2-3 năm trở lại đây, tình trạng khách thuê trả mặt bằng diễn ra phổ biến tại nhiều trung tâm thương mại ở Hà Nội. Không ít dự án từng là tâm điểm vui chơi, mua sắm tại Thủ đô một thời, nay rơi vào cảnh trống mặt bằng kéo dài, khách mua èo uột.

Theo ghi nhận của VnExpress, trung tâm thương mại Discovery Complex (quận Cầu Giấy) có đến 80% diện tích mặt bằng bán lẻ bị bỏ trống. Chỉ có tầng trệt và hai tầng trên cùng lác đác khách thuê. Còn lại các tầng đều tắt đèn, dừng phục vụ thang máy, thang cuốn.

Tương tự, một số dự án khác như Artemis (quận Thanh Xuân), Mipec Tower (quận Đống Đa) cũng trong cảnh vắng khách thuê dù nằm ở vị trí đắc địa tại khu đông dân cư.

Tuy nhiên, nhiều trung tâm thương mại vẫn đắt khách thuê, chủ yếu từ chủ đầu tư ngoại như Lotte, Aeon hay Central Retail. Hãng dịch vụ bất động sản Avison Young cho biết nhiều dự án có tỷ lệ lấp đầy khách thuê trên 95% như Lotte Mall West Lake, Aeon Mall Hà Đông, Aeon Mall Long Biên…

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao CBRE Hà Nội, cho biết phần lớn những khu bán lẻ vắng khách thuê có quy hoạch, thiết kế gian hàng lạc hậu dù nằm ở “đất vàng”.

Bà nói, nhiều dự án đã hoạt động 7-10 năm, chủ yếu nằm ở khối đế của khu đô thị hoặc dự án chung cư, ít cải tạo và đổi mới trong trải nghiệm khách hàng. Ngoài gian hàng bán lẻ, việc thiếu hụt các hoạt động giải trí, sự kiện và trải nghiệm độc đáo khiến không gian mua sắm trở nên “nhàm chán”. Các khu này cũng thiếu những ngành hàng chủ chốt để giữ chân khách mua.

Cùng quan điểm, bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc bộ phận Cho thuê thương mại, Savills Hà Nội, cho rằng hiện nay khách thuê không chỉ dừng lại ở việc bán hàng tại cửa hàng vật lý mà còn mở rộng thêm quy mô hoạt động kết hợp các chiến dịch truyền thông hấp dẫn, cửa hàng pop-up, triển lãm… Nhiều thương hiệu nổi tiếng cũng tăng cường yếu tố đời sống vào trải nghiệm mua sắm dẫn đến sự gia tăng của mô hình “concept store” – mô hình bán lẻ có tính mở và thiên về phong cách sống.

Trong khi đó, phí mặt bằng cao tạo thách thức cho không ít khách thuê. CBRE cho biết trong năm 2024, giá thuê trung bình mặt bằng bán lẻ ở trung tâm đã leo thang 16%, tăng nhanh hơn khu vực ngoài trung tâm. Chưa kể một số dự án trong quá trình nâng cấp, sửa chữa, tái định vị còn có biến động về giá thuê. Điều này khiến cho nhiều khách thuê rút khỏi những gian hàng hoạt động kém hiệu quả, chuyển sang dự án có giá hợp lý hoặc dễ tiếp cận khách hàng hơn.

“Những bất lợi trên khiến cho nhiều khu bán lẻ cũ không đủ sức cạnh tranh với những trung tâm thương mại riêng biệt, mới ra mắt với đa dạng loại hình mua sắm, giải trí và dịch vụ thu hút khách thuê”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Giám đốc một doanh nghiệp chuyên môi giới mặt bằng thương mại ở trung tâm Hà Nội cho biết nhiều nơi quy hoạch gian hàng thiếu khoa học, không gắn kết được các nhãn hàng hoặc chỉ tập trung vào một nhóm phân khúc tầm trung – cao cấp. Điều này khiến nhiều dự án thu hẹp khả năng tiếp cận với đông đảo khách hàng trẻ, bình dân.

