UBND TPHCM giao Sở Xây dựng TPHCM chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan tham mưu tuyên truyền, phổ biến và tổ chức thực thi chính sách, pháp luật; công bố kịp thời thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản; công khai danh sách các dự án đủ điều kiện kinh doanh, chương trình phát triển nhà ở, chương trình phát triển đô thị cùng thông tin về các dự án nhà ở, đặc biệt là nhà ở xã hội.

Sở Xây dựng có trách nhiệm tham mưu đẩy nhanh công tác quy hoạch, phát triển đô thị, nhất là các khu vực theo mô hình TOD; giải quyết nhanh thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư xây dựng và triển khai các dự án nhà ở, bất động sản theo quy định mới.

Đơn vị này phối hợp với Sở Tài chính xử lý kịp thời khó khăn, vướng mắc đối với các dự án bất động sản theo chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 751 và Tổ Công tác đặc biệt, nhằm thúc đẩy giải quyết các dự án chậm triển khai, tăng nguồn cung nhà ở, đặc biệt cho người thu nhập thấp.

Sở Xây dựng phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội; đôn đốc, hỗ trợ chủ đầu tư triển khai các dự án để hoàn thành chỉ tiêu.

Đồng thời, phối hợp các đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm của doanh nghiệp, chủ đầu tư, sàn giao dịch, tổ chức môi giới bất động sản, đặc biệt với các trường hợp tăng giá bất thường, thiếu minh bạch thông tin; siết chặt hoạt động môi giới trên địa bàn.

Sở Xây dựng cũng được giao làm việc với Bộ Xây dựng để xây dựng cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản; lấy ý kiến các sở, ngành, báo cáo UBND TP và đề xuất chính sách thúc đẩy phát triển bất động sản nghỉ dưỡng và bất động sản khu công nghiệp.

Đơn vị chủ trì rà soát tổ chức bộ máy các sở, ngành liên quan lĩnh vực nhà ở và thị trường bất động sản để tham mưu UBND TP hợp nhất đầu mối về Ban Chỉ đạo chính sách nhà ở và thị trường bất động sản TPHCM; đảm bảo điều hành thống nhất; đồng thời chịu trách nhiệm trước UBND TP trong vai trò thành viên Tổ Chuyên gia giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương.

Sở Xây dựng phối hợp Sở Quy hoạch – Kiến trúc, Sở Nông nghiệp và Môi trường công bố công khai, lựa chọn chủ đầu tư theo quy định; thực hiện nghiêm việc dành quỹ đất xây dựng nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp và 20% quỹ đất ở trong dự án nhà ở thương mại, khu đô thị để phát triển nhà ở xã hội.

Ngoài ra, UBND TPHCM giao các sở, ngành và các xã, phường, đặc khu chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan tổ chức thực hiện nghiêm các chỉ đạo; phối hợp với Sở Xây dựng để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp phát triển nhà ở và thị trường bất động sản.

Các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường, đặc khu thực hiện ngay việc cắt giảm, cải cách thủ tục hành chính; bố trí đủ số lượng công chức, bảo đảm thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ đã được phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch, đất đai, xây dựng, nhà ở, bất động sản, đầu tư…; không để xảy ra tình trạng đình trệ khi giải quyết các thủ tục hành chính do thiếu nhân lực.

UBND TPHCM yêu cầu các sở, ban, ngành và UBND các xã, phường, đặc khu có trách nhiệm thực hiện các chỉ đạo; báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ gửi về Sở Xây dựng để tổng hợp, báo cáo.

UBND các xã, phường, đặc khu phối hợp các đơn vị liên quan tham mưu thực hiện hiệu quả về phân định thẩm quyền giữa hai cấp chính quyền trong lĩnh vực quản lý Nhà nước của Bộ Xây dựng, góp phần phát triển nhà ở và thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, bền vững.

Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, nhu cầu nhà ở hiện nay không chỉ dừng ở sở hữu, mà đang chuyển mạnh sang thuê hay thuê mua để ổn định chỗ ở lâu dài, phù hợp với khả năng chi trả, đặc điểm việc làm và quá trình dịch chuyển lao động. 

