Giá căn hộ tăng gấp 3 nhờ tuyến metro số 1

Sáng nay (19/11), hội thảo về Hành trình hiện thực hóa đô thị TOD Việt Nam được phối hợp tổ chức giữa DKRA Group và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

Nói tại hội thảo, ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Tiếp thị dự án nhà ở CBRE Việt Nam – nói căn hộ dọc metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã tăng giá mạnh sau khi tuyến này đi vào vận hành. Mức độ tăng giá phổ biến khoảng 20-50%, một số dự án nằm gần nhà ga thậm chí tăng tới 150-200%.

Nhìn rộng ra câu chuyện thế giới, một số thị trường tương đồng như Singapore, Hong Kong, Seoul, Bangkok đều có giá căn hộ tăng cao sau khi vận hành tuyến metro. Lúc này, TOD (Transit-Oriented Development, mô hình phát triển đô thị nén, mật độ cao, đa chức năng xung quanh các nhà ga) được nhìn nhận đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển quy hoạch đô thị và quy hoạch dự án.

Ông Kiệt cho rằng có nhiều yếu tố tác động tới giá trị bất động sản quanh TOD, gồm tiết kiệm thời gian di chuyển; tiếp cận mọi dịch vụ mà không cần dùng xe; cho phép xây dựng mật độ cao, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa lợi nhuận; giá trị thương mại cao từ khách bộ hành; giảm nhu cầu và chi phí vận hành xe cá nhân…

Vị này cũng nói thêm sự thành công của mô hình TOD đến từ nhiều yếu tố, bao gồm pháp lý, nguồn vốn, thu hút đầu tư tư nhân và kết nối hoàn chỉnh. Trong đó, quy hoạch 1/500 phải công khai, minh bạch trước khi kêu gọi đầu tư để ngăn chặn đầu cơ; cần vốn giải phóng mặt bằng tạo quỹ đất sạch; môi trường pháp lý rõ ràng để thu hút nhà đầu tư có năng lực và tiềm lực tài chính…

Đặc biệt, ông Kiệt nhấn mạnh tới mô hình TOD phải thực sự hoàn chỉnh, đưa nhiều mô hình sản phẩm thương mại vào kinh doanh kết hợp với nhà ga; cần vỉa hè, cầu đi bộ kết nối để người dân có thể một bước tiếp cận nhà ga thay vì phải dùng các phương tiện cá nhân làm trung chuyển.

Ông cho rằng việc giá căn hộ dọc tuyến metro số 1 tăng cho thấy người dân sẵn sàng chấp nhận trả mức cao hơn để sử dụng và trải nghiệm những tiện ích từ hệ thống giao thông công cộng. Tiềm năng từ TOD khá rõ nên các doanh nghiệp cũng sẵn sàng chuẩn bị quỹ đất, mô hình phát triển dự án dọc các tuyến metro. Thậm chí nhiều chủ đầu tư lớn còn chủ động đề xuất làm các tuyến metro gắn với phát triển đô thị.

Ông Phạm Lâm –  Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc DKRA Group – nói xu hướng đô thị trong tương lai bắt buộc phải dịch chuyển sang mô hình TOD, giúp người dân tiếp cận nơi ở – làm việc trong phạm vi rộng hơn, thậm chí ở bán kính 50-200km quanh khu vực trung tâm mà không phụ thuộc vào phương tiện cá nhân.

Mô hình TOD không chỉ giảm áp lực giao thông, hạn chế ô nhiễm mà còn tạo ra một lối sống mới cho cư dân đô thị. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng tăng và người dân khó tiếp cận nhà ở, ông nhấn mạnh quy hoạch và hạ tầng giao thông sẽ giữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển và cải thiện khả năng sở hữu nhà.

Làm sao để vận hành TOD hiệu quả?

Nêu quan điểm, TSKH. KTS Ngô Viết Nam Sơn nói 10 chiến lược quy hoạch theo mô hình TOD nhằm tạo động lực tăng trưởng mới cho các đô thị Việt Nam.

