Ngày 22/1, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 34/2026/NĐ-CP, sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định số 178/2025/NĐ-CP. Động thái này được đánh giá là bước đi cấp thiết nhằm cụ thể hóa Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2025, đồng thời giải quyết những điểm nghẽn thực tế mà các địa phương và nhà đầu tư đang gặp phải.

Nới lỏng “vòng kim cô” về mật độ và diện tích

Một trong những thay đổi mang tính đột phá nhất tại Nghị định 34 nằm ở việc sửa đổi Điều 7 về các trường hợp lập quy hoạch chung đô thị. Trước đây, các tiêu chí cứng nhắc về mật độ dân số và quy mô diện tích thường là rào cản khiến nhiều địa phương khó xác lập các dự án đô thị mới, đặc biệt là tại các vùng miền núi hoặc các khu vực phát triển theo mô hình đô thị sinh thái, nghỉ dưỡng.

Nghị định mới đã hạ thấp đáng kể ngưỡng mật độ dân số tối thiểu. Cụ thể, đối với các khu vực gồm nhiều phường liền kề hoặc một phường độc lập cùng xã lân cận, điều kiện mật độ dân số đã giảm từ 500 người/km² xuống còn 300 người/km². Sự điều chỉnh này phản ánh tư duy thực tế hơn, phù hợp với xu hướng phát triển các đô thị vệ tinh, đô thị xanh vốn không yêu cầu mật độ nén quá cao như các trung tâm cũ.

Đáng chú ý, Nghị định 34 đã bãi bỏ quy định về diện tích tối thiểu đối với đô thị mới. Thay vào đó, phạm vi quy hoạch được xác định linh hoạt dựa trên địa giới đơn vị hành chính cấp xã và định hướng trong quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị quốc gia hoặc quy hoạch vùng/tỉnh. Quy định này trao quyền chủ động rất lớn cho các địa phương trong việc định hình không gian phát triển, không còn bị bó buộc bởi những con số cơ học thiếu tính thực tiễn.

Trao quyền và linh hoạt trong quy hoạch phân khu

Không chỉ nới lỏng ở quy hoạch chung, quy hoạch phân khu (Điều 8) và quy hoạch chi tiết (Điều 9) cũng được điều chỉnh theo hướng mở rộng phạm vi và xóa bỏ các “ngưỡng cứng”.

Nếu như trước đây, quy mô diện tích lập quy hoạch thường bị giới hạn bởi các con số cụ thể (như dưới 200 ha cho một số trường hợp), thì nay Nghị định 34 đã loại bỏ các giới hạn này. Thay vào đó, quy mô diện tích khu chức năng sẽ do UBND cấp tỉnh hoặc cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết định, dựa trên yêu cầu quản lý phát triển thực tế hoặc mục tiêu đầu tư hạ tầng.

Việc trao quyền cho UBND cấp tỉnh tự xác định quy mô diện tích lập quy hoạch phân khu cho các khu chức năng, khu vực dự án đầu tư hạ tầng kỹ thuật giúp quy trình thủ tục trở nên thông thoáng hơn. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các dự án đại đô thị hoặc các khu công nghiệp, khu kinh tế quy mô lớn, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị pháp lý và sớm đưa dự án vào triển khai.

Số hóa toàn trình và minh bạch tài chính

Bên cạnh các yếu tố kỹ thuật, Nghị định 34 đặt ra yêu cầu bắt buộc về chuyển đổi số. Theo sửa đổi tại Điều 15, cơ quan tổ chức lập quy hoạch phải gửi hồ sơ qua hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng để thẩm định.

Đây là bước tiến quan trọng nhằm minh bạch hóa quá trình thẩm định, giảm thiểu cơ chế “xin – cho” và hồ sơ giấy tờ rườm rà. Quy định này cũng bao gồm điều khoản chuyển tiếp, yêu cầu các hồ sơ chưa gửi thẩm định trước ngày 1/1 sau khi phê duyệt cũng phải được cập nhật lên hệ thống dữ liệu quốc gia.

Về mặt tài chính, Nghị định làm rõ trách nhiệm quản lý kinh phí quy hoạch (Điều 21). Điểm mới là sự phân cấp mạnh mẽ: UBND cấp tỉnh được quyền phân cấp, ủy quyền cho cơ quan trực thuộc phê duyệt dự toán chi phí.