Vị này cho hay, các nhà bán lẻ cũng có mối quan hệ tương hỗ “buôn có bạn, bán có phường”. Một nhãn hàng lớn hiện diện tại khu vực này kéo theo đối thủ cạnh tranh hoặc nhãn hàng cùng lĩnh vực xuất hiện theo, tạo nên trải nghiệm mua sắm phong phú cho khách hàng. Thiếu sự gắn kết, tương trợ, không ít nhãn hàng phải chọn rút khỏi mặt bằng để sang “phường” khác.

Nhìn từ bài học thành công của nhiều “ông lớn” bán lẻ quốc tế, các chuyên gia cho rằng ưu điểm của họ là đầu tư kỹ từ khâu nghiên cứu thị trường, thiết kế mặt bằng, tránh bị lạc hậu sau vài năm hoạt động. Họ có chiến lược bố trí mặt bằng khách thuê hợp lý, giúp tối ưu lưu lượng khách hàng và trải nghiệm mua sắm với dịch vụ chăm sóc tinh tế, thống nhất. Đây là lợi thế “lấy lòng” người tiêu dùng trẻ, vốn là lực lượng chủ yếu tiếp cận các trung tâm thương mại hiện đại.

“Cùng với việc đầu tư mạnh cho các hoạt động quảng bá, những trung tâm thương mại mới dần trở thành tâm điểm vui chơi, giải trí, mua sắm của người dân Thủ đô”, bà Hoàng Nguyệt Minh cho hay.

Nhu cầu thay đổi từ cả thương hiệu bán lẻ và người tiêu dùng đặt ra yêu cầu phải nâng cấp và tái cơ cấu với các trung tâm mua sắm cũ. Thời gian qua, một số dự án đã nâng cấp chất lượng mặt bằng bán lẻ cho thấy kết quả tích cực.

Ví dụ, giữa năm 2023, Indochina Plaza Hanoi (quận Cầu Giấy) đã hoàn thành cải tạo và đổi tên thành The Loop Shopping Center do Takashimaya quản lý. Trong hai năm, trung tâm này đã thiết kế lại cảnh quan, bố trí nhiều không gian xanh, cải tạo nội, ngoại thất. Định vị thương hiệu cũng thay đổi, nhắm đến giới trẻ thay vì giới hạn cho cư dân như trước, giúp tỷ lệ lấp đầy hiện đạt 100%.

Mô hình chia sẻ doanh thu trong trung tâm thương mại cũng là một giải pháp để tăng khả năng thu hút khách thuê. Bà Hoàng Nguyệt Minh cho biết ưu điểm của mô hình là giá thuê linh hoạt, giúp giảm rủi ro tài chính cho các thương hiệu nhỏ hoặc mới gia nhập thị trường. Cả chủ trung tâm thương mại và khách thuê cùng chia sẻ khi doanh thu không đạt kỳ vọng, giúp nhãn hàng gắn bó với mặt bằng hơn.

Trong tương lai, thị trường bán lẻ vẫn có nhiều triển vọng phát triển. Theo Tập đoàn nghiên cứu thị trường Euromonitor International, doanh thu bán lẻ hàng hóa tại Việt Nam dự kiến tăng trưởng 12,6% mỗi năm trong ba năm tới. Chỉ số tiêu dùng mỗi hộ gia đình cũng dự báo tăng 38% trong giai đoạn 2024-2028, mở rộng cơ hội cho mặt bằng bán lẻ.

Avison Young dự báo nguồn cung bán lẻ Hà Nội có thể bổ sung gần 29.500 m2 diện tích cho thuê mới trong hai năm tới. Điều này sẽ làm tăng áp lực cạnh tranh cho các trung tâm thương mại đã hoạt động nhiều năm.