Do đó, chính sách nhà ở xã hội cũng cần được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững, giảm dần tư duy chạy theo số lượng, bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. 

Đồng thời, xác định phát triển nhà ở xã hội cho thuê là một nhiệm vụ quan trọng, mang tính căn cơ và lâu dài, không làm theo phong trào, không làm manh mún.

Lưu ý phiên họp này có tính chất quan trọng để thống nhất tư duy, bàn cách làm và giải pháp triển khai phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới, phù hợp với tình hình thực tiễn đang đặt ra, Thủ tướng yêu cầu tập trung đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ đã được giao tại các phiên họp trước. 

Đặc biệt là tình hình nhà ở và thị trường bất động sản; tình hình cấp tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản; đồng thời đề xuất về chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thuê năm nay và các năm tiếp theo, nhất là các tỉnh, thành có các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu vực tập trung đông lao động.

Thủ tướng yêu cầu thảo luận, thống nhất các giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới, bảo đảm đúng vai, đúng việc, đúng thẩm quyền, nhất là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt bỏ khâu trung gian không cần thiết.

Trong đó lưu ý nhà ở xã hội cho thuê, vào “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” khi làm thủ tục; xem xét trình cấp có thẩm quyền biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức triển khai phát triển nhà ở xã hội…

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành cũng gấp rút đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước thành lập. 

Hiện bộ cũng hoàn thiện Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản; trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội.

Các bộ, ngành phối hợp với các địa phương rà soát xúc tiến việc thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia; rà soát bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung đối với hoạt động mua, bán căn hộ chung cư gây rào cản, khó khăn cho doanh nghiệp. 

Cùng đó là việc rà soát, làm rõ nhu cầu về thuê nhà ở, đồng thời đề xuất chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo giai đoạn 2027-2030; kiện toàn Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tại địa phương…

Chung cư chủ yếu ở phân khúc giá cao

Trong báo cáo 9 tháng đầu năm về nhà ở và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc vẫn duy trì ở mức cao và tiếp tục có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hà Nội, giá bán sơ cấp từ chủ đầu tư hiện dao động trung bình 70–80 triệu đồng/m², tăng gần 6% so với quý I và khoảng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang còn được chào bán ở mức 150–300 triệu đồng/m².

Báo cáo mới đây của Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) cũng cho thấy giá chung cư Hà Nội quý vừa qua đạt bình quân 75,5 triệu đồng/m², tăng 7,7% so với quý trước. Nguyên nhân chính đến từ việc các chủ đầu tư tiếp tục đưa hàng tồn kho ra thị trường với mức giá cao, trong khi nguồn cung mới dự kiến chào bán trên 100 triệu đồng/m² lại tăng mạnh, dù thanh khoản vẫn trầm lắng.

Khảo sát thực tế của phóng viên Dân trí cho thấy, nhiều dự án mở bán gần đây đều nằm ở phân khúc cao cấp. Tại phường Đại Mỗ, giá căn hộ mở bán khoảng 80–120 triệu đồng/m². Một dự án ở đường Lê Quang Đạo (quận Nam Từ Liêm) niêm yết khoảng 130 triệu đồng/m², chưa bao gồm VAT và phí bảo trì.

Ở phường Việt Hưng, có dự án dự kiến giá vượt 120 triệu đồng/m²; tại khu vực Cầu Giấy, một dự án khác được đưa ra với giá từ 150 triệu đồng/m²; trong khi tại phường Xuân Đỉnh, một dự án mới cũng mở bán ở mức 100 triệu đồng/m².

Không chỉ thị trường sơ cấp, giá chung cư thứ cấp cũng leo thang vượt 100 triệu đồng/m². Chẳng hạn, dự án nằm trên trục đường Lê Quang Đạo từng được bán với giá 49–60 triệu đồng/m² vào năm 2020, nay đã được rao bán lại ở mức 100–120 triệu đồng/m².

