Hạc Cương (Hegang) thuộc tỉnh Hắc Long Giang, được mệnh danh là thành phố có nhà nhiều hơn người, sau khi các mỏ than đóng cửa khiến người trẻ rời đi. Nhưng gần đây, giá nhà rẻ đến “kinh ngạc” giúp địa phương bắt đầu thu hút cư dân mới, theo AP.

Yang Xuewei, một môi giới, cho biết giá căn hộ hiện rẻ hơn ôtô, giúp việc bán hàng rất dễ dàng. Cụ thể, chỉ với 3.000 USD, khách hàng có thể tìm mua được căn hộ một phòng ngủ. Trong khi đó, căn hộ 4 phòng ngủ giá khoảng 13.000 USD.

Với mức giá này, anh đã bán được hơn 100 căn hộ cho khách hàng khắp cả nước. Thậm chí, một số người nước ngoài đã liên hệ khi xem các video tham quan nhà trực tuyến của anh. “Tôi không biết về các thành phố lớn, tôi chưa bao giờ sống ở đó. Tôi chỉ có thể nói rằng sống ở Hạc Cương rất dễ chịu”, Yang mô tả.

Theo Reuters, những người mua nhà Trung Quốc với ngân sách eo hẹp từ lâu đã tìm đến Hạc Cương. Từ năm 2024, nơi đây trở thành biểu tượng của tình trạng giảm phát bất động sản tại Trung Quốc. Trên mạng xã hội, các hashtag như “Hegang-isation” hay “HegangHomePrices” đã thu hút hàng chục triệu lượt xem.

Năm 2025, tờ Lianhe Zaobao (Singapore) cho biết mạng xã hội Trung Quốc từng xôn xao với chia sẻ của hai người mua nhà ngoại tỉnh chuyển đến Hạc Cương. Theo đó, nữ họa sĩ Zhao, 25 tuổi, từng thuê căn hộ ở Nam Kinh, quyết định chi 15.000 nhân dân tệ (khoảng 2.200 USD) để mua căn hộ 46 m2.

Sau đó, Zhao chi gần 50.000 nhân dân tệ (gần 7.300 USD) để sửa sang toàn bộ nơi ở mới. Cô cho biết chi phí điện nước, đi lại, ăn uống ở thị trấn khoảng 3.000 nhân dân tệ (tương đương 435 USD) mỗi tháng. “Ở đây trời trong xanh, phong cảnh đẹp, cuộc sống rất tiện lợi”, cô nhận xét. Tương tự, Xiao Hao, sinh năm 1990, mua căn hộ 70 m2 ở Hạc Cương với giá 40.000 nhân dân tệ (hơn 5.800 USD).

Căn hộ rẻ hơn ôtô tại Hạc Cương có thể cá biệt, nhưng nhìn chung giá nhà ở Trung Quốc vẫn trên đà giảm. Theo khảo sát của China Index Academy, giá nhà mới tháng 2 tại 100 thành phố hàng đầu giảm 0,04% so với tháng 1, mức sụt mạnh nhất kể từ cuối 2022.

Nhu cầu mua nhà vẫn ở mức thấp, bất chấp các chính sách hỗ trợ kể từ khi ngành bất động sản rơi vào khủng hoảng năm 2021. Tuần trước, Thượng Hải nới lỏng thêm quy định, gồm cho phép khách hàng đủ điều kiện mua thêm nhà và tiếp cận hạn mức vay thế chấp cao hơn.

“Những biện pháp như vậy có thể tạo ra cú hích ngắn hạn cho thị trường nhưng khó đảo ngược chu kỳ suy thoái diện rộng”, ông Larry Hu, Trưởng bộ phận kinh tế Trung Quốc tại Macquarie Group, đánh giá. Theo ông, cần thêm can thiệp chính sách mạnh mẽ hơn của Bắc Kinh để vực dậy thị trường rõ nét.

Trên thị trường chung cư cho thuê, giá căn hộ một số nơi cũng rất rẻ, thu hút khách hàng muốn thoát khỏi cuộc sống áp lực công việc cao và chi phí đắt đỏ ở các thành phố lớn. Tại khu đô thị hoang vắng “Life in Venice” ở Giang Tô, Sasa Chen, 28 tuổi, trả 1.200 nhân dân tệ (168 USD) mỗi tháng cho tiền thuê căn hộ.

Giá nhà tại “Life in Venice” đã giảm hơn một nửa từ khi thị trường bất động sản suy thoái vài năm trước. Năm ngoái, Sasa Chen nghỉ việc với số tiền tiết kiệm 2 triệu nhân dân tệ (290.000 USD). Với giá thuê nhà và chi phí sống thấp – tốn chưa đến 3 USD cho bữa trưa – Chen tính toán rằng có thể nghỉ hưu sớm tại đây.

