Lãi suất cho vay mua nhà cuối năm có xu hướng tăng thêm khoảng 1-2% sau khi một số ngân hàng dừng các gói ưu đãi. Diễn biến này khiến nhóm khách hàng trẻ, những người phụ thuộc nhiều vào đòn bẩy tín dụng trở nên cân nhắc kỹ lưỡng hơn.

Bà Mai Thanh Thảo, Phó Giám đốc Bộ phận Ngân hàng và Dịch vụ Doanh nghiệp Savills Việt Nam, nhận định mặc dù lãi suất tăng khiến người mua thận trọng hơn, nhưng ở mặt bằng hiện nay, thị trường chưa ghi nhận sự suy giảm của nhu cầu ở thực. Thực tế, mặt bằng lãi suất hiện tại vẫn được đánh giá là thấp hơn đáng kể so với giai đoạn 2022-2023, giúp tâm lý thị trường duy trì trạng thái ổn định tương đối.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó Tổng giám đốc PropertyGuru, cho rằng việc lãi suất huy động tăng nhẹ hiện nay chỉ mang tính kỹ thuật nhằm tái lập mặt bằng vốn sau giai đoạn giảm sâu của năm 2024. Lãi suất cho vay phổ biến quanh 6-7%/năm, tuy cao hơn mức đáy 5-5,5% của các gói ưu đãi cho người trẻ nhưng vẫn nằm trong vùng hỗ trợ giao dịch.

Vị này nêu việc ngân hàng tăng nhẹ lãi suất huy động cuối năm là diễn biến tích cực vì giúp hệ thống cân đối nguồn vốn dài hạn tốt hơn, tạo nền tảng ổn định cho chu kỳ kế tiếp. Dòng tiền hiện tập trung vào các sản phẩm pháp lý minh bạch, phản ánh tâm lý thận trọng của nhà đầu tư sau cú sốc năm 2022 cũng như xu hướng phát triển bền vững hơn của thị trường.

Số liệu từ báo cáo bất động sản quý III của Savills cho thấy bức tranh thanh khoản tích cực tại các thành phố lớn. Cụ thể tại TPHCM, nguồn cung mới đạt tỷ lệ hấp thụ lên tới 91%, một con số minh chứng cho sức mua mạnh mẽ bất chấp những điều chỉnh về chính sách tín dụng. Phân khúc trung cấp mở rộng hơn, chiếm thế áp đảo, tạo ra một làn sóng dịch chuyển nhu cầu ra khu vực vùng ven ngày càng rõ nét.

Sự chuyển dịch này không chỉ giúp giải tỏa áp lực nhà ở nội đô mà còn kéo theo xu hướng tăng giá dựa trên giá trị thực của hạ tầng. Theo Savills, giá căn hộ thứ cấp tại TPHCM đã tăng trung bình 15% so với cùng kỳ năm trước. Các khu vực dọc theo các tuyến phát triển theo mô hình TOD như khu Đông ghi nhận mức tăng cao nhất lên đến 16%.

Chuyên gia của Savills nhận định mặt bằng giá nhà ở vùng ven hiện nay nhìn chung phù hợp với giá trị thực, nhưng đòi hỏi người mua phải chọn lọc kỹ lưỡng. Đối với nhóm người trẻ, các tiêu chí quan trọng cần ưu tiên bao gồm: pháp lý minh bạch, hạ tầng kết nối đã và đang vận hành, hệ tiện ích phục vụ nhu cầu sống hàng ngày, và trên hết là khả năng chi trả bền vững trong dài hạn.

Trong bối cảnh thị trường không còn tăng trưởng nóng, việc chạy theo các “cơn sốt hạ tầng” mà thiếu tính toán về chi phí lãi vay, chi phí đi lại và sinh hoạt có thể tạo ra áp lực tài chính lớn về sau. Ngược lại, những quyết định dựa trên nhu cầu ở thực và giá trị sử dụng lâu dài sẽ giúp người mua trẻ tối ưu được bài toán an cư, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong chu kỳ thị trường tiếp theo.

Trong dòng người xếp hàng mua nhà ở xã hội tại dự án CT3, khu đô thị Kim Chung, xã Thiên Lộc (Hà Nội) sáng 17/11, có ông C. (75 tuổi, quê Nghệ An), một cựu chiến binh. Ông đang sống cùng con cháu tại Hà Nội nhưng căn nhà quá chật nên muốn tìm chỗ ở mới.