“Đây là thời điểm các chủ đầu tư cần xây dựng chiến lược định vị phù hợp, cải tạo không gian mua sắm để nâng tỷ lệ lấp đầy, tránh lãng phí ưu thế ‘đất vàng’ vốn có”, bà Nguyễn Hoài An cho hay.

Ngọc Diễm

Thủy Nguyên được quy hoạch với vai trò là trung tâm hành chính, chính trị mới của Hải Phòng; trung tâm công nghiệp, thương mại, dịch vụ tài chính, du lịch văn hóa và giải trí, y tế, giáo dục trung tâm nghề cá duyên hải Bắc bộ.

Năm 2024, kinh tế địa phương tiếp tục giữ đà tăng trưởng ổn định, giá trị sản xuất các ngành tăng 16,85%. Thu ngân sách ước 9.089,5 tỷ đồng, đạt 320,9% dự toán. Khu vực này có 3 khu công nghiệp chính, trong đó, VSIP và Nam Cầu Kiền mang lại nguồn thu lớn, giá trị xuất khẩu lên đến 20 tỷ USD, tạo việc làm và thu nhập tốt cho hơn 100.000 lao động; Khu công nghiệp Bến Rừng hiện đang thu hút đầu tư phát triển.

Tiềm năng từ vị trí

Thủy Nguyên sở hữu nhiều tiềm năng phát triển với các yếu tố đến từ nội tại cũng như sự cộng hưởng của ngoại lực.

Về vị trí, địa phương đóng vai trò như một “trạm trung chuyển” quan trọng, kết nối Hải Phòng với các tỉnh thành phía Bắc, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, logistics và chuỗi cung ứng. Nơi đây cũng giúp giảm tải áp lực dân số và phát triển cho trung tâm Hải Phòng, đồng thời tạo ra một “hành lang” đô thị mở rộng.

Để phát huy tối đa ưu thế vị trí chiến lược cho Thủy Nguyên, Hải Phòng đã triển khai hàng loạt công trình hạ tầng giao thông lớn, tập trung vào việc gia tăng kết nối nơi này với các khu vực trọng điểm kinh tế trong và ngoài thành phố. Theo báo cáo của UBND TP Thủy Nguyên, tổng đầu tư toàn xã hội trên địa bàn từ năm 2020 đến nay đạt khoảng 167.000 tỷ đồng. Riêng năm 2024, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt hơn 45.000 tỷ đồng.

Các dự án trọng điểm như Quốc lộ 10, đường tỉnh 359, đường tỉnh 352, đường Đỗ Mười kéo dài… đã được cải tạo, nâng cấp, mở rộng, giúp kết nối dễ dàng từ trung tâm thành phố đến Thủy Nguyên và từ Thủy Nguyên đi các tỉnh lân cận. Những cây cầu lớn như cầu Nguyễn Trãi, cầu Bến Rừng, cầu Lại Xuân, cầu Máy Chai… có tổng mức đầu tư lớn, giúp giảm tải áp lực giao thông cho các tuyến đường hiện hữu và rút ngắn thời gian di chuyển.

Hệ thống giao thông thủy, cầu, cảng biển, cảng sông tiếp tục được nâng cấp, quy hoạch để tăng tính kết nối, tăng khả năng vận chuyển hàng hóa, tạo tiền đề để công nghiệp và logistic phát triển. Dự án mở rộng sân bay Cát Bi giúp tăng cường khả năng kết nối hàng không của Hải Phòng với các tỉnh thành trong nước và quốc tế, thu hút du khách và các nhà đầu tư.

Ngoài giao thông, Thủy Nguyên còn được rót vốn phát triển nhiều công trình lớn làm thay đổi bộ mặt đô thị. Trung tâm chính trị – hành chính và Trung tâm hội nghị – biểu diễn là hai công trình thế kỷ của TP Hải Phòng, được đặt tại khu đô thị mới Bắc sông Cấm với tổng vốn đầu tư gần 5.000 tỷ đồng. Dự án đã xong phần thô, đang hoàn thiện kiến trúc, dự kiến đi vào hoạt động trong năm 2025.

