Dự thảo về bảng giá đất ở lần đầu tại TPHCM dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2026 tiết lộ mức giá cao nhất là 687 triệu đồng/m2 ở 3 tuyến đường lớn trong khu trung tâm, gồm Nguyễn Huệ, Lê Lợi và Đồng Khởi.

Từ nhiều năm nay, những tuyến đường này vẫn được xem là “nóng bỏng tay” về giá, tọa lạc tại trung tâm quận 1 cũ của TPHCM và gắn liền với nhiều địa danh lịch sử.

Đường Đồng Khởi là một trong những tuyến phố thương mại sầm uất, nổi tiếng của thành phố triệu dân, bắt đầu từ đường Nguyễn Du ngay đối diện Công trường Công xã Paris (trước mặt nhà thờ Đức Bà Sài Gòn) và kết thúc tại đường Tôn Đức Thắng đối diện với công viên Bến Bạch Đằng (bờ sông Sài Gòn).

Đường Nguyễn Huệ bắt đầu từ đường Lê Thánh Tôn ngay đối diện trụ sở UBND TPHCM, kết thúc tại đường Tôn Đức Thắng đối diện với công viên Bến Bạch Đằng.

Còn đường Lê Lợi bắt đầu từ công trường Quách Thị Trang trước chợ Bến Thành, kết thúc tại đường Đồng Khởi trước Nhà hát thành phố.

Nếu như mặt tiền đường Đồng Khởi quy tụ quy tụ nhiều thương hiệu thời trang xa xỉ và khách sạn cao cấp thì đường Nguyễn Huệ lại tập trung các khách sạn 5 sao mang tính biểu tượng như Rex Hotel, Times Square và nhiều tòa nhà văn phòng lớn. Còn đường Lê Lợi thì tập trung nhiều loại hình kinh doanh, ăn uống, trung tâm thương mại và còn là điểm đầu của tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên.

Liên quan đến bảng giá đất, mức giá dự kiến 687 triệu đồng/m2 trên 3 tuyến phố này vẫn được giữ nguyên so với hiện hành và còn thấp hơn 40% so với giá của các đơn vị tư vấn đưa ra (954,3 triệu đồng/m2).

Trên thực tế, mức giá được rao bán còn cao hơn nhiều. Khảo sát từ một trang nhà đất trực tuyến cho thấy, trong một năm gần nhất, đường Đồng Khởi, Nguyễn Huệ có giá rao cao nhất lên tới 1,7-1,8 tỷ đồng/m2, giá rao phổ biến 914 triệu đồng/m2. Cũng khoảng thời gian trên, giá rao tăng 17,5%.

Tương tự, ở đường Lê Lợi, giá rao cao nhất có thời điểm là 1,3 tỷ đồng và phổ biến ở mức 687 triệu đồng/m2. Giá đã tăng gần 16% trong một năm qua nhưng mức hiện tại vẫn thấp hơn đỉnh hồi giữa năm nay (711 triệu đồng/m2).

Cùng với giá nhà đất cao, giá cho thuê mặt bằng ở những khu vực này cũng thuộc nhóm đắt đỏ. Theo báo cáo của Cushman & Wakefield, 2 năm liền (2023-2024), đường Đồng Khởi nằm trong nhóm có giá thuê mặt bằng cao nhất Việt Nam và đứng thứ 13-14 toàn cầu.

Theo khảo sát, giá thuê mặt bằng đường Đồng Khởi phổ biến khoảng 270 triệu đồng/tháng, những giai đoạn cao điểm có thể lên tới 600 triệu đồng/tháng. Trong 5 năm qua, giá thuê trên tuyến đường này đã tăng khoảng 30%.

Tại đường Nguyễn Huệ, giá cho thuê phổ biến khoảng 300 triệu đồng/tháng, tăng 30% trong 5 năm qua. Nhiều thời điểm, giá thuê cao nhất ở đây vượt 600 triệu đồng/tháng.

Còn tại Lê Lợi, giá thuê hiện tại phổ biến 240 triệu đồng/tháng và tăng 53% trong 5 năm qua. Cũng giống như 2 tuyến phố “vàng”, giá thuê khu vực này từng chạm mốc 600 triệu đồng/tháng.

