Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Bộ Xây dựng mới đây, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Việt Hùng cho biết cơ quan này sẽ nghiên cứu, kiến nghị sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Cụ thể, Bộ tập trung tháo gỡ các khó khăn cho doanh nghiệp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, để thúc đẩy phát triển thị trường bất động sản, tạo nguồn cung nhà ở xã hội. Sau khi được Quốc hội thông qua, Bộ sẽ tiếp tục xây dựng các văn bản hướng dẫn hai luật trên.

Giải pháp này được kỳ vọng góp phần kéo giảm giá nhà trong bối cảnh thị trường nhà ở liên tục tăng nóng thời gian qua. Ông Hùng nhìn nhận giá nhà đất có xu hướng tăng dần theo năm nhưng “chưa phản ánh đúng giá trị thực” do còn hiện tượng găm hàng, nâng giá, đầu cơ, gây mất cân đối cung – cầu. Cùng đó, cơ cấu sản phẩm ngày càng lệch pha, thiếu sản phẩm phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân. Tiến độ triển khai nhiều dự án vẫn chậm do vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai và quy hoạch.

Báo cáo của Bộ chỉ ra vài năm gần đây, giá chung cư, liền kề, biệt thự và đất nền tăng cao, bình quân 10-15% mỗi năm, cá biệt có giai đoạn tăng đến 30%. Tương tự, giá các loại hình khác như bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng, khu công nghiệp… đều tăng theo các năm.

Tại Hà Nội, quý III, phân khúc chung cư dao động trung bình mỗi m2 khoảng 70-80 triệu đồng, trong khi liền kề, biệt thự lên ngưỡng 100-200 triệu. Tương tự ở TP HCM, giai đoạn 2018-2024, giá căn hộ tăng từ 35 triệu lên hơn 91 triệu đồng một m2.

Liên quan nguồn vốn, Thứ trưởng Nguyễn Việt Hùng cũng cho rằng có nhiều khó khăn trong việc kiểm soát dòng vốn tín dụng gián tiếp vào lĩnh vực bất động sản. Chênh lệch tỷ lệ vốn tín dụng vào nhà đất cao hơn nhiều so với tỷ lệ tăng trưởng toàn ngành, tiềm ẩn không ít rủi ro.

Ngoài sửa đổi hai luật quan trọng, ông Hùng cho hay Bộ sẽ tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu, đề xuất giải pháp kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản. Cơ quan này dự kiến hoàn thiện cơ sở dữ liệu về nhà đất vào năm sau, đảm bảo kết nối liên thông từ Trung ương tới địa phương, giúp minh bạch thông tin thị trường.

Ngoài ra, Bộ cũng đẩy mạnh kiểm tra, đẩy nhanh tiến độ triển khai đề án xây dựng ít nhất một triệu căn nhà ở xã hội đến 2030. Trong năm 2025, cả nước đã vượt kế hoạch đặt ra khoảng 2% với hơn 102.000 căn hoàn thành. Lũy kế đến hết năm nay, có gần 657.400 căn đang triển khai, đạt khoảng 62% chỉ tiêu của đề án.

Ngọc Diễm

Chỉ đạo của Thủ tướng được nêu trong Công điện ngày 29/5, nhằm thúc đẩy cải cách hành chính thực chất, tiết kiệm chi phí, thời gian cho người dân và doanh nghiệp.

Theo đó, Bộ Xây dựng được yêu cầu khẩn trương rà soát, đơn giản hóa 361 thủ tục hành chính và 447 điều kiện kinh doanh thuộc lĩnh vực quản lý. Mục tiêu là cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh trong năm 2025.

Bộ này cũng phải rút gọn thủ tục cấp phép xây dựng với dự án đã có quy hoạch chi tiết 1/500 hoặc nằm trong khu vực có thiết kế đô thị. Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành sẽ được rà soát toàn diện để bỏ những quy định lỗi thời, gây cản trở đầu tư. Các tiêu chuẩn quan trọng, nhất là trong lĩnh vực quy hoạch xây dựng, phải được bổ sung kịp thời để giảm áp lực cho nhà đầu tư.

Thủ tướng nhấn mạnh dù thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết thúc đẩy cải cách hành chính, nhiều phản ánh cho thấy thủ tục xây dựng vẫn còn rườm rà, kéo dài và tốn kém.