Theo đó, hệ sinh thái TOD cần được hình thành cho mọi nhóm đối tượng, đồng thời quy hoạch phải được tích hợp đa ngành ngay từ giai đoạn đầu. Chuyên gia nhấn mạnh vai trò của hợp tác công – tư, cũng như yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý cho việc lập kế hoạch tạo ngân sách từ quỹ đất TOD.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt trọng tâm vào mô hình quản lý xây dựng và vận hành gắn với hệ thống giao thông và đô thị TOD phù hợp; phát triển môi trường thân thiện – ứng dụng điều kiện làm việc TOD cho người đi bộ; tích hợp chiếu sáng cộng đồng trên các tuyến; ứng dụng công nghệ thông minh và tăng cường vai trò doanh nghiệp metro.

Các định hướng khác bao gồm phát triển linh hoạt theo từng giai đoạn và kết nối liên vùng theo mô hình TOD đa cực, đa trung tâm nhằm bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả khai thác của toàn hệ thống.

Dù TOD đã được đề cập suốt 1-2 thập kỷ trên thế giới nhưng tại Việt Nam, ông Nam Sơn cho biết đến năm 2022 mô hình này mới chính thức được đưa vào hệ thống quy hoạch quốc gia. So với nhiều quốc gia trong khu vực, Việt Nam vẫn còn khá thiếu kinh nghiệm, mới chỉ có khoảng 3 năm tiếp cận bài bản và đến nay chưa hình thành khu đô thị TOD đúng nghĩa.

Theo chuyên gia, Việt Nam chưa có khu đô thị TOD thực sự. Nhiều người lầm tưởng tuyến metro số 1 Bến Thành – Suối Tiên đã hoàn thiện nhưng thực tế vẫn còn khoảng 2/3 đoạn tuyến chưa được triển khai đầy đủ. Vì vậy, kỳ vọng ông Sơn đặt ra là phải chuẩn bị song song: vừa hoàn thiện tuyến số 1 đúng chuẩn TOD, vừa xây dựng kế hoạch tham vọng cho mạng lưới 10 tuyến metro trong vòng 10 năm tới.

Chuyên gia giải thích dọc tuyến metro số 1 đã xuất hiện một vài dự án đầu tư theo mô hình TAD (phát triển lân cận tuyến giao thông), nhưng vẫn chưa chạm tới chuẩn TOD thực thụ. TOD đòi hỏi người dân có thể bước xuống tàu và đi bộ đến các chức năng thiết yếu: dịch vụ thương mại, cửa hàng, khu mua sắm, bệnh viện… Nghĩa là “Transit” mới chỉ hoàn thành, còn “OD” – các chức năng đô thị trong vùng ảnh hưởng của TOD – gần như chưa được định hình.

Theo đánh giá của ông Sơn, 2/3 chặng đường còn lại để hình thành TOD đúng nghĩa chính là khả năng thuyết phục được hàng trăm nghìn cư dân chuyển về sinh sống, làm việc, học tập… quanh các ga metro. Khi đó, lưu lượng giao thông nội đô mới có thể giảm đáng kể, tạo ra tác động tích cực đến toàn bộ cấu trúc đô thị.

Ông Sơn còn nhấn mạnh, cốt lõi của phát triển đô thị theo mô hình TOD nằm ở việc đổi mới tư duy. Nếu trước đây, các dự án metro được quy hoạch rồi mới kêu gọi đầu tư, xác định vùng ảnh hưởng hay định giá đất, thì cách tiếp cận này đã không còn phù hợp. Mô hình TOD đòi hỏi sự tham gia đa ngành và hợp tác công – tư ngay từ bước đầu tiên.

Ông cho rằng nhiều quy hoạch metro hiện nay được xây dựng trước cả khi TOD được đưa vào chủ trương quốc gia năm 2022. Nếu tiếp tục dựa trên những bản quy hoạch cũ này, các đô thị rất khó tạo ra lợi thế cạnh tranh, thậm chí có nguy cơ tụt hậu. Vì vậy, điều quan trọng là phải xem xét điều chỉnh hướng tuyến, vị trí nhà ga và các thông số cấu trúc đô thị ngay từ giai đoạn quy hoạch chi tiết.

Trong cách tiếp cận mới, nhà đầu tư chiến lược cần tham gia từ đầu để cùng Nhà nước thiết kế mô hình phát triển phù hợp. Khu vực công đảm nhiệm xây dựng khung chính sách, còn khu vực tư cung cấp nguồn lực tài chính, trên cơ sở có cơ chế minh bạch về khả năng sinh lời và phân chia lợi ích. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hình thành hệ sinh thái TOD đúng nghĩa và thu hút được dòng vốn dài hạn.

