Thông tin trên được Bộ Xây dựng nêu trong báo cáo kết quả thực hiện giám sát chuyên đề, chất vấn gửi tới Quốc hội.

Triển khai từ tháng 4/2023, gói tín dụng 120.000 tỷ đồng cho vay ưu đãi phát triển nhà xã hội, nhà ở công nhân được kỳ vọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây một triệu căn nhà ở xã hội đến 2030. Lãi suất của gói này thấp hơn 1,5-2% so với mức bình quân trung và dài hạn của 4 ngân hàng thương mại nhà nước tại từng thời kỳ, theo Nghị quyết 33.

Kể từ thời điểm triển khai đến nay, Ngân hàng Nhà nước đã có 4 lần giảm lãi vay gói 120.000 tỷ đồng. Cụ thể, từ tháng 7 đến tháng 12/2023, lãi suất cho vay người mua nhà và chủ đầu tư lần lượt 8,2% và 8,7%.

Nửa đầu năm 2024, lãi suất cho vay gói này giảm còn 7,5-8%, sau đó giảm thêm 1% vào nửa cuối năm. Từ đầu năm 2025, Ngân hàng Nhà nước thông báo lãi suất gói vay còn 6,6% với chủ đầu tư và 6,1% với người mua nhà.

Như vậy, kể từ khi triển khai, lãi suất cho vay gói tín dụng 120.000 tỷ đồng đã giảm tổng hơn 2%. Hiện mức này đã thấp hơn lãi suất cho vay người mua nhà xã hội theo Nghị định 100 (khoảng 6,6% một năm).

Quy mô chương trình cho vay cũng đã tăng lên 145.000 tỷ đồng bởi có thêm 5 ngân hàng đăng ký tham gia với số tiền 5.000 tỷ đồng mỗi ngân hàng, gồm HD Bank, TP Bank, VPBank, MBBank và Techcombank, bên cạnh 4 ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước.

Tuy nhiên, tiến độ giải ngân gói tín dụng vẫn ì ạch. Bộ Xây dựng cho biết đến nay có 97 dự án nhà xã hội của 38/64 tỉnh, thành được công bố đủ điều kiện vay vốn.

Số tiền giải ngân từ gói tín dụng này ước đạt khoảng 3.400 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ giải ngân hơn 2%. Trong số này, khoảng 2.940 tỷ đồng cho chủ đầu tư tại 21 dự án, còn lại là người mua nhà. Riêng 4 tháng đầu năm nay, số tiền giải ngân đạt hơn 550 tỷ đồng.

Lý giải tình trạng trên, Bộ cho biết nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế, trong khi nhiều chủ đầu tư không đủ điều kiện để vay vốn hay bảo đảm điều kiện dư nợ, không có tài sản bảo đảm.

Ngoài ra, lãi suất gói vay ưu đãi trên được đánh giá vẫn cao, trong khi thời gian cho vay ngắn nên chưa thu hút được các doanh nghiệp, người dân vay vốn. Quy định đối tượng thụ hưởng còn phức tạp khiến người dân gặp khó khăn khi vay ưu đãi.

Bộ Xây dựng đề xuất giải pháp cho phép mở các chỉ tiêu, hạn mức tín dụng của các ngân hàng thương mại theo hướng phần cho vay mua nhà xã hội không tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng của ngân hàng.

Trước đó, Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết 145.000 tỷ đồng mà 9 ngân hàng đăng ký cho vay nhà ở xã hội, sẽ không tính vào hạn mức tăng trưởng tín dụng. Thời gian thực hiện chính sách tối đa đến 2030 và doanh số cho vay không vượt quá số tiền mà ngân hàng thương mại đã đăng ký.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các nhà băng nghiêm túc các cam kết về lãi suất ưu đãi, thời gian cho vay. Các ngân hàng cần phối hợp với các dự án xây dựng đủ điều kiện để giải ngân kịp thời khi chủ đầu tư có nhu cầu vay vốn, tạo điều kiện thuận lợi cho người mua nhà ở xã hội tiếp cận vốn vay.