Do đó, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, giao quyền cho địa phương trong công tác thẩm định, cấp phép; đồng thời, cần rà soát toàn diện các quy trình đang áp dụng, trọng tâm là rút ngắn thời gian xử lý, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết, nhất là với dự án đã có quy hoạch chi tiết hoặc thuộc khu vực quy hoạch rõ ràng.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là đề xuất chuyển hướng quản lý điều kiện kinh doanh theo mô hình hậu kiểm. Theo đó, thay vì bắt doanh nghiệp xin cấp chứng chỉ năng lực, cơ quan quản lý chỉ giám sát sau khi họ tự công bố đủ điều kiện. Mô hình này được kỳ vọng vừa giảm gánh nặng thủ tục, vừa khuyến khích doanh nghiệp chủ động, minh bạch hơn trong hoạt động.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố bảo đảm thực hiện hiệu quả các thủ tục hành chính được phân cấp, không để gián đoạn trong quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Các địa phương cần chủ động triển khai liên thông thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng để giảm thời gian, chi phí cho người dân, doanh nghiệp.

Chỉ đạo lần này được xem là bước đi mạnh mẽ nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục trong lĩnh vực xây dựng – một trong những rào cản lớn với quá trình phục hồi và phát triển của thị trường bất động sản cũng như các dự án hạ tầng trên cả nước.

Theo Luật Xây dựng 2014, thời gian cấp phép xây dựng phụ thuộc vào loại hình công trình. Với nhà ở riêng lẻ, thời gian cấp phép là 15 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ; còn các công trình khác, thời gian cấp phép là 20 ngày làm việc. Thủ tục xin cấp phép xây dựng gồm 4 bước và thời hạn giải quyết cấp phép không quá 15 ngày.

Phương Uyên

Theo quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư của UBND tỉnh Thái Nguyên, khu công nghiệp Yên Bình 2 nằm tại TP Phổ Yên và huyện Phú Bình. Vị trí dự án gần cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên.

Khu công nghiệp có tổng diện tích gần 300 ha, tổng vốn đầu tư 3.650 tỷ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư khoảng 565 tỷ đồng. Dự án hoạt động 50 năm, tiến độ triển khai không quá 24 tháng kể từ ngày được giao đất.

Quyết định cũng nêu Công ty cổ phần Đầu tư phát triển Yên Bình là chủ đầu tư dự án. Được thành lập vào tháng 10/2008, doanh nghiệp này hoạt động chính trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, kinh doanh bất động sản.

Công ty Yên Bình được biết đến là chủ đầu tư Tổ hợp khu đô thị, công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ Yên Bình hơn 8.000 ha ở Thái Nguyên.

Đầu năm nay, Khu công nghiệp Yên Bình 3 tại huyện Phú Bình cũng được duyệt chủ trương đầu tư với quy mô vốn hơn 4.000 tỷ đồng. Dự án có tổng diện tích gần 300 ha với một mặt giáp khu công nghiệp Yên Bình 2. Công ty cổ phần Tập đoàn BMK là chủ đầu tư khu công nghiệp này.

Hiện Thái Nguyên có 6 khu công nghiệp, trong đó 5 dự án đã hoạt động. Đến cuối năm 2024, các khu công nghiệp có 317 dự án đầu tư còn hiệu lực, trong đó, có 178 của nhà đầu tư nước ngoài với gần 11 tỷ USD vốn đăng ký.

Theo quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, Thái Nguyên có dư địa trên 6.000 ha đất phát triển công nghiệp, trong đó 70% dành cho khu công nghiệp, còn lại là cụm công nghiệp.

Bất động sản công nghiệp là phân khúc duy trì tăng trưởng và dẫn đầu thị trường thời gian qua. Quý I, giá thuê đất công nghiệp tại phía Bắc đạt trung bình 139 USD mỗi m2 cho kỳ hạn thuê, tăng gần 4% so cùng kỳ năm ngoái, theo CBRE.

Dù có quý đầu năm khả quan, thị trường bất động sản công nghiệp có thể đối diện với nhiều thách thức khi Mỹ áp thuế đối ứng với Việt Nam thời gian tới (thuế này tạm hoãn trong 90 ngày). Nhiều chuyên gia dự báo sắc thuế nếu áp dụng sẽ gây tâm lý lo ngại cho các doanh nghiệp FDI đang hoạt động tại Việt Nam trong ngắn hạn.

Đình Trí

Tại cuộc họp về dự thảo Nghị định hướng dẫn Nghị quyết 254 của Quốc hội cơ chế tháo gỡ khó khăn thi hành Luật Đất đai, ngày 26/12, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà đề cập tới quy định liên quan đến quyền lợi của người dân sau khi có thông báo thu hồi.