Với giá thuê đắt đỏ, một số mặt bằng cho thuê trên cả 3 con đường trên đều có hiện tượng bị bỏ trống thời gian dài, không có khách thuê mới sau thời gian bùng phát dịch Covid-19.

Báo cáo của Cushman & Wakefield từng đánh giá các thương hiệu bán lẻ từ xa xỉ đến đại chúng đều đang tăng cường đầu tư vào các cửa hàng vật lý ở những vị trí chiến lược (như đường Đồng Khởi) nhằm trưng bày sản phẩm và thu hút sự chú ý của người tiêu dùng.

Mặc dù thương mại điện tử đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa kênh, nhưng cửa hàng truyền thống mới thật sự là điểm chạm để kết nối đến khách hàng. Chính vì vậy, bất chấp mức giá thuê cao, các nhà bán lẻ vẫn sẵn sàng ký hợp đồng thuê để duy trì cửa hàng.

Sáng 3/12, tại hội thảo “Tạo cơ hội để kiều bào an cư tại quê nhà” trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Kỷ nguyên vươn mình – Kiều bào đồng hành cùng Tổ quốc”, nhiều ý kiến cho thấy nhu cầu đầu tư và an cư của cộng đồng người Việt ở nước ngoài đang gia tăng mạnh, đặc biệt ở phân khúc nhà ở xã hội và bất động sản nghỉ dưỡng.

3 triệu kiều bào có nhu cầu mua nhà ở xã hội

TS Lê Hoàng Thế – kiều bào Nhật Bản – cho biết một bộ phận lớn kiều bào, đặc biệt là nhóm “kiều bào loại 2” (sinh sống ở nước ngoài nhưng khó chứng minh thu nhập), có nguyện vọng trở về Việt Nam an cư và đầu tư.

Hiện nay, chính sách pháp luật cho phép kiều bào mua nhà nhưng chưa được phép mua đất. Tuy nhiên sắp tới đây, quy định có thể thay đổi để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho kiều bào nên vị này dự đoán sẽ có “làn sóng” đầu tư lớn từ nhóm đối tượng này với bất động sản nhà ở trong nước.

Theo ước tính, trong khoảng 6 triệu người Việt ở nước ngoài hiện nay có khoảng 3 triệu người thuộc nhóm “loại 2”, tương ứng nhu cầu tiềm năng khoảng 3 triệu căn nhà ở xã hội.

Ông Võ Thành Đăng – Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV) – cho biết nhu cầu của kiều bào đối với bất động sản tại Việt Nam đang rất lớn, đặc biệt ở phân khúc nghỉ dưỡng và bất động sản hưu trí.

Nhiều doanh nghiệp kiều bào ưu tiên các dự án ven biển, khu nghỉ dưỡng và những mô hình phục vụ người lớn tuổi như trung tâm giải trí, khu vui chơi, kèm theo hệ thống tiện ích đồng bộ. Đây thường là các dự án phát triển theo tiêu chuẩn quốc tế, chú trọng trải nghiệm sống và kết nối cộng đồng.

Ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) – cho biết Việt Nam hiện có khoảng 100 triệu dân và 6 triệu kiều bào đang sinh sống ở nước ngoài, trong đó cộng đồng tại Mỹ chiếm tới 80%. Đây là nguồn lực tài chính đáng kể, thể hiện qua lượng kiều hối năm 2024 lên tới 16 tỷ USD chuyển qua hệ thống ngân hàng; con số thực tế còn cao hơn do nhiều kênh chuyển tiền chưa được thống kê đầy đủ. Riêng TPHCM nhận 9,6 tỷ USD kiều hối, trong đó khoảng 20-21% được rót vào lĩnh vực bất động sản.

Ông Châu nhấn mạnh kiều bào là bộ phận không thể tách rời của dân tộc. Những người còn quốc tịch Việt Nam hoặc chứng minh được nguồn gốc Việt được hưởng chính sách đất đai như công dân trong nước. Theo quy định hiện hành, kiều bào được phép mua và sở hữu nhà ở tương tự người Việt Nam; chỉ người nước ngoài mới bị giới hạn phạm vi dự án được mua.