Giống như Chen, một số người trẻ Trung Quốc quyết định rời các thành phố lớn để mua và thuê các căn hộ giá rẻ ở các khu đô thị ế ẩm hoặc vùng hẻo lánh. Mùa hè 2025, Ban Zhao, 29 tuổi, chuyển đến một thị trấn nhỏ ở tỉnh Vân Nam. Ở đó, chỉ với 800 nhân dân tệ mỗi tháng (110 USD), Ban và bạn trai thuê căn 3 phòng ngủ.

Họ làm việc chưa đến 20 giờ một tuần, dạy yoga trực tuyến để kiếm sống. Thời gian còn lại, Ban đi dạo quanh khu phố, thư giãn với thiên nhiên. “Tôi đang sống ở thiên đường”, Ban nói.

Dù chưa có thống kê chính thức về lượng người rời bỏ lực lượng lao động những năm gần đây, dữ liệu cho thấy từ 2019 đến 2024, Bắc Kinh đã mất 1,6 triệu người ở độ tuổi 20 và đầu 30.

Giáo sư tài chính Chen Zhiwu tại Đại học Hong Kong cho biết chi phí sinh hoạt cao hơn và ít cơ hội việc làm ở các thành phố lớn đang thúc đẩy mọi người chuyển đến những nơi có chi phí sinh hoạt rẻ hơn. “Đó là điều tự nhiên. Giới trẻ đang đối mặt với thực tế và suy nghĩ rất kỹ về tương lai của mình”, ông nói.

Anh Kỳ (theo AP, Reuters, Lianhe Zaobao)

Anh Quang (33 tuổi, TP HCM) cho biết từng lên kế hoạch vay mua căn hộ cũ tại phường Thạnh Mỹ Tây, song đã phải dừng khi lãi suất ưu đãi tăng từ 7,6% lên gần 12%. Theo anh, mức trả nợ hàng tháng sau khi tính toán vượt quá khả năng chi trả, trong khi rủi ro lãi suất còn tiếp tục tăng khiến gia đình không dám mạo hiểm. “Chỉ cần lãi suất nhích thêm là áp lực tài chính sẽ rất lớn”, anh nói.

Ghi nhận trên thị trường cho thấy, chỉ trong vài tuần gần đây, lượng booking tại nhiều dự án giảm mạnh so với giai đoạn trước. Đại diện một doanh nghiệp phát triển nhà ở tại TP HCM cho biết, nếu như cuối năm ngoái, mỗi tuần doanh nghiệp này ghi nhận khoảng 40-50 lượt khách đặt chỗ, hiện chỉ còn hơn 10.

“Khách hàng vẫn hỏi thông tin, nhưng phần lớn dừng lại ở mức tham khảo, rất ít người quyết định ký hợp đồng”, ông nói.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại nhiều dự án đang triển khai trên thị trường. Đại diện một sàn giao dịch nhà đất phường Bình Trưng cho hay từ tháng 1, khi lãi suất điều chỉnh, nhiều khách hàng trước đó đã đặt cọc xin hoãn ký hợp đồng. Nguyên nhân chủ yếu do lo lãi vay quá cao làm tăng gánh nặng chi trả.

“Cách đây vài tháng, lãi suất cố định hai năm còn quanh mức 6,5%, nay đã lên 13%, với khoản vay trên 1 tỷ đồng, người mua đều phải cân nhắc lại”, đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Ghi nhận của VnExpress cũng cho thấy, lãi suất ưu đãi vay mua nhà tại nhiều ngân hàng quốc doanh thời gian gần đây đã tăng từ 6,5-8% lên 13-14%.

Động thái này được các nhà băng lý giải là nhằm kiểm soát dòng vốn vào lĩnh vực bất động sản khi tín dụng địa ốc năm 2025 tăng khoảng 22%, cao hơn mức 19% của toàn hệ thống; riêng cho vay kinh doanh bất động sản tăng 28%, trong khi vay mua nhà chỉ tăng 14%.

Bên cạnh yếu tố điều tiết, lãnh đạo các ngân hàng cho rằng chi phí vốn đầu vào cũng neo cao: lãi suất tiết kiệm quanh 7% mỗi năm, cộng chi phí dự trữ, bảo hiểm tiền gửi và vận hành đẩy tổng chi phí lên xấp xỉ 11%. Khi tính thêm biên lợi nhuận, mức cho vay 14% mỗi năm được cho là không quá bất thường. Ngoài ra, việc điều chỉnh tăng lãi suất cho vay địa ốc cũng nhằm phân bổ vốn sang lĩnh vực sản xuất kinh doanh (khu vực được ưu tiên) và đảm bảo cân đối lợi nhuận cũng như an toàn hệ thống.

Theo thống kê từ chuyên trang Batdongsan, từ tháng 11/2025 khi lãi suất vay mua nhà bắt đầu điều chỉnh, nhu cầu tìm kiếm bất động sản giảm 17% so với quý trước. Lượng giao dịch sụt giảm mạnh, nhiều chủ đầu tư tạm dừng kế hoạch bán hàng để điều chỉnh chính sách thanh toán. Nhóm nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính chịu tác động rõ nét nhất, với xu hướng trì hoãn hoặc dừng xuống tiền.

