UBND TPHCM vừa có văn bản góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai. Thành phố đề nghị bỏ quy định buộc người sử dụng đất phải nộp khoản tiền bổ sung 5,4%/năm trên số tiền sử dụng đất chưa được tính, vì cho rằng trách nhiệm chậm xác định giá đất cụ thể thuộc về cơ quan nhà nước, không phải người dân hay doanh nghiệp.

Theo quy định tại Điều 257 Luật Đất đai năm 2024, khoản tiền bổ sung này được áp dụng nhằm chia sẻ nghĩa vụ tài chính giữa Nhà nước và người sử dụng đất. Tuy nhiên, UBND TPHCM cho rằng trong bối cảnh kinh tế – xã hội vừa hồi phục sau đại dịch Covid-19, việc buộc doanh nghiệp nộp khoản tiền trên là bất hợp lý và có thể cản trở dòng vốn đầu tư.

Hai dự án lớn tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm đang vướng mắc vì khoản thu bổ sung. Công ty TNHH Liên doanh Thành phố Đế Vương, chủ đầu tư Empire City, bị yêu cầu nộp thêm 8.819 tỷ đồng, gấp 2,46 lần số tiền đã nộp. Ngoài ra, doanh nghiệp vẫn có thể phải nộp thêm nếu cơ quan thẩm quyền sau này có kết luận khác.

Trong khi đó, Công ty TNHH Lotte Properties HCMC – thành viên Tập đoàn Lotte (Hàn Quốc) – cũng phát sinh nghĩa vụ tài chính khoảng 2.600 tỷ đồng tại dự án Thủ Thiêm Eco Smart City và đã có văn bản xin rút lui khỏi dự án.

Tại họp báo ngày 2/10, ông Đào Quang Dương – Trưởng phòng Kinh tế Đất, Sở Tài nguyên và Môi trường TPHCM – khẳng định quy trình xác định giá đất và việc áp dụng mức thu 5,4%/năm đều theo Nghị định 103. Trước phản ứng của doanh nghiệp, các sở ngành đã báo cáo UBND TPHCM để kiến nghị lên Chính phủ.

Đề xuất của thành phố cũng tương đồng với nhiều ý kiến của chuyên gia và hiệp hội. Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – nhiều lần nhấn mạnh việc chậm xác định giá đất thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước, không phải lỗi của doanh nghiệp. Theo ông Châu, doanh nghiệp chỉ chịu trách nhiệm khi đã nhận thông báo nghĩa vụ tài chính mà chậm nộp hoặc không nộp.

Ông Châu cũng cho rằng quyền quyết định giá đất, kể cả khi doanh nghiệp xin điều chỉnh quy hoạch, hoàn toàn thuộc về cơ quan quản lý. Doanh nghiệp không thể can thiệp, trừ trường hợp có tiêu cực. Vì vậy, HoREA đề nghị bỏ quy định nộp bổ sung đối với phần thời gian chưa tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Thực tế, tình trạng phát sinh nghĩa vụ tài chính bổ sung không chỉ xảy ra với Lotte hay Thành phố Đế Vương, mà còn với hàng loạt dự án khác. Riêng tại TPHCM, khoảng 100 dự án đang chờ thông báo nghĩa vụ tài chính, trong đó có thể bao gồm khoản bổ sung. Một số tập đoàn lớn bị ảnh hưởng như Novaland (13 dự án) và Hưng Thịnh Land (8 dự án).

Ngày 3/10, Sở Xây dựng tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành quyết định xử phạt Công ty TNHH MTV Đông Quân Land (trụ sở tại phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An) số tiền 505 triệu đồng vì vi phạm trong hoạt động kinh doanh bất động sản.

Trước đó, ngày 20/9, công ty này tổ chức mở bán lô đất nền tại thôn Trung Tâm, xã Toàn Lưu, gắn tên “dự án đất nền ven sông”. Sự kiện quảng bá rầm rộ, có xe đưa đón khách, bàn ghế phục vụ tham quan, giao dịch, diễn ra đúng thời điểm “sốt đất” bùng phát ở khu vực sau khi công bố quy hoạch phân khu Khu công nghiệp phía Tây thành phố Hà Tĩnh cũ.

Theo cơ quan chức năng, Đông Quân Land có nhiều hành vi vi phạm: cung cấp không trung thực hồ sơ, thông tin về bất động sản; phát hành thư mời, vẽ sơ đồ phân lô; đặt tên “dự án đất nền ven sông” không đúng thực tế; đồng thời không có chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản theo quy định. Hồ sơ vụ việc được Công an xã Toàn Lưu chuyển cho Sở Xây dựng xử lý.

