Trong dòng người xếp hàng mua nhà ở xã hội tại dự án CT3, khu đô thị Kim Chung, xã Thiên Lộc (Hà Nội) sáng 17/11, có ông C. (75 tuổi, quê Nghệ An), một cựu chiến binh. Ông đang sống cùng con cháu tại Hà Nội nhưng căn nhà quá chật nên muốn tìm chỗ ở mới.

Con gái ông đưa ông đến xếp hàng từ tối hôm trước, nhận số thứ tự tự phát là 77. Tuy nhiên, khi cánh cửa điểm nộp hồ sơ vừa mở, ông hiểu con số đó không còn nhiều ý nghĩa.

Mệt mỏi, ông ngồi xuống bên vệ đường đối diện cổng Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao xã Thiên Lộc vì không đủ sức chen vào đám đông đang xô đẩy. Điều ông băn khoăn nhất là: Liệu thành tích trong quân ngũ có giúp ông được ưu tiên mua một căn nhà ở xã hội hay không?

Theo quy định hiện nay, có 5 nhóm được ưu tiên mua nhà ở xã hội mà không cần bốc thăm. Cụ thể, Điều 79 Luật Nhà ở quy định khi các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện, việc hỗ trợ được thực hiện theo thứ tự ưu tiên trước đối với:

– Người có công với cách mạng;

– Thân nhân liệt sĩ;

– Người khuyết tật;

– Người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội;

– Nữ giới.

Trường hợp một đối tượng được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ khác nhau thì được hưởng một chính sách hỗ trợ mức cao nhất.

Tại Điều 38 Nghị định 100 quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội, quy định: Danh sách của nhóm đối tượng ưu tiên được sắp xếp theo thứ tự theo thời điểm nộp hồ sơ. Các căn hộ dành cho các đối tượng ưu tiên được bố trí theo thứ tự của danh sách ưu tiên cho đến khi hết, các đối tượng còn lại được tiếp tục tham gia bốc thăm.

Như vậy, những người thuộc nhóm ưu tiên được phân căn hộ trước. Khi hết quỹ căn ưu tiên, các đối tượng còn lại mới được bốc thăm.

Trong khi đó, về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, Điều 76 Luật Nhà ở quy định:

1. Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng;

2. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn;

3. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu;

4. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị;

5. Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị;

6. Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp;

7. Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác;

8. Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức;

9. Đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định;

10. Hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở;

11. Học sinh, sinh viên đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt theo quy định của pháp luật; học sinh trường dân tộc nội trú công lập;

12. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.

Thị trường bất động sản năm qua chứng kiến nhiều vụ đấu giá đất có giá trúng gấp nhiều lần giá khởi điểm, thậm chí cao hơn 18-20 lần. Thậm chí, có trường hợp tại Sóc Sơn, Hà Nội, người tham gia còn trả giá tới 30 tỷ đồng/m2 cho 3 thửa đất, sau đó rút lui ở vòng sau, khiến các lô đất không thể đấu giá thành công.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng nhiều phiên đấu giá đất thời gian qua bị biến tướng, trở thành “sân chơi” của giới đầu cơ thay vì công cụ phân bổ đất đai công bằng, hiệu quả.

Nhiều nhà đầu tư tham gia không nhằm sử dụng thực tế mà để “thổi giá”, thông đồng dìm giá hoặc tạo mặt bằng giá ảo cho dự án khác. Sau đó, họ bỏ cọc, khiến đất bị bỏ hoang, thất thu ngân sách và gây nhiễu thị trường.

VARS IRE đề xuất siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, yêu cầu người dự phải chứng minh năng lực tài chính, mục đích sử dụng rõ ràng và có bảo lãnh ngân hàng. Tỷ lệ đặt cọc nên nâng lên 20-30% giá trị khu đất để tăng tính ràng buộc.

Cơ quan này cũng kiến nghị tăng chế tài xử lý, cấm tham gia đấu giá 2-10 năm hoặc vĩnh viễn với hành vi thao túng, bỏ cọc, đồng thời xem xét xử lý hình sự nếu có dấu hiệu trục lợi có tổ chức.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện dữ liệu và quy định quản lý, kết nối với hệ thống định danh điện tử (VNeID) để ngăn “người ảo”, kiểm soát dòng vốn đầu cơ, đồng thời yêu cầu đất trúng đấu giá phải được đưa vào sử dụng đúng tiến độ, không sang nhượng sớm.