Đặc biệt, với trường hợp nhà đầu tư là đơn vị tổ chức lập quy hoạch (nguồn vốn xã hội hóa), nhà đầu tư đó sẽ có trách nhiệm tự phê duyệt dự toán chi phí. Quy định này tháo gỡ vướng mắc lâu nay về việc ai duyệt chi phí khi doanh nghiệp bỏ tiền làm quy hoạch, giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Thông tin về quy hoạch khu trung tâm hành chính tập trung mới của tỉnh Nghệ An đã thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận, đặc biệt là người dân khu vực phía Đông thành phố Vinh cũ và giới đầu tư bất động sản. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế cho thấy thị trường đất quanh khu vực dự kiến triển khai dự án hiện khá trầm lắng.

Ông Nguyễn Huy Hoàng, Chủ tịch UBND phường Vinh Lộc, cho biết khu trung tâm hành chính tập trung mới của tỉnh đang trong giai đoạn nghiên cứu, lập quy hoạch chi tiết, với quy mô dự kiến khoảng 45ha.

Khu đất được xác định chủ yếu tại khối 1, khối 4 (Nghi Phong) và Tiên Động (Nghi Xuân cũ), nay thuộc phường Vinh Lộc, giáp ranh phường Vinh Phú và một phần xã Đông Lộc (huyện Nghi Lộc cũ).

Theo ông Hoàng, khu vực này có quỹ đất tương đối tập trung, địa hình thuận lợi cho việc bố trí các công trình hành chính quy mô lớn, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu tổ chức lại không gian làm việc của các cơ quan nhà nước trong dài hạn.

Chiều 22/1, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Đặng Thanh Tùng, Chánh Văn phòng UBND tỉnh Nghệ An, cho biết đến thời điểm này địa phương chưa ban hành thông tin chính thức và sẽ sớm công bố theo quy định.

Ghi nhận của phóng viên, khu vực xung quanh vị trí dự kiến xây dựng trung tâm hành chính tập trung hiện khá yên ắng. Dọc các tuyến đường liên thôn, liên xã thuộc Nghi Phong, Lập Thạch, Đông Lộc không xuất hiện cảnh tụ tập của môi giới bất động sản, cũng không ghi nhận hoạt động mua bán đất sôi động như giai đoạn rộ tin quy hoạch.

Anh Nguyễn Văn Hải, một người chuyên tìm hiểu đất tại khu vực Lập Thạch, xã Đông Lộc cho biết thời điểm xuất hiện thông tin về khu trung tâm hành chính tập trung mới, người từ nhiều nơi đổ về hỏi mua đất khá đông, giá tại một số vị trí giáp Nghi Phong bị đẩy lên nhanh theo tin đồn.

“Có thời điểm đất vườn, nông nghiệp được chào bán tăng thêm vài trăm nghìn, thậm chí cả chục triệu đồng mỗi m2 chỉ trong thời gian ngắn”, anh Hải nói.

Theo anh Hải, kể từ khi tỉnh công bố thông tin quy hoạch, thị trường gần như chững lại, các giao dịch phát sinh rất ít. Ngoài việc khu vực Nghi Phong đang tạm thời bị hạn chế giao dịch, một nguyên nhân quan trọng khác là quỹ đất ở sát khu trung tâm hành chính không còn nhiều, không có dư địa để phân lô, tách thửa hay đầu cơ.

Đại diện UBND phường Vinh Lộc cho biết các thủ tục tách thửa, chuyển nhượng hiện nay đều phải thực hiện tại cơ quan chuyên môn theo đúng quy định, người dân cần tìm hiểu kỹ thông tin pháp lý, tránh mua bán bằng giấy viết tay hoặc giao dịch trao tay tiềm ẩn rủi ro.

“Thông tin quy hoạch đã được công khai, minh bạch. Người dân không nên chạy theo tin đồn, không tiếp tay cho đầu cơ, thổi giá đất”, lãnh đạo địa phương nhấn mạnh.

Thời gian tới, các địa phương liên quan sẽ tiếp tục rà soát hiện trạng sử dụng đất, giải quyết các tồn tại, tranh chấp phát sinh, tạo sự đồng thuận trong nhân dân trước khi triển khai các bước tiếp theo của dự án.

Ngày 22/1, Sở Xây dựng tỉnh Khánh Hòa đã có hướng dẫn người dân đăng ký, nộp hồ sơ mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội; đồng thời cảnh báo nguy cơ bị lừa đảo khi tiếp cận thông tin không chính thống.