Kiến nghị tạo điều kiện cho kiều bào an tâm về nước an cư

Luật sư Lâm Quang Quý, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ kiều bào TPHCM, cho biết yếu tố được kiều bào quan tâm nhất khi quyết định hồi hương đầu tư hay sinh sống là hệ thống pháp luật và các thủ tục hành chính liên quan đến nhập cảnh, tạm trú, xác nhận quốc tịch, sở hữu nhà đất và hoạt động kinh doanh.

Theo ông Quý, khung chính sách cần thực sự thông thoáng, ổn định và có tính khả thi cao. “Nếu quy định chỉ tốt trên giấy nhưng không được triển khai đầy đủ, kiều bào rất khó tiếp cận quyền lợi của mình”, ông nói. Ông ghi nhận thời gian gần đây, chính sách đất đai và nhà ở đã cởi mở hơn, tạo điều kiện cho kiều bào đứng tên trực tiếp trên giấy chứng nhận, qua đó giảm rủi ro pháp lý và củng cố niềm tin khi trở về đầu tư.

Dù vậy, nhiều vướng mắc vẫn tồn tại trong thực tế. Những thủ tục như xác nhận quốc tịch, cấp căn cước hay mở tài khoản ngân hàng vẫn gây trở ngại cho không ít kiều bào. Thậm chí, nhiều người dù có hộ chiếu Việt Nam vẫn bị yêu cầu bổ sung hồ sơ nhiều lần khi giao dịch trực tuyến, do quy định đối chiếu sinh trắc học và dữ liệu từ cơ sở dữ liệu quốc gia.

Ông Quý cũng phản ánh tình trạng hồ sơ nhà đất bị kéo dài do quy trình xử lý thiếu nhất quán. “Chính sách thì thông thoáng, nhưng triển khai lại gây phiền hà. Rào cản lớn nhất nằm ở con người và quy trình thực thi”, ông nhấn mạnh.

Từ góc độ thị trường, Chủ tịch HoREA kiến nghị cần xem xét giảm mức chênh lệch nghĩa vụ tài chính khi tách thửa hoặc chuyển mục đích sử dụng đất lên thổ cư, đồng thời đẩy mạnh đầu tư hạ tầng – đặc biệt là giao thông – để tạo môi trường sống thuận lợi, giúp kiều bào an tâm trở về an cư và đầu tư lâu dài.

Chiều 3/12, Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp với người dân với chủ đề “Từ thủ tục liên thông đến an cư: Tháo gỡ khó khăn cho người dân mua nhà ở xã hội” tại Hà Nội.

Tại hội nghị, người dân được trực tiếp nêu câu hỏi và nhận giải đáp về tất cả vướng mắc liên quan đến nhà ở xã hội.

“Suất ngoại giao” được rao bán tràn lan

Một người dân thông tin hiện nay, trên các nền tảng mạng xã hội xuất hiện nhiều bài viết rao bán suất ngoại giao, suất nội bộ, đặt chỗ mua nhà ở xã hội.

Cụ thể, mức phí với chi phí “đặt chỗ” tăng dần từ vài triệu đồng đến hàng trăm triệu đồng. Người dân đặt câu hỏi tới Công an Hà Nội, rằng liệu có thể tin tưởng vào những lời mời chào, thông tin trên hay không.

Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn – Phó trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Công an Hà Nội) – cho biết đây cũng là nội dung mà lãnh đạo Công an Hà Nội đặc biệt quan tâm và chỉ đạo sát sao từ cấp xã đến cấp phòng nhằm rà soát, phát hiện, xử lý.

Ông Tuấn nhắc nhở người dân phải lưu ý, hiện có các đối tượng tạo lập các trang mạng xã hội để lôi kéo mua nhà ở xã hội. Trong đó, có rất nhiều nội dung thông tin liên quan như vấn đề mối quan hệ với các cấp lãnh đạo để có các suất ngoại giao, suất nội bộ để mua được nhà ở xã hội.

