“Ngại cưới, lười sinh”

Nói tại một hội thảo gần đây, TS. Nguyễn Văn Đính – Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam – thừa nhận một xu hướng đang xuất hiện là người trẻ ngại lập gia đình, ngại kết hôn, chắc chắn sẽ làm tăng tỷ lệ độc thân, giảm tỷ lệ sinh, ảnh hưởng đến chất lượng dân số.

Một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng này là giá bất động sản ngày càng tăng cao, thị trường thiếu nguồn cung cho nhà ở vừa túi tiền.

Không phải lần đầu tiên vấn đề người trẻ ngại kết hôn do giá nhà tăng cao được đề cập. Trước đó, Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt nam (VARS IRE) cũng từng có báo cáo chỉ ra xu hướng “ngại cưới, lười sinh” đang dần hình thành, trong dài hạn sẽ tác động ngược đến thị trường bất động sản.

Đơn vị này nêu thực trạng giá nhà liên tục tăng vượt xa khả năng tài chính của phần lớn người dân, trong khi thu nhập của người trẻ không theo kịp tốc độ tăng giá khiến một bộ phận lớn thế hệ này đang dần từ bỏ kỳ vọng sở hữu nhà riêng và chuyển sang thuê nhà lâu dài.

Hiện tượng trên không chỉ ảnh hưởng đến nhu cầu mua bất động sản mà còn tác động tiêu cực tới quyết định kết hôn, sinh con, làm gia tăng nguy cơ giảm tỷ lệ sinh trong tương lai.

Mặt khác, mức sinh giảm kéo theo quy mô hộ gia đình và số lượng hộ mới hình thành thu hẹp, đồng thời quy mô dân số trong độ tuổi lao động và lập gia đình – nhóm khách hàng chủ lực của thị trường bất động sản – cũng giảm dần.

Vì vậy, nhu cầu nhà ở nói chung suy yếu và cấu trúc nhu cầu dịch chuyển theo hướng ưu tiên các sản phẩm diện tích vừa và nhỏ, tối ưu chi phí, thay vì căn hộ lớn. Khi cầu thực tế bị thu hẹp, tỷ lệ hấp thụ trên thị trường giảm rõ rệt, đặc biệt ở các phân khúc không phù hợp với xu hướng nhân khẩu học mới.

Trong khi đó, giá nhà vẫn duy trì ở mức cao và chưa được điều chỉnh linh hoạt, làm gia tăng khó khăn trong tiêu thụ các căn hộ diện tích lớn, tổng giá trị cao. Hệ quả là tồn kho có nguy cơ gia tăng, vòng quay vốn chậm lại và áp lực thanh khoản đè nặng lên các chủ đầu tư, buộc thị trường phải xem xét điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, chính sách giá và giải pháp tài chính để kích cầu.

Nhà cho người trẻ chỉ nên có giá 2-3 tỷ đồng

Trong báo cáo về nhà ở và thị trường bất động sản 9 tháng đầu năm, Bộ Xây dựng cho biết giá bán nhiều phân khúc duy trì ở mức cao và có xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.

Điển hình như giá chung cư tại Hà Nội và TPHCM vẫn tiếp tục leo thang. Tại Hà Nội, giá bán từ chủ đầu tư đạt trung bình 70-80 triệu đồng/m2, tăng gần 6% so với quý I và 33% so cùng kỳ năm ngoái. Một số dự án hạng sang thậm chí được chào bán ở ngưỡng 150-300 triệu đồng/m2.

Tại TPHCM, mặt bằng giá sơ cấp khoảng 75 triệu đồng/m2, ổn định so với đầu năm, song cũng tăng 36% theo năm. Một số dự án cao cấp mở bán từ 150 triệu đồng/m2 trở lên.

Bộ Xây dựng thừa nhận nguồn cung sản phẩm nhà ở chủ yếu là phân khúc cao cấp và phân khúc trung cấp. Thị trường đang thiếu sản phẩm bất động sản là nhà ở giá phù hợp với khả năng chi trả của đa số người dân.

Nêu quan điểm, ông Nguyễn Trung Vũ – Chủ tịch HĐQT Cen Land – cho rằng nhà ở vừa túi tiền cho người trẻ chỉ nên ở mức 2 tỷ đồng, có thể là trả góp trong vòng nhiều năm. Bởi với giá nhà cao như hiện nay, người dân mất 80 năm đi làm không ăn không uống mới mua được nhà. Vì vậy, giá nhà cần được đưa xuống mức hợp lý.

