Với số tiền dưới 2 tỷ đồng, vợ chồng chị Xuân (quận 11, TP HCM) nhắm đến việc mua nhà ở xã hội, kỳ vọng giá rẻ hơn nhà thương mại. Chị được giới thiệu căn hộ 69 m2 tại dự án trên đường Âu Cơ, quận 11 xây dựng từ năm 2016, đã sử dụng gần 8 năm với giá 2,8 tỷ đồng, tương đương hơn 40 triệu đồng mỗi m2. Giá này tăng gần 1 tỷ đồng mỗi căn so với thời điểm 2020 (tức lúc căn hộ xã hội này được phép bán ra).

Môi giới cho biết đây là căn hộ có giá mềm trong dự án, một số căn còn có giá sang tay lên đến 45-50 triệu đồng mỗi m2. Dù là nhà ở xã hội nhưng chung cư này có vị trí đẹp, cùng trên khu vực đường Âu Cơ, các căn thương mại phát triển cùng năm, cùng diện tích giá đều trên 3,5 tỷ đồng.

“Cứ nghĩ nhà ở xã hội sẽ có giá rẻ nhưng khi tiếp cận không khỏi giật mình”, chị Xuân nói.

Anh Minh Tấn (ngụ quận 12, TP HCM) cũng tìm hiểu các dự án nhà ở xã hội đã qua sử dụng, mong mua được một căn với giá vừa túi tiền. Đầu tháng 3, môi giới tư vấn cho anh căn hộ 60 m2 tại dự án Topaz Home tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12), với giá 2,1 tỷ đồng. Thời điểm mới ra mắt (năm 2016), giá chung cư tại đây chỉ khoảng 14-16 triệu đồng mỗi m2. Hiện tại, các căn hộ tại dự án này được chào giá 33-35 triệu đồng mỗi m2 (chưa thuế phí), tăng hơn 2,4 lần sau 9 năm.

Khảo sát của VnExpress cho thấy, nhiều dự án nhà ở xã hội cao tầng tại TP HCM dù đã sử dụng nhiều năm vẫn đều đặn tăng giá.

Cụ thể, dự án nhà ở xã hội HQC Bình Trưng Đông (quận 2 cũ nay thuộc TP Thủ Đức) mở bán năm 2017 với giá 18-22 triệu đồng một m2. Sau khi bàn giao năm 2022, giá sang tay thứ cấp tăng lên gần 30 triệu đồng một m2. Đến nay, các căn hộ tại đây có giá từ 33-36 triệu đồng mỗi m2.

Hay dự án nhà ở xã hội tọa lạc trên đường Phan Văn Hớn (quận 12) triển khai từ năm 2016 với giá 14,5 triệu đồng một m2. Giai đoạn 2021-2022, các căn hộ này sang tay với giá 27-29 triệu đồng một m2 và hiện có giá khoảng 33,5 triệu đồng mỗi m2. Chung cư Vĩnh Lộc D’Gold năm 2017 có giá 16 triệu đồng mỗi m2, nay rao bán 24-26 triệu đồng….

Xu hướng tăng giá thứ cấp nhà ở xã hội tại TP HCM được giới chuyên gia đánh giá là tất yếu trong bối cảnh thành phố đang thiếu hụt nguồn cung và giá nhà tăng cao ở cả loại hình thương mại và xã hội mở bán mới.

Báo cáo từ Sở Xây dựng TP HCM cho thấy từ năm 2021 đến nay, thành phố đưa vào sử dụng 6 dự án nhà ở xã hội với quy mô 2.700 căn hộ, hiện chỉ có 4 dự án đang thi công với khoảng 3.000 căn. Về phía nhà ở thương mại, năm 2024, TP HCM chỉ có 6 dự án đủ điều kiện huy động vốn, với 3.845 sản phẩm (3.801 căn chung cư và 44 căn nhà thấp tầng). Toàn bộ số sản phẩm này đều được giao dịch thành công, không có hàng tồn kho.

Không chỉ thiếu nguồn cung, giá chung cư TP HCM cũng đang trên đà tăng phi mã, trung bình 15-20% mỗi năm. Mỗi m2 căn hộ bình dân năm 2015 có giá 25-35 triệu đồng, đến năm 2023 đã lên 40-60 triệu đồng; căn hộ trung cấp từ 35-50 triệu đồng, đến năm 2023 cũng lên 50-70 triệu đồng; riêng dòng cao cấp từ 50 triệu đồng lên 70-100 triệu đồng…

Nhìn nhận diễn biến này, chuyên gia bất động sản Trần Khánh Quang cho rằng giá đất biến động mạnh tại các đô thị lớn đã đẩy giá căn hộ thương mại trên thị trường lên trên 55 triệu đồng mỗi m2 vào năm ngoái. Trong bối cảnh này, nhà ở xã hội trở thành “vùng trũng” hấp dẫn người mua. Dù giá thứ cấp có tăng 2-3 lần vẫn thấp hơn 20-30% so với nhà ở thương mại.

