp rồi chuyển mục đích hàng loạt để hưởng chênh lệch.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý việc giảm tiền chuyển đổi khá hẹp, chỉ áp dụng một lần cho hộ gia đình, cá nhân tính trên một thửa đất, và gắn với hạn mức giao đất ở tại địa phương. Do đó, trường hợp hộ gia đình có nhiều con, cần chia tách đất để ổn định chỗ ở lâu dài vẫn có thể gặp khó khăn, bởi số lần được giảm giới hạn.

Bổ sung 3 trường hợp thu hồi đất

Từ 1/1, Quốc hội chốt thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội. Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện dự án khu thương mại tự do hay trong trung tâm tài chính quốc tế.

Thứ hai là trường hợp chủ đầu tư đã đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% người có đất. HĐND cấp tỉnh sẽ xem xét, thông qua việc thu hồi phần đất còn lại để giao cho chủ đầu tư. Cuối cùng, trường hợp Nhà nước thu hồi để tạo quỹ đất thanh toán theo hợp đồng BT, cho thuê đất, tiếp tục sản xuất kinh doanh.

Ông Phạm Thanh Tuấn đánh giá quy định mới giúp tăng tính khả thi cho những dự án thương mại quy mô lớn vốn phải thỏa thuận với nhiều hộ dân nhờ cơ chế hỗ trợ khi đạt mức đồng thuận cao. Chính sách này góp phần tháo gỡ vướng mắc với dự án theo mô hình xây dựng – chuyển giao (BT) và doanh nghiệp cần bố trí lại đất để duy trì hoạt động khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, để chính sách thực sự hiệu quả, ông Tuấn lưu ý cơ quan quản lý cần tăng cường minh bạch quản lý đất đai, kiểm soát chặt rủi ro lạm dụng chính sách.

Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp thêm 5 năm

Nghị quyết kéo dài thời gian miễn thuế đất nông nghiệp cũng có hiệu lực từ 1/1. Hộ gia đình, cá nhân và tổ chức trực tiếp sử dụng đất để sản xuất nông nghiệp sẽ được miễn thuế đất này tới hết 2030, tức thêm 5 năm. Việc này để đảm bảo an ninh lương thực, tăng cạnh tranh của Việt Nam.

Trường hợp Nhà nước giao đất nhưng tổ chức, cá nhân không trực tiếp sử dụng và cho đơn vị khác thuê lại để sản xuất nông nghiệp, họ phải nộp 100% thuế đất nông nghiệp trong thời gian Nhà nước chưa thu hồi đất.

Theo Bộ Tài chính, việc miễn thuế đất nông nghiệp sẽ khuyến khích tập trung đất đai để sản xuất quy mô lớn, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng hiện đại hóa. Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ nông dân mà còn là chiến lược dài hơi nhằm phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Ngọc Diễm

Trong báo cáo gửi UBND TP HCM về thí điểm cho thuê căn hộ chung cư ngắn hạn mới đây, Sở Xây dựng cho biết đã soạn dự thảo hướng dẫn mô hình này và lấy ý kiến góp ý từ các sở ngành, UBND phường, xã. Sở dự kiến phối hợp các cơ quan liên quan để công bố danh mục các chung cư có căn hộ đủ điều kiện cho thuê ngắn hạn nếu mô hình được triển khai.

Tuy nhiên, trong phần đóng góp ý kiến, Sở Tư pháp cho rằng hiện dự thảo có nhiều nội dung mang tính quy phạm pháp luật, như điều kiện sử dụng căn hộ, nguyên tắc áp dụng và trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan… chưa phù hợp với pháp luật hiện hành. Vì vậy, cơ quan này khuyến nghị rà soát, tránh ban hành nội dung trái luật, đồng thời nếu cần, các điều khoản nên được bổ sung vào Quyết định 26 về quản lý và sử dụng nhà chung cư.

Sở Du lịch cũng có đề xuất tạm dừng một số nhiệm vụ liên quan việc khai thác căn hộ cho lưu trú du lịch phục vụ phát triển kinh tế, để tập trung đánh giá kỹ các điều kiện pháp lý và thực tiễn.

Trên thực tế, dư luận tại TP HCM cũng có hai luồng ý kiến trái chiều. Một số cư dân và ban quản trị chung cư phản đối việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến môi trường sống tập thể, tiện ích chung và an ninh trật tự. Ngược lại, một số chủ căn hộ mong muốn khai thác lưu trú du lịch để tăng thu nhập.

Tại hội nghị đối thoại Doanh nghiệp – Chính quyền do Sở Xây dựng thành phố phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại – Đầu tư TP tổ chức gần đây, nhiều ý kiến phản đối gay gắt việc thí điểm, lo ngại ảnh hưởng đến an ninh, trật tự và quá trình sử dụng tiện ích chung.

Trên cơ sở rà soát pháp lý, thực tiễn và góp ý từ người dân, Sở Xây dựng TP HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu, bổ sung thêm các điều khoản liên quan cho thuê lưu trú ngắn hạn vào Quyết định 26, nhằm hài hòa giữa phát triển kinh tế – du lịch và đảm bảo môi trường sống an toàn, ổn định cho cư dân.

Trước đó, theo dự thảo hướng dẫn sử dụng căn hộ chung cư để cho thuê lưu trú ngắn hạn của Sở Xây dựng, chỉ những chung cư có mục đích sử dụng hỗn hợp – kết hợp ở với thương mại, dịch vụ – mới được xem xét cho thuê lưu trú ngắn hạn. Các tòa nhà đủ điều kiện phải đảm bảo hệ thống kỹ thuật như điện, nước, thang máy, phòng cháy chữa cháy, xử lý rác thải đúng hồ sơ thiết kế được phê duyệt.

Chủ căn hộ muốn cho thuê phải đăng ký với UBND cấp xã, ban quản trị và đơn vị quản lý, khai báo lưu trú cho khách và tuân thủ các quy định về du lịch, cư trú, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo hiểm. Việc cho thuê chỉ được thực hiện khi nghị quyết hội nghị nhà chung cư thông qua, xác định số căn hộ, số khách tối đa và mức phí quản lý tăng thêm. Vi phạm các quy định có thể bị xử phạt hành chính, tái phạm nhiều lần có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Hiện TP HCM vẫn áp dụng Quyết định 26/2025 về quản lý, sử dụng nhà chung cư, trong đó quy định căn hộ chỉ được sử dụng đúng mục đích để ở, không cho thuê theo giờ hoặc theo ngày. Quy định này hiện vẫn là vấn đề có nhiều phản ứng từ các chủ căn hộ cho thuê qua Airbnb và một số nhà đầu tư dịch vụ lưu trú.

Phương Uyên