Các trang mạng này cũng cung cấp rất nhiều thông tin về việc triển khai dự án nhà ở xã hội, khiến người dân theo dõi tin tưởng. Sau đó, các đối tượng sẽ bắt đầu tung chiêu, lôi kéo người dân nộp hồ sơ, đóng phí chênh lệch, phí đảm bảo để được bốc thăm trúng theo nguyện vọng.

Trước thực tế trên, đại diện Công an Hà Nội khẳng định tất cả hành vi trên là nhóm hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Người dân cần nâng cao cảnh giác đối với những dạng thông tin như trên khi đăng tải trên các nền tảng mạng xã hội.

“Nếu có các cá nhân, doanh nghiệp, không có chức năng thẩm quyền mua bán nhà ở xã hội, nhưng đã lỡ, trót nhận tiền của người dân trái quy định thì khẩn trương hoàn trả trước khi cơ quan công an làm rõ, xử lý”, Thượng tá Nguyễn Anh Tuấn nói.

Tại hội nghị, người dân cũng đặt thêm nhiều số câu hỏi về các vấn đề như tiêu chí xét duyệt, hồ sơ cần chuẩn bị, thời hạn giải quyết, cơ chế vay vốn ưu đãi và trách nhiệm của từng cơ quan trong quy trình liên thông.

Ông Cù Ngọc Trang, Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công TP Hà Nội, thừa nhận việc tiếp cận nhà ở xã hội của người dân vẫn chưa dễ dàng. Một số vướng mắc ông nêu ra gồm pháp lý, quy trình, dữ liệu chưa đồng bộ.

Ông cho biết hội nghị mong muốn giúp người dân chuẩn bị đủ, nộp hồ sơ chuẩn xác, giảm thời gian và chi phí. Đồng thời, minh bạch quy trình, tiêu chí xét duyệt, ngăn chặn những biểu hiện tiêu cực, trục lợi chính sách trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Nhà 5 người muốn căn hộ to nhưng bốc phải căn nhỏ

Một người dân đặt câu hỏi: “Tại dự án Rice City Long Châu, chủ đầu tư tổ chức bốc số ngẫu nhiên. Điều này dẫn đến tình trạng người độc thân bốc được căn diện tích lớn, trong khi gia đình có 4-5 người lại chỉ bốc được căn nhỏ. Vì sao không bố trí những người có cùng nhu cầu diện tích bốc thăm cùng nhóm?”.

Một câu hỏi khác tại hội nghị liên quan đến việc xin đổi căn hộ rộng hơn trong cùng dự án, hoặc sang dự án khác của cùng chủ đầu tư, cụ thể: “Việc này có được phép không, quy trình thủ tục ra sao và cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết để tôi yên tâm thực hiện đúng quy định, tránh bị thu hồi căn hộ?”.

Trả lời, ông Lê Quang Huy – Phó tổng giám đốc Công ty cổ phần BIC Việt Nam – cho biết nội dung người dân hỏi liên quan trực tiếp đến dự án nhà ở xã hội Rice City Long Châu (nhà ở xã hội Thượng Thanh) do Liên danh Công ty cổ phần Him Lam Thủ đô và Công ty cổ phần BIC Việt Nam làm chủ đầu tư.

Ngày 24/11, chủ đầu tư đã tổ chức bốc thăm căn hộ đối với các hồ sơ đủ điều kiện. Dự án có nhiều loại diện tích, từ 30m2 đến 77m2.

Trước khi tổ chức bốc thăm, chủ đầu tư đã khảo sát nhu cầu của người dân và chỉ hơn 2% khách hàng có nhu cầu căn hộ loại 1 phòng ngủ và 1 vệ sinh (diện tích nhỏ nhất), trong khi số lượng căn loại này lại khá nhiều.

“Do nhu cầu thực tế của người dân chênh lệch quá lớn, nếu phân nhóm theo từng diện tích để bốc thăm thì không thể bảo đảm công bằng. Vì vậy, công ty quyết định tổ chức bốc thăm ngẫu nhiên cho toàn bộ hồ sơ hợp lệ, không phân chia theo từng nhóm diện tích”, ông Huy nói.