Còn ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – đề nghị cần quan tâm và có chính sách tín dụng ưu đãi cho người trẻ dưới 35 tuổi khi mới tạo lập nhà ở. Nhà ở thương mại giá phù hợp dưới 3 tỷ đồng cũng cần được ưu tiên với lãi suất cho vay hợp lý là 5,9-6,1%/năm, thời hạn vay 20-25 năm.

Chủ tịch HoREA nhấn mạnh người trẻ vay mua nhà thực chất là đang thế chấp bằng cả cuộc đời ở phía trước. Vì vậy, người trẻ cần sự tin tưởng và các chính sách hợp lý để tạo lập được nơi ở, chốn an cư.

Bà Cao Thị Thanh Hương – Quản lý Cấp cao, Bộ phận Tư vấn và Nghiên cứu, Savills TPHCM – cho rằng người trẻ và người có thu nhập thấp hoàn toàn có thể kỳ vọng hoàn thành ước mơ sở hữu nhà ở với những thông tin tích cực từ chính sách nhà ở từ Chính phủ cũng như các dự án hạ tầng đô thị đang được gấp rút triển khai.

Theo bà Hương, thị trường bất động sản muốn phát triển bền vững cần xuất phát từ nhu cầu thật, mà nhu cầu lớn nhất hiện nay chính là nhà ở vừa túi tiền. Khi những chính sách tín dụng hợp lý đi vào thực tế, không chỉ người mua hưởng lợi mà doanh nghiệp bất động sản cũng sẽ cải thiện thanh khoản, giảm hàng tồn và khơi thông dòng vốn sản xuất.

Vì vậy, gói tín dụng mua nhà cho người trẻ không chỉ là một giải pháp tài chính, mà còn là lời giải cho bài toán an cư và ổn định xã hội trong dài hạn.

Tuy nhiên, chuyên gia khuyến cáo người trẻ không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên. 

Với bối cảnh hiện nay, mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản – mức có thể giảm thiểu rủi ro tài chính và tâm lý trong dài hạn. Hơn hết, việc cân nhắc kỹ lưỡng khả năng trả nợ, lựa chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín là những bước đi không thể bỏ qua.

Bên cạnh đó, sự ổn định về lãi suất cũng là yếu tố quan trọng nhằm giữ vững tâm lý cho người vay. Mỗi biến động trong lãi suất đều có thể khiến người vay lo lắng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm lý an cư lạc nghiệp – yếu tố cốt lõi thúc đẩy họ gắn bó lâu dài với một thành phố và cống hiến làm việc.

Gần đây, nhiều trường hợp xây nhầm nhà trên đất người khác làm dậy sóng dư luận như tại Hải Phòng, tại TPHCM…

Ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – nói, việc xây nhầm nhà hay lấn ranh đất thường xuyên xảy ra, là thực trạng tồn tại ở nhiều nơi, đặc biệt những khu vực có quản lý đô thị chưa được chặt chẽ. Dù nhầm vô ý hay cố tình thì cuối cùng vẫn là vấn đề đất bị lấn chiếm.

Theo ông Thắng, quyền sử dụng đất là điều quan trọng nhất, đã được pháp luật bảo vệ. Ai xâm phạm quyền này thì đều phải xử lý theo các quy định pháp luật. Cả bên xây nhầm lẫn bên bị xây nhầm đều bị tổn hại nếu tình huống phát sinh.

Tuy nhiên, dù như thế nào, mọi công dân cũng phải tôn trọng pháp luật, tìm hiểu thật kỹ lưỡng về đất đai trước khi xây nhà. Đồng thời, để tránh các tiền lệ xấu, chuyên gia cho rằng cần có các chế tài răn đe đủ mạnh nhằm bảo vệ cao nhất quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Luật sư Nguyễn Đăng Tư – Công ty Luật TNHH TriLaw – nói khi phát hiện trường hợp xây nhầm nhà trên đất người khác, căn cứ theo quy định tại Điều 166 Bộ luật Dân sự 2015 thì chủ sở hữu có quyền kiện đòi lại tài sản của mình bằng một vụ án dân sự.

Trường hợp chủ đất bị thiệt hại do hành vi xây nhầm hoặc hành vi cố tình chiếm giữ đất của người xây nhầm thì có thể yêu cầu tòa án buộc người xây nhầm phải bồi thường thiệt hại.

Việc xây nhầm nhà trên đất người khác, tùy theo tính chất mức độ có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự.

