Giá thuê không theo kịp giá nhà

Ông T.M (phường Xuân Hòa, TPHCM) sở hữu căn nhà phố 1 trệt, 2 lầu với diện tích sử dụng 150m² trên đường Võ Chí Công (phường Phước Long). Do chuyển về sống cùng cha mẹ lớn tuổi, ông quyết định cho thuê căn nhà với giá 15 triệu đồng/tháng. Nhưng vì vị trí xa trung tâm, thiếu tiện ích như chợ hay siêu thị, mức giá này vẫn chỉ ở ngưỡng “dễ chịu” so với mặt bằng chung.

Trên thị trường, căn nhà được định giá khoảng 10 tỷ đồng. Tính ra, tỷ suất sinh lời từ cho thuê chỉ vào khoảng 1,8%/năm – con số khá khiêm tốn và thấp hơn đáng kể so với gửi tiết kiệm ngân hàng.

Ở chiều ngược lại, bà P.N (phường Long Trường) có phần “may mắn” hơn khi cho thuê căn hộ tại Thảo Điền (phường An Khánh) với giá 14 triệu đồng/tháng. Căn hộ này được định giá khoảng 5 tỷ đồng, giúp tỷ suất lợi nhuận cho thuê đạt mức 3,3%/năm – cao hơn gần gấp đôi so với trường hợp của ông T.M.

Dù vậy, áp lực tài chính vẫn chưa giảm bớt với bà P.N, bởi khoản vay mua nhà khiến tiền thu từ cho thuê mỗi tháng chỉ vừa đủ “gánh” phần lãi ngân hàng.

Không chỉ dừng lại ở hai trường hợp nêu trên, thị trường bất động sản phía Nam còn ghi nhận hàng loạt ví dụ cho thấy tỷ suất sinh lời từ cho thuê ngày càng “teo tóp” trong vài năm gần đây. Thậm chí, nhiều ý kiến cho rằng với mức giá thuê rẻ như hiện nay, thay vì vay ngân hàng mua nhà rồi gồng gánh trả lãi, việc đi thuê lại kinh tế hơn.

Ông Đinh Minh Tuấn – Giám đốc khu vực miền Nam của PropertyGuru Việt Nam – cho biết tỷ suất lợi nhuận cho thuê chung cư TPHCM đã giảm từ 2,8% năm ngoái xuống khoảng 2,2%/năm vào cuối năm nay. Nhà phố, nhà riêng cũng chỉ quanh mức 1,8%. Theo ông Tuấn, giá bán – đặc biệt căn hộ trung tâm – tăng quá nhanh, bỏ xa tốc độ tăng của giá thuê, khiến hiệu quả khai thác ngày càng thấp.

Thị trường cũng ghi nhận sự dịch chuyển nguồn cung. Nếu trước đây khu Nam tập trung đông dự án cho thuê, thì nay lượng lớn căn hộ lại đổ về phía Đông – nơi các dự án cao cấp chiếm ưu thế. Khi nguồn cung tăng mạnh ở phân khúc giá cao, giá thuê khó có cơ hội bứt lên.

Bình Dương – nơi thị trường căn hộ phía Nam sôi động thời gian qua – cũng không nằm ngoài xu hướng, khi tỷ suất cho thuê giảm từ 4,4% xuống còn khoảng 3,9%/năm.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt – Giám đốc Bộ phận Phát triển Nhà ở CBRE Việt Nam – cho hay giá căn hộ đã “tăng nóng” trong thời gian dài. Trung bình mỗi năm giá tăng 20-30%, có giai đoạn chạm tới 40%. Ngược lại, giá thuê sau Covid-19 phục hồi chậm, dự kiến 5 năm tới mỗi năm cũng chỉ tăng 5-10%. “Độ vênh” lớn giữa tốc độ tăng giá bán và giá thuê khiến tỷ suất cho thuê tiếp tục giảm khi tính theo giá trị mua hiện tại.