Cùng quan điểm trên, Hiệp hội bất động sản TP HCM (HoREA) nêu nhiều đề xuất góp ý với dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về xử lý vướng mắc trong đấu giá quyền sử dụng đất.

Trong đó, hiệp hội đề xuất mở rộng lệnh cấm đối với cả cá nhân và tổ chức, áp dụng cho mọi trường hợp giao đất hoặc cho thuê đất với 2 hành vi vi phạm gồm bỏ cọc và không hoàn thành nghĩa vụ thanh toán. Vì nếu chỉ cấm cá nhân sẽ không bao quát hết thực tiễn, bởi các doanh nghiệp mới là nhóm tham gia nhiều và có tác động lớn đến thị trường.

Đồng thời, HoREA ủng hộ đề xuất nâng mức tiền đặt trước lên tối thiểu 20% và tối đa 50% giá khởi điểm, thay cho mức 10-20% hiện nay, nhằm sàng lọc nhà đầu tư thiếu năng lực tài chính và ngăn người tham gia chỉ để đẩy giá rồi rút lui.

Gần đây, Bộ Tư pháp cũng đề xuất người bỏ cọc đấu giá đất còn bị cấm tham gia đấu giá theo thời hạn nhất định. Nếu trúng đấu giá mà không nộp tiền thì cấm từ 2 đến 5 năm, trúng đấu giá mà nộp tiền không đầy đủ thì cấm từ 6 tháng đến 3 năm.

Đơn vị này cũng đề xuất nâng mức tiền đặt cọc của cá nhân tham gia đấu giá đất lên tối thiểu 20%, tối đa 50%. Theo quy định hiện hành, mức tiền đặt trước khi đấu giá tối thiểu 5% nếu giao đất ở cho cá nhân và 10% nếu là dự án đầu tư, tối đa 20%. Bộ Tư pháp cho rằng đây là giải pháp giúp ngăn chặn tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá để trả giá cao nhằm trục lợi rồi sau đó bỏ cọc.

Ngày 12/2/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ký Quyết định số 288/QĐ-TTg về việc thành lập Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng. Động thái này được giới đầu tư đánh giá là bước ngoặt quan trọng, hiện thực hóa chiến lược mở rộng không gian phát triển kinh tế biển của thành phố Cảng sau khi sáp nhập địa giới hành chính.

Siêu dự án 5.300ha tại “thủ phủ” công nghiệp mới

Theo quyết định vừa ban hành, Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng có tổng diện tích tự nhiên lên tới 5.300 ha. Về vị trí địa lý, dự án trải dài trên địa bàn 6 xã chiến lược bao gồm Thượng Hồng, Nguyễn Lương Bằng, Bắc Thanh Miện, Thanh Miện, Hải Hưng và Bình Giang.

Với quỹ đất khổng lồ này, khu kinh tế mới sở hữu dư địa dồi dào để phát triển các đại đô thị công nghiệp – dịch vụ bài bản, khắc phục tình trạng thiếu hụt mặt bằng sạch đang diễn ra tại các khu công nghiệp truyền thống.

Giới chuyên gia bất động sản nhận định vị trí này là “tọa độ vàng” nhờ khả năng kết nối giao thông liên vùng thuận lợi, dễ dàng tiếp cận hệ thống cảng biển quốc tế và cao tốc Hà Nội – Hải Phòng. Sự xuất hiện của khu kinh tế chuyên biệt sẽ là đòn bẩy hạ tầng mạnh mẽ, kéo theo nhu cầu nhà ở và dịch vụ thương mại tăng vọt tại các khu vực lân cận trong chu kỳ 2026-2030.

Điểm khác biệt lớn nhất của Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng nằm ở tư duy quy hoạch. Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất đơn thuần, Chính phủ định hướng phát triển nơi đây thành một hệ sinh thái đa chức năng hoàn chỉnh.

Cấu trúc không gian được chia thành khu vực phát triển công nghiệp, khu thương mại – dịch vụ tổng hợp, khu vực phi thuế quan, trung tâm logistics và đặc biệt là sự hiện diện của Trung tâm đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu cốt lõi là thu hút các ngành công nghiệp có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện môi trường và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Chính phủ đặt kỳ vọng khu kinh tế này sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, đóng góp khoảng 3-4% vào GRDP của Hải Phòng đến năm 2030 và con số này sẽ vượt mức 5% trong giai đoạn sau năm 2030.

