Tại dự thảo Nghị quyết về việc ban hành một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc về nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã đưa ra một loạt kiến nghị về chính sách và thủ tục hành chính trình lên Chính phủ.

Bộ Xây dựng đặt ra chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn cho từng địa phương. Cụ thể, giai đoạn 2025-2030, TPHCM được giao xây 194.297 căn nhà ở xã hội, cao nhất cả nước. Con số qua từng năm giai đoạn 2025-2027 lần lượt là 13.040 căn, 28.500 căn, 41.500 căn; giai đoạn 2028-2030 đều là 37.200 căn/năm.

Trong năm 2025, TPHCM được giao chỉ tiêu 13.040 căn nhà ở xã hội, đã hoàn thành 7.939 căn (đạt 61%); đang đầu tư xây dựng 12.907 căn. Khả năng hoàn thành trong năm là 13.040 căn, đạt 100%.

Lý do chính khiến số lượng được giao cho TPHCM cao nhất cả nước và tăng mạnh sau năm 2025 là thành phố đã sáp nhập 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Con số phải hoàn thành trước khi hợp nhất chỉ là 69.700 căn.

Xếp thứ hai cả nước là Bắc Ninh, với chỉ tiêu 135.002 căn đến năm 2030. Hà Nội đứng thứ ba về chỉ tiêu với 88.666 căn, trong đó năm 2027 được giao nhiều nhất với 20.000 căn.

Năm 2025, Hà Nội được giao chỉ tiêu 4.670 căn, đã hoàn thành 3.286 căn (đạt 70%); đang đầu tư xây dựng 11.530 căn. Khả năng hoàn thành trong năm là 4.750 căn, đạt 102%.

Các tỉnh xếp sau lần lượt là Tây Ninh với 80.240 căn, Đồng Nai với 64.690 căn, Phú Thọ với 62.853 căn, Hải Phòng với 43.539 căn.

Theo Bộ Xây dựng, 10 tháng đầu năm, cả nước có 191 dự án nhà ở xã hội hoàn thành với quy mô 128.648 căn; 195 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 123.057 căn; 310 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 385.343 căn.

Số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 60% so với chỉ tiêu đã đặt ra khoảng 1.062.200 căn (vào năm 2030).

Để đạt được kế hoạch nói trên, Bộ Xây dựng đề xuất cần có cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc phát triển nhà ở xã hội; giới hạn thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan; điều chỉnh phương thức tổ chức thực hiện.

Bộ Xây dựng cũng cho rằng, cần một số tiêu chí ưu tiên giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Trong đó, doanh nghiệp cần có năng lực tài chính; kinh nghiệm triển khai dự án nhà ở; tự ứng kinh phí để bồi thường, hỗ trợ đền bù và tái định cư; cam kết giá hợp lý; bảo hành chất lượng công trình.

Nhiều địa phương gần đây rục rịch chuẩn bị cho công tác hoàn tất dữ liệu hoặc lấy ý kiến về dự thảo bảng giá đất lần đầu, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất lần đầu. Theo dự thảo, giá đất sẽ được chia thành 17 khu vực, thay cho cách xác định theo ranh giới quận, huyện như trước đây.

Giá đất cao nhất được đề xuất tại khu vực 1, bao gồm các phường nằm trong vành đai 1, với mức tối đa hơn 702 triệu đồng/m2, tăng khoảng 2% so với bảng giá hiện hành. Ở khu vực ngoại thành, một số vị trí dự kiến tăng mạnh 25-26%, như khu vực 9, nơi giá đất vị trí 1 trên Quốc lộ 32 có thể đạt khoảng 65 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, đơn vị này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Các địa phương khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng… cũng lấy ý kiến về bảng giá đất lần đầu áp dụng từ đầu năm sau.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng việc ban hành bảng giá đất mới là bước tiến tất yếu trong quản lý nhà nước, góp phần minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, mức tăng “sốc” tại nhiều khu vực đang tạo ra những rủi ro đáng lưu ý cho doanh nghiệp, người dân và cả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đơn vị này đánh giá bảng giá đất mới sẽ tác động đến 5 nhóm đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng, thị trường chung và chính quyền địa phương.

Đối với doanh nghiệp, mức tăng khiến chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất – chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí phát triển dự án và tổng mức đầu tư dự án tăng mạnh.

Đối với những dự án đang triển khai, chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh có thể khiến tổng mức đầu tư vượt xa khả năng tài chính. Ngược lại, với các dự án chưa triển khai, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc thị trường có chấp nhận mức giá bán buộc phải điều chỉnh tăng hay không vẫn là một ẩn số.

Đối với thị trường, chi phí sử dụng đất, tiền thuê đất và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng tăng mạnh, khiến giá thành phát triển dự án đội cao. Giá bán dự kiến tăng theo chi phí đầu vào, gây áp lực lên khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Trên cơ sở đó, VARS IRE cho rằng bảng giá đất chỉ có ý nghĩa khi được áp dụng cho một mục đích cụ thể như bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nếu dùng chung cho các mục đích khác như tính tiền sử dụng đất, đấu giá hay tính thuế, bảng giá sẽ mất tính thực tiễn và cần được điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp:

Đơn vị này kiến nghị xác định đúng vai trò của bảng giá đất: Bảng giá là công cụ quản lý và thu thuế của Nhà nước, không phải là công cụ điều tiết cung, cầu thị trường. Việc ổn định chính sách giá đất cần hướng tới mục tiêu dài hạn về minh bạch, công bằng và bền vững.

Đồng thời, giá đất cũng cần được linh hoạt trong điều hành, cho phép địa phương ban hành hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực, thời điểm, loại hình sử dụng đất và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

VARS IRE nhấn mạnh cần xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp, tránh gây “sốc” cho thị trường và tác động đột ngột đến doanh nghiệp, người dân, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị 2 cấp.

