Vướng mắc về đất đai đang trở thành trở ngại lớn nhất trong tiến trình cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, khiến hàng loạt đơn vị rơi vào tình trạng “đứng im” nhiều năm liền dù có quỹ đất lớn cần khai thác.

Theo Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), trên địa bàn thành phố hiện có hơn 1.000 doanh nghiệp Nhà nước thuộc diện cổ phần hóa, phần lớn đang sử dụng quỹ đất có nguồn gốc Nhà nước quản lý. Tuy nhiên, khung pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất của nhóm doanh nghiệp này vẫn chưa rõ ràng, khiến việc thực hiện cổ phần hóa gặp nhiều khó khăn.

HoREA dẫn ví dụ trường hợp Công ty Cổ phần Phát triển Địa ốc Sài Gòn 5 – doanh nghiệp có nguồn gốc từ doanh nghiệp Nhà nước, trong đó Nhà nước vẫn nắm đến 99,78% vốn điều lệ, còn cán bộ công nhân viên chỉ sở hữu 0,22%. Dù có quỹ đất, doanh nghiệp nhiều năm không thể triển khai dự án do chưa được phê duyệt phương án sử dụng đất, dẫn tới lãng phí nguồn lực.

Theo HoREA, đa số doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa giai đoạn 2007-2021 đều chưa có phương án sử dụng đất được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Đây là nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng ách tắc kéo dài. Một vướng mắc khác là cách hiểu khác nhau về việc doanh nghiệp sau cổ phần hóa có được phép chuyển mục đích sử dụng đất hay không.

Nhiều khu đất khi cổ phần hóa có mục đích sử dụng không còn phù hợp với quy hoạch hiện nay, nhưng doanh nghiệp lại không thể điều chỉnh do thiếu phương án sử dụng đất ban đầu hoặc phương án cũ không còn hiệu lực.

Trong khi đó, có ý kiến cho rằng đây là quỹ “đất công” nên phải thu hồi và đấu giá lại. Ngược lại, doanh nghiệp lập luận họ vẫn nộp đầy đủ tiền sử dụng đất và tiền thuê đất theo quy định, nên không gây thất thoát ngân sách Nhà nước.

Trước thực trạng trên, HoREA kiến nghị bổ sung cơ chế xử lý đối với trường hợp doanh nghiệp cổ phần hóa chưa lập hoặc lập chưa đúng phương án sử dụng đất trong giai đoạn 2007-2021.

Theo đề xuất, doanh nghiệp phải rà soát, kê khai và trình phương án sử dụng đất trong thời hạn 24 tháng. Nếu quỹ đất đang quản lý không còn nhu cầu sử dụng hoặc không phù hợp quy hoạch đã phê duyệt, Nhà nước sẽ thu hồi theo quy định.

Với phần đất phù hợp quy hoạch và doanh nghiệp có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét theo hướng giao đất hoặc cho thuê đất có thu tiền, tùy mục đích sử dụng. Doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính kể từ thời điểm có quyết định giao đất, thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích.

Sau thời hạn 24 tháng, nếu doanh nghiệp không nộp phương án hoặc hồ sơ liên quan, Nhà nước sẽ thu hồi đất và không bồi thường về đất cũng như chi phí đầu tư trên đất.

Hạ tầng vành đai mở đường cho chu kỳ tăng trưởng mới

Thông qua sự kiện, các dữ liệu thị trường, bài học chu kỳ và bức tranh hạ tầng được đặt trong mối tương quan trực diện, giúp các sàn phân phối dự án bất động sản miền Bắc dễ dàng tiếp cận, nắm bắt vùng tăng trưởng tiếp theo của khu vực phía Nam.

Trọng tâm của chương trình nằm ở phần phân tích của ông Đinh Minh Tuấn – Giám đốc Khu vực Miền Nam Batdongsan.com.vn – dựa trên nền tảng dữ liệu dài hạn. Từ thực tiễn tăng trưởng bất động sản tại Hà Nội, ông Tuấn cho rằng các tuyến vành đai đóng vai trò “xương sống” trong việc mở rộng không gian đô thị, giảm áp lực cho khu vực lõi và dẫn dắt dòng vốn dịch chuyển ra các đô thị vệ tinh.

