Từ sau dịch Covid-19 đến nay, thị trường đất nền chưa ghi nhận điểm sáng rõ rệt khi tỷ lệ hấp thụ liên tục duy trì ở mức thấp, phổ biến dưới 20%. Báo cáo của DKRA Consulting cho thấy năm 2023, tỷ lệ hấp thụ đất nền chỉ khoảng 10%, năm 2024 là 15,15% và năm 2025 khoảng 18%. Cả năm qua, thị trường phía Nam ghi nhận khoảng 9.450 nền đất được mở bán, với gần 1.700 sản phẩm được hấp thụ.

Các nền tảng dữ liệu trực tuyến cũng phản ánh xu hướng tương tự. Theo chuyên trang mua bán nhà đất trực tuyến Batdongsan, sau đợt tăng nóng mang tính cục bộ hồi tháng 4, nhu cầu tìm mua đất nền nhanh chóng hạ nhiệt, giảm trung bình 15-20% so với cùng kỳ năm trước, nhiều thời điểm lượng tìm mua giảm 30-40%. Tiêu thụ đất nền với các dự án mở bán duy trì khoảng 20-30% rổ hàng.

Còn Nhà Tốt đánh giá nếu bỏ qua giai đoạn nóng sốt cục bộ sau thông tin sáp nhập tỉnh thành, thị trường này năm qua nhìn chung vẫn trầm lắng, lượng tìm mua sụt từ 35-50% so với cùng kỳ 2024, giảm tại hầu hết khu vực.

Lý giải nguyên nhân khiến thanh khoản đất nền phục hồi chậm, ông Phan Đình Phúc, CEO Seenee Việt Nam, cho rằng rào cản lớn nhất nằm ở dòng tiền và tâm lý nhà đầu tư. Trong chu kỳ trước, phần lớn nhà đầu tư thua lỗ khi rót vốn vào đất nền – loại tài sản mang tính “bất động” đúng nghĩa, chủ yếu mua để chờ tăng giá rồi bán, không tạo ra giá trị sử dụng hay dòng tiền trong quá trình nắm giữ. Khi thị trường đi xuống, thanh khoản kém khiến nhiều người mắc kẹt vốn trong thời gian dài. Trải nghiệm này khiến không ít nhà đầu tư nhìn lại và đánh giá cao các phân khúc có khả năng khai thác dòng tiền như căn hộ, bởi ngay cả khi chưa bán được, tài sản vẫn có thể cho thuê.

Ở góc độ nguồn cung, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, phân tích thị trường đất nền đang thiếu hụt dự án mới khi nhiều chủ đầu tư dần rút khỏi phân khúc này. Năm qua, nguồn cung mở bán mới chỉ chiếm khoảng 13% tổng cung sơ cấp, phần lớn sản phẩm trên thị trường là hàng tồn kho từ các năm trước. Tây Ninh là địa phương chiếm tỷ trọng nguồn cung đất nền lớn nhất phía Nam nhưng cũng chỉ ghi nhận hai dự án mới, gồm khu dân cư Dragon Eden quy mô 146,8 ha và khu đô thị The Solia 20,5 ha. Tại TP HCM (sau sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu), nguồn hàng chào bán chủ yếu là sản phẩm tồn kho hoặc tái khởi động các giai đoạn cũ.

Cung – cầu vì vậy lệch pha khi khoảng 69% sức cầu tập trung vào các dự án mới, thể hiện qua việc các dự án tại Tây Ninh chiếm hơn 53% thanh khoản thị trường đất nền phía Nam trong năm qua.

Về phía doanh nghiệp, xu hướng rút lui khỏi đất nền ngày càng rõ nét. Nhiều chủ đầu tư như Thắng Lợi Group, Cát Tường, Trần Anh hay Khải Hoàn Land từng xem phân khúc này là trụ cột đều không còn đặt trọng tâm trong kế hoạch kinh doanh năm 2026.