Hàng loạt tập đoàn bất động sản lớn cũng nhanh chóng đặt dự án quy mô tại đây, góp phần thay đổi bộ mặt đô thị. The Centric của Masterise Homes, Royal Island, Vlasta Thủy Nguyên… không chỉ cung cấp thêm nguồn cung nhà ở mà còn tạo ra các trung tâm thương mại, khu đô thị hoàn chỉnh, đa dạng tiện ích, nâng tầm đời sống cư dân.

Quy hoạch phát triển bền vững

Để thực hiện tầm nhìn về một thành trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa mới của Hải Phòng, Thủy Nguyên được quy hoạch bài bản, chi tiết với đầy đủ các chức năng của một “thành phố trong thành phố”. Theo quy hoạch chung, Thủy Nguyên sẽ phát triển theo 3 mô hình đô thị gồm: đa trung tâm, công nghiệp tích hợp và thành phố sinh thái-cân bằng giữa phát triển đô thị và môi trường tự nhiên. Thành phố chú trọng đến không gian xanh, bảo vệ môi trường và phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, thân thiện với môi trường.

Kế hoạch sáp nhập tỉnh Hải Dương và TP Hải Phòng thành 1 thành phố trực thuộc trung ương có tên gọi là TP Hải Phòng với trung tâm hành chính – chính trị đặt tại TP Thủy Nguyên cũng mang đến nhiều cơ hội phát triển địa phương. Thị trường được mở rộng, tăng cường liên kết vùng và chuỗi cung ứng, môi trường đầu tư hấp dẫn hơn cùng với quy hoạch đô thị được điều chỉnh và đồng bộ hóa giữa Hải Phòng và Hải Dương, giúp địa phương phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Kế hoạch di dời trung tâm hành chính Hải Phòng về Thủy Nguyên cùng Trung tâm hội nghị – biểu diễn giúp hình thành một mô hình phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột. Trụ cột hành chính với sự xuất hiện của các cơ quan hành chính, tạo động lực cho sự phát triển của các dịch vụ công. Trụ cột văn hóa giúp tạo ra không gian văn hóa, giải trí đa dạng, đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân. Trụ cột thương mai: thu hút các hoạt động thương mại, dịch vụ, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Song hành với tiến độ hoàn thiện của Trung tâm Chính trị- Hành chính, Trung tâm Hội nghị – Biểu diễn, The Centric – một dự án được kỳ vọng trở thành biểu tượng thương mại – giải trí – văn hóa do Masterise Homes phát triển cũng đang dần về đích, tạo nên mảnh ghép hoàn thiện bức tranh toàn cảnh của trục thịnh vượng tại thành phố mới này.

Là nhà phát triển bất động sản hàng hiệu đẳng cấp quốc tế, Masterise Homes đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trên thị trường bất động sản Hà Nội và TP.HCM với những dự án thuộc phân khúc cao cấp và hạng sang.

Sự tham gia của Masterise Homes vào thị trường bất động sản Thuỷ Nguyên không chỉ được kỳ vọng kiến tạo nên một dự án mang tính biểu tượng mới cho Hải Phòng, góp phần thay đổi diện mạo đô thị, mà còn cùng với các công trình trọng điểm của thành phố khơi dòng chảy thương mại. Nhà phát triện dự án cho biết, The Centric được thiết kế và phát triển để trở thành điểm đến quốc tế đa trải nghiệm nhưng vẫn mang đậm màu sắc và văn hoá truyền thống riêng của Hải Phòng.