Thực tế cho thấy, chiến lược phát triển hạ tầng kết nối các khu vực như Sóc Sơn, Hòa Lạc, Xuân Mai hay chuỗi cầu vượt sông đã tạo dư địa cho Hà Nội mở rộng theo hướng đa cực.

Trong giai đoạn 2021-2025, các dự án nằm dọc các trục vành đai của Thủ đô ghi nhận mức tăng giá từ 2,3 đến hơn 3 lần, phản ánh quy luật hạ tầng đi trước mở đường cho bất động sản tăng trưởng.

Bài học này cũng từng lặp lại tại Bình Dương. Việc hình thành trục xương sống Mỹ Phước – Tân Vạn, kết nối trực tiếp với hệ thống vành đai, đã trở thành chất xúc tác cho sự bứt phá của thủ phủ công nghiệp.

Từ những tiền lệ đó, bức tranh thị trường phía Nam được đặt trong thế đối chiếu trực diện. Nếu các tuyến vành đai từng là động lực mở rộng đô thị và tái định vị giá trị bất động sản tại Hà Nội và Bình Dương, thì một chu kỳ tương tự đang lặp lại tại TPHCM, đặc biệt ở khu Tây – nơi các trục kết nối chiến lược đang bước vào giai đoạn tăng tốc mang tính quyết định.

“Điểm rơi” hạ tầng 2026 và vai trò của trục Lương Hòa – Bình Chánh

Bức tranh khu Tây TPHCM đang dần được định hình khi các dự án giao thông trọng điểm đồng loạt tăng tốc. Vành đai 3 đoạn qua Long An dự kiến thông xe kỹ thuật trong đầu năm 2026. Cao tốc Bến Lức – Long Thành hoàn thiện trong năm 2026, tạo trục kết nối xuyên suốt từ miền Tây đến Đông Nam Bộ.

Song song đó, dự án Vành đai 4 – tuyến đường dài 207 km với tổng vốn đầu tư hơn 120.000 tỷ đồng, đang được đẩy nhanh thủ tục để khởi công vào năm 2026, hình thành mạng lưới giao thông liên vùng đa lớp.

Trong tổng thể đó, đại lộ Lương Hòa – Bình Chánh (lộ giới 60 m) được xem là một trong những trục kết nối huyết mạch của khu Tây. Khi tuyến đường này hoàn thiện và thông xe toàn tuyến, thời gian di chuyển từ Bến Lức về trung tâm TPHCM được rút ngắn đáng kể, đồng thời mở ra khả năng kết nối nhanh với Vành đai 3, Vành đai 4 và cao tốc Bến Lức – Long Thành.

Là một trong những dự án hưởng lợi trực tiếp từ tốc độ phát triển hạ tầng khu Tây, LA Home – khu đô thị sinh thái quy mô 100ha tọa lạc trên trục Lương Hòa – Bình Chánh có lợi thế nhờ vị trí kết nối chiến lược từ cửa ngõ phía Tây về TPHCM và các cực kinh tế trọng điểm.

Khi các tuyến giao thông liên vùng vận hành đồng bộ, LA Home không chỉ đáp ứng nhu cầu an cư chất lượng cao mà còn mở ra cơ hội tích lũy tài sản.

Tại sự kiện, chủ đầu tư đã trình chiếu clip bộ sưu tập các căn nhà mẫu LA Home nhằm phác họa chân thực tổ ấm tương lai của hàng nghìn cư dân trong khu đô thị sinh thái đáng sống.

Khu nhà mẫu tại dự án được đầu tư bài bản với thiết kế tối ưu, công năng linh hoạt và cảm hứng kiến trúc hiện đại, giúp khách hàng cảm nhận trọn vẹn giá trị sống mà LA Home hướng tới: một không gian sống vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt thực tế, vừa phù hợp với xu hướng sống xanh, tiện nghi và bền vững.

Khép lại tọa đàm, bức tranh thị trường 2025-2026 đã được định hình rõ nét hơn với sự dịch chuyển tất yếu của dòng tiền về các thị trường vệ tinh. LA Home được giới chuyên môn nhận định là điểm đến phù hợp nhờ hội tụ các yếu tố cốt lõi: lợi thế pháp lý, hạ tầng kết nối đồng bộ và động lực tăng trưởng từ khu công nghiệp sinh thái Prodezi quy mô 400ha liền kề và các khu công nghiệp lớn xung quanh dự án.