Cụ thể, trường hợp hành vi chiếm giữ trái phép tài sản có thể bị xử lý theo Điểm đ Khoản 2 Điều 15 Nghị định 144 của Chính phủ với mức xử phạt từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng.

Bên cạnh đó, quy định tại Điểm a Khoản 3, Điểm a, Điểm b Khoản 4 Điều 15 Nghị định 144 của Chính phủ còn áp dụng hình thức xử phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả cụ thể đối với hành vi trên. Các hình thức phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm, buộc trả lại tài sản do chiếm giữ trái phép đối với hành vi vi phạm.

Nếu trường hợp tài sản có giá trị cao từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng hoặc một số trường hợp đặc biệt khác có thể bị xử lý về hình sự về tội chiếm giữ trái phép tài sản.

Cụ thể theo Điều 176 Bộ luật Hình sự 2015 được bổ sung bởi Điểm d Khoản 1 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, tội chiếm giữ trái phép tài sản được quy định:

Người nào cố tình không trả lại cho chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc không giao nộp cho cơ quan có trách nhiệm tài sản trị giá từ 10 triệu đồng đến dưới 200 triệu đồng hoặc dưới 10 triệu đồng nhưng tài sản là di vật, cổ vật bị giao nhầm hoặc do mình tìm được, bắt được, sau khi chủ sở hữu, người quản lý hợp pháp hoặc cơ quan có trách nhiệm yêu cầu được nhận lại tài sản đó theo quy định của pháp luật, thì bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm.

Phạm tội chiếm giữ tài sản trị giá 200 triệu đồng trở lên hoặc bảo vật quốc gia, thì bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Để tránh việc xây dựng nhầm nhà trên đất người khác, luật sư Nguyễn Đăng Tư cho rằng trước khi xây dựng, người dân nên kiểm tra kỹ hồ sơ pháp lý về đất trước khi xây dựng, đảm bảo đất có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ/sổ hồng).

Người dân cũng cần kiểm tra thông tin thửa đất: số tờ, số thửa, diện tích, loại đất, mục đích sử dụng; Đối chiếu thông tin với bản đồ địa chính tại Văn phòng đăng ký đất đai/UBND cấp xã để xác định ranh giới đúng.

Sau đó, người dân cần thuê đơn vị đo đạc chuyên nghiệp (được cấp phép) tiến hành đo vẽ hiện trạng đất, đồng thời nên mời cán bộ địa chính xã, phường và hộ liền kề cùng tham gia xác nhận ranh giới, cắm mốc giới trên thực địa và lập biên bản có chữ ký các bên.

Khi khởi công, người dân cũng nên mời cán bộ địa chính hoặc đơn vị đo đạc xuống kiểm tra lại một lần nữa; giám sát chặt chẽ việc thi công để đảm bảo công trình nằm gọn trong ranh giới thửa đất.

Sáng 19/12, hơn 230 công trình, dự án trên địa bàn 34 tỉnh, thành khởi công, khánh thành hoặc thông xe kỹ thuật. Lễ khởi công, khánh thành được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với 79 điểm cầu trên cả nước, gồm 12 điểm cầu trực tiếp và 67 điểm cầu trực tuyến, tượng trưng cho 79 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến.

Vốn tư nhân chiếm khoảng 82%

Phát biểu tại điểm cầu Trung tâm đô thị thể thao Olympic, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư, trình Quốc hội thông qua các cơ chế đặc thù và chủ trương đầu tư đối với nhiều dự án hạ tầng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, mang tính đồng bộ và liên vùng.

Trong số này có các dự án trọng điểm như tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng; đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam; các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM; sân bay Gia Bình; Khu đô thị lấn biển Cần Giờ; Dự án Khu đô thị thể thao Olympic; Dự án trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, Thủ tướng Chính phủ đã thành lập các Ban Chỉ đạo đối với các dự án trọng điểm nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Đồng thời, Chính phủ phát động phong trào thi đua “Đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn năm 2022-2030”, trong đó có đợt thi đua cao điểm “500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc” và “Chiến dịch Quang Trung”, đạt được nhiều kết quả cụ thể.

Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, chỉ riêng trong năm 2025, Trung ương và địa phương đã khởi công, khánh thành 564 công trình, dự án với tổng mức đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó vốn tư nhân chiếm khoảng 74,6%.

Riêng trong ngày 19/12, 234 dự án, công trình với tổng mức đầu tư hơn 3,4 triệu tỷ đồng tiếp tục được khởi công, khánh thành và thông xe kỹ thuật, trải rộng trên nhiều lĩnh vực hạ tầng trọng yếu của nền kinh tế.