Nói về áp lực tín dụng đến thị trường địa ốc, ông Lucas Ignatius Loh Jen Yuh, CEO Nam Long Group, cho rằng lãi suất luôn là yếu tố then chốt chi phối sức mua bất động sản. Lãi vay tăng thêm 0,5 điểm phần trăm hoặc tiệm cận 10% mỗi năm có thể khiến nhu cầu suy giảm; nếu tăng 5-6 điểm phần trăm, người mua khó tiếp cận vốn hơn, kéo theo áp lực bán hàng với chủ đầu tư gia tăng. Tín dụng hạn chế cũng khiến doanh nghiệp phải thu hẹp khả năng mở rộng quỹ đất, phát triển dự án mới và đối mặt rủi ro kép khi chậm triển khai dự án, bào mòn biên lợi nhuận, đặc biệt với đơn vị phụ thuộc vốn vay và dự án dài hạn.

Ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, nói ngay cả khi doanh nghiệp và người mua chấp nhận lãi suất cao, dư địa room tín dụng hạn chế khiến khả năng tiếp cận vốn của người mua nhà tiếp tục thu hẹp. Tăng trưởng tín dụng bị kiểm soát theo quý khiến nhiều ngân hàng không còn nhiều dư địa cho vay, kéo thanh khoản thị trường hạ nhiệt. Việc siết vốn đột ngột cũng làm doanh nghiệp khó chuẩn bị phương án vay mới, đảo nợ hay triển khai dự án, gia tăng nguy cơ đứt gãy dòng tiền.

Theo ông, sức chịu đựng của doanh nghiệp hiện khác xa các chu kỳ trước. Sau giai đoạn khó khăn 2022-2024, phần lớn chủ đầu tư đã bán bớt tài sản, chuyển nhượng dự án, thu hẹp quy mô, nên hiện nay dư địa xoay xở không còn nhiều. Nếu tín dụng tiếp tục bị siết nhanh, nhiều doanh nghiệp sẽ khó lòng thích ứng.

Trong khi đó, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết khoảng 64% giao dịch bất động sản hiện sử dụng đòn bẩy tín dụng. Việc lãi vay tăng nhanh trong thời gian ngắn, đặc biệt với các khoản vay từ 1-2 tỷ đồng trở lên, khiến quyết định mua nhà trở nên thận trọng hơn. Điều này không chỉ khiến dòng tiền đầu cơ mà cả nhu cầu ở thực cũng bị nén lại.

Dù vậy, ông Kiệt đánh giá việc điều chỉnh lãi suất ngắn hạn là hợp lý trong bối cảnh giá nhà đang tăng quá nhanh và nhu cầu mua đầu tư chiếm đa số. Theo ông, nếu lãi suất vay mua nhà quá thấp và kéo dài, dòng tiền dễ chảy mạnh vào đầu cơ, đẩy giá bất động sản tăng nóng, làm lệch hướng vốn khỏi sản xuất – kinh doanh, gia tăng rủi ro nợ xấu và tiềm ẩn nguy cơ bong bóng tài sản, từ đó gây bất ổn kinh tế vĩ mô.

Ở góc nhìn dài hạn, chuyên gia bất động sản Đinh Thế Hiển nhìn nhận việc điều chỉnh lãi suất hiện nay là bước chuyển cần thiết để thị trường tái cấu trúc theo hướng bền vững. Ở tầm vĩ mô, lãi suất cao là công cụ kiểm soát lạm phát và ổn định tài chính; khi chi phí vốn không còn rẻ, cả người mua lẫn doanh nghiệp buộc phải cân nhắc kỹ dòng tiền và khả năng trả nợ, qua đó hạn chế đầu cơ và kỳ vọng tăng giá ngắn hạn.

Quá trình sàng lọc này cũng giúp thị trường hình thành cấu trúc vốn lành mạnh hơn, rủi ro được kiểm soát tốt hơn, dù trong ngắn hạn mức 14-15% vẫn là lực cản lớn khiến giao dịch thận trọng. Doanh nghiệp có tài chính vững, đòn bẩy thấp và quỹ đất sạch sẽ chống chịu tốt hơn, trong khi các đơn vị tăng trưởng nóng, phụ thuộc vốn vay ngắn hạn dễ gặp áp lực chi phí. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp phải thu hẹp lại, ưu tiên dòng tiền, chấp nhận giảm lợi nhuận, tìm kiếm hợp tác đầu tư hoặc chuyển nhượng dự án để cân đối tài chính.

Bàn về hướng phát triển hài hòa trong giai đoạn hiện nay, theo giới chuyên môn, lãi suất nên được duy trì ở mức vừa đủ để sàng lọc rủi ro và ngăn đầu cơ, nhưng không quá cao kéo dài, nhằm vẫn hỗ trợ nhu cầu ở thực và các doanh nghiệp lành mạnh; sự cân bằng này phụ thuộc vào phối hợp giữa chính sách lãi suất, hạn mức tín dụng và giám sát rủi ro hệ thống.

Phương Uyên