Tại sự kiện này, lãnh đạo các sàn giao dịch và đối tác chiến lược đã dành sự đánh giá tích cực đối với tính minh bạch và quy hoạch bài bản của dự án. Sự đồng thuận hợp tác chiến lược giữa hệ thống phân phối và chủ đầu tư Prodezi Long An hứa hẹn sẽ mang đến những sản phẩm đầu tư giá trị thực, đáp ứng đúng “khẩu vị” an toàn và bền vững của nhà đầu tư phía Bắc trong chu kỳ mới 2026-2030.

Mức độ minh bạch thông tin trên thị trường bất động sản, đặc biệt trong hoạt động môi giới là vấn đề nhiều người quan tâm. Tình trạng thường xuyên xảy ra là người mua nhà gặp khó khăn khi tiếp cận thông tin dự án.

Trong sự kiện gần đây, một số trường hợp Việt kiều còn phản ánh thông tin do môi giới cung cấp rất đẹp nhưng khi tiếp cận thực tế lại hoàn toàn khác, gây tâm lý lo lắng và mất niềm tin.

Thậm chí, một số dự án tại TPHCM chưa đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai nhưng thực tế ghi nhận nhiều nhân viên môi giới bất động sản của các sàn giao dịch vẫn tổ chức chào bán, nhận cọc giữ chỗ, hợp tác góp vốn… Tình trạng môi giới thiếu chuyên nghiệp, thậm chí biến chất, vẫn còn tồn tại.

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) vừa qua cũng cảnh báo tình trạng môi giới đưa tin sai lệch, quảng cáo không đúng sự thật, thu các khoản phí không đúng bản chất giao dịch hay tạo lập những “ưu tiên” không được pháp luật quy định, diễn ra ở cả nhà ở thương mại, nhà ở xã hội.

Tại TPHCM, đại diện Sở Xây dựng cho biết theo quy định tại Điều 61 Luật Kinh doanh bất động sản 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ môi giới bất động sản phải thành lập doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản và phải đáp ứng các điều kiện cụ thể.

Đó là phải có quy chế hoạt động dịch vụ môi giới bất động sản; phải có cơ sở vật chất, kỹ thuật đáp ứng yêu cầu hoạt động theo quy định của Chính phủ; có tối thiểu một cá nhân có chứng chỉ môi giới bất động sản.

Sở cũng đề nghị các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ bất động sản tại TPHCM thực hiện nghiêm quy định pháp luật theo luật định. Thời gian tới, Sở phối hợp các sở ngành và UBND cấp xã tăng cường kiểm tra hoạt động môi giới và xử lý vi phạm nếu có.

Đại diện Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam cho biết đơn vị này đã xây dựng và liên tục cập nhật bộ quy tắc ứng xử hành nghề môi giới bất động sản nhằm chuẩn hóa, minh bạch hóa hoạt động môi giới… Hội này cũng phối hợp các bên đẩy nhanh việc tổ chức các kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề môi giới để góp phần sàng lọc đội ngũ, loại bỏ những cá nhân thiếu năng lực và đạo đức nghề nghiệp…

Còn VNREA yêu cầu các sàn giao dịch và doanh nghiệp môi giới phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật và bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm toàn bộ nhân sự và cộng tác viên chấp hành thống nhất.

Đơn vị môi giới không được phát tán thông tin, hình ảnh, tài liệu chưa được kiểm chứng; không sử dụng thương hiệu của tổ chức theo cách gây hiểu nhầm, thiếu minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra nội bộ để ngăn chặn việc nhân viên và cộng tác viên lợi dụng danh nghĩa công ty thực hiện hành vi vi phạm.

Đối với đội ngũ môi giới cá nhân, Hiệp hội yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; đặt trách nhiệm minh bạch thông tin, trung thực trong tư vấn lên hàng đầu; không lợi dụng tâm lý khách hàng để trục lợi.

Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo số 626 ngày 17/11 kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về triển khai thực hiện dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Theo thông báo, dự án đầu tư xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng (dự án) phù hợp với định hướng chiến lược phát triển Thủ đô đã được Tổng Bí thư Tô Lâm kết luận đồng ý chủ trương cho nghiên cứu.