Trong đó, nguồn vốn tư nhân đạt 2,79 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 82% tổng vốn. Các dự án trải rộng trên nhiều lĩnh vực, có ý nghĩa về kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và mở rộng không gian phát triển.

Theo kế hoạch, đến hết năm 2025, cả nước sẽ hoàn thành 3.345km tuyến chính cao tốc và 458km nút giao, đường dẫn, với tổng chiều dài 3.803km.

Tính đến ngày 19/12, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật 3.188km tuyến chính cao tốc và 325km nút giao, đường dẫn, đạt tổng cộng 3.513km. Những con số này vượt mục tiêu Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm 2021-2025 do Quốc hội và Chính phủ giao. Ngoài ra, đã hoàn thành 1.586km đường quốc lộ và 1.701km đường bộ ven biển.

Tính chung giai đoạn năm 2021-2025, cả nước đã hoàn thành và thông xe 2.025km đường cao tốc, gấp gần 2 lần tổng số km cao tốc được xây dựng trong 20 năm trước nhiệm kỳ.

Đặc biệt, đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật toàn tuyến cao tốc Bắc – Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau. Riêng năm 2025, hoàn thành 1.491km đường cao tốc, 456km đường quốc lộ và 251km đường ven biển; đồng thời tiếp tục triển khai các tuyến cao tốc Cà Mau – Cái Nước, các tuyến trục ngang như Tân Phú – Bảo Lộc, Quy Nhơn – Pleiku và tuyến giao thông Đất Mũi – Cảng Hòn Khoai.

Nhiều dự án góp phần thay đổi cơ bản hạ tầng quốc gia

Trong lĩnh vực hàng không, đã hoàn thành đầu tư, nâng cấp các cảng hàng không Nội Bài, Tân Sơn Nhất, Phú Bài, Điện Biên; cơ bản hoàn thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 và đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên trong ngày 19/12.

Tổng công suất các cảng hàng không trên cả nước được nâng từ 92,4 triệu lượt khách năm 2020 lên 155 triệu lượt khách năm 2025, tăng 1,6 lần so với năm 2020.

Cùng với đó, ba dự án cảng biển lớn tại Lạch Huyện (Hải Phòng), Cái Mép – Thị Vải và Sông Hậu đã được đưa vào khai thác, nâng năng lực hệ thống cảng biển từ 730 triệu tấn năm 2020 lên 900 triệu tấn vào năm 2025.

Việc khởi công các cảng Hòn Khoai và Bãi Gốc trong năm 2025 được xác định là bước đi phục vụ phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng, an ninh và góp phần thực hiện Nghị quyết số 36 về chiến lược phát triển kinh tế biển.

Trong lĩnh vực đường sắt, các khó khăn, vướng mắc được tập trung tháo gỡ để đưa vào khai thác ba tuyến đường sắt đô thị gồm Bến Thành – Suối Tiên, Cát Linh – Hà Đông và đoạn trên cao tuyến Nhổn – ga Hà Nội.

Đồng thời, cơ bản hoàn thành cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội – TPHCM đoạn Vinh – Nha Trang và Nha Trang – Sài Gòn. Các thủ tục đầu tư đối với dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, tuyến số 5 đường sắt đô thị Văn Cao – Ngọc Khánh – Láng – Hòa Lạc (Hà Nội) và tuyến tàu điện đô thị đoạn Phú Quốc đã được hoàn thiện để khởi công trong dịp này.

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam tiếp tục được chuẩn bị để phấn đấu khởi công trong năm 2026.

Đối với lĩnh vực xây dựng dân dụng, tỷ lệ đô thị hóa hiện đạt 45%, tăng 5% so với cuối năm 2020. Diện tích nhà ở bình quân đạt 30m² sàn/người, tăng 5,6m². Từ năm 2021 đến nay, cả nước đã triển khai 698 dự án nhà ở xã hội với quy mô hơn 637.000 căn.

Riêng năm 2025, đã hoàn thành 102.146 căn nhà ở xã hội, đạt 102% kế hoạch năm. Cùng với đó, hơn 334.200 căn nhà tạm, nhà dột nát đã được xóa bỏ, hoàn thành sớm so với mục tiêu đề ra tại Nghị quyết 42.

Trong lĩnh vực điện, năng lượng và dầu khí, các đường dây truyền tải 500kV mạch 3 và mạch 4 đã được đưa vào khai thác; các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 được hoàn thành, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.