Theo Nghị quyết 254 của Quốc hội, Nhà nước thu hồi đất khi chủ đầu tư dự án đàm phán được trên 75% diện tích và hơn 75% số người có đất.

Phó thủ tướng lưu ý các quy định phải bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân. Chẳng hạn, ông gợi ý quy định thời hạn cụ thể không cho phép giao dịch để thực hiện bồi thường. Quá thời hạn này mà Nhà nước không thu hồi đất hay “quy hoạch treo”, nhà điều hành phải cho phép người dân giao dịch bình thường.

Tương tự, các quy định về bồi thường, hỗ trợ phải bảo đảm công bằng, nhất là với đất được sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2014.

Hiện dự thảo Nghị định quy định hộ, cá nhân sử dụng đất ổn định trước 1/7/2014 sẽ được bồi thường mà không phải xem xét quy hoạch. Quy định cũng làm rõ quyền chuyển nhượng hợp pháp sau thông báo thu hồi, nhưng người mua chỉ được bồi thường tương ứng với người bán để tránh lợi dụng chính sách tái định cư.

Các trường hợp không được bồi thường gồm: đất do lấn chiếm trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp, công cộng trước ngày 1/7/2014 hay được Nhà nước giao quản lý sau thời điểm 1/7/2024.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó chủ tịch UBND TP HCM cho biết thành phố thống nhất với đề xuất này. Song ông cho rằng việc xác định hộ gia đình là người sử dụng đất cần chốt tại thời điểm nhà chức trách thông báo thu hồi đất, nhằm ngăn tình trạng “chạy” tách hộ, trục lợi chính sách.

Trong khi đó, Phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Cao Văn Cường kiến nghị làm rõ tỷ lệ 75% diện tích đất thỏa thuận. Theo ông, con số này cần được hiểu là “diện tích nhà đầu tư phải thỏa thuận”, không gồm phần đất công (giao thông, thủy lợi) do Nhà nước quản lý nằm xen kẹt trong dự án.

Ngoài thu hồi đất, ông Đào Trung Chính, Cục trưởng Quản lý đất đai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết dự thảo Nghị định sẽ làm rõ căn cứ pháp lý cho việc thu hồi, giao, cho thuê đất để thanh toán hợp đồng dự án BT.

Kết luận cuộc họp, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các quy định mới phải rõ ràng, tránh mâu thuẫn, minh bạch trong đấu giá, đấu thầu và phân cấp quản lý đất đai.

Về hợp đồng BT, ông lưu ý các quy định liên quan giao, quỹ đất thanh toán và thời điểm xác định giá phải căn cứ trên hợp đồng đã ký. Việc bổ sung các giấy tờ hành chính không có giá trị pháp lý rõ ràng có thể dẫn tới tranh chấp phức tạp, nên các quy định phải được nêu chặt chẽ ngay trong hợp đồng, tránh tùy tiện.

Phó thủ tướng yêu cầu các cơ chế mới, nhất là liên quan dự án BT, không được hồi tố, và chỉ áp dụng cho các trường hợp phát sinh từ ngày 1/7/2025. Việc này nhằm tháo gỡ cho địa phương nhưng không tạo rủi ro pháp lý.

Về định giá đất, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu thận trọng khi áp dụng bảng giá và hệ số điều chỉnh (hệ số K). Theo đó, khi chưa có đầy đủ dữ liệu thị trường để xây dựng được bảng giá đất sát thực tế, cơ quan quản lý buộc áp dụng phương pháp xác định giá đất cụ thể theo Luật Đất đai.

Liên quan tới cho thuê đất, Phó thủ tướng Trần Hồng Hà nhắc lại tinh thần của Luật Đất đai là cho phép doanh nghiệp được chọn giữa trả một lần hoặc hàng năm. Việc đặt thêm điều kiện buộc họ phải trả tiền thuê đất một lần trong một số trường hợp là không phù hợp, cần rà soát kỹ lưỡng.

Ông cũng lưu ý đất cho thuê có thể được đấu giá để xác định mức giá thuê sát thị trường. Ngoài ra, với các quy định miễn tiền sử dụng, thuê đất, dự thảo Nghị định chỉ nên loại trừ trường hợp dự án trong thời gian xây dựng cơ bản, nhằm tránh cách hiểu chung chung, gây phức tạp.

Phương Dung