Thành phố Hà Nội đang chuẩn bị triển khai một số dự án hạ tầng quan trọng khác như dự án Khu đô thị thể thao Olympic, dự án đường nối từ sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, các cầu bắc qua sông Hồng…

Các dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng góp phần phát triển Thủ đô, vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước, hướng tới tạo nên “Kỳ tích sông Hồng”, vì mục tiêu tăng trưởng 11% giai đoạn 2026-2030.

Thường trực Chính phủ đồng ý chủ trương nghiên cứu đầu tư dự án xây dựng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng theo đề xuất của thành phố Hà Nội.

Việc triển khai dự án phải bảo đảm mục tiêu “văn hiến, văn minh, xanh, sạch, đẹp, an toàn, hiện đại, hiệu quả và xứng tầm với quốc tế”, khai thác hiệu quả mặt đất, mặt nước, không gian ngầm, không gian trên cao, làm cho dòng sông Hồng trở nên “dịu dàng, hiền hòa, xinh đẹp hơn”.

Đồng thời, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế xã hội ở đẳng cấp quốc tế, đồng thời tạo nhiều công ăn việc làm sinh kế cho nhân dân, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và vật chất của nhân dân.

UBND TP Hà Nội rà soát, bảo đảm việc triển khai dự án phù hợp với quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô, quy hoạch phân khu sông Hồng, các quy hoạch có liên quan và đảm bảo hiệu quả kinh tế, xã hội.

Đầu tư phân kỳ có đến đâu làm chắc đến đó, làm việc nào dứt điểm việc đó, không dàn trải…; phấn đấu khởi công dự án vào ngày 19/12 và khánh thành vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng (3/2/2030).

Về các cơ chế, chính sách đặc thù để triển khai dự án, UBND TP Hà Nội rà soát, vận dụng tối đa thẩm quyền theo quy định của Luật Thủ đô để quyết định các cơ chế, chính sách cần thiết cho việc triển khai dự án.

UBND TP Hà Nội chỉ trình cấp có thẩm quyền đối với những cơ chế, chính sách chưa có trong hệ thống pháp luật hiện hành trong các lĩnh vực thuỷ lợi, phòng chống thiên tai, môi trường, đầu tư, đấu thầu… Đồng thời, giải trình rõ sự cần thiết và lý do đề xuất. Đặc biệt không để xảy ra tiêu cực, tham nhũng, lợi ích nhóm khi triển khai dự án.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội chủ trì, làm việc với Bộ trưởng các Bộ: Tài chính, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp và các Bộ, ngành liên quan để lấy ý kiến, thống nhất về các cơ chế, chính sách đặc thù cần xin ý kiến Bộ Chính trị. Báo cáo Thành ủy Hà Nội chủ trì, xem xét, phối hợp với Đảng ủy Chính phủ trình xin ý kiến Bộ Chính trị trước ngày 20/11 về việc triển khai dự án và chủ trương áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù có trong quy định của pháp luật hiện hành.

Trên cơ sở ý kiến của Bộ Chính trị, Thường trực Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với UBND TP Hà Nội và các Bộ, ngành liên quan hoàn thiện hồ sơ báo cáo của Chính phủ để trình xin ý kiến Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định theo thẩm quyền.

Đồng thời, dự thảo Nghị quyết của Chính phủ ban hành theo quy trình rút gọn để thể chế hóa một số cơ chế, chính sách đặc thù thực hiện dự án theo các nội dung đã được các cấp có thẩm quyền chấp thuận. Chính phủ phê duyệt Nghị quyết và báo cáo Quốc hội theo quy định tại Nghị quyết của Quốc hội.

Về dự án khu đô thị thể thao Olympic, đề nghị Thành ủy Hà Nội rà soát lại kỹ lưỡng để nghiên cứu bổ sung các cơ chế đặc thù cần thiết cho việc triển khai dự án kịp thời, hiệu quả, trình xin ý kiến Bộ Chính trị cùng với dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Không còn là kịch bản xa vời, biến đổi khí hậu với những trận mưa lịch sử và triều cường dâng cao đang trở thành “phép thử” khắc nghiệt cho thị trường bất động sản. Khi những căn biệt thự đắt đỏ tại Hà Nội hay TPHCM chìm trong biển nước, cả chủ đầu tư và người mua nhà buộc phải thay đổi tư duy để thích ứng.