Theo đại diện một doanh nghiệp bất động sản, việc phát triển đất nền ngày càng khó khi pháp lý siết chặt, chi phí đầu tư tăng mạnh từ hạ tầng, tiền sử dụng đất đến tiện ích, trong khi thời gian triển khai kéo dài. Ngược lại, giá bán khó cạnh tranh với nhà liền kề và căn hộ, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, thậm chí không hiệu quả. Thực tế này buộc nhiều chủ đầu tư điều chỉnh giá sơ cấp tăng 20-30% trong năm qua, chủ yếu để bù đắp chi phí phát triển.

Năm nay, giới chuyên gia dự báo cán cân đầu tư trên thị trường bất động sản đang dần dịch chuyển, mở ra khả năng đất nền được một bộ phận nhà đầu tư cân nhắc trở lại. Ông Phan Đình Phúc nhận định đà tăng mạnh của giá căn hộ khiến phân khúc này ngày càng mất cân đối so với thu nhập và giá trị sử dụng. Ông dẫn ví dụ tại Long An, nơi giá căn hộ đã lên khoảng 35 triệu đồng mỗi m2, trong khi đất nền tại các dự án có quy hoạch 1/500, hạ tầng hoàn chỉnh chỉ dao động 20-25 triệu đồng mỗi m2.

Tuy nhiên, theo ông Phúc, sự quay lại của đất nền, nếu có, sẽ không diễn ra đại trà như các chu kỳ trước mà mang tính chọn lọc, tập trung tại những khu vực hội tụ đầy đủ hạ tầng, kết nối, tiện ích, việc làm và đặc biệt là dòng tiền thực từ cư dân sinh sống.

Cùng quan điểm, chuyên gia bất động sản Trần Hoàng cho rằng cuộc chơi đất nền đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây nhiều dự án chỉ dừng ở việc phân lô, làm đường nội bộ rồi bán, nay doanh nghiệp phải phát triển theo hướng bài bản hơn, đầu tư hạ tầng, tiện ích, trường học, trung tâm thương mại và các dịch vụ dân sinh, tiệm cận mô hình khu đô thị hoàn chỉnh. Sự thay đổi này đến từ Luật Đất đai mới có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, theo đó hình thức phân lô bán nền truyền thống gần như bị loại bỏ, các dự án phải hoàn thiện hạ tầng, tiện ích và nhà ở theo quy hoạch trước khi được nghiệm thu và cấp sổ.

Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển trong mô hình phát triển cùng động lực từ hạ tầng giao thông có thể khiến giá đất nền tăng thêm 10-20% trong năm 2026. Nhưng biên độ giá giữa các khu vực sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, phản ánh sự khác biệt về vị trí, sản phẩm và sức cầu từng địa phương. Đất nền vì vậy khó tạo ra các cơn sốt lớn hay dẫn dắt thanh khoản thị trường như trước.

Phương Uyên

Đầu năm nay, thị trường chung cư Hà Nội liên tục mở bán, vợ chồng anh Hùng (quê Hưng Yên) đi xem nhiều dự án với mong muốn mua nhà trước Tết Nguyên đán, song kế hoạch không thành. Anh cho hay với khoản tiết kiệm gần 2 tỷ đồng, anh tính mua hàng sơ cấp để được hưởng ưu đãi chiết khấu và thanh toán tiến độ.

Tìm hiểu ở cả khu vực phía đông và tây thành phố, anh đắn đo vì giá bán đều neo trên 70-80 triệu một m2. Bởi để mua được căn diện tích 50-60 m2, anh phải vay thêm khoảng 2-2,5 tỷ đồng, chưa kể khoản chênh vài trăm triệu (khoản trả riêng cho đại lý) tùy vị trí. Trong bối cảnh lãi vay có xu hướng tăng, việc vay hơn nửa căn nhà với vợ chồng anh là “áp lực quá lớn”.