Hay một dự án chung cư ở mặt đường Lê Văn Lương, thời điểm 2017, chủ đầu tư bàn giao căn hộ với giá từ 35 triệu đồng/m2, thì nay các căn hộ tại đây đều được rao bán trên 100 triệu đồng/m2.

Vì sao giá nhà leo thang?

Lý giải nguyên nhân giá chung cư tăng cao, bà Đỗ Thu Hằng – Giám đốc cao cấp Savills Hà Nội – cho biết thành phố đang đẩy mạnh cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và thí điểm nhiều dự án nhà ở. Một số dự án mới dự kiến triển khai tại khu vực ngoài vành đai 3, khi hoàn tất thủ tục và đưa sản phẩm ra thị trường, sẽ góp phần điều chỉnh mặt bằng giá.

Theo bà Hằng, yếu tố then chốt vẫn là chi phí sử dụng đất, hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành căn hộ. Nếu được tính toán hợp lý, hài hòa lợi ích Nhà nước và doanh nghiệp, giá nhà có thể giảm về mức phù hợp hơn với khả năng chi trả. Đồng thời, chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, đất đai cho phân khúc vừa túi tiền cũng rất cần thiết để phát triển dòng sản phẩm này.

Ở góc nhìn khác, chuyên gia bất động sản Lê Đình Chung nhận định có nhiều nguyên nhân đẩy giá nhà tăng. Thứ nhất, quỹ đất nội thành khan hiếm, các chủ đầu tư có đất thường chọn phân khúc cao cấp. Thứ hai, chi phí nhân công, vật liệu, vốn đều leo thang, cộng thêm thủ tục pháp lý kéo dài làm chi phí vốn bị đội lên. Trong đó, tiền sử dụng đất là gánh nặng lớn nhất, trực tiếp đẩy giá nhà tăng vọt.

Ông Nguyễn Xuân Bình – Phó Tổng giám đốc Cienco 5 Land (Tập đoàn Mường Thanh) – cho rằng từ đầu 2023 đến nay, Hà Nội và TPHCM chứng kiến đợt tăng giá đột biến do thiếu nguồn cung nhà thương mại trong 4–5 năm qua. Quy định hiện hành chỉ cho phép làm dự án thương mại khi có quyền sử dụng đất ở đã khiến nhiều dự án bị đình trệ, dù chủ đầu tư có quỹ đất nhưng chưa đủ điều kiện pháp lý.

Ngoài ra, Luật Đất đai 2024 quy định xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường làm chi phí đất tăng mạnh. Thủ tục hành chính kéo dài, có dự án mất 5–10 năm mới hoàn tất giao đất và định giá, khiến chi phí tài chính và lạm phát tích tụ, đẩy giá thành sản phẩm lên cao.

Ông Bình nhấn mạnh, doanh nghiệp không muốn bán nhà giá cao bởi phân khúc cao cấp kén khách và rủi ro lớn. Tuy nhiên, với chi phí đầu vào ngày càng đội lên, đặc biệt là tiền sử dụng đất, các chủ đầu tư ngại đầu tư phân khúc nhà ở giá rẻ.

Nhiều địa phương gần đây rục rịch chuẩn bị cho công tác hoàn tất dữ liệu hoặc lấy ý kiến về dự thảo bảng giá đất lần đầu, áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Tại Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã công bố dự thảo tờ trình về xây dựng bảng giá đất lần đầu. Theo dự thảo, giá đất sẽ được chia thành 17 khu vực, thay cho cách xác định theo ranh giới quận, huyện như trước đây.

Giá đất cao nhất được đề xuất tại khu vực 1, bao gồm các phường nằm trong vành đai 1, với mức tối đa hơn 702 triệu đồng/m2, tăng khoảng 2% so với bảng giá hiện hành. Ở khu vực ngoại thành, một số vị trí dự kiến tăng mạnh 25-26%, như khu vực 9, nơi giá đất vị trí 1 trên Quốc lộ 32 có thể đạt khoảng 65 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, Sở Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn. Đồng thời, đơn vị này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Các địa phương khác như Tây Ninh, Đồng Nai, Đà Nẵng… cũng lấy ý kiến về bảng giá đất lần đầu áp dụng từ đầu năm sau.