Thực tế thời gian qua đã vẽ nên một bức tranh tương phản đầy nghịch lý: Giữa những đô thị hiện đại, người dân vẫn phải vật lộn với cảnh ngập lụt, triều cường. Không khó để bắt gặp hình ảnh những khu biệt thự trị giá hàng triệu USD tại Hà Nội bị cô lập giữa mênh mông nước sau bão, hay những tuyến đường sầm uất tại TPHCM “thất thủ” mỗi khi triều lên.

Nói như ông Phạm Trung Quân, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm Công ty Nam Long tại một hội thảo mới đây, ngập nước không chỉ gây bất tiện về di chuyển mà đang tác động trực tiếp, bào mòn chất lượng sống và giá trị tài sản của từng hộ gia đình.

Theo các nghiên cứu về biến đổi khí hậu, mực nước biển toàn cầu đang dâng trung bình 0,3-0,4cm mỗi năm. Đáng lo ngại hơn, tại TPHCM, các cơ quan địa chất ghi nhận tốc độ sụt lún nền đất lên tới 2-3 cm/năm.

Sự cộng hưởng giữa hai yếu tố này – nước dâng lên và đất lún xuống – đang khiến nguy cơ ngập lụt không chỉ gia tăng về tần suất mà còn nghiêm trọng hơn về mức độ tàn phá. Đây là bài toán sống còn mà các dự án bất động sản phải giải quyết nếu muốn phát triển bền vững.

Chia sẻ giải pháp trước thách thức này, đại diện Nam Long cho biết doanh nghiệp đã phải thực hiện những nghiên cứu chuyên sâu để tự cứu mình trước khi chờ hạ tầng chung. Về cốt nền xây dựng, dù cơ quan Nhà nước đã quy định mức tối thiểu, công ty vẫn tính toán theo biên độ triều cường và kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật, từ đó nâng cốt nền cao hơn tiêu chuẩn yêu cầu. Mục tiêu là đảm bảo phần lớn dự án có khả năng chống chịu ngập trong nhiều năm khi đi vào vận hành.

Đồng quan điểm, bà Dương Thùy Dung – Giám đốc Điều hành CBRE Việt Nam – nhận định rủi ro thiên tai hiện nay đã trở thành “mẫu số chung” của nhiều đô thị lớn trên thế giới, không riêng Việt Nam. Các nhà đầu tư bất động sản cũng đã nhận thức rất rõ xu hướng mực nước biển dâng và tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu đến tình trạng triều cường, ngập úng.

Từ góc độ quan sát và làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư, bà Dung nhận thấy phần lớn các doanh nghiệp phát triển dự án quy mô lớn đều đã chủ động xây dựng giải pháp chống ngập ngay từ giai đoạn quy hoạch ban đầu. Với những chủ đầu tư chưa triển khai hệ thống này, việc bổ sung là điều bắt buộc.

Cũng theo bà Dung, bản đồ ngập nước của TPHCM được cập nhật hàng năm và công bố công khai, cho thấy nhiều khu vực trước đây chưa từng bị ngập đang dần chuyển sang vùng rủi ro trong giai đoạn 2025-2030. Điều đó đặt ra yêu cầu các chủ đầu tư phải liên tục theo dõi dữ liệu mới để có phương án kỹ thuật phù hợp. Ngoài ra, hệ thống nước ngầm và nguy cơ sụt lún cũng là yếu tố quan trọng mà nhiều chủ đầu tư đã tính đến khi thiết kế nền móng cũng như hạ tầng dự án.

Từ phía Nhà nước, đại diện CBRE Việt Nam đánh giá Chính phủ đang đẩy mạnh các dự án quy mô quốc gia nhằm kiểm soát ngập và triều cường tại khu vực phía Nam. Trong đó, hệ thống cống kiểm soát triều với tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng là một trong những công trình trọng điểm đang được triển khai.

Ở góc độ người mua nhà, CBRE cho rằng mỗi cá nhân cũng cần chủ động nâng cao khả năng phòng vệ trước rủi ro ngập nước. Người mua nên trực tiếp tham khảo bản đồ ngập và dự báo tương lai để đánh giá vị trí dự án. Đồng thời, tiêu chí lựa chọn chủ đầu tư có năng lực và có giải pháp rõ ràng về hạ tầng chống ngập nên được đặt lên hàng đầu.