Liên quan đến đề nghị đổi căn hộ, ông Huy cho biết việc khách hàng bỏ cọc hoặc không nhận căn sau bốc thăm có thể xảy ra và chủ đầu tư sẽ cập nhật lại danh sách căn còn trống. Tuy nhiên, không phải lúc nào việc đổi căn cũng thực hiện được, bởi số lượng căn hộ diện tích lớn rất hạn chế.

“Hiện nay, chúng tôi chưa có cơ sở pháp lý đầy đủ để cho phép đổi căn theo nhu cầu cá nhân. Khi có hướng dẫn mới, chủ đầu tư sẽ thông báo chính thức để người dân theo dõi và thực hiện đúng quy định”, đại diện BIC Việt Nam nói.

Theo đề án phát triển ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, Hà Nội được giao chỉ tiêu 56.200 căn đến hết năm 2030, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Năm nay, thành phố dự kiến hoàn thành 6 dự án với hơn 4.700 căn, vượt chỉ tiêu đề ra.

Giá nhà vượt xa thu nhập người dân

Diễn đàn Bất động sản Vùng Động lực phía Nam lần thứ I diễn ra chiều ngày 3/12. 

Phát biểu tham luận, ông Dương Long Thành – Nhà sáng lập, Chủ tịch HĐQT Thắng Lợi Group – kể 15 năm trước, doanh nghiệp này bán một căn nhà ở khu vực Bến Cát (Bình Dương cũ) chỉ khoảng 300 triệu đồng. Khi đó, thu nhập bình quân của một người lao động, công nhân hay viên chức chỉ khoảng 5-7 triệu đồng/tháng. Họ chỉ cần làm việc tích lũy trong 5-6 năm là có thể mua được nhà.

Tuy nhiên hiện nay, áp lực giá nhà tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập đang trở thành thách thức lớn, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở thật luôn chiếm 70-80% tổng nhu cầu thị trường.

Ông Thành nêu suốt thập kỷ qua, giá nhà tăng 12-20%/năm nhưng thu nhập bình quân của người dân chỉ tăng khoảng 6-8%/năm. Sự chênh lệch này đã gây ra khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng tài chính và giá trị bất động sản.

Các thách thức khác là sản phẩm không phù hợp đại đa số nhu cầu, không còn sản phẩm vừa túi tiền với thu nhập của người dân. Chi phí pháp lý, chi phí thuế, chi phí đơn giá đất tăng mạnh, chi phí vật liệu xây dựng biến động tăng cao cùng với tác động của lãi suất vay đều ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm.

Lời giải nào cho thị trường?

Ông Dương Long Thành đề xuất nhiều giải pháp để đưa thị trường trở lại đúng với nhu cầu thực như phát triển nhà ở xã hội, nhà ở vừa túi tiền; triển khai cơ chế hỗ trợ người mua nhà lần đầu; đồng thời cải cách, rút gọn thủ tục pháp lý nhằm giảm chi phí và rủi ro cho cả doanh nghiệp lẫn người mua…

Ngoài ra, các địa phương cần quy hoạch hướng đến người dân, phát triển các đô thị nén với hạ tầng và tiện ích đầy đủ để tăng khả năng tiếp cận nhà ở; doanh nghiệp cần phát triển sản phẩm phù hợp nhu cầu thực…

Nêu kinh nghiệm phát triển nhà ở vừa túi tiền mà tối ưu công năng, diện tích sử dụng, ông Lê Như Thạch – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Bcons – nói thay vì xây dựng căn hộ diện tích lớn thì làm diện tích nhỏ sẽ giảm được giá thành. Người mua quan tâm nhiều hơn đến tổng số tiền phải chi trả thay vì “bao nhiêu tiền một m2”. 

Ông Phạm Lâm – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc DKRA Group – đánh giá TPHCM đang sở hữu nhiều dư địa, cơ hội mới để người dân tiếp cận nhà ở phù hợp.