Được miễn tiền sử dụng đất và giới hạn biên lợi nhuận chủ đầu tư ở mức 10%, nhưng chi phí xây dựng từ năm 2016 đến 2024 đã tăng 30-50%. Điều này khiến giá sơ cấp mở bán mới nhà ở xã hội tăng khoảng 45%, từ 14-17 triệu đồng mỗi m2 (giai đoạn 2016-2018) lên 20-30 triệu đồng mỗi m2 (2023-2024). Giá sơ cấp tăng đã tạo áp lực đẩy giá thứ cấp đi lên, đặc biệt trong bối cảnh nguồn cung khan hiếm.

Chuyên gia bất động sản Lê Quốc Kiên phân tích thêm, việc các tài sản có giá mua đi bán lại tăng lên theo thời gian do trượt giá là diễn biến bình thường và căn hộ nhà ở xã hội cũng không ngoại lệ. Tuy nhiên, việc sang tay với giá chênh cao sau khi hết thời hạn cấm giao dịch mua bán lại cho thấy nhà ở xã hội đang bị lạm dụng sai mục đích. Từ “cung cấp nhà ở giá rẻ cho một số người được ưu tiên, đặc biệt là người lao động thu nhập thấp”, nhà ở xã hội đang bị lạm dụng thành công cụ đầu tư “chắc chắn lời” khi chỉ cần chờ sau 5 năm được phép bán ra ngoài là có thể tăng giá gấp 2-3 lần.

Theo ông Kiên, nhà ở xã hội được xây dựng từ nguồn lực xã hội nên không thể giao dịch mua bán tự do như nhà thương mại. Giá thứ cấp tăng tự do không chỉ làm loại hình này mất đi ý nghĩa tốt đẹp ban đầu, gây bất công, mà còn biến nhà ở xã hội thành công cụ để toàn xã hội phải phục vụ chia lại tài sản cho một nhóm người, hoặc bị 1 nhóm người lợi dụng trục lợi.

Góp ý về giải pháp để nhà ở xã hội phát huy đúng vai trò của mình, chuyên gia cho rằng cần kiểm soát chặt chẽ giao dịch thứ cấp đúng đối tượng, đúng trần giá, sẽ triệt tiêu đầu cơ và đảm bảo công bằng. Nên có quy định người mua thứ cấp nhà ở xã hội cũng phải là người đủ điều kiện được mua nhà ở xã hội, thay vì mở rộng ra thị trường tự do. Kiểm soát mức tăng giá thứ cấp chỉ được cao hơn tối đa 20% so với giá mua ban đầu sau mỗi 5 năm để bù vào trượt giá, thay vì tự do tăng 100-150% sau 5 năm đầu ngay khi vừa hết hạn được bán ra ngoài như hiện tại.

“Chỉ khi thực thi nghiêm các biện pháp này, nhà ở xã hội mới thực sự là mái ấm cho người lao động, thay vì kênh kiếm tiền, đầu tư sinh lời”, ông Kiên nói.

Phương Uyên

Có vốn tích luỹ 1,5 tỷ đồng, anh Huy, quận Thanh Xuân, mất nhiều tháng tìm mua chung cư nhưng không có căn đủ rộng vừa tầm ngân sách. Thấy thông tin nhiều căn chung cư mini rao bán với giá mềm ở trong quận, anh Huy liên hệ môi giới để đi xem.

Môi giới chào anh một căn chung cư mini trong phố Khương Trung, diện tích 48 m2, bố trí được hai phòng ngủ, hai nhà vệ sinh. Giá bán ban đầu 1,7 tỷ đồng nhưng đến nơi xem nhà, anh Huy được báo giá mới gần 2 tỷ đồng (tương đương 42 triệu đồng một m2). Lý do là chủ nhà mới đầu tư hệ thống phòng cháy và để lại tất cả nội thất. Nếu mua căn này, anh sẽ làm hợp đồng vi bằng, sở hữu chung tòa nhà với hơn 30 người khác.

Anh Huy cho biết giá mới “quá đắt”. Để bù thêm 500 triệu đồng, anh cần vay ngân hàng nhưng “căn chung cư mini không thể thế chấp được”. Khảo sát thêm một số tòa có căn hộ rao bán, anh cho hay mặt bằng giá đều trong khoảng 1,7-2 tỷ đồng với diện tích 48-52 m2, ngang giá căn hộ thương mại bình dân như Đại Thanh, Linh Đàm.