Lộ trình triển khai thần tốc trong 10 năm

Quyết định 288/QĐ-TTg cũng vạch rõ lộ trình triển khai quyết liệt, chia thành ba giai đoạn cụ thể nhằm đảm bảo tính khả thi. Trong hai năm đầu tiên từ 2025 đến 2026, thành phố sẽ tập trung toàn lực để hoàn thành quy hoạch chung và các quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2000 cho các phân khu trọng điểm.

Giai đoạn tiếp theo từ 2026 đến 2030 sẽ là thời điểm đại công trường bắt đầu nhộn nhịp với việc hoàn thiện thủ tục đầu tư, triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị, công nghiệp, dịch vụ và đưa các dự án sản xuất đầu tiên đi vào vận hành.

Tầm nhìn đến giai đoạn 2031-2035, Hải Phòng sẽ hoàn thiện đồng bộ hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa để hình thành nên diện mạo của một đô thị xanh, thông minh và hiện đại.

Để hiện thực hóa tham vọng này, Thủ tướng đã giao Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng trọng trách xây dựng phương án huy động vốn khả thi, lập danh mục dự án ưu tiên và giải quyết thỏa đáng bài toán an sinh xã hội cho người dân trong vùng dự án.

Thông tin về quy hoạch khu trung tâm hành chính tập trung mới của tỉnh Nghệ An đã thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận, đặc biệt là người dân khu vực phía Đông thành phố Vinh cũ và giới đầu tư bất động sản. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế cho thấy thị trường đất quanh khu vực dự kiến triển khai dự án hiện khá trầm lắng.

Ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, cho biết khu trung tâm hành chính tập trung mới của tỉnh đang trong giai đoạn nghiên cứu, lập quy hoạch chi tiết, với quy mô dự kiến khoảng 45ha.

Khu đất được xác định chủ yếu tại khối 1, khối 4 (Nghi Phong) và Tiên Động (Nghi Xuân cũ), nay thuộc phường Vinh Lộc, giáp ranh phường Vinh Phú và một phần xã Đông Lộc (huyện Nghi Lộc cũ).

Theo ông Hoàng, khu vực này có quỹ đất tương đối tập trung, địa hình thuận lợi cho việc bố trí các công trình hành chính quy mô lớn, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu tổ chức lại không gian làm việc của các cơ quan nhà nước trong dài hạn.

Chiều 22/1, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Đặng Thanh Tùng, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Nghệ An, cho biết đến thời điểm này địa phương chưa ban hành thông tin chính thức và sẽ sớm công bố theo quy định.

Ghi nhận của phóng viên, khu vực xung quanh vị trí dự kiến xây dựng trung tâm hành chính tập trung hiện khá yên ắng. Dọc các tuyến đường liên thôn, liên xã thuộc Nghi Phong, Lập Thạch, Đông Lộc không xuất hiện cảnh tụ tập của môi giới bất động sản, cũng không ghi nhận hoạt động mua bán đất sôi động như giai đoạn rộ tin quy hoạch.

Anh Nguyễn Văn Hải, một người chuyên tìm hiểu đất tại khu vực Lập Thạch, xã Đông Lộc cho biết thời điểm xuất hiện thông tin về khu trung tâm hành chính tập trung mới, người từ nhiều nơi đổ về hỏi mua đất khá đông, giá tại một số vị trí giáp Nghi Phong bị đẩy lên nhanh theo tin đồn.

“Có thời điểm đất vườn, nông nghiệp được chào bán tăng thêm vài trăm nghìn, thậm chí cả chục triệu đồng mỗi m2 chỉ trong thời gian ngắn”, anh Hải nói.

Theo anh Hải, kể từ khi tỉnh công bố thông tin quy hoạch, thị trường gần như chững lại, các giao dịch phát sinh rất ít. Ngoài việc khu vực Nghi Phong đang tạm thời bị hạn chế giao dịch, một nguyên nhân quan trọng khác là quỹ đất ở sát khu trung tâm hành chính không còn nhiều, không có dư địa để phân lô, tách thửa hay đầu cơ.