Không riêng anh Hùng, nhiều người mua nhà để ở vẫn trong cảnh loay hoay trước đà tăng giá của chung cư mới, dù nguồn cung rất dồi dào.

Tại Hà Nội, gần 36.000 căn hộ mới đã được ra mắt thị trường trong năm qua. Đây là mức cao thứ hai trong vòng 6 năm trở lại đây, chỉ thấp hơn 2019, theo hãng dịch vụ bất động sản CBRE.

Nguồn cung dồi dào, nhưng 2025 cũng đánh dấu lượng mở bán kỷ lục của phân khúc giá trên 120 triệu đồng mỗi m2 với gần 4.000 căn, chiếm 11% số căn mở bán trong năm. Các dự án mới tại khu vực nội thành tiếp tục duy trì quanh 90-110 triệu một m2. Thậm chí một số dự án dù nằm ở ngoại ô vẫn mở bán ở ngưỡng cao, lên đến 5-6 tỷ đồng một căn hộ hai phòng ngủ.

Bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc CBRE Hà Nội, cho biết giai đoạn 2014-2022, nguồn cung mới chủ yếu là hàng bình dân và trung cấp với tỷ trọng lên đến 80-90%. Từ 2023, cơ cấu này đã bị đảo ngược khi hàng cao cấp chiếm ưu thế hơn 80%. Giỏ hàng bình dân gần như biến mất trong hơn hai năm qua.

So với Thủ đô đã có gần hai năm tăng nóng, chung cư mới tại TP HCM ghi nhận đà leo thang 20-30% ở khu vực trung tâm từ cuối 2024. Báo cáo từ CBRE cho thấy tính đến quý IV/2025, mặt bằng giá chung cư sơ cấp vùng lõi trung tâm tăng thêm 21% so với cùng kỳ, đạt bình quân 92 triệu đồng mỗi m2. Một số dự án giai đoạn tiếp theo ghi nhận mức tăng 30-50% so với các đợt mở bán trước đó.

Tại khu vực Bình Dương trước đây, đà tăng đạt 15% so với cùng kỳ, trung bình 47 triệu đồng mỗi m2 căn hộ. Đây cũng là địa bàn dẫn đầu về nguồn cung và lượng tiêu thụ tại TP HCM nói riêng và khu vực phía nam nói chung.

Tuy nhiên, khác với Hà Nội, nhu cầu mua cao dẫn dắt xu hướng tăng giá căn hộ tại TP HCM, và loại hình cao cấp, hạng sang chiếm ưu thế. Cả năm ngoái, khu vực TP HCM cũ chỉ có gần 7.100 căn mở bán, đều đến từ giai đoạn tiếp theo của dự án hiện hữu.

Sức nóng của phân khúc chung cư cũng lan rộng tại TP Đà Nẵng. Theo dữ liệu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), giá chào bán mới căn hộ sơ cấp tại thành phố biển miền Trung trong 2025 đạt bình quân 83 triệu đồng một m2, tăng 68% sau 6 năm. Trong đó, dòng tiền từ các nhà đầu tư phía bắc (chủ yếu từ Hà Nội) đổ về Đà Nẵng tăng mạnh, khiến mặt bằng giá phân khúc căn hộ bị đẩy lên cao.

Giá bán cao tạo ra rào cản ngày càng lớn với khả năng chi trả của người dân. Theo một thăm dò mới đây của VnExpress với hơn 13.800 độc giả về kế hoạch mua nhà, có đến một phần ba người tham gia cho biết họ tiếp tục thuê dài hạn trong bối cảnh giá chung cư liên tục tăng. Khoảng 29% độc giả chia sẻ họ sẽ chuyển sang vùng ven để tìm dự án giá rẻ hơn.