Sự kết hợp giữa vị trí đắc địa, trục thương mại Premium Ocean Gate và chính sách tài chính ưu việt đưa dự án thành điểm đến cho các nhà đầu tư.

Thay vì là “ốc đảo” nghỉ dưỡng, Bình Sơn Ocean Park chọn trở thành một mảnh ghép hữu cơ trong cấu trúc đô thị Phan Rang – Tháp Chàm. Với vị trí đối diện biển Bình Sơn – Ninh Chữ, dự án đáp ứng trọn vẹn nhu cầu sống và làm việc linh hoạt của cộng đồng hiện đại. Lợi thế kết nối với hạ tầng hiện hữu giúp các sản phẩm nhà phố thương mại tại đây thoát khỏi tính thời vụ, đảm bảo khả năng kinh doanh bền vững nhờ dòng người thực và nhu cầu tiêu dùng thực trong năm.

Trong bức tranh đó, các dòng nhà thương mại và shophouse tại Bình Sơn Ocean Park vừa mang lại giá trị đầu tư bền vững, vừa sở hữu tọa độ vàng để hấp thụ dòng người thực, hòa nhịp cùng sự chuyển mình của đô thị biển Phan Rang – Tháp Chàm.

Premium Ocean Gate – Trục thương mại trung tâm của đô thị biển

Đô thị biển muốn vận hành hiệu quả cần một trục trung tâm, nơi tập trung dòng người, tiện ích và hoạt động thương mại để khởi tạo nhịp sống liên tục. Tại Bình Sơn Ocean Park, vai trò này được giao cho Premium Ocean Gate, phân khu trung tâm trong tổng thể dự án.

Premium Ocean Gate được quy hoạch như trục thương mại và dịch vụ chủ đạo, kết nối trực tiếp quảng trường, không gian công cộng và các tiện ích trọng điểm. Đây là khu vực có khả năng thu hút dòng khách cư trú, du lịch và người dân địa phương, tạo nền tảng cho các hoạt động kinh doanh bền vững. Vị trí shophouse tại trục lõi giúp gia tăng khả năng tiếp cận khách hàng tự nhiên.

Theo đó, chính sách bán hàng hiện tại là cơ hội để nhà đầu tư sở hữu quỹ căn tại trục thương mại trung tâm với mức giá tối ưu, trước khi mặt bằng giá mới được xác lập khi đô thị đi vào vận hành ổn định.

Giá trị hiện hữu và khả năng khai thác ngay

Một trong những rủi ro lớn của bất động sản đô thị biển là khoảng cách giữa thời điểm mua và thời điểm có thể khai thác thực tế. Không phải dự án nào cũng sẵn sàng để sử dụng hoặc vận hành ngay sau khi bàn giao. Với Bình Sơn Ocean Park, lợi thế cạnh tranh đến từ hạ tầng và sản phẩm đã hiện hữu, cho phép người mua chủ động lên phương án khai thác trong ngắn hạn.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ tài chính, nhất là hỗ trợ lãi suất, dự án hỗ trợ vay ngân hàng lên đến 70%, lãi suất 0% trong giai đoạn đầu giúp người mua có thêm thời gian chuẩn bị mô hình khai thác mà không chịu áp lực tài chính. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng ưu tiên dòng tiền và khả năng sử dụng thực, thay vì chỉ đặt cược vào kỳ vọng tăng giá trong tương lai.

Ở góc nhìn dài hạn, giá trị của Bình Sơn Ocean Park nằm ở vị trí trong đô thị hiện hữu. Khi một dự án có thể vận hành, tạo dòng người và đáp ứng nhu cầu sử dụng thật, đó chính là nền tảng cho giá trị bền vững, yếu tố đang được thị trường ưu tiên hàng đầu.

Khi thị trường bất động sản bước vào chu kỳ sàng lọc, những dự án có nội lực như Bình Sơn Ocean Park đang nắm giữ lợi thế. Sự cộng hưởng giữa vị trí tâm điểm, hạ tầng hoàn thiện và chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực được kỳ vọng đưa dự án này thành điểm đến hấp dẫn với nhiều nhà đầu tư.

