Anh Lê Phong, cư trú tại phường An Bình (TP HCM), cho biết hai năm gần đây, mỗi lần thông tin điều chỉnh bảng giá đất xuất hiện, thị trường gần như phản ứng ngay: chủ đầu tư nâng giá bán, nhà đầu tư đẩy giá thứ cấp, còn người mua ở thực dần hụt hơi.

Theo tính toán của anh, từ khi TP HCM áp dụng bảng giá đất theo Quyết định 79, giá nhà đã tăng bình quân 30-40% so với trước. Nếu bảng giá đất mới tiếp tục điều chỉnh, nguy cơ giá nhà leo thang thêm là điều khó tránh khỏi. Bởi khi giá bán sơ cấp bị đội lên, thị trường thứ cấp cũng có xu hướng tăng theo, tạo hiệu ứng dây chuyền.

Cùng quan điểm, chị Thục Vi, nhân viên ngân hàng, sống tại phường Đông Hòa, dẫn chứng năm nay, khi giá đất tại khu vực Bình Dương cũ còn tương đối ổn định, giá nhà đã tăng 40-50%; năm tới, nếu bảng giá tăng mạnh, nhà ở sẽ có nguy cơ leo thang.

Dự thảo bảng giá đất mới của TP HCM dự kiến áp dụng từ ngày 1/1/2026, ghi nhận mức tăng 30-40% tại nhiều khu vực nội thành, riêng Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu cũ, giá đất ở một số trục đường được đề xuất tăng tới 2-3 lần so với bảng giá hiện hành.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, bảng giá đất mới về nguyên tắc chưa tác động lớn đến nhóm doanh nghiệp bất động sản vì tiền sử dụng đất hiện vẫn chủ yếu được xác định theo phương pháp thặng dư (tính trên doanh thu dự án trừ chi phí phát triển và lợi nhuận), không phụ thuộc hoàn toàn vào bảng giá.

Dù vậy, các chuyên gia cho rằng tác động sẽ xuất hiện rõ hơn ở giai đoạn thứ hai, tức thời điểm doanh nghiệp gom quỹ đất thông qua nhận chuyển nhượng từ người dân. Khi bảng giá tăng, tâm lý thị trường thường khiến kỳ vọng giá bán đất tăng theo. Chi phí giải phóng mặt bằng, mua lại đất để thực hiện dự án có khả năng đội lên đáng kể, và phần đội giá này cuối cùng vẫn được phản ánh vào giá nhà.

Lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản tại TP HCM chia sẻ, tiền đất chiếm 40-50% tổng chi phí phát triển dự án, thậm chí tới 60% nếu quỹ đất được mua lại từ thị trường thứ cấp. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp phải bỏ ra lượng vốn lớn ngay từ đầu, sử dụng cả vốn tự có và vốn vay ngân hàng, chịu lãi suất trong suốt thời gian dự án chưa đưa ra thị trường.

“Giá bán buộc phải điều chỉnh tăng và điều này chắc chắn ảnh hưởng đến thanh khoản, nhất là với phân khúc nhà ở vừa túi tiền vốn hướng đến người mua ở thực” doanh nghiệp nói.

Một yếu tố khác đang được giới đầu tư và phát triển dự án quan tâm là hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K). Theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về tháo gỡ vướng mắc trong thực thi Luật Đất đai, tiền sử dụng đất sẽ được tính theo công thức: bảng giá đất nhân hệ số K, do UBND cấp tỉnh xác lập và điều chỉnh hằng năm từ ngày 1/1. Tức bảng giá đất mới chỉ là phần nền, trong khi mức nghĩa vụ tài chính thực tế doanh nghiệp phải nộp phụ thuộc lớn vào hệ số K – con số được xem như “ẩn số lớn nhất” của thị trường đất đai giai đoạn tới.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM, cho biết hiện nay nhiều dự án vẫn áp dụng phương pháp thặng dư nên bảng giá đất tăng nhẹ, chưa tác động lớn ngay lập tức. Tuy nhiên, khi công thức “giá đất = bảng giá đất × hệ số K” triển khai, chi phí đất có thể cao hơn nhiều so với phương pháp thặng dư, thậm chí gấp hai, ba lần. “Giá bán căn hộ tại dự án đưa ra thị trường có thể bị đẩy lên cao, gây biến động mạnh mặt bằng giá nhà ở.

Ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, cũng cho rằng hệ số K vẫn đang chờ ban hành và có thể là điểm then chốt quyết định mức giá nhà ở tương lai. Nếu hệ số được thiết kế hợp lý (0,5), chi phí sử dụng đất sẽ “dễ thở”, còn hệ số vượt xa bảng giá tham chiếu (trên 1), áp lực chi phí sẽ truyền dẫn trực tiếp vào giá bán bất động sản.

Trước bài toán làm sao bảng giá đất tiệm cận thị trường để phục vụ quản lý Nhà nước, nhưng không đẩy giá nhà tăng cao phi lý, ông Châu đề xuất tách hệ số K thành ba nhóm: K1 điều chỉnh bảng giá đất cơ bản, K2 áp dụng cho bồi thường khi Nhà nước thu hồi, K3 tính nghĩa vụ tài chính tại các dự án thương mại. Nếu K3 được xác lập độc lập theo từng dự án, giá đất thương mại có thể phản ánh sát hơn với khả năng hấp thụ của thị trường. Ví dụ, với khu đất Nguyễn Xiển, nếu hệ số K1 là 1,4 nhưng K3 chỉ 0,4, bảng giá đất 80 triệu đồng mỗi m2 có thể giảm còn 32 triệu, phù hợp hơn với giá trị thực.

Dẫu vậy, theo ông Võ Hồng Thắng, việc kiểm soát giá nhà không thể chỉ trông chờ vào việc kìm hãm bảng giá đất. Chính sách dài hạn phải hướng vào tạo điều kiện cho thị trường mở rộng nguồn cung nhà ở vừa túi tiền, khuyến khích phát triển nhà ở xã hội, minh bạch hóa giao dịch, hạn chế đầu cơ và áp thuế lũy tiến theo thời gian nắm giữ.

Song song đó, ông Thắng cho rằng việc hình thành hệ thống sàn giao dịch tập trung và thiết lập Quỹ Nhà ở quốc gia được đánh giá là cần thiết nhằm huy động vốn dài hạn từ ngân sách, trái phiếu nhà ở, quỹ đầu tư.

Phương Uyên

Báo cáo Knight Frank 2024 cho thấy giá nhà ven sông trên thế giới thường cao hơn trung bình khoảng 49%, thuộc nhóm bất động sản sinh thái được giới siêu giàu ưa chuộng. Căn hộ ven sông Thames (London), nhà bên sông Seine (Paris) có giao dịch phổ biến 321-832 triệu đồng, gấp ba lần trung bình thành phố, còn căn hộ sát sông Hudson tại West Village (New York) tiệm cận 1,17 tỷ đồng mỗi m2.

Sự khác biệt về giá của bất động sản cận thủy so với khu vực khác không chỉ là đặc trưng của các thành phố phương Tây. Ở châu Á, sự chênh lệch này còn rõ nét hơn khi hạ tầng mới liên tục mở rộng và đẩy ranh giới đô thị tiến về phía sông. Gangnam (Seoul) và Pudong (Thượng Hải) là hai ví dụ điển hình: giá căn hộ tại đây đã tăng lần lượt 5- 6 lần trong hai thập kỷ. Không chỉ tăng giá đơn thuần, các khu vực này đã chuyển mình từ vùng ven thành trung tâm kinh tế mới sau khi cầu, metro và đường ven sông được hoàn thiện. Điều đó cho thấy giá bất động sản ven sông không đơn thuần phản ánh sở thích về cảnh quan, mà còn là thước đo cho năng lực mở rộng của một đô thị.

Theo các chuyên gia, sự tăng giá của bất động sản ven mặt nước xuất phát từ ba yếu tố: hạ tầng tạo lực đẩy, cảnh quan cải thiện chất lượng sống và nguồn cung hạn chế. Đây cũng là lý do những khu vực này luôn có thanh khoản tốt dù mặt bằng giá thường cao hơn phần còn lại của thành phố.