Con gái ông đưa ông đến xếp hàng từ tối hôm trước, nhận số thứ tự tự phát là 77. Tuy nhiên, khi cánh cửa điểm nộp hồ sơ vừa mở, ông hiểu con số đó không còn nhiều ý nghĩa.

Mệt mỏi, ông ngồi xuống bên vệ đường đối diện cổng Trung tâm Văn hóa – Thông tin – Thể thao xã Thiên Lộc vì không đủ sức chen vào đám đông đang xô đẩy. Điều ông băn khoăn nhất là: Liệu thành tích trong quân ngũ có giúp ông được ưu tiên mua một căn nhà ở xã hội hay không?

Theo quy định hiện nay, có 5 nhóm được ưu tiên mua nhà ở xã hội mà không cần bốc thăm. Cụ thể, Điều 79 Luật Nhà ở quy định khi các đối tượng có cùng tiêu chuẩn và điều kiện, việc hỗ trợ được thực hiện theo thứ tự ưu tiên trước đối với:

– Người có công với cách mạng;

– Thân nhân liệt sĩ;

– Người khuyết tật;

– Người được bố trí tái định cư theo hình thức mua, thuê mua nhà ở xã hội;

– Nữ giới.

Trường hợp một đối tượng được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ khác nhau thì được hưởng một chính sách hỗ trợ mức cao nhất.

Tại Điều 38 Nghị định 100 quy định chi tiết một số điều của Luật Nhà ở về phát triển và quản lý nhà ở xã hội, quy định: Danh sách của nhóm đối tượng ưu tiên được sắp xếp theo thứ tự theo thời điểm nộp hồ sơ. Các căn hộ dành cho các đối tượng ưu tiên được bố trí theo thứ tự của danh sách ưu tiên cho đến khi hết, các đối tượng còn lại được tiếp tục tham gia bốc thăm.

Như vậy, những người thuộc nhóm ưu tiên được phân căn hộ trước. Khi hết quỹ căn ưu tiên, các đối tượng còn lại mới được bốc thăm.

Trong khi đó, về đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, Điều 76 Luật Nhà ở quy định:

1. Người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ thuộc trường hợp được hỗ trợ cải thiện nhà ở theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng;

2. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn;

3. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực nông thôn thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, biến đổi khí hậu;

4. Hộ gia đình nghèo, cận nghèo tại khu vực đô thị;

5. Người thu nhập thấp tại khu vực đô thị;

6. Công nhân, người lao động đang làm việc tại doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong và ngoài khu công nghiệp;

7. Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân, công nhân công an, công chức, công nhân và viên chức quốc phòng đang phục vụ tại ngũ; người làm công tác cơ yếu, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu hưởng lương từ ngân sách nhà nước đang công tác;

8. Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức;

9. Đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ theo quy định, trừ trường hợp bị thu hồi nhà ở công vụ do vi phạm quy định;

10. Hộ gia đình, cá nhân thuộc trường hợp bị thu hồi đất và phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quy định của pháp luật mà chưa được Nhà nước bồi thường bằng nhà ở, đất ở;

11. Học sinh, sinh viên đại học, học viện, trường đại học, cao đẳng, dạy nghề, trường chuyên biệt theo quy định của pháp luật; học sinh trường dân tộc nội trú công lập;

12. Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trong khu công nghiệp.

Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM (IEEr) vừa có văn bản kiến nghị việc xây dựng bảng giá đất phải đảm bảo nguyên tắc ổn định, phù hợp với thực tiễn đời sống nhân dân và áp dụng hệ số K để xác định giá đất.

Theo Viện này, bảng giá đất của 3 địa phương tại TPHCM trước sáp nhập là cơ sở phù hợp để nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K), từ đó xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng trên toàn thành phố kể từ ngày 1/1/2026.

Viện IEEr cho rằng, nếu xây dựng bảng giá đất theo giá thị trường để làm “giá gốc”, rồi tiếp tục nhân hệ số K, sẽ khiến giá đất bị khuếch đại, làm méo mó thị trường và nghĩa vụ tài chính, đồng thời không đúng tinh thần khoa học của việc áp dụng hệ số K.

Trong khi đó, bảng giá đất áp dụng từ ngày 31/10/2024 tại TPHCM (cũ) đang quá cao, gây nhiều hệ lụy cho doanh nghiệp và người dân. Ngay cả cơ quan quản lý Nhà nước cũng gặp khó khăn trong việc giải quyết thủ tục tính tiền sử dụng đất.