Ông Kiệt cho biết cấu trúc nguồn cung TPHCM cũng góp phần tạo áp lực. Thị trường hiện dư thừa căn hộ cao cấp, hạng sang, trong khi phân khúc tầm trung và vừa túi tiền cực kỳ khan hiếm. Giá bán các dự án cao cấp phổ biến 120-150 triệu đồng/m², thậm chí 180-200 triệu đồng/m², cao hơn nhiều so với mức bình quân 90 triệu đồng/m².

Không chỉ vậy, việc siết hoạt động cho thuê ngắn ngày (như Airbnb) 1-2 năm gần đây cũng khiến một kênh cho thuê vốn đem lại tỷ suất cao bị thu hẹp. TPHCM đang thí điểm lại loại hình này, kỳ vọng có thể mở thêm dư địa cải thiện lợi nhuận cho nhà đầu tư trong thời gian tới.

Hành vi đầu tư liệu có thay đổi?

Không khó để nhận thấy phần lớn nhà đầu tư hiện nay mua bất động sản chủ yếu để chờ tăng giá, thay vì trông chờ vào dòng tiền cho thuê. Những dự án cũ – nơi giá mua ban đầu thấp hơn – vẫn cho tỷ suất thuê tốt hơn, trong khi nhiều dự án mới có giá bán cao nhưng chưa thể khai thác cho thuê hiệu quả.

Đại diện CBRE Việt Nam cho biết nhà đầu tư ngày càng thận trọng, không còn mua “ồ ạt” như trước. Việc mua để cho thuê hiện không còn hấp dẫn, phần lớn giao dịch xuất phát từ kỳ vọng tăng giá vốn.

Cùng quan điểm, ông Đinh Minh Tuấn cho rằng suốt 5 năm qua giá thuê gần như đi ngang, trong khi lãi suất ngân hàng tăng, khiến mô hình mua – cho thuê kém hiệu quả. Vì vậy, nhà đầu tư ưu tiên các sản phẩm có tiềm năng tăng giá, như căn hộ tại các khu vực mới hoặc đô thị vệ tinh.

Nói tại một sự kiện gần đây, TS Đinh Thế Hiển – chuyên gia kinh tế – cho rằng thị trường bất động sản trong suốt 30 năm qua có nhiều giai đoạn siêu lợi nhuận, mức sinh lời có thể tới 25%/năm, vượt xa chứng khoán và lãi suất gửi tiết kiệm. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, bất động sản sẽ dần dịch chuyển trở thành kênh đầu tư phát triển bền vững chứ không còn là kênh siêu lợi nhuận như trước.

Theo chuyên gia, một căn nhà được xem là hợp lý khi việc chi trả (kể cả phần vốn vay) phải phù hợp với khả năng tài chính của người mua. Và giá trị một bất động sản (dù là 5 tỷ đồng hay 50 tỷ đồng) sẽ được đánh giá qua hiệu quả khai thác của nó. Tức, một bất động sản tốt là khi có thể tạo ra tỷ suất sinh lời từ việc khai thác (cho thuê, vận hành) đạt khoảng 3% đến 3,5%/năm trên tổng vốn đầu tư bỏ ra.

Ngày 10/1, UBND xã Măng Đen, tỉnh Quảng Ngãi đã công bố kết quả đấu giá thành công 40 lô đất tại các tuyến đường trung tâm xã, thu về gần 270 tỷ đồng, vượt xa giá khởi điểm.

Ông Phạm Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Măng Đen, cho biết Ban Quản lý dự án và dịch vụ công ích xã Măng Đen đã phối hợp cùng Công ty đấu giá hợp danh Đông Dương (Gia Lai) tổ chức phiên đấu giá quyền sử dụng đất đối với 40 lô đất.

Tổng diện tích của 40 lô đất này là hơn 8.584m2, với diện tích mỗi lô dao động từ 178m2 đến 385m2. Tổng giá khởi điểm ban đầu được đưa ra là hơn 223 tỷ đồng.

Phiên đấu giá được tổ chức theo hình thức bỏ phiếu gián tiếp, áp dụng phương thức trả giá lên, thu hút khoảng 200 hồ sơ đăng ký tham gia.

