Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM vừa có văn bản gửi UBND TPHCM về việc xây dựng bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 1/1/2026 theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Sở này đề nghị 168 xã, phường, đặc khu, thuế thành phố và các thuế cơ sở, Văn phòng đăng ký đất đai thành phố, các chi nhánh cùng các cơ quan liên quan khẩn trương cung cấp dữ liệu giá đất các tuyến đường, tuyến đường dự kiến, gửi trước ngày 5/11.

Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố sẽ tổng hợp, tính toán, đề xuất bảng giá đất áp dụng từ ngày 1/1/2026.

Dự kiến, Sở sẽ đề xuất bảng giá đất lần đầu và gửi Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố; đồng thời đăng tải dự thảo bảng giá đất lên Cổng thông tin thành phố để lấy ý kiến rộng rãi cơ quan, tổ chức và nhân dân thành phố.

Sau đó, Sở sẽ tổng hợp gửi Hội đồng thẩm định bảng giá đất có ý kiến và gửi Sở Tư pháp thẩm định văn bản quy phạm pháp luật; tổng hợp, báo cáo UBND TP kèm dự thảo bảng giá đất, để UBND TP trình HĐND TP xem xét, phê duyệt.

Hồi đầu tháng 9, TPHCM cũng đã ra thông báo triển khai lấy khoảng 27.000 phiếu điều tra trên hơn 7.500 tuyến đường, đoạn đường, thực hiện từ tháng 8 đến cuối năm nay để xây dựng bảng giá đất lần đầu.

TPHCM đang áp dụng bảng giá đất 168 xã, phường, đặc khu theo quy định tại bảng giá đất 3 địa phương trước sáp nhập, gồm TPHCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu. Thời gian áp dụng là từ ngày 1/7 năm nay đến khi các quyết định bị bãi bỏ, thay thế hoặc các cấp thẩm quyền có ý kiến khác.

Theo Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng, từ ngày 1/8/2024, Luật Kinh doanh bất động sản và Nghị định 96 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Kinh doanh bất động sản có hiệu lực thi hành.

Trước khi hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản phải gửi thông tin về doanh nghiệp đến Sở Xây dựng để được đăng tải trên hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản.

Sàn giao dịch bất động sản trước khi hoạt động phải gửi hồ sơ đến Sở Xây dựng để được cấp giấy phép hoạt động.

Đến nay Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng đã tiếp nhận, đăng tải thông tin của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản trên hệ thống thông tin về nhà ở, thị trường bất động sản và cấp giấy phép hoạt động các sàn giao dịch bất động sản trên địa bàn.

Cụ thể, có 9 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản. Riêng sàn giao dịch bất động sản, theo số liệu cập nhật của Sở Xây dựng, đến nay vẫn chưa có sàn nào.

Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng lưu ý, từ ngày 1/2, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản (dịch vụ sàn, dịch vụ môi giới, dịch vụ tư vấn, dịch vụ quản lý bất động sản) đang hoạt động trước ngày 1/8/2024 mà chưa đáp ứng điều kiện theo quy định của Luật Kinh doanh bất động sản số 29/2023/QH15 thì không đảm bảo điều kiện hoạt động.

Trường hợp đơn vị có thay đổi một trong các thông tin (tên doanh nghiệp, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, danh sách nhân viên môi giới, số điện thoại liên lạc,…) phải có văn bản đề nghị thay đổi thông tin kèm theo giấy tờ chứng minh việc thay đổi gửi đến Sở Xây dựng.

Trường hợp có sự thay đổi tên, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật, các nội dung khác trong hồ sơ đăng ký hoạt động sàn giao dịch bất động sản, trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày quyết định thay đổi, sàn giao dịch bất động sản phải có văn bản gửi Sở Xây dựng để được cấp lại giấy phép hoạt động.

Trước đó, ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, đã có công văn yêu cầu các sở, ngành, địa phương kiểm tra, rà soát, chấn chỉnh, xử lý việc thao túng giá, đầu cơ bất động sản.