Đại diện UBND phường Vinh Lộc cho biết các thủ tục tách thửa, chuyển nhượng hiện nay đều phải thực hiện tại cơ quan chuyên môn theo đúng quy định, người dân cần tìm hiểu kỹ thông tin pháp lý, tránh mua bán bằng giấy viết tay hoặc giao dịch trao tay tiềm ẩn rủi ro.

“Thông tin quy hoạch đã được công khai, minh bạch. Người dân không nên chạy theo tin đồn, không tiếp tay cho đầu cơ, thổi giá đất”, lãnh đạo địa phương nhấn mạnh.

Thời gian tới, các địa phương liên quan sẽ tiếp tục rà soát hiện trạng sử dụng đất, giải quyết các tồn tại, tranh chấp phát sinh, tạo sự đồng thuận trong nhân dân trước khi triển khai các bước tiếp theo của dự án.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) vừa gửi kiến nghị góp ý, bổ sung một số điều của các Nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản.

Liên quan đến việc chủ đầu tư các dự án nhà ở đã thế chấp nhà ở hình thành trong tương lai, hiệp hội kiến nghị bổ sung quy định cho phép chủ đầu tư đã thế chấp vẫn được huy động vốn, bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai.

Đề xuất cụ thể như sau: Trường hợp nhà ở hình thành trong tương lai chưa được giải chấp thì phải được người mua, người thuê mua và bên nhận thế chấp đồng ý không phải giải chấp bằng văn bản và được ghi rõ trong văn bản thông báo về nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện được bán, cho thuê mua và trong hợp đồng mua bán nhà ở hình thành trong tương lai giữa chủ đầu tư và khách hàng.

Bên nhận thế chấp có quyền kiểm soát việc sử dụng dòng tiền của chủ đầu tư có được từ việc bán, cho thuê mua nhà ở hình thành trong tương lai đúng mục đích để thanh toán khoản nợ vay và thực hiện giải chấp theo quy định pháp luật về tín dụng.

Theo HoREA, đề xuất này nhằm bảo đảm sự đồng bộ và thống nhất của hệ thống pháp luật. Cụ thể, Luật Nhà ở 2023 đã quy định trường hợp nhà ở đang thế chấp vẫn được bán, cho thuê mua nếu được người mua, người thuê mua và bên nhận thế chấp đồng ý không phải giải chấp.

Tương tự, Bộ luật Dân sự 2015 cũng cho phép bên thế chấp được bán, trao đổi, tặng cho tài sản đang thế chấp (không phải hàng hóa luân chuyển) khi có sự đồng ý của bên nhận thế chấp hoặc theo quy định của pháp luật.

Ngoài các lý do trên, Hiệp hội cho rằng Luật Kinh doanh bất động sản 2023 đã quy định rõ: Trước khi đưa bất động sản, dự án bất động sản vào kinh doanh, doanh nghiệp phải công khai đầy đủ, trung thực và chính xác các thông tin liên quan, trong đó có các hạn chế về quyền sở hữu, quyền sử dụng bất động sản và tình trạng thế chấp nhà ở, công trình xây dựng, quyền sử dụng đất, dự án bất động sản.

Trên thực tế, nhiều dự án công trình xây dựng hình thành trong tương lai, bao gồm các loại hình lưu trú như căn hộ du lịch, biệt thự du lịch, nhà phố du lịch (condotel) và văn phòng lưu trú (officetel), đã được chủ đầu tư thế chấp để vay vốn trước khi bán, cho thuê mua hoặc huy động vốn. Việc này tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan nếu không có quy định pháp lý cụ thể.

Hiệp hội nhận thấy cần thiết bổ sung quy định rõ trường hợp chủ đầu tư đã thế chấp công trình xây dựng hình thành trong tương lai, nhằm bảo đảm tính minh bạch và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người mua, chủ đầu tư và tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, thực tế cho thấy nhiều chủ đầu tư phải thế chấp dự án tại các ngân hàng thương mại để có nguồn vốn đầu tư xây dựng. Tại thời điểm dự án đủ điều kiện được bán hoặc cho thuê mua công trình xây dựng hình thành trong tương lai, chủ đầu tư thường chưa có nguồn thu để thực hiện giải chấp.

Vì vậy, việc cho phép chủ đầu tư được huy động vốn, bán, cho thuê mua công trình xây dựng hình thành trong tương lai theo cơ chế kiểm soát phù hợp là cần thiết và phù hợp với thực tiễn triển khai dự án.