Bình Sơn Ocean Park – Đô thị biển đón đầu làn sóng dịch chuyển mới tại Nam Khánh Hòa

Địa chỉ: Bãi biển Bình Sơn – Ninh Chữ, phường Đông Hải, tỉnh Khánh Hòa 

Hotline: 0778 502 666 – 0906 023 688 – 0705 488 777

Webside: https://binhsonoceanparks.com/

Ghi nhận gần đây của Hiệp hội Bất động sản Việt Nam (VNREA) cho thấy tình trạng đưa tin sai lệch, quảng cáo không đúng sự thật, thu các khoản phí không đúng bản chất giao dịch hay tạo lập những “ưu tiên” không được pháp luật quy định vẫn diễn ra ở cả phân khúc nhà ở thương mại lẫn nhà ở xã hội.

Trước thực trạng này, VNREA đã ban hành công văn yêu cầu siết kỷ luật hành nghề và tăng cường giám sát hoạt động môi giới.

Công văn nhấn mạnh các sàn giao dịch và doanh nghiệp môi giới phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật và Bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm toàn bộ nhân sự và cộng tác viên chấp hành thống nhất.

Các đơn vị được yêu cầu không để xảy ra các hành vi trái quy định như cam kết “suất mua”, “suất nội bộ”, quyền ưu tiên lựa chọn sản phẩm hoặc các cam kết không được pháp luật hoặc chủ đầu tư xác nhận; thu tiền giữ chỗ, tiền chênh lệch hay các khoản thu ngoài hợp đồng không đúng bản chất.

Đơn vị môi giới không được phát tán thông tin, hình ảnh, tài liệu chưa được kiểm chứng; không sử dụng thương hiệu của tổ chức theo cách gây hiểu nhầm, thiếu minh bạch. Đồng thời, cần tăng cường kiểm tra nội bộ để ngăn chặn việc nhân viên và cộng tác viên lợi dụng danh nghĩa công ty thực hiện hành vi vi phạm.

Đối với đội ngũ môi giới cá nhân, Hiệp hội yêu cầu tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp; đặt trách nhiệm minh bạch thông tin, trung thực trong tư vấn lên hàng đầu; không lợi dụng tâm lý khách hàng để trục lợi.

Môi giới bị nghiêm cấm đưa ra cam kết chắc chắn về suất mua, suất ưu tiên hay đảm bảo kết quả xét duyệt; thu tiền chênh lệch, tiền bảo đảm hồ sơ hoặc bất kỳ khoản thu nào không được phép; cố tình thổi phồng thông tin, tạo dựng nội dung gây hiểu nhầm; hoặc sử dụng danh nghĩa tổ chức, cá nhân khác khi chưa được cho phép.

Môi giới phải giữ gìn uy tín nghề nghiệp, hành xử chuẩn mực, tuân thủ đạo đức nghề môi giới nhằm góp phần xây dựng lực lượng môi giới chuyên nghiệp, văn minh.

Sự phục hồi hoạt động của nhóm doanh nghiệp công nghệ, thương mại dịch vụ, logistics và du lịch đã tạo lực kéo cho các dự án văn phòng hạng A và B+ tại khu vực trung tâm cũng như ven sông Hàn. Sau hơn hai năm trầm lắng, nhu cầu thuê diện tích lớn bắt đầu quay trở lại, phản ánh giai đoạn phục hồi bền vững hơn của thị trường.

Trong bối cảnh đó, TTC Plaza Đà Nẵng trở thành điểm sáng nổi bật với giao dịch thuê hơn 22.000m² – một trong những thương vụ có quy mô lớn nhất tại Đà Nẵng năm 2025.

Đại diện TTC Land cho biết đã hoàn tất cho thuê toàn bộ khối văn phòng, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng đối với văn phòng chất lượng cao, diện tích lớn, nhất là từ các doanh nghiệp mở rộng hoạt động tại miền Trung.

Trước đó, TTC Land cho hay đã hoàn tất bàn giao khối đế thương mại cho AeonMall Việt Nam. Gần đây nhất, doanh nghiệp tiếp tục ký hợp đồng cho thuê toàn bộ diện tích tầng hầm hơn 23.000m².