Bên cạnh đó, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu rà soát công tác quản lý, sử dụng đất nhằm kịp thời ngăn chặn, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật, đặc biệt là hành vi lợi dụng đấu giá quyền sử dụng đất để thao túng giá, thổi giá lên cao nhằm trục lợi, gây nhiễu loạn thị trường bất động sản.

Trong tờ trình dự thảo Nghị quyết xử lý vướng mắc về đấu giá quyền sử dụng đất khi giao, cho thuê đất theo quy định của Luật Đất đai, cơ quan soạn thảo là Bộ Tư pháp nhận định, hoạt động đấu giá đất thời gian qua có nhiều bất cập.

Đơn cử là tình trạng người tham gia đấu giá đất trả giá cao bất thường, có dấu hiệu cấu kết thao túng giá rồi “bỏ cọc”, ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản. Trong khi đó, luật pháp hiện hành chưa có chế tài đủ răn đe các hành vi trên.

Để khắc phục, Bộ Tư pháp đề xuất cơ chế liên quan đến xử lý hành vi bỏ cọc đấu giá đất.

Bộ Tư pháp đề xuất người bỏ cọc đấu giá đất phải bồi thường toàn bộ các thiệt hại phát sinh từ việc tổ chức cuộc đấu giá (giá dịch vụ đấu giá, chi phí tổ chức đấu giá) do phải hủy kết quả đấu giá quyền sử dụng đất.

Đồng thời, người bỏ cọc đấu giá đất còn bị cấm tham gia đấu giá theo thời hạn nhất định. Nếu trúng đấu giá mà không nộp tiền thì cấm từ 2 đến 5 năm, trúng đấu giá mà nộp tiền không đầy đủ thì cấm từ 6 tháng đến 3 năm.

Nếu được thông qua, Nghị quyết này sẽ có hiệu lực từ ngày ban hành đến ngày 28/2/2027.

Tuy nhiên, đề xuất về chế tài bỏ cọc đấu giá đất cũng gây lo ngại như hạn chế quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Bởi những nội dung về nhóm quyền trên theo Hiến pháp phải do luật định, không áp dụng phương án ban hành nghị quyết của Chính phủ.

Phản hồi ý kiến trên, Bộ Tư pháp cho biết Bộ luật Dân sự quy định cá nhân, pháp nhân lạm dụng quyền dân sự để thực hiện hành vi trái pháp luật, Tòa án có thể không bảo vệ một phần hoặc toàn bộ quyền của họ, buộc bồi thường nếu gây thiệt hại. Như vậy, việc quy định chế tài cấm tham gia đấu giá đất nếu bỏ cọc “không được coi là hạn chế quyền công dân, quyền con người”.

Ngoài ra, việc đấu giá tài sản là một phương thức mua bán tài sản, không phải ngành nghề kinh doanh nên đề xuất này cũng không hạn chế quyền tự do kinh doanh được quy định trong Hiến pháp, theo cơ quan soạn thảo.

Dự thảo Nghị quyết về cơ chế kiểm soát, kiềm chế giá bất động sản do Bộ Xây dựng trình Chính phủ có đề xuất nhiều biện pháp để kiềm chế sự tăng giá nhà ở bất hợp lý.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là chính sách cho vay đối với người mua nhà ở. Dự thảo quy định các tổ chức tín dụng đang hoạt động tại Việt Nam áp dụng hạn mức cho vay không quá 50% giá trị hợp đồng mua bán nhà ở đối với các khoản vay mua nhà ở thứ 2 và không quá 30% đối với các khoản vay mua nhà ở từ thứ 3 trở lên.

Đề xuất này đang vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều và đưa ra một số giải pháp tổng thể kiềm chế giá nhà tăng.

Cần nhưng chưa đủ

TS Phạm Thế Anh – Trưởng Khoa Kinh tế học, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân – nói dự thảo này đề cập tới 3 nhóm giải pháp đều rất tích cực. Đó là minh bạch trong giao dịch; phân biệt tỷ lệ cho vay (theo giá trị căn nhà) giữa căn nhà thứ nhất với căn nhà thứ 2, thứ 3 trở lên; tăng cung nhà ở thương mại giá phù hợp.