Cuối năm ngoái, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu xây dựng gói tín dụng mới 30.000 tỷ đồng cho người vay mua, thuê, xây dựng hoặc cải tạo loại nhà ở này. Bộ Xây dựng được giao chủ trì nghiên cứu, hoàn thành trong tháng 10/2024.

Nguồn lực của gói tín dụng này lấy từ ngân sách địa phương và khoảng 15.000 tỷ đồng phát hành trái phiếu Chính phủ. Như vậy, vốn của gói 30.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước, khác với nguồn lực gói 120.000 tỷ đồng do các ngân hàng thương mại tham gia hỗ trợ.

Nhà ở xã hội là chủ trương đảm bảo an sinh xã hội, được nhiều người dân rất quan tâm. Thời gian qua, Chính phủ cũng đôn đốc các bộ ngành, địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển phân khúc này.

Lãnh đạo Chính phủ lưu ý nhà ở xã hội được ưu đãi về vốn vay, đất đai… nên có giá thành phù hợp hơn với những người thu nhập thấp, công nhân… Việc làm các thủ tục nhanh, thi công nhanh cũng giúp giảm chi phí và giá thành. Tuy nhiên, các hạ tầng giao thông, điện, nước, hạ tầng xã hội, y tế, giáo dục, điều kiện vệ sinh, môi trường… phải bảo đảm đầy đủ, thuận tiện cho người dân như với các dự án nhà ở thương mại.

Ngọc Diễm

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 2/4 công bố áp thuế nhập khẩu đối ứng với hơn 180 đối tác thương mại, dao động 10-50%. Trong đó, Việt Nam thuộc nhóm các nước chịu mức cao nhất là 46%.

Ông Phạm Lâm, Phó chủ tịch Hiệp hội bất động sản Việt Nam, cho biết còn quá sớm để đánh giá tác động của quyết định này đến thị trường bất động sản. Nhưng trước mắt, ông nói động thái này đang ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư cũng như khả năng tác động đến dòng vốn FDI vào thị trường này.

Bởi nếu các tập đoàn đa quốc gia giảm hoặc hoãn kế hoạch mở rộng nhà máy, nhu cầu thuê đất, nhà xưởng và giá thuê khu công nghiệp có thể giảm khiến tồn kho tăng và các khu công nghiệp mới cũng bị trì hoãn. “Điều này kéo theo các khu vực đang phát triển bất động sản công nghiệp như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Long An, Bình Dương… sẽ bị tác động”, ông lo ngại.

Đồng tình, ông Võ Hồng Thắng, Giám đốc khối đầu tư DKRA Group, cho rằng mọi diễn biến của thị trường bất động sản sẽ có sự thay đổi lớn sau quyết định áp thuế 46% của Mỹ. Theo đó, lĩnh vực bất động sản hạ tầng khu công nghiệp, thương mại dịch vụ và nhà ở đều sẽ khó khăn khi thuế đối ứng được thực thi (9/4).

Ông Thắng cho biết thời gian qua, không ít doanh nghiệp Việt đẩy mạnh đầu tư nhiều khu công nghiệp với các chi phí đầu tư cao, với kỳ vọng thu hút dòng vốn FDI. Với chính sách thuế mới, không loại trừ khả năng dòng vốn FDI sẽ đảo chiều, quay đầu cập bến các quốc gia khác. Việt Nam có thể rơi vào tình trạng “tổ xây xong không đón được đại bàng”.