Những biến động này phản ánh quy luật chung của các đô thị lớn, và Việt Nam không nằm ngoài xu hướng đó. Báo cáo Bộ Xây dựng quý III cho thấy giá căn hộ trung bình tại Hà Nội và TP HCM lần lượt ở mức phổ biến 80-95 triệu đồng và 91 triệu đồng. Tuy nhiên, các khu ven sông tại hai đô thị này đang hình thành mặt bằng giá riêng.

Trong các đô thị lớn, Hà Nội thể hiện rõ mức độ phân hóa giá giữa khu ven sông và phần còn lại. Đất ven sông Hồng ở Long Biên, một số tuyến sát đê tăng tới hơn 4 lần trong 10 năm qua. Theo dữ liệu Batdongsan, đất gần cầu Trần Hưng Đạo được rao 84-440 triệu đồng mỗi m2, còn biệt thự – liền kề tại một số phường ven sông đạt 119-554 triệu đồng.

TP HCM cũng chứng kiến khoảng cách giá lớn giữa khu ven sông và những vị trí lân cận. Khoảng 10 năm trước, các trục sát sông Sài Gòn như Trần Não có giá khoảng 22 triệu đồng mỗi m2, đến nay đã gấp 6-12 lần. Nhiều vị trí ven sông ở Thảo Điền, Thủ Thiêm ghi nhận mức rao 110-250 triệu đồng mỗi m2, một số chạm 300 triệu đồng. Việc giá đất tăng không chỉ xuất phát từ ưu thế vị trí, mà còn từ sự dịch chuyển của trung tâm kinh tế về phía Đông thành phố.

Không chỉ tăng giá, nhóm sản phẩm ven sông còn cho thấy sức hấp thụ ổn định. Một số dự án cao cấp khu Thảo Điền (TP HCM) đạt thanh khoản 90-95 khi mở bán và nguồn hàng sơ cấp chỉ còn rất ít. Trong khi đó, một căn chung cư ven sông Hồng ở khu Long Biên (Hà Nội) cũng hết sạch giỏ hàng ngay từ giai đoạn mở bán, hiện chỉ còn giao dịch thứ cấp. Điều này cho thấy người mua chủ động tìm kiếm nguồn cung gắn với môi trường sống chất lượng hơn. Các chuyên gia dự báo, những dự án cao cấp dọc hành lang sông Hồng sẽ hưởng lợi từ tỷ lệ hấp thụ trên 80% của phân khúc căn hộ trên 4 tỷ đồng trong thời gian tới.

Yếu tố chi phối phía sau mức giá và sức hấp thụ này, được nhận định đến từ hạ tầng. Nhiều dự án giao thông lớn như vành đai 3, cầu Thủ Thiêm 4 tại TP HCM hay các cầu bắc qua sông Hồng ở Hà Nội được dự báo tiếp tục hỗ trợ giá trị các khu vực lân cận. Theo đó, khi cầu Tứ Liên, Trần Hưng Đạo, Vĩnh Tuy giai đoạn 2 và các tuyến kết nối phía Đông Thủ đô hoàn thành, những khu vực từng nằm ở rìa đô thị như Đông Anh, Long Biên hay Tứ Liên có thể trở thành cực phát triển mới nhờ kết nối trực tiếp với trung tâm.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng, thị hiếu người mua cũng góp phần duy trì sức hút của các khu vực ven sông. Theo các chuyên gia, nhu cầu tìm kiếm môi trường sống thoáng, mật độ thấp và nhiều mảng xanh giúp phân khúc ven sông duy trì sức hút ổn định. Dòng sản phẩm ven sông thường phát triển theo tiêu chuẩn cao cấp, hưởng lợi từ cảnh quan và tính khan hiếm nên được đánh giá có biên độ tăng giá tốt trong dài hạn. Trong bối cảnh nhiều dự án hạ tầng tiếp tục được thúc đẩy tại các đô thị lớn, bất động sản ven sông được kỳ vọng trở thành điểm sáng trong cấu trúc phát triển đô thị và tiếp tục thu hút dòng vốn trung, dài hạn.

Song Anh