Giao dịch cho thuê sỉ toàn bộ tháp văn phòng hơn 22.000m² – diễn ra khi dự án chưa đi vào hoạt động – cho thấy sức hút của TTC Plaza Đà Nẵng và xu hướng doanh nghiệp ưu tiên các tòa nhà có quy mô đủ lớn, vận hành chuyên nghiệp và linh hoạt về diện tích.

Tọa lạc trên trục Điện Biên Phủ, tuyến giao thông kết nối trực tiếp sân bay với trung tâm, TTC Plaza Đà Nẵng được định vị như một tổ hợp thương mại – văn phòng hiện đại. Dự án được thiết kế tối ưu cho nhu cầu thuê lớn, đáp ứng yêu cầu về không gian làm việc tiêu chuẩn cao của cả doanh nghiệp FDI lẫn doanh nghiệp trong nước.

Dự báo năm 2026, thị trường văn phòng Đà Nẵng sẽ duy trì mức tăng trưởng ổn định. Doanh nghiệp sẽ tiếp tục ưu tiên các tòa nhà có hệ thống vận hành chuyên nghiệp, tiện ích hoàn thiện và khả năng cung cấp diện tích linh hoạt.

Trong xu hướng đó, TTC Land xác định mảng phát triển – vận hành tài sản thương mại là trụ cột chiến lược trong giai đoạn tới. TTC Plaza Đà Nẵng được xem là dự án góp phần định hình lại nguồn cung văn phòng chất lượng cao tại Đà Nẵng.

Thương vụ cho thuê sỉ hơn 22.000m² trong quý III là minh chứng cho sức hấp dẫn của dự án và khả năng đáp ứng nhu cầu thuê quy mô lớn – vốn là phần thị trường còn thiếu hụt trong nhiều năm qua.

Giai đoạn 2026-2030, TTC Land cho biết sẽ tiếp tục định hướng mở rộng hệ thống tài sản thương mại để đảm bảo dòng tiền ổn định, hướng đến mô hình quản trị tài sản đồng bộ, đảm bảo vận hành bền vững, gia tăng hiệu quả khai thác và tăng vị thế của doanh nghiệp trong phân khúc bất động sản thương mại – văn phòng.

Mua nhà ở Việt Nam khó hơn Mỹ, Nhật

Ông Lê Bảo Long, Giám đốc marketing của PropertyGuru, cho biết đơn vị này đã khảo sát hơn 1.000 người trong độ tuổi 18-44 tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM – những địa bàn thể hiện rõ áp lực sở hữu nhà ở.

Kết quả cho thấy chỉ số giá nhà so với thu nhập bình quân đầu người tiếp tục nới rộng, phản ánh việc mua nhà tại Hà Nội và TPHCM ngày càng “vượt ngoài tầm với”. Theo đánh giá của người trẻ, khả năng mua nhà ở hai đô thị lớn còn khó khăn hơn so với tại Mỹ, Nhật Bản, Đức hay Australia.

Những người có thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng gần như không tin mình có thể mua nhà. Ngay cả nhóm thu nhập 30-50 triệu đồng hoặc trên 50 triệu đồng/tháng cũng nhận định việc sở hữu nhà ở vẫn “cực kỳ thách thức”. Giấc mơ an cư gần như ngoài tầm với đối với nhóm thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng.

Khảo sát cũng ghi nhận tỷ lệ người trẻ không sở hữu bất kỳ bất động sản nào đang tăng nhanh. Nếu năm ngoái nhóm này chiếm khoảng 30% thì năm nay đã lên tới 40%. Phần lớn người được hỏi cho rằng giá nhà hiện ở mức quá cao so với khả năng của họ.

Thực tế cho thấy phần lớn người trẻ dưới 35 tuổi mới chỉ có khoảng một thập kỷ đi làm, quãng thời gian chưa đủ dài để tích lũy cho một khoản đầu tư lớn như mua nhà. Trong khi đó, giá nhà tại TPHCM và Hà Nội đã tăng mạnh trong 10 năm qua, bỏ xa tốc độ tăng thu nhập của người lao động.

Quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế tập trung làm gia tăng dân số tại các đô thị lớn, kéo nhu cầu nhà ở tăng mạnh, trong khi nguồn cung nhà vừa túi tiền lại khan hiếm. Việc sở hữu một căn hộ giá phù hợp trở nên khó khăn với các cặp vợ chồng trẻ nếu không có sự hỗ trợ tài chính từ gia đình hoặc tiếp cận được các gói tín dụng ưu đãi. Nhiều người buộc phải thuê nhà dài hạn hoặc chấp nhận sống chung nhiều thế hệ để giảm bớt áp lực tài chính.