Như Dân trí đưa tin, hồi tháng 9, sau khi quy hoạch phân khu Khu công nghiệp phía Tây thành phố Hà Tĩnh cũ (nay thuộc xã Toàn Lưu) được công bố, cơn “sốt đất” nhanh chóng bùng phát. Dọc tuyến tỉnh lộ 550 và nhiều ngõ nhỏ, ô tô đỗ kín, người dân và nhà đầu tư nườm nượp kéo về.

Trước tình trạng này, Sở Xây dựng Hà Tĩnh đã gửi văn bản đến các sở, ngành liên quan, đề nghị tăng cường quản lý thị trường bất động sản.

Theo cơ quan này, một số hội nhóm và cá nhân lợi dụng tâm lý đầu tư theo đám đông, thiếu hiểu biết của người dân để “tạo giá ảo”, “thổi giá”, làm nhiễu loạn thông tin thị trường và trục lợi.

Đáng chú ý, dù ngành chức năng vào cuộc, “dự án đất nền ven sông” tại xã Toàn Lưu lại được mở bán rầm rộ, thậm chí công ty còn thuê xe đưa khách tham quan, dựng bàn ghế để tổ chức xem và giao dịch đất.

Theo thư mời, dự án mang tên đất nền ven sông được mở bán vào 9h30 ngày 20/9, đơn vị tổ chức là Công ty TNHH MTV Đông Quân LAND.

Trước đó, thông tin về khu đất nền này cũng được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội với những thông tin như “Dự án đất nền ven sông, nằm ở vị trí đắc địa, có thể xây nhà ở, kinh doanh, gần khu công nghiệp phía Tây thành phố Hà Tĩnh (cũ)”.

Cùng với những thư mời, quảng cáo, đơn vị phân đất nền còn đưa ra những bản chi tiết về các khu đất được phân lô, đường trải thảm, hệ thống cây xanh ven sông.

Tuy nhiên, qua ghi nhận của phóng viên, khu đất này nằm ở cuối thôn Trung Tâm, cạnh nhà máy gạch, giáp sông Khe Giao, xung quanh cây cối rậm rạp, dân cư thưa thớt.

Đặc biệt, dự án có hạ tầng sơ sài, hệ thống điện bằng năng lượng mặt trời, chưa có hệ thống nước. Do hạ tầng làm sơ sài, phần diện tích bờ kè giáp sông đã bị hư hỏng, đứt gãy kết cấu dù mới hoàn thiện.

Cơ quan công an đã vào cuộc, làm việc với những người liên quan để làm rõ thủ tục pháp lý.

Trả lời câu hỏi về chính sách thuế bất động sản tại họp báo quý III chiều 3/10, ông Lưu Đức Huy – Cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) – cho biết, quy định hiện hành vẫn có các chính sách thuế cụ thể trong quá trình giao dịch bất động sản, từ khâu đăng ký sử dụng, mua bán, đến chuyển nhượng.

Theo ông Huy, chính sách thuế với bất động sản cần được nghiên cứu tổng thể, bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao và đồng bộ với Luật Đất đai. Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan để hoàn thiện.

Về thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với giao dịch bất động sản, Bộ Tài chính đã có tờ trình gửi Quốc hội trong dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi). Thời gian qua, Bộ cũng lấy ý kiến các bộ, ngành, tổ chức, cá nhân về đề xuất áp dụng thuế TNCN dựa trên thời gian nắm giữ bất động sản. Tuy nhiên, sau khi tổng hợp góp ý, Bộ đã quyết định giữ nguyên chính sách hiện hành, tức là tiếp tục áp dụng mức thuế 2% trên giá chuyển nhượng.

“Qua quá trình tổng hợp, tiếp thu ý kiến góp ý, Bộ Tài chính đã tổng hợp hoàn thiện dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng giữ nguyên chính sách thuế thu nhập cá nhân với giao dịch bất động sản như hiện hành”, ông Huy nói. 

Trước đó, tại hồ sơ dự án Luật Thuế TNCN (thay thế), Bộ Tài chính từng đề xuất phương án đánh thuế 20% trên phần chênh lệch giữa giá bán và giá mua bất động sản theo từng lần chuyển nhượng. Trường hợp không xác định được giá mua và chi phí liên quan, thuế sẽ được tính theo thuế suất tối đa 10% dựa trên giá chuyển nhượng và thời gian sở hữu.

Theo phương án này, thu nhập tính thuế sẽ bằng giá bán trừ giá mua và chi phí hợp lý liên quan. Thời gian nắm giữ được tính từ khi cá nhân có quyền sở hữu, sử dụng bất động sản (từ ngày Luật có hiệu lực) cho đến khi chuyển nhượng.