Từ 1/1, Thủy Nguyên trở thành thành phố trực thuộc TP Hải Phòng, trở thành điểm đến chiến lược trên bản đồ phát triển với định hướng là đô thị thông minh gắn với trung tâm hành chính – chính trị mới. Dự kiến đến năm 2035, thành phố có khoảng 600.000 người và đến 2045 là khoảng 725.000 người. Dự án The Centric được bàn giao cùng thời điểm trung tâm hành chính đi vào hoạt động, góp phần đáp ứng nhu cầu mua sắm, vui chơi giải trí, thưởng thức ẩm thực của du khách nói chung và hàng chục nghìn cán bộ nhân viên làm việc tại khu liên cơ kề cận nói riêng. Sự kết hợp giữa kiến trúc, nghệ thuật và văn hóa bản địa tại đây góp phần định hình một biểu tượng thương mại – giải trí – văn hóa, khơi gợi sự tự hào của người dân địa phương, một điểm đến mới trên bản đồ du lịch Hải Phòng.

Yên Chi

Đầu năm ngoái, thấy thị trường tăng nhiệt, anh Phạm Hải xuống tiền đầu tư một căn chung cư ba phòng ngủ tại dự án mặt đường Phạm Hùng, quận Nam Từ Liêm. Căn này rộng 90 m2, giá 7,5 tỷ đồng, trong đó 60% vay ngân hàng. Sau 8 tháng, cùng đà tăng nhiệt của thị trường, tài sản của anh đã tăng giá lên gần 9 tỷ đồng. Nhà đầu tư này cho biết thời điểm đó, nhiều người đã khuyên anh bán chốt lời nhưng anh vẫn chờ được giá cao hơn.

Đầu năm nay, sốt ruột khi thấy căn nhà đã chững giá, anh Hải tăng giá thuê thêm 10% để bù đắp khoản lãi vay ngân hàng. Giá thuê cao khiến căn nhà của anh kén khách hơn. Rao bán 9,5 tỷ đồng nhưng ba tháng nay, anh chưa tìm được người mua. Nhà đầu tư này quyết định giảm còn 9 tỷ, bằng giá của quý III năm ngoái.

“Một số căn cùng diện tích vẫn rao 9,5 tỷ đồng nhưng cần tiền gấp nên tôi đại hạ giá mà vẫn chưa bán được”, anh cho hay.

Trường hợp như anh Hải không hiếm gặp. Đầu tư hai căn chung cư cao cấp tại phân khu hai tòa ở huyện Đông Anh, chị Nhung cho biết muốn “lướt sóng” nhân lúc thị trường đang thiếu dự án mới, thanh khoản cao. Thời điểm dự án ra hàng cuối năm ngoái, giá bán đã nhỉnh 100 triệu đồng một m2, tương đương hơn 8 tỷ đồng một căn 74 m2.

Chị tính sau khi booking (đặt quyền mua) thành công sẽ sang tay sớm nhưng gần đến thời điểm ký hợp đồng, hai căn vẫn chưa thanh khoản được. Hiện nhà đầu tư này đã vào tiền 20%.

Môi giới từng tư vấn chị “mua vào là chắc thắng” cho biết thời điểm này nguồn cung mới liên tục ra mắt, nếu không giảm 100-200 triệu đồng một căn, chị sẽ khó sang nhượng. Dù vậy, chị nói, nhiều nhà đầu tư khác cũng bị ép giá 50-200 triệu đồng, bao phí chuyển nhượng mà chưa bán được. “Tôi đang tính giảm mạnh hơn 250-300 triệu để nhanh thoát hàng”, chị cho hay.

Hoàng Sơn, một môi giới chuyên phân khúc căn hộ tại phía Đông (gồm quận Long Biên, huyện Gia Lâm), cho hay ba tháng qua, liên tục có khách nhờ ký gửi căn hộ trong các phân khu mới ở đại đô thị. Trong khi năm ngoái, nhiều khách hàng phải “giành giật” để có được suất mua nhà.

Tại phân khu ba tòa cao 26 tầng, Sơn cho hay nhiều chủ nhà chấp nhận giảm 100-200 triệu đồng so với hợp đồng mua bán. Đơn cử một căn hai phòng ngủ rộng 64 m2 được giảm 180 triệu đồng, còn khoảng 4,4 tỷ đồng, thanh toán theo tiến độ.