Kết quả, tất cả 40 lô đất đều được đấu giá thành công, mang về tổng giá trị gần 270 tỷ đồng, cao hơn khoảng 46 tỷ đồng so với giá khởi điểm. Giá trúng đấu giá bình quân đạt khoảng 6,75 tỷ đồng mỗi lô.

Chủ tịch UBND xã Măng Đen nhận định, mức chênh lệch đáng kể so với giá khởi điểm cho thấy sức hút mạnh mẽ của quỹ đất tại khu vực trung tâm xã. Ông nhấn mạnh, yếu tố du lịch và khí hậu đặc trưng của Măng Đen đang là “thỏi nam châm” thu hút sự quan tâm lớn từ cả người dân và giới đầu tư.

“Nguồn thu từ đấu giá đất sẽ góp phần quan trọng vào việc tăng ngân sách địa phương, tạo điều kiện khai thác hiệu quả quỹ đất, phục vụ phát triển hạ tầng và kinh tế – xã hội trong thời gian tới”, ông Thắng khẳng định.

Tại dự thảo Nghị quyết về việc ban hành một số cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc về nhà ở xã hội, Bộ Xây dựng đã đưa ra một loạt kiến nghị về chính sách và thủ tục hành chính trình lên Chính phủ.

Bộ Xây dựng đặt ra chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội giai đoạn cho từng địa phương. Cụ thể, giai đoạn 2025-2030, TPHCM được giao xây 194.297 căn nhà ở xã hội, cao nhất cả nước. Con số qua từng năm giai đoạn 2025-2027 lần lượt là 13.040 căn, 28.500 căn, 41.500 căn; giai đoạn 2028-2030 đều là 37.200 căn/năm.

Trong năm 2025, TPHCM được giao chỉ tiêu 13.040 căn nhà ở xã hội, đã hoàn thành 7.939 căn (đạt 61%); đang đầu tư xây dựng 12.907 căn. Khả năng hoàn thành trong năm là 13.040 căn, đạt 100%.

Lý do chính khiến số lượng được giao cho TPHCM cao nhất cả nước và tăng mạnh sau năm 2025 là thành phố đã sáp nhập 2 tỉnh Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu. Con số phải hoàn thành trước khi hợp nhất chỉ là 69.700 căn.

Xếp thứ hai cả nước là Bắc Ninh, với chỉ tiêu 135.002 căn đến năm 2030. Hà Nội đứng thứ ba về chỉ tiêu với 88.666 căn, trong đó năm 2027 được giao nhiều nhất với 20.000 căn.

Năm 2025, Hà Nội được giao chỉ tiêu 4.670 căn, đã hoàn thành 3.286 căn (đạt 70%); đang đầu tư xây dựng 11.530 căn. Khả năng hoàn thành trong năm là 4.750 căn, đạt 102%.

Các tỉnh xếp sau lần lượt là Tây Ninh với 80.240 căn, Đồng Nai với 64.690 căn, Phú Thọ với 62.853 căn, Hải Phòng với 43.539 căn.

Theo Bộ Xây dựng, 10 tháng đầu năm, cả nước có 191 dự án nhà ở xã hội hoàn thành với quy mô 128.648 căn; 195 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 123.057 căn; 310 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 385.343 căn.

Số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 60% so với chỉ tiêu đã đặt ra khoảng 1.062.200 căn (vào năm 2030).

Để đạt được kế hoạch nói trên, Bộ Xây dựng đề xuất cần có cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc phát triển nhà ở xã hội; giới hạn thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan; điều chỉnh phương thức tổ chức thực hiện.

Bộ Xây dựng cũng cho rằng, cần một số tiêu chí ưu tiên giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội. Trong đó, doanh nghiệp cần có năng lực tài chính; kinh nghiệm triển khai dự án nhà ở; tự ứng kinh phí để bồi thường, hỗ trợ đền bù và tái định cư; cam kết giá hợp lý; bảo hành chất lượng công trình.