Trong chiến lược phát triển vùng đô thị TPHCM, các đô thị vệ tinh sẽ đảm nhiệm vai trò quan trọng, người dân có thể sinh sống thuận tiện mà không nhất thiết phải ở ngay trung tâm. Để đạt được điều đó, hạ tầng giao thông liên vùng, kết nối đa phương thức và quy hoạch chức năng rõ ràng là yếu tố quan trọng.

TS. Huỳnh Thanh Điền – Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành – cho rằng mô hình TOD sẽ tạo ra nhu cầu thực. Các tuyến đường hình thành sẽ tạo “dòng chảy” hàng hóa, dân cư, việc làm, lao động và dòng vốn đầu tư, nhiều dự án được đầu tư phát triển dọc theo các tuyến giao thông. Với tình hình đó, doanh nghiệp bất động sản nên tư duy theo hướng “kiến tạo” lối sống, kiến tạo hệ sinh thái, bám vào tuyến đường để làm dự án.

Nhóm đối tượng bị tác động

Dự thảo bảng giá đất ở TPHCM dự kiến được áp dụng lần đầu từ ngày 1/1/2026. Giá đất nhiều khu vực tại TPHCM trước sáp nhập tăng 30-40% so với mức hiện hành, trong khi tại Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước sáp nhập cũng tăng mạnh, một số tuyến gấp 2-3 lần.

Theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, bảng giá đất sẽ tác động đến 12 nhóm đối tượng. Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TPHCM đánh giá những đối tượng ít bị ảnh hưởng bởi bảng giá đất mới như người được bố trí tái định cư; hộ nghèo, gia đình chính sách; các đối tượng thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm; trường hợp người dân muốn chuyển quyền sử dụng đất…

Tuy nhiên, bảng giá đất mới sẽ có sự ảnh hưởng đến việc thu tiền sử dụng đất khi hộ gia đình, cá nhân được Nhà nước cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại tỉnh Bình Dương (cũ).

Mức độ ảnh hưởng có thể cao hơn so với địa bàn TPHCM (cũ) do tiêu chí xác định vị trí đất được thống nhất giữa các tỉnh, thành phố sau khi sáp nhập. Song, cơ quan này cho rằng mức độ ảnh hưởng không đáng kể bởi giá đất đang áp dụng đã theo hướng tiệm cận với giá thị trường.

Các đối tượng được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm cũng bị ảnh hưởng. Cụ thể, bảng giá đất dự kiến tăng lên sẽ làm tăng tiền thuê đất hàng năm tương ứng nếu không điều chỉnh tỷ lệ thuê hàng năm.

Việc tính thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất đối với hộ gia đình, cá nhân cũng bị tác động bởi bảng giá đất mới. Bởi, Luật Đất đai năm 2024 quy định áp dụng bảng giá đất để tính thuế thu nhập có tác động đến các bên tham gia chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy vậy, Sở NN&MT TPHCM đánh giá tác động này tích cực, hạn chế tình trạng ghi giá chuyển nhượng thấp hơn hoặc cao hơn bất thường so với thực tế, góp phần xóa bỏ tình trạng “2 giá” trên thị trường. Đồng thời tạo ra sự công khai, minh bạch khi chuyển nhượng và sẽ là nguồn dữ liệu quan trọng để phục vụ cho công tác quản lý đất đai.

Nhóm không bị ảnh hưởng bởi bảng giá đất do cơ quan này đánh giá là doanh nghiệp bất động sản do tiền sử dụng đất các dự án bất động sản được xác định bằng phương pháp thặng dư.

Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh bị ảnh hưởng do giá đất là một trong các khoản chi phí đầu vào của nền sản xuất, kinh doanh thương mại, dịch vụ. Tính thuế sử dụng đất và tính tiền thuê đất khi Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hằng năm sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chi phí đầu vào của nhóm doanh nghiệp này.

Mặc dù dự thảo bảng giá đất mới được đánh giá chưa tác động trực tiếp đến doanh nghiệp bất động sản nhưng nhiều chuyên gia cho rằng sẽ gây ảnh hưởng ở “pha 2”, khi doanh nghiệp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án. Người dân có tâm lý muốn bán với giá cao hơn trước đây, dẫn đến áp lực làm tăng giá nhà.