Ông giải thích, hạn chế tín dụng bất động sản là một trong những công cụ thuộc chính sách cẩn trọng vĩ mô ( policy), được rất nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Nguyên nhân xuất phát của nó là cho vay mua nhà dưới chuẩn, thiếu kiểm soát.

Mục tiêu của macroprudential policy là ngăn chặn rủi ro tích tụ và lan truyền trong hoạt động tín dụng và bong bóng giá tài sản, giúp tăng khả năng chống chịu của hệ thống tài chính khi xảy ra các cú sốc.

Bên cạnh giới hạn tỷ lệ cho vay trên giá trị tài sản, ông Thế Anh nói còn có rất nhiều các công cụ khác như giới hạn tỷ lệ nợ trên thu nhập, giới hạn tăng trưởng tín dụng theo lĩnh vực, yêu cầu vốn tối thiểu, tăng lãi suất hoặc hệ số rủi ro cho vay bất động sản, tăng thuế giao dịch bất động sản ngắn hạn…

Nhiều quốc gia đã áp dụng các công cụ này để chống đầu cơ, “thổi giá” bất động, từ đó ngăn chặn rủi ro hệ thống như Singapore, Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan, Anh, Mỹ, Canada…

Ngoài ra, ông Thế Anh cho rằng, việc giới hạn tỷ lệ cho vay sẽ giúp hạn chế tín dụng chảy vào đầu cơ bất động sản nhưng khó ngăn cản được những nhà đầu cơ không dùng vốn vay.

Hành vi đầu cơ găm giữ, thổi giá bất động sản khó mà bị chặn lại bởi giới đầu cơ hiện nay không hề thiếu tiền và chỉ cần đặt cọc một khoản nhỏ là đã có thể lũng đoạn thị trường. Những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào cho vay bất động sản (đầu cơ) sẽ chịu ảnh hưởng nhiều hơn.

Siết mức cho vay có thể hạn chế tính cơ động của thị trường

Ngược lại, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển cho rằng Bộ Xây dựng đang muốn kiềm chế nhà đầu cơ bất động sản để hạ nhiệt thị trường. Việc giảm mức cho vay này có tác động tích cực giúp giảm bớt đầu cơ.

Tuy nhiên, dự thảo có vẻ như đang can thiệp vào thị trường vốn hoạt động của ngân hàng và chính sách tiền tệ. Thị trường bất động sản nói riêng và thị trường tài chính tín dụng nói chung, cần sự ổn định lâu dài, không nên tìm kiếm giải pháp ngắn hạn.

Cũng theo ông Hiển, việc giới hạn mức cho vay có thể hạn chế tính cơ động của thị trường, gây ảnh hưởng lớn. Bởi ngành bất động sản còn nhiều khó khăn và chưa đáp ứng đủ cho số đông người có nhu cầu nhà ở tại các thành phố lớn.

Do đó, các chính sách cần nhìn rộng lớn, tổng thể hơn, kết hợp giữa an sinh và phát triển kinh tế, thay vì chỉ tập trung vào việc kéo giảm giá nhà ở tại các đô thị lớn như TPHCM.

Ông Hiển đề xuất thay vì tập trung giải pháp siết đầu ra, các ngân hàng phải làm đúng chức năng thẩm định, không cho vay các dự án chỉ “bán trên giấy”, không thực hiện, hoặc dự án giá quá cao, hay người vay không có khả năng trả. Các ngân hàng cũng cần tập trung nâng tiêu chuẩn giám sát, nâng cấp cán bộ tín dụng, đảm bảo làm đúng nghiệp vụ.

Một số ý kiến khác cho rằng thay vì tính phương án hạn chế đầu cơ bằng các biện pháp can thiệp hành chính, cơ quan Nhà nước cần có giải pháp tổng thể tăng nguồn cung nhà ở thực, đẩy nhanh thủ tục pháp lý, rút ngắn thời gian phê duyệt dự án, giảm chi phí đầu vào.

Các bên cũng ủng hộ chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp mà dự thảo đề cập, như một cách tăng nguồn cung trên thị trường và đảm bảo an sinh.