Đơn vị này chỉ ra rằng thu nhập bình quân quốc gia hiện chỉ đạt 8,2 triệu đồng/tháng, trong khi giá đất tăng quá nhanh, vượt xa mức thu nhập của người dân, khiến khó khăn chồng chất. Nhà ở xã hội hiện có giá lên tới 1,2 tỷ đồng/căn 2 phòng ngủ, khiến người lao động nghèo phải mất 38 năm tích lũy mới có khả năng mua.

Do đó, IEEr cho rằng việc xây dựng bảng giá đất mới không nên tiếp tục làm theo cách cũ, mà cần tuân thủ chỉ đạo của Bộ Chính trị và hướng dẫn của Bộ Tài chính về áp dụng hệ số K trong xây dựng bảng giá đất.

Bộ Chính trị đã định hướng việc xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá cơ sở nhân với hệ số K, áp dụng từ ngày 1/1/2026, nhằm góp phần ổn định thị trường bất động sản và đáp ứng nhu cầu nhà ở xã hội cho người lao động.

Viện IEEr kiến nghị TPHCM xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá đất trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, sau đó nhân với hệ số K để áp dụng cho bảng giá đất mới năm 2026.

Biên độ điều chỉnh hệ số K được đề xuất dao động từ tăng/giảm 20% đến 300%, nhằm ổn định giá thị trường mà không gây lạm phát. Riêng giá đất nông nghiệp trong bảng giá đất phải bằng 30% giá đất ở của cùng một thửa đất.

Sáng 13/1, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản chủ trì Phiên họp thứ 5 của Ban Chỉ đạo.

Phát biểu khai mạc, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, nhu cầu nhà ở hiện nay không chỉ dừng ở sở hữu, mà đang chuyển mạnh sang thuê hay thuê mua để ổn định chỗ ở lâu dài, phù hợp với khả năng chi trả, đặc điểm việc làm và quá trình dịch chuyển lao động. 

Do đó, chính sách nhà ở xã hội cũng cần được điều chỉnh theo hướng tái cấu trúc chỗ ở của người dân theo hướng bền vững, giảm dần tư duy chạy theo số lượng, bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận chỗ ở an toàn, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của mình. 

Đồng thời, xác định phát triển nhà ở xã hội cho thuê là một nhiệm vụ quan trọng, mang tính căn cơ và lâu dài, không làm theo phong trào, không làm manh mún.

Lưu ý phiên họp này có tính chất quan trọng để thống nhất tư duy, bàn cách làm và giải pháp triển khai phát triển nhà ở xã hội trong giai đoạn tới, phù hợp với tình hình thực tiễn đang đặt ra, Thủ tướng yêu cầu tập trung đánh giá việc thực hiện các nhiệm vụ đã được giao tại các phiên họp trước. 

Đặc biệt là tình hình nhà ở và thị trường bất động sản; tình hình cấp tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản; đồng thời đề xuất về chỉ tiêu nhà ở xã hội cho thuê năm nay và các năm tiếp theo, nhất là các tỉnh, thành có các đô thị lớn, khu công nghiệp, khu vực tập trung đông lao động.

Thủ tướng yêu cầu thảo luận, thống nhất các giải pháp tổ chức thực hiện trong thời gian tới, bảo đảm đúng vai, đúng việc, đúng thẩm quyền, nhất là việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt bỏ khâu trung gian không cần thiết.

Trong đó lưu ý nhà ở xã hội cho thuê, vào “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” khi làm thủ tục; xem xét trình cấp có thẩm quyền biểu dương, khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức triển khai phát triển nhà ở xã hội…

Theo Bộ Xây dựng, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành cũng gấp rút đề xuất thành lập Trung tâm giao dịch bất động sản và quyền sử dụng đất do Nhà nước thành lập. 

Hiện bộ cũng hoàn thiện Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định trong lĩnh vực nhà ở, kinh doanh bất động sản; trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật về phát triển nhà ở xã hội.

Các bộ, ngành phối hợp với các địa phương rà soát xúc tiến việc thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia; rà soát bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung đối với hoạt động mua, bán căn hộ chung cư gây rào cản, khó khăn cho doanh nghiệp. 

Cùng đó là việc rà soát, làm rõ nhu cầu về thuê nhà ở, đồng thời đề xuất chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê năm 2026 và các năm tiếp theo giai đoạn 2027-2030; kiện toàn Ban Chỉ đạo về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản tại địa phương…