Viện Nghiên cứu và Đánh giá Thị trường Bất động sản Việt Nam (VARS IRE) cho rằng việc ban hành bảng giá đất mới là bước tiến tất yếu trong quản lý nhà nước, góp phần minh bạch hóa thị trường. Tuy nhiên, mức tăng “sốc” tại nhiều khu vực đang tạo ra những rủi ro đáng lưu ý cho doanh nghiệp, người dân và cả hoạt động tín dụng của ngân hàng.

Đơn vị này đánh giá bảng giá đất mới sẽ tác động đến 5 nhóm đối tượng: Cá nhân, doanh nghiệp bất động sản, ngân hàng, thị trường chung và chính quyền địa phương.

Đối với doanh nghiệp, mức tăng khiến chi phí bồi thường, tiền sử dụng đất – chi phí chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí phát triển dự án và tổng mức đầu tư dự án tăng mạnh.

Đối với những dự án đang triển khai, chi phí tiền sử dụng đất tăng mạnh có thể khiến tổng mức đầu tư vượt xa khả năng tài chính. Ngược lại, với các dự án chưa triển khai, doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong việc lập kế hoạch ngân sách và phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, việc thị trường có chấp nhận mức giá bán buộc phải điều chỉnh tăng hay không vẫn là một ẩn số.

Đối với thị trường, chi phí sử dụng đất, tiền thuê đất và chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng tăng mạnh, khiến giá thành phát triển dự án đội cao. Giá bán dự kiến tăng theo chi phí đầu vào, gây áp lực lên khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.

Trên cơ sở đó, VARS IRE cho rằng bảng giá đất chỉ có ý nghĩa khi được áp dụng cho một mục đích cụ thể như bồi thường, giải phóng mặt bằng. Nếu dùng chung cho các mục đích khác như tính tiền sử dụng đất, đấu giá hay tính thuế, bảng giá sẽ mất tính thực tiễn và cần được điều chỉnh linh hoạt để đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp:

Đơn vị này kiến nghị xác định đúng vai trò của bảng giá đất: Bảng giá là công cụ quản lý và thu thuế của Nhà nước, không phải là công cụ điều tiết cung, cầu thị trường. Việc ổn định chính sách giá đất cần hướng tới mục tiêu dài hạn về minh bạch, công bằng và bền vững.

Đồng thời, giá đất cũng cần được linh hoạt trong điều hành, cho phép địa phương ban hành hệ số điều chỉnh linh hoạt theo từng khu vực, thời điểm, loại hình sử dụng đất và mục tiêu phát triển kinh tế – xã hội.

VARS IRE nhấn mạnh cần xây dựng lộ trình điều chỉnh phù hợp, tránh gây “sốc” cho thị trường và tác động đột ngột đến doanh nghiệp, người dân, nhất là trong bối cảnh nhiều địa phương vẫn đang hoàn thiện mô hình chính quyền đô thị 2 cấp.

Đồng quan điểm, Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cũng cho rằng việc xác định giá đất cần nhằm mục tiêu tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh, kiểm soát biến động giá đất, đặc biệt là giá đất sản xuất kinh doanh, phi nông nghiệp.

Đất đai còn là nguồn lực phát triển quan trọng, có vai trò dẫn dắt nhiều ngành kinh tế. Trong đó, riêng khu vực bất động sản và các ngành liên quan đã đóng góp khoảng 10% GDP, giữ vai trò then chốt trong tăng trưởng, tạo việc làm cho hàng triệu lao động và nguồn thu lớn cho ngân sách.

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026, việc điều chỉnh bảng giá đất cần cân nhắc. Nếu tăng sẽ làm tăng chi phí sản xuất, đầu tư, gây ảnh hưởng đến tiến độ triển khai dự án và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Hệ quả dây chuyền từ giá đất tăng còn có thể khiến thị trường bất động sản chững lại, tác động tiêu cực đến các lĩnh vực liên quan như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng…, qua đó ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. 

Viện này cũng đề nghị các địa phương xem xét trong quá trình điều chỉnh giá đất trong bảng giá đất cần nhằm bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.