Tương tự, chị Thủy, quận Đống Đa, muốn tìm mua mua nhà sau nhiều năm thuê trọ. Mới đây, chủ tòa chung cư mini chị đang thuê báo hết hạn hợp đồng sẽ thu lại nhà để chuyển bán. Hỏi giá, chị Thủy bất ngờ vì căn hộ 46 m2 được chào hơn 1,7 tỷ đồng (khoảng 37 triệu đồng mỗi m2).

Với giá thuê hiện tại khoảng 7 triệu đồng một tháng, nữ nhân viên văn phòng tính 1,7 tỷ đồng tương ứng 20 năm thuê nhà. “Nếu mua đứt, tôi tránh được rủi ro tăng giá thuê hàng năm, còn quyền lợi khác như vay, thế chấp ngân hàng gần như không có”, chị Thủy chia sẻ và cho biết sẽ tìm nhà thuê mới sau khi hết hạn hợp đồng thay vì mua chung cư mini.

Theo ghi nhận của VnExpress, nhiều căn hộ chung cư mini tại quận trung tâm ngày càng đội giá cao hơn trước. Tại những tòa chung cư mini đã hoạt động 3-5 năm, giá căn hộ dao động 24-28 triệu đồng mỗi m2. Với những tòa mới xây dựng, căn hộ diện tích 46-50 m2 có thể lên đến 1,5-2 tỷ đồng một căn. Trong khi trước đây, loại hình này chỉ dao động 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng một căn.

Đơn cử, tại tòa nhà 7 tầng trong ngõ Bùi Xương Trạch (quận Thanh Xuân), các căn hộ diện tích 50 m2 được rao 1,8 tỷ đồng. Hay tại một tòa ở Vũ Tông Phan, căn chung cư mini ba phòng ngủ, diện tích 72 m2 được chào 2 tỷ đồng. Các căn rao bán giá cao đều được đầu tư sẵn nội thất, giao dịch vi bằng.

Lý giải diễn biến trên, ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho biết chung cư mini tăng giá trong bối cảnh thị trường rất khan hiếm nguồn cung vừa túi tiền, nhiều phân khúc nhà ở “đội giá” thêm trong thời gian ngắn. Điển hình chung cư thương mại đã có nhịp tăng mạnh 40-50% sau một năm và neo giá cao. Người mua cần có ngân sách 3-4 tỷ đồng mới có thể sở hữu căn hộ hai phòng ngủ ở quận trung tâm.

Từ đà tăng giá chung cư, ông Toản nhìn nhận nhiều loại hình nhà ở cũ như nhà xã hội, nhà tái định cư, nhà tập thể và căn hộ chung cư mini cũng bị “đẩy giá” theo. Trước đây, với trên dưới 1 tỷ đồng, người mua rất khó sở hữu được căn hộ tại dự án thương mại hay cả tập thể cũ nên mới chuyển hướng căn hộ chung cư mini, chấp nhận nhiều rủi ro.

“Hiện giá căn hộ chung cư mini ngang ngửa dự án thương mại bình dân ở gần trung tâm trong khi nhiều quyền lợi cơ bản không có nên ít người dám đánh đổi”, CEO EZ Property cho hay.

Việc siết chặt an toàn phòng cháy ở các chung cư mini, nhà trọ cũng nâng chi phí đầu tư cho các công trình cao hơn trước. Theo chỉ thị 19 của Thủ tướng, các nhà trọ, chung cư mini không đảm bảo các yêu cầu về phòng cháy chữa cháy sẽ bị đình chỉ hoạt động từ ngày 30/3.

Chuyên gia tư vấn bất động sản độc lập Lê Quốc Kiên, cho hay để đảm bảo được hoạt động, chủ nhà cần đầu tư thêm vài trăm triệu đồng cho hệ thống phòng cháy chữa cháy kéo. Ông ví dụ chi phí đầu tư hệ thống phòng cháy cho một tòa nhà mới có diện tích sàn khoảng 800 m2, cao 6 tầng vào khoảng 700-800 triệu đồng. Chi phí này sẽ được chủ nhà tính thêm vào giá thuê, mua mỗi căn. Điều này lý giải nhiều căn hộ tại các tòa chung cư mini mới xây dựng bị “hét” giá gần 2 tỷ đồng.