Tuy nhiên, đề xuất trên đã bị rút khỏi dự thảo luật đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Như vậy, chính sách thuế TNCN đối với chuyển nhượng bất động sản tiếp tục áp dụng như hiện nay: thuế được tính bằng giá chuyển nhượng nhân với thuế suất 2%, thời điểm xác định thu nhập là khi hợp đồng chuyển nhượng có hiệu lực hoặc khi đăng ký quyền sở hữu, sử dụng bất động sản.

Theo giới chuyên môn, việc giữ nguyên cách tính thuế TNCN 2% giúp bảo đảm sự ổn định, dễ áp dụng, song cũng bộc lộ hạn chế khi mức thuế không phản ánh đúng lợi nhuận thực tế từ giao dịch. Dù vậy, trong bối cảnh thị trường bất động sản còn nhiều khó khăn, quyết định này được đánh giá là bước đi thận trọng, tránh gây thêm áp lực cho người dân và doanh nghiệp.

Có 380m2 đất nông nghiệp, muốn lên thổ cư 100m2

Một công dân gửi câu hỏi tới Cổng thông tin điện tử Chính phủ về việc gia đình có hơn 380m2 đất trồng cây lâu năm, phù hợp chuyển mục đích sử dụng sang đất ở theo quy định của địa phương. Gia đình muốn chuyển mục đích sử dụng 100m2 nhưng khi làm thủ tục lên thổ cư, cán bộ địa phương cho biết bắt buộc phải chuyển toàn bộ diện tích trong Giấy chứng nhận (sổ đỏ).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng Điều 220 Luật Đất đai đã quy định về điều kiện và nguyên tắc khi thực hiện việc tách thửa đất. Cụ thể, diện tích của thửa đất sau khi tách ra để chuyển đổi mục đích phải bằng hoặc lớn hơn diện tích tối thiểu quy định đối với loại đất sau khi chuyển đổi. Như vậy, theo luật hiện nay, việc cán bộ địa phương yêu cầu xử lý vấn đề tách thửa trước khi chuyển đổi một phần là có cơ sở pháp lý.

Nhận thấy quy định trên đang gây khó khăn, vướng mắc cho người dân trong thực tiễn, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho biết đã nghiên cứu và tham mưu Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết mới về một số cơ chế, chính sách đặc thù.

Điểm đáng chú ý trong đề xuất này là nội dung: “Trường hợp chuyển mục đích sử dụng một phần thửa đất thì không bắt buộc thực hiện tách thửa”.

Điểm mới trong quy định chuyển mục đích sử dụng đất

Theo Luật Đất đai 2024, khi chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở, người dân phải nộp 100% chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp.

Tuy nhiên, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết Quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai, trong đó có quy định giảm nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất.

Cụ thể, đối với đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở khi chuyển mục đích sử dụng sang đất ở, tiền sử dụng đất được tính bằng 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở tại địa phương.

Mức thu bằng 50% chênh lệch đối với diện tích đất vượt hạn mức nhưng không quá 1 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương.

Mức thu bằng 100% chênh lệch đối với diện tích đất vượt hạn mức mà vượt quá 1 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương. Mức thu tiền sử dụng đất nêu trên chỉ được tính 1 lần cho một hộ gia đình, cá nhân (tính trên 1 thửa đất).

Chính sách ưu đãi này chỉ áp dụng một lần cho hộ gia đình, cá nhân. Các lần chuyển đổi mục đích sau sẽ phải nộp toàn bộ chênh lệch.

Người dân đã chuyển mục đích sử dụng đất từ ngày 1/8/2024 (thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực) đến trước ngày 1/1/2026 (Nghị quyết có hiệu lực) sẽ được cơ quan thuế tính lại tiền sử dụng đất. Số tiền tính lại thấp hơn khoản đã nộp được khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính khác hoặc hoàn trả.

Luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) đánh giá những  thay đổi này rất quan trọng, không chỉ giúp giảm chi phí cho người dân khi chuyển mục đích sử dụng đất trong tương lai mà còn tạo cơ chế hoàn trả hoặc khấu trừ cho những trường hợp đã chuyển mục đích trong giai đoạn từ 1/8/2024 (ngày Luật đất đai 2024 có hiệu lực) nhưng đã phải nộp ở mức cao hơn trước đây.

Cũng theo luật sư, quy định mới góp phần giảm gánh nặng tài chính, đồng thời bảo đảm sự công bằng và hợp lý về chính sách, thể hiện tính nhân văn trong việc xử lý các trường hợp đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính nhưng chưa phù hợp với thực tiễn hiện nay.