Lý giải đà tăng giá nhà tại các đô thị lớn, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho biết chi phí sử dụng đất hiện chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành bất động sản. Việc áp dụng bảng giá đất mới sát giá thị trường, cùng với quy trình phê duyệt dự án thay đổi làm gia tăng áp lực tài chính lên chủ đầu tư. Ngoài ra, nguyên vật liệu tăng giá, nhân công và chi phí tài chính cũng được phản ánh trực tiếp vào giá bán nhà.

“Khi nhu cầu nhà ở thực vẫn cao nhưng khả năng tiếp cận của người dân bị thu hẹp, việc giá bất động sản tiếp tục đi lên có thể gây hệ lụy dài hạn cho vấn đề an sinh, bền vững thị trường”, ông nói.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), nhìn nhận nguồn cung tại 3 thành phố lớn cải thiện nhưng lệch pha nghiêm trọng về phân khúc, và chỉ tập trung ở một vài chủ đầu tư lớn. Việc này dẫn đến cuộc đua tăng giá bán giữa các chủ đầu tư khi “ai cũng muốn tối ưu lợi nhuận”. Ngay cả các khu vực vùng ven – vốn được kỳ vọng cung cấp nhà ở vừa túi tiền, giá căn hộ cũng ngày càng đắt đỏ.

Về giải pháp, các chuyên gia kiến nghị Nhà nước cần có cơ chế khuyến khích phát triển nhà thương mại vừa túi tiền và hỗ trợ người trẻ mua căn nhà đầu tiên, cùng định hướng thúc đẩy nhà xã hội. “Nhà vừa túi tiền quay lại vị trí trung tâm của thị trường, ngành địa ốc mới có hy vọng cân bằng cung – cầu, giải quyết bài toán an sinh cho đại đa số người dân”, ông nói.

Hội Môi giới bất động sản cũng kiến nghị cơ quan quản lý cần đưa ra bộ tiêu chí theo dõi và cảnh báo sớm diễn biến thị trường bất động sản. Thông qua hệ thống chỉ số này, cơ quan quản lý có thể phát hiện các diễn biến bất thường như tình trạng tăng giá hay suy giảm thanh khoản cục bộ, để có biện pháp điều tiết.

Ở góc độ cơ quan quản lý, ông Phạm Đăng Hồ, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng TP HCM), nhìn nhận nguồn cung nhà giá rẻ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp có chấp nhận tiết giảm biên lợi nhuận để chia sẻ với người mua.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, ông Hồ kiến nghị ngành ngân hàng cần “mở đường” bằng các gói tín dụng chuyên biệt cho nhà thương mại vừa túi tiền, với cơ chế ưu đãi tương tự nhà ở xã hội. “Các ngân hàng cần tính tới những khoản vay dài hạn với chính sách đặc thù. Đây là chìa khóa để giải bài toán vốn cho doanh nghiệp và khơi thông nguồn cung nhà bình dân”, ông Hồ nói.

Năm 2026, nguồn cung chung cư được dự báo tăng mạnh ở cả ba thành phố nhưng giá bán vẫn neo cao. CBRE cho biết Hà Nội và TP HCM có thể đón hơn 33.000 căn hộ mỗi nơi. Còn Đà Nẵng có thể ghi nhận khoảng hơn 1.000 căn chào bán năm nay, theo Avison Young.

Ông Trần Trọng Vũ, đồng sáng lập Công ty SPE.R, cho biết chung cư vẫn là phân khúc giữ vai trò dẫn dắt thị trường bất động sản nhờ nhu cầu ở thực và đầu tư cho thuê. Hạ tầng, đặc biệt là các tuyến vành đai và đường sắt đô thị, sẽ tiếp tục là yếu tố định hình mặt bằng giá mới.

“Thời gian tới, chủ đầu tư cần thận trọng hơn, ưu tiên sản phẩm phục vụ nhu cầu thực thay vì chạy theo đầu cơ. Đây là yếu tố sống còn để đảm bảo dòng tiền không bị tắc nghẽn khi khách hàng ngày càng khắt khe”, ông Vũ nói.

Ngọc Diễm – Phương Uyên