Theo Sở Xây dựng Khánh Hòa, tính đến tháng 1/2026, trên địa bàn tỉnh này có 12 dự án nhà ở xã hội.

Thông tin về tên 12 dự án, địa điểm, chủ đầu tư, số lượng căn hộ, thời điểm khởi công, thời gian đưa vào sử dụng, tiến độ thực hiện và tình trạng đủ điều kiện tiếp nhận hồ sơ đều được công khai. Người dân có nhu cầu mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội cần theo dõi thông tin tại trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng.

Cơ quan này khuyến cáo, để tránh bị lừa đảo, hộ gia đình và cá nhân không làm theo các hướng dẫn, tư vấn trái phép hoặc thông tin không chính thống trên môi trường mạng (như các nhóm Zalo riêng, Facebook, TikTok…).

Người dân không nộp tiền đặt chỗ, không đóng các khoản phí “bảo đảm trúng hồ sơ”, không tin vào việc rao bán “suất ngoại giao”, môi giới trái phép hay nhận tiền “chạy suất”.

Hộ gia đình, cá nhân cần chủ động tìm hiểu quy định pháp luật để không bị lợi dụng, trục lợi; tiếp cận thông tin về nhà ở xã hội thông qua các kênh chính thống như trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng và UBND cấp xã nơi có dự án.

Đối với các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, Sở Xây dựng Khánh Hòa yêu cầu thực hiện nghiêm trình tự, thủ tục mua bán, cho thuê, thuê mua theo quy định; công khai, minh bạch đầy đủ thông tin dự án; không ủy quyền trái phép và không thu tiền khi chưa đủ điều kiện theo Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Các trường hợp vi phạm sẽ bị kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Theo Quyết định số 10/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 56/2024 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất do UBND TP Hà Nội ban hành, mức thưởng đối với các hộ gia đình, cá nhân có đất nông nghiệp bị thu hồi khi bàn giao mặt bằng đúng tiến độ được điều chỉnh tăng.

Cụ thể, mức thưởng được điều chỉnh tăng từ 3.000 đồng/m2 lên 10.000 đồng/m2, cao gấp hơn 3 lần so với trước. Tuy nhiên, tổng số tiền thưởng bị khống chế ở mức tối đa 10 triệu đồng cho mỗi người sử dụng đất. Trước đó, theo Quyết định 56/2024, mức thưởng chỉ áp dụng 3.000 đồng/m2 và trần thưởng là 3 triệu đồng/người.

Cùng với đó, Hà Nội cũng tăng tiền hỗ trợ cho người có đất ở bị thu hồi trong thời gian chờ bố trí tái định cư. 

Đối với các trường hợp tự lo chỗ ở tạm, thành phố hỗ trợ 2,5 triệu đồng/nhân khẩu/tháng, tăng thêm 1 triệu đồng so với quy định cũ. Tổng mức hỗ trợ tối đa được nâng lên 15 triệu đồng cho mỗi thửa đất bị thu hồi mỗi tháng, tăng 7 triệu đồng so với trước đây.

Hộ gia đình độc thân (chỉ có một nhân khẩu) cũng được tăng mức hỗ trợ từ 3 triệu lên 5 triệu đồng/tháng trong thời gian chờ tái định cư.

Các trường hợp còn lại vẫn được bố trí tạm cư tại quỹ nhà thuộc sở hữu Nhà nước theo quy định hiện hành.

Ngoài ra, Hà Nội bổ sung quy định hỗ trợ trường hợp người sử dụng đất nông nghiệp đủ điều kiện bồi thường nhưng đã tự chuyển mục đích sử dụng sang đất ở, đất sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, xây dựng công trình thương mại, dịch vụ.

Cụ thể, nếu việc chuyển mục đích sử dụng đất diễn ra trước ngày 15/10/1993, mức bồi thường bằng 50% bảng giá đất tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. 

Trường hợp chuyển mục đích từ ngày 15/10/1993 đến trước ngày 1/7/2004 được hỗ trợ 40%, còn từ ngày 1/7/2004 đến trước ngày 1/7/2014 là 20%. Diện tích được hỗ trợ là phần xây dựng công trình thực tế, nhưng không vượt quá hạn mức giao đất ở tối đa tại địa phương.

Quyết định 10/2026 có hiệu lực thi hành từ ngày 18/1.