“Ẩn số” hệ số K

Cùng với việc theo dõi bảng giá đất, một số chuyên gia đặt vấn đề cần quan tâm thêm tới hệ số K trong việc tính giá đất cho doanh nghiệp. Bởi dự thảo Nghị quyết của Quốc hội quy định một số cơ chế tháo gỡ khó khăn, vướng mắc thi hành luật Đất đai 2024, cách tính giá đất các dự án bất động sản bằng bảng giá đất nhân với hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Đồng thời, UBND cấp tỉnh quyết định ban hành hệ số K áp dụng từ ngày 1/1 hàng năm.

Ông Võ Hồng Thắng – Phó tổng giám đốc DKRA Group – nói đánh giá tác động cuối cùng của dự thảo bảng giá đất mới tại TPHCM, đặc biệt là chi phí sử dụng đất của doanh nghiệp, vẫn phụ thuộc vào hệ số K.

Dự kiến chi phí sử dụng đất với doanh nghiệp sẽ được tính bằng bảng giá đất nhân với hệ số K, thay cho phương pháp thặng dư vốn mất nhiều thời gian và mang tính cảm tính trong việc thu thập dữ liệu thị trường. Khi áp dụng hệ số, quy trình tính tiền sử dụng đất dự kiến minh bạch hơn, rút ngắn đáng kể thời gian thẩm định và doanh nghiệp có thể triển khai dự án nhanh chóng, thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, hệ số K cụ thể bao nhiêu vẫn là ẩn số. Vì vậy, ông Thắng cho rằng chưa thể kết luận chi phí sử dụng đất thực tế sẽ tăng hay giảm bởi còn chờ hệ số K. Nếu hệ số thấp, tiền sử dụng đất có thể còn thấp hơn cả năm trước; ngược lại, hệ số cao sẽ khiến chi phí tăng, từ đó gây ảnh hưởng tới giá bán bất động sản.

Chuyên gia cũng lưu ý rằng bảng giá đất mới chắc chắn ảnh hưởng đến doanh nghiệp trong khâu đền bù, bồi thường cho người dân khi làm dự án – đặc biệt với những doanh nghiệp chưa có sẵn quỹ đất. Giá bồi thường thỏa thuận luôn dựa trên tham chiếu bảng giá đất, nên bảng giá tăng sẽ tạo áp lực chi phí.

Trong khi đó, việc tính tiền sử dụng đất cho dự án theo phương pháp thặng dư vốn phụ thuộc vào việc thu thập mẫu so sánh (dễ phát sinh rủi ro về tính chính xác) đang được đề xuất loại bỏ. Thay vào đó, bảng giá đất và hệ số K sẽ trở thành công cụ hữu hiệu để xác định nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.

Ở góc độ khác, ông Lê Hoàng Châu – Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) kiến nghị áp dụng hệ số K bằng 1 lần để các địa phương không lúng túng khi triển khai.

Còn TS. Phạm Viết Thuận – Viện trưởng Viện kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM – cho rằng giá đất thị trường biến động không biên độ dễ bị tác động bởi kỳ vọng đầu cơ, không phù hợp làm bảng giá đất cố định để nhân hệ số. Do đó, lựa chọn giá đất cơ sở nhân với hệ số K là giải pháp ổn định và nhất quán nhất hiện nay.

Viện này kiến nghị nên áp dụng bảng giá đất trước khi Luật Đất đai có hiệu lực nhân với hệ số K để áp dụng cho bảng giá đất ở mới trong năm 2026 với biên độ điều chỉnh tăng/giảm từ 20% đến 300% cho một lần điều chỉnh, tùy tuyến đường, khu vực, mục đích sử dụng đất.

Cách làm này phù hợp với thị trường nhưng không làm tăng đột biến nghĩa vụ tài chính, đồng thời đảm bảo nguyên tắc dễ quản lý, dễ áp dụng, dễ kiểm tra và thị trường không tăng lạm phát.