Không nên mạo hiểm với khoản vay quá sức

Theo khảo sát, những người đang nỗ lực mua nhà, thu nhập càng cao thì càng muốn giảm tỷ lệ vay ngân hàng. Phần lớn những người có thu nhập trên 70 triệu đồng/tháng muốn vay dưới 30% khi mua bất động sản. Ngược lại, người có thu nhập dưới 30 triệu đồng/tháng lại sẵn sàng vay tới 70%.

Điều này trùng hợp với khuyến cáo của chuyên gia Savills, rằng người trẻ không nên “mạo hiểm” với khoản vay quá sức. Một khoản trả góp ổn định  khoảng 1/3 thu nhập sẽ khả thi hơn rất nhiều so với mức một nửa thu nhập trở lên – ngưỡng đang khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ cảm thấy “đuối sức”.  Mức vay an toàn nên cân nhắc là tối đa 50% giá trị bất động sản.

Bên cạnh việc kiểm soát đòn bẩy tài chính, người mua cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ, chọn dự án có pháp lý rõ ràng và chủ đầu tư uy tín. Không ít khách hàng gặp rắc rối khi dự án đình trệ hoặc chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết hỗ trợ lãi suất, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống – đặc biệt khi mua nhà thường là khoản đầu tư lớn nhất của đời người.

Bên cạnh đó, sự ổn định về lãi suất cũng là yếu tố quan trọng nhằm giữ vững tâm lý cho người vay. Mỗi biến động trong lãi suất đều có thể khiến người vay lo lắng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và tâm lý an cư lạc nghiệp.

Chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển đưa ra lời khuyên với người trẻ mua nhà cần sống tiết kiệm, cần có một số điều kiện phù hợp để tránh gây áp lực tài chính. Họ cần chuẩn bị một khoản tiền tích lũy nhất định, tìm hiểu kỹ về dự án, chủ đầu tư và cân nhắc các khoản vay ngân hàng để đảm bảo khả năng chi trả lâu dài. Khoản tiền để dành được tối thiểu 500 triệu đồng, hoặc được cha mẹ hỗ trợ tài chính để có tiền trả trước 30% giá trị căn hộ.

“Cơn khát” nhà ở giá rẻ tại các đô thị lớn như Hà Nội, TPHCM hay Đà Nẵng thời gian gần đây chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Mỗi khi có dự án mở nhận hồ sơ, hình ảnh chung tại các điểm này là hàng trăm người dân xếp hàng từ sớm, thậm chí từ nửa đêm, 2-3h để nộp hồ sơ mua nhà ở xã hội (NOXH). Những đối tượng trục lợi từ đó cũng xuất hiện.

Ma trận “suất ngoại giao” và những cái bẫy tiền chênh

Đánh vào tâm lý lo sợ trượt hồ sơ của người lao động thu nhập thấp, thời gian gần đây, hàng loạt sàn giao dịch và môi giới bất động sản (cò đất) đã tung ra các gói dịch vụ đầy ma mị như bao đậu hồ sơ, suất ngoại giao, hay ký chờ suất nội bộ.

Mức giá cho sự đảm bảo này không hề rẻ khi mà tiền chênh (phí dịch vụ ngoài hợp đồng) dao động từ vài chục đến cả trăm triệu đồng, thậm chí có dự án bị đẩy giá chênh lên tới 30-40% so với giá niêm yết của chủ đầu tư.

Về vấn đề này, trao đổi với phóng viên báo Dân trí, luật sư Lê Hiếu – Công ty Luật Hiếu Hùng – nói, về bản chất, nhà ở xã hội không phải là hàng hóa thương mại tự do. Mọi thỏa thuận mua bán, đặt cọc, trả tiền chênh lệch ngoài hợp đồng với chủ đầu tư đều là giao dịch dân sự vô hiệu, không được pháp luật công nhận và bảo vệ. 