Mua bán căn hộ chung cư mini tiềm ẩn rất nhiều rủi ro về pháp lý, an toàn cháy nổ. Ông Kiên nói người mua phải bỏ ra hơn tỷ đồng nhưng không được cấp sổ hồng, ký hợp đồng mua bán công chứng hay thế chấp ngân hàng. Giao dịch bằng vi bằng bản chất chỉ ghi nhận có sự việc này do thừa phát lại chứng kiến, không có hiệu lực pháp lý. Người mua có thể đối diện rủi ro tranh chấp, mất trắng căn hộ nếu chủ tòa nhà thế chấp cả công trình hay lợi dụng việc không giấy tờ để giao dịch nhiều lần.

Thực trạng trên đã xuất hiện phổ biến thời gian qua. Tại tòa chung cư mini trong ngõ Đại Kim, quận Hoàng Mai, khoảng 40 gia đình đã chi 700 triệu đồng đến 1,2 tỷ đồng để mua căn hộ diện tích 33-52 m2 từ năm 2012. Dù đã bán hết các căn hộ, chủ tòa nhà vẫn thế chấp quyền sử dụng đất cả tòa để vay tiêu dùng khiến người mua rơi vào rủi ro mất nhà. Hay tại tòa chung cư trong ngõ 236 Khương Đình, quận Thanh Xuân, gần 60 hộ dân phải di dời khẩn cấp vì cột nhà tầng 1 nứt toác, không đảm bảo an toàn.

“Bỏ tiền tỷ cho căn hộ chung cư mini đem lại cho người mua cảm giác sở hữu một căn nhà nhưng bản chất trả tiền thuê một lần cho khoảng 20 năm”, ông Kiên cho hay.

Theo các chuyên gia, nhà ở bình dân chính là “tia hy vọng” giúp cân bằng giá nhà ở, đảm bảo thị trường phát triển bền vững và lành mạnh. Trước đó, trong cuộc họp với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương vào cuối tháng 2, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới việc thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” nhằm phát triển nhà giá rẻ tại các đô thị lớn. Đầu tháng 3, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thành lập quỹ này để huy động nguồn lực phát triển nhà ở xã hội.

Ngọc Diễm

Christie’s International Real Estate (CIRE) là mạng lưới phân phối bất động sản cao cấp toàn cầu với hơn 30 năm kinh nghiệm. Hồi đầu năm, Christie’s International Real Estate công bố mở rộng thị trường tại Việt Nam thông qua liên doanh mới cùng S&S Group – S&S Christie’s International Real Estate (S&S CIRE). Dưới đây là chia sẻ của ông Ryan Leung, Phó giám đốc Khối Phát triển Kinh doanh khu vực EMEA và APAC của Christie’s International Real Estate về triển vọng thị trường bất động sản hạng sang và chiến lược lựa chọn thị trường Việt Nam của CIRE.

– CIRE đánh giá thế nào về tiềm năng của bất động sản hạng sang và siêu sang trong thập kỷ tới?

– Trong suốt quá trình phát triển, chúng tôi thấy bất động sản hạng sang và siêu sang đã chứng minh sức hút mạnh mẽ trên toàn thế giới. Trong 15 năm qua, nhu cầu đối với phân khúc hạng sang ngày càng tăng, trở thành xu hướng đầu tư nổi bật của những cá nhân sở hữu tài sản lớn trong chiến lược đa dạng hóa danh mục của họ, kéo theo đó là các chính sách phát triển và đầu tư cũng ngày càng được mở rộng để đáp ứng nhu cầu này.

Khi kết nối với khách hàng, chúng tôi cũng nhận thấy sự quan tâm ngày càng lớn đến các bất động sản tập trung vào sức khỏe và sự bền vững, tích hợp công nghệ tiên tiến. Một xu hướng khác là sự dịch chuyển sang các thị trường mới, khi các thị trường lớn đã bắt đầu bão hòa.

Chúng tôi tin rằng thị trường bất động sản hạng sang và siêu sang sẽ tiếp tục mở rộng và phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thập kỷ tới, đặc biệt tại các khu vực đang trỗi dậy như Trung Đông, Đông Nam Á, nơi chúng tôi đang lựa chọn làm thị trường chiến lược, trong đó nổi bật là Việt Nam.

– Trên mạng lưới toàn cầu của CIRE, những thị trường nào đang dẫn đầu về giao dịch bất động sản?

– Trong hệ sinh thái của chúng tôi, những cái tên dẫn đầu về giao dịch bất động sản phải kể đến London, Miami, Dubai, Ras Al Khaimah, Arab Saudi, Bangkok và Los Angeles. Đây là những thủ đô của tầng lớp tinh hoa và điểm đến gắn liền với những giá trị văn hóa đặc sắc.

– Ông có thể chia sẻ lý do CIRE chọn Việt Nam là thị trường chiến lược mới?