Cách đó 3 km, tại dự án của chủ đầu tư nước ngoài có hơn 2.000 căn, ngay cả dòng sản phẩm diện tích nhỏ từng “cháy hàng” khi booking, hiện đều được rao giảm 100-200 triệu đồng. Với những căn diện tích lớn hơn hay dòng duplex, một số chủ nhà chấp nhận “cắt lỗ” hơn 200 triệu để có giao dịch.

Dữ liệu của kênh Batdongsan cho thấy thị trường chung cư Hà Nội bắt đầu chững giá từ cuối 2024. Giá chào bán và lượng giao dịch tại nhiều dự án có chiều hướng đi xuống so với cùng kỳ. Mức giảm 2-5% so với lúc đỉnh đầu năm ngoái tập trung ở những dự án như Ha Do Park View, Trung Yên Plaza (Cầu Giấy), Masteri West Heights (Nam Từ Liêm), CT4 Yên Nghĩa (Hà Đông)…

Lý giải diễn biến trên, ông Nguyễn Quốc Anh, Phó tổng giám đốc kênh Batdongsan, cho hay mức giảm nửa tỷ đồng xuất hiện cục bộ ở một căn mà chủ gặp áp lực tài chính, cần bán gấp. Điểm chung là những căn này có diện tích lớn, tổng tiền lên đến 8-12 tỷ đồng một căn nên khó hấp thụ.

Ông nói, so với đà tăng 40-50% của năm ngoái, mức giảm này bản chất là “người bán giảm kỳ vọng lợi nhuận”. Khi thị trường đi xuống, tâm lý FOMO (sợ bỏ lỡ) không còn, chủ nhà và môi giới có thể dùng chiêu “giảm giá” hay “cắt lỗ” để thu hút người mua. Tuy nhiên, chuyên gia cho rằng phần lớn người mua hiện nay đều giữ tâm lý cẩn trọng và muốn chờ giá giảm thêm.

Tuy nhiên, trường hợp thực sự “cắt lỗ” cũng diễn ra tại nhiều dự án, phân khu mới từng là điểm nóng tăng giá như phía Tây, phía Đông và Nam. Ông Phạm Đức Toản, Tổng giám đốc EZ Property, cho hay người mua những dự án này phần lớn để đầu cơ, “lướt sóng” kiếm lời. Họ mới vào tiền khoảng 15-20% nhưng không có dày vốn để thanh toán theo tiến độ nên phải ồ ạt sang nhượng.

Cùng với đó, nguồn cung chung cư mới liên tục bổ sung càng khiến áp lực đẩy hàng mạnh hơn. Theo hãng tư vấn dịch vụ bất động sản Savills, năm nay thành phố có thêm 25.200 căn hộ được mở bán và tăng lên khoảng 70.000 căn từ 2026.

Tương tự, CBRE dự báo nguồn cung thị trường Hà Nội có khoảng 31.000 căn hộ mới trong năm nay, chủ yếu ở các vùng ven như Đan Phượng, Long Biên, Đông Anh… Với phân khúc nhà thấp tầng, hãng này ước tính Thủ đô đón thêm trên 7.000 sản phẩm trong hai năm tới.

“Nguồn cung mới hết khan hiếm và tâm lý người mua ổn định trở lại khiến chung cư khó hút dòng tiền đầu tư mạnh như năm ngoái”, ông Toản cho hay.

Ông Nguyễn Quốc Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), nhìn nhận việc dùng đòn bẩy tài chính để “ôm” bất động sản chờ tăng giá khiến nhà đầu tư gặp rủi ro lớn. Bởi tâm lý sang tay nhanh, người mua sau tăng thêm một vài giá so với chủ sở hữu trước, khiến mức chênh lệch trên thị trường chung cư lên đến 50-100% .

“Đến khi áp lực nợ ngân hàng quá lớn, nhà đầu tư sẽ buộc phải bán tháo do đặt kỳ vọng tăng giá quá cao”, Phó chủ tịch VNBA cho hay.

Ngọc Diễm