Thực tế cho thấy không ít người dân vì tin vào những lời hứa hẹn “có quan hệ rộng” của môi giới đã xuống tiền đặt cọc giữ chỗ. Tuy nhiên, khi xảy ra tranh chấp hoặc dự án bị thanh tra, số tiền chênh lệch này gần như mất trắng vì không có hóa đơn chứng từ hợp pháp, hoặc chỉ là giấy viết tay mơ hồ.

Theo ông Hiếu, đây là rủi ro tài chính hiện hữu mà người mua nhà cần đặc biệt cảnh giác.

Nhờ người đứng tên: Canh bạc rủi ro pháp lý và trách nhiệm hình sự

Một thực trạng nhức nhối khác là việc “lách luật” bằng cách mượn hồ sơ, nhờ người thân có thu nhập thấp đứng tên mua nhà. Một số người có tiền nhưng lại không thuộc đối tượng ưu đãi đã thỏa thuận ngầm với người nghèo, công nhân để sở hữu NOXH.

Theo ông Hiếu, hành vi này không chỉ là sự gian dối về mặt đạo đức xã hội mà còn tiềm ẩn những hậu quả pháp lý nghiêm trọng chưa từng có.

Đầu tiên là nguy cơ mất trắng tài sản. Khi nhờ người khác đứng tên, về mặt pháp lý, căn nhà đó thuộc quyền sở hữu của người đứng tên trên sổ đỏ hoặc hợp đồng. Nếu người đứng tên nảy sinh lòng tham, không chịu sang tên, hoặc không may qua đời (tài sản trở thành di sản thừa kế), hay hai vợ chồng người đứng tên ly hôn (tài sản bị chia đôi), thì chủ thực sự (người bỏ tiền) sẽ vướng vào tranh chấp dân sự cực kỳ phức tạp và thường nắm phần thua.

Thứ hai là chế tài xử phạt hành chính. Theo quy định tại Điều 64 Nghị định 16/2022 của Chính phủ, hành vi bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội không đúng đối tượng có thể bị phạt tiền từ 40 triệu đến 120 triệu đồng. Ngoài ra, hình phạt bổ sung là buộc thu hồi nhà ở xã hội và hoàn trả lại tiền. Như vậy, người mua gian dối sẽ mất nhà, còn người bán danh nghĩa cũng bị vạ lây.

Thứ ba là rủi ro hình sự. Nếu hành vi gian dối có tính chất tổ chức, hoặc làm giả giấy tờ như xác nhận thu nhập, xác nhận cư trú giả… để hoàn thiện hồ sơ, các cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản do dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt quyền mua nhà – một tài sản ưu đãi của Nhà nước và tội làm giả con dấu, tài liệu của cơ quan, tổ chức.

“Bàn tay sắt” từ Chỉ thị 34 và cánh cửa hẹp cho những gian lận

Trước những biến tướng phức tạp, ngày 11/12, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Chỉ thị số 34, được xem là động thái quyết liệt nhất từ trước đến nay nhằm “làm sạch” thị trường NOXH.

Chỉ thị nêu rõ các lỗ hổng đang tồn tại như tập trung đông người gây mất trật tự, tình trạng cò mồi lộng hành, một người nộp hồ sơ nhiều nơi, và giá bán bị thổi phồng.

Chỉ thị yêu cầu chủ đầu tư và sở xây dựng các địa phương buộc phải công khai toàn bộ thông tin dự án như giá bán, số căn, danh sách người được duyệt… trên Cổng thông tin điện tử và báo chí địa phương. Việc nộp hồ sơ sẽ được chuyển dịch sang trực tuyến và xếp hàng online, chấm dứt cảnh chen lấn xô đẩy tạo cơ hội cho “cò” vé trục lợi.

Không chỉ xét duyệt đầu vào, Chỉ thị 34 yêu cầu tăng cường hậu kiểm. Bộ Công an sẽ chỉ đạo công an cấp xã dùng dữ liệu dân cư (VNeID) để xác minh thu nhập và thực trạng nhà ở. Bất kỳ trường hợp nào phát hiện gian dối sau khi đã ký hợp đồng đều sẽ bị thu hồi nhà ngay lập tức và công khai danh tính người vi phạm.

Một nội dung quan trọng khác là Chỉ thị 34 yêu cầu chủ đầu tư không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho sàn giao dịch thu tiền trái quy định. Các cơ quan chức năng sẽ xử lý hình sự các trường hợp môi giới lừa đảo, thao túng hồ sơ.