– Với tầm nhìn dài hạn, CIRE nhìn nhận Việt Nam không chỉ là một điểm đến đầu tư hấp dẫn mà còn có khả năng trở thành tâm điểm mới của phân khúc bất động sản hạng sang và siêu sang tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, đặc biệt là TP HCM, Đà Nẵng và Phú Quốc…

Kinh tế tăng trưởng ổn định, tầng lớp thượng lưu ngày càng mở rộng và gia tăng tài sản nhanh, nhà phát triển dự án có tầm nhìn quốc tế…. là những yếu tố khiến Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn trong phân khúc bất động sản đặc biệt này.

Ngoài kinh tế, vẻ đẹp cảnh sắc hay văn hóa cũng là yếu tố khiến Việt Nam trở nên độc đáo trong mắt nhà đầu tư quốc tế. Quan trọng hơn, Việt Nam đang chứng kiến một sự thay đổi lớn về phong cách sống, điều mà chúng tôi đánh giá rất cao khi cân nhắc tiềm năng thị trường.

– Theo ông, Việt Nam cần lưu ý những gì để phát huy tiềm năng?

– Về khẩu vị đầu tư, quyết định của giới thượng lưu toàn cầu thường được thúc đẩy bởi sự ổn định kinh tế và tiềm năng tăng trưởng của thị trường để đảm bảo khoản đầu tư có nền tảng vững chắc. Tiềm năng gia tăng giá trị dài hạn và lợi suất cho thuê cũng là những yếu tố then chốt trong quá trình ra quyết định. Những điểm này Việt Nam đang có lợi thế và trở thành điểm đến lý tưởng, cần tiếp tục phát huy.

Về sản phẩm, vị trí luôn là yếu tố quan trọng nhất trong bất động sản. Các thành phố lớn và khu vực ven biển được ưu tiên vì đây là những nơi có giá trị bất động sản cao và thu hút nhiều nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, mỗi dự án cần có chiến lược phát triển rõ ràng. Đặc biệt, việc xây dựng thương hiệu đóng vai trò quan trọng. Khách hàng thường tin tưởng vào những nhà phát triển dự án uy tín. Việc hợp tác với các thương hiệu danh tiếng để cùng phát triển sản phẩm chẳng hạn Marriott International, đóng vai trò lớn trong việc nâng cao giá trị của bất động sản cao cấp.

Ngoài ra, thiết kế, vật liệu xây dựng, tiện ích hiện đại, dịch vụ quản lý và ứng dụng công nghệ thông minh cũng cần được chăm chút tỉ mỉ để phục vụ phong cách sống của phân khúc khách hàng có tài sản lớn.

Đây là bài toán đòi hỏi sự tinh tế và kinh nghiệm, nhưng cũng là cơ hội để Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ bất động sản hàng hiệu thế giới.

– Để xuất hiện trên mạng lưới của CIRE, các dự án của đối tác như Masterise Homes cần đáp ứng những tiêu chí cụ thể nào?

– Các dự án như tòa Sea thuộc Grand Marina Saigon – khu căn hộ hàng hiệu đô thị (urban branded residences) đầu tiên của JW Marriott tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương, dinh thự The Rivus hay nhà phố thương mại Soho tại The Global City được niêm yết trên mạng lưới của CIRE nhờ đáp ứng các tiêu chí về tiềm năng thị trường, vị trí, uy tín của các thương hiệu liên kết phát triển sản phẩm, thiết kế và chất lượng, tiện ích, dịch vụ và tính độc quyền.

Trước hết, các dự án này tọa lạc tại những vị trí đắc địa ở TP HCM như trung tâm thành phố với giá trị lịch sử hoặc địa thế thủy bao hiếm có, nơi có nhu cầu cao về bất động sản hạng sang và siêu sang và được công nhận quốc tế. Thứ hai, sự hợp tác với các thương hiệu danh tiếng như Marriott International, Elie Saab hay Foster+Partners nâng tầm giá trị từng sản phẩm.

Về thiết kế, các dự án này sở hữu kiến trúc tinh tế và tiêu chuẩn xây dựng vượt trội. Ngoài ra, Masterise Homes tích hợp hệ tiện ích, dịch vụ mang đến trải nghiệm sống thượng lưu đích thực. Tính độc quyền cũng được đảm bảo qua vị trí, thiết kế và số lượng sản phẩm. Nhìn chung, các dự án này đều có sức hút đối với các những cá nhân sở hữu tài sản lớn nhờ đáp ứng về phong cách sống lẫn tiềm năng đầu tư dài hạn, cả trong nước lẫn quốc tế.

Song Anh