Đồng quan điểm, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cũng cho rằng việc xác định giá đất cần nhằm mục tiêu tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, kiểm soát biến động giá đất, đặc biệt là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp.

Đất đai còn là nguồn lực phát triển quan trọng, có vai trò dẫn dắt nhiều ngành kinh tế. Trong đó, riêng khu vực bất động sản và các ngành liên quan đã đóng góp khoảng 10% GDP, giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và nguồn thu lớn cho ngân sách.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, việc điều chỉnh bảng giá đất cần cân nhắc. Nếu tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, đầu tư, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hệ quả dây chuyền từ giá đất tăng còn có thể khiến thị trường bất động sản chững lại, tác động tiêu cực đến các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng…, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. 

Viện này cũng đề nghị các địa phương xem xét trong quá trình điều chỉnh giá đất trong bảng giá đất cần nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Phường Rạch Giá, tỉnh An Giang sau sáp nhập đông dân nhất Việt Nam, đã triển khai nhiều dự án lấn biển quy mô lớn trong hơn 25 năm qua.

Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh An Giang, các dự án lấn biển đã và đang triển khai đến năm 2025 như khu đô thị lấn biển 420ha (mở rộng thị xã Rạch Giá cũ), khu đô thị Phú Cường – Hoàng Gia gần 69ha, khu đô thị Phú Quý gần 100ha và khu đô thị mới lấn biển Tây Bắc hơn 99ha.

Quy hoạch đến năm 2040, diện tích lấn biển của phường Rạch Giá dự kiến sẽ tăng lên khoảng 3.960ha. Điểm nhấn đặc biệt trong giai đoạn này là phát triển các đảo nhân tạo với tổng diện tích khoảng 2.800ha.

Cụ thể các đảo nhân tạo chiến lược, gồm Khu đô thị sân bay 1.080ha, khu đô thị thương mại – dịch vụ – sân golf 694ha, khu đô thị dịch vụ du lịch 576ha, khu đô thị dịch vụ Lạc Hồng 450ha. Các khu đô thị lấn biển và đảo nhân tạo trong tương lai sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế tổng hợp, hiện đại bên bờ biển Tây Tổ quốc.

Quỹ đất tự nhiên của Rạch Giá trước đây bị hạn chế bởi địa hình và kênh rạch, khiến quy hoạch mở rộng đô thị gặp khó. Việc lấn biển đã tạo ra không gian mới để quy hoạch chỉnh trang đô thị, xây dựng các khu dân cư, khu thương mại, dịch vụ, không gian công cộng, công viên ven biển cho phường.

Định hướng của Rạch Giá là liên kết chặt chẽ với Phú Quốc và Hà Tiên để hình thành “tam giác đô thị động lực”, đóng vai trò đầu tàu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế biển cho tỉnh và toàn vùng.

Phường Rạch Giá được tỉnh xác định là trung tâm chính trị – hành chính, kinh tế tổng hợp, kinh tế biển, đầu mối giao thương và giữ vai trò hạt nhân trong 5 vùng đô thị động lực trọng điểm của tỉnh An Giang.

Phường ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng thiết yếu thúc đẩy kinh tế – xã hội như: Nâng cấp mở rộng sân bay Rạch Giá, quốc lộ 80 nối 2 đô thị Long Xuyên – Rạch Giá, tiến tới đầu tư tuyến cao tốc mới kết nối Long Xuyên – Rạch Giá; nâng cấp cao tốc Lộ Tẻ – Rạch Sỏi, đồng thời phát triển tuyến song song Hà Tiên – Rạch Giá – Bạc Liêu…

Nghị quyết 254/2025 quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai có hiệu lực từ 1/1 đã bổ sung 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Thứ nhất là thu hồi đất để thực hiện dự án khu thương mại tự do hay trong trung tâm tài chính quốc tế.

Hai là trường hợp sử dụng đất để thực hiện dự án thông qua thỏa thuận về nhận quyền sử dụng đất đã hết thời hạn mà thỏa thuận được trên 75% diện tích đất và trên 75% số lượng người sử dụng đất thì HĐND cấp tỉnh xem xét, thông qua việc thu hồi phần diện tích đất còn lại để giao đất, cho thuê đất cho chủ đầu tư.

Ba là tạo quỹ đất để thanh toán dự án theo Hợp đồng Xây dựng – Chuyển giao (Hợp đồng BT), để cho thuê đất tiếp tục sản xuất, kinh doanh đối với trường hợp tổ chức đang sử dụng đất mà Nhà nước thu hồi đất.

Theo quy định, có 32 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế – xã hội, được chia theo 3 nhóm chính. Trước khi thu hồi, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo cho người có đất bị thu hồi tối thiểu trước 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp (thương mại, dịch vụ).

Phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phải được niêm yết công khai trong 10 ngày tại trụ sở UBND cấp xã. Trường hợp vẫn còn ý kiến không đồng thuận, nhà quản lý phải tổ chức đối thoại trong thời hạn 30 ngày từ khi lấy ý kiến người dân.

Liên quan hệ số điều chỉnh giá đất, nghị quyết nêu rõ UBND cấp tỉnh quyết định ban hành hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng từ ngày 1/1 hàng năm. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh quyết định sửa đổi, bổ sung hệ số điều chỉnh giá đất trong năm hoặc cho từng khu vực, vị trí để áp dụng. Còn HĐND cấp tỉnh sẽ quyết định bảng giá đất, công bố và áp dụng từ 1/1 và sửa đổi, bổ sung bảng giá đất khi cần thiết.