Bên cạnh đó, thanh khoản bất động sản nhà ở và bất động sản thương mại, bán lẻ, văn phòng, nghỉ dưỡng… trong ngắn hạn có thể cùng chịu tác động sụt giảm thanh khoản từ tâm lý đầu tư thận trọng, dòng tiền phòng thủ và thu nhập từ người mua nhà bị ảnh hưởng. Các kênh đầu tư ngách như căn hộ dịch vụ, bất động sản lưu trú du lịch, cho thuê và mua bán nhà cho người nước ngoài cũng giảm khi nhóm lao động chuyên gia từ khối doanh nghiệp ngoại giảm nhu cầu thuê – mua bất động sản Việt Nam.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hoàng cho rằng trong số các thị trường xuất khẩu chủ lực của các doanh nghiệp FDI, Mỹ vẫn là một trong những thị trường quan trọng hàng đầu. Những chính sách thuế quan này sẽ có tác động lớn đến sự dịch chuyển dòng vốn, tâm lý nhà đầu tư và cả các kế hoạch sản xuất của doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. Nếu mức thuế 46% này được thực thi, Việt Nam có thể bị giảm sức hút đầu tư, kéo theo mọi loại hình bất động sản cùng nhau liên đới.

Một thực tế là thị trường bất động sản Việt Nam chỉ mới phục hồi sau một đợt khó khăn kéo dài 2 năm qua. Thị trường này hiện vẫn rất nhạy cảm và yếu ớt với các biến động lớn về chính sách, kinh tế chung. Nhà đầu tư còn duy trì tâm lý thận trong với kênh này, nếu bồi thêm một áp lực mới lớn hơn, đà phục hồi thanh khoản chắc chắn sẽ bị cắt đứt, khả năng xấu nhất lại rơi vào trầm lắng trong ngắn hạn.

Dự báo kịch bản thị trường bất động sản sau khi thuế đối ứng được áp dụng, ông Đinh Minh Tuấn, Giám đốc Batdongsan khu vực miền Nam, phân tích sẽ có ba kịch bản có thể xuất hiện với thị trường này khi Mỹ áp thuế đối ứng. Kịch bản xấu nhất là Mỹ vẫn giữ nguyên mức thuế 46%, thị trường bất động sản chắc chắn sẽ “nguội lạnh”. Khi đó, các doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu tác động trực tiếp, buộc phải tạm hoãn các kế hoạch triển khai dự án mới, tập trung vào khai thác sản phẩm hiện có để tránh rủi ro, cung – cầu bất động sản cùng nhau chững lại.

Với kịch bản Việt Nam đàm phán được mức thuế mới, vào khoản trên dưới 20%, thị trường vẫn có khó khăn nhưng ở mức dễ thở hơn, tâm lý “căng như dây đàn” của nhà đầu tư được giải toả phần nào, kéo theo nguồn cung và nhu cầu giảm nhưng chỉ ở mức vừa phải. Ngắn hạn thị trường vẫn sẽ trầm lắng nhưng hồi phục nhanh chóng khi chính phủ tìm kiếm các giải pháp cân đối về lâu dài.

Còn với kịch bản khả quan, Mỹ chấp nhận mức thuế dưới 15%, bất động sản gần như sẽ được “miễn nhiễm”.

Dù là kịch bản nào, theo ông Tuấn, doanh nghiệp bất động sản vẫn cần chuẩn bị các kế hoạch ứng phó. Ngay cả khi áp dụng mức thuế 20%, thị trường cũng không tránh được cú sốc và lợi thế cạnh tranh của Việt Nam bị giảm đi so với các nước trong khu vực. Vì vậy để chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất, doanh nghiệp bất động sản cần sớm tối ưu tài chính, cơ cấu lại dòng sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường và cân đối các phân khúc, loại hình đầu tư. Lúc này các chủ đầu tư bất động sản cần tập trung vào phát triển sản phẩm ở thực, loại hình ít tác động bởi xu hướng dòng tiền đầu tư.

Tâm lý lo lắng từ thuế quan 46% có thể khiến thị trường bất động sản rơi vào trạng thái phòng thủ và quan sát tạm thời, mức độ nghiêm trọng ra sao sẽ phụ thuộc vào khả năng ứng phó của Việt Nam và diễn biến chính sách thương mại toàn cầu trong thời gian tới.

Dù vậy, theo giới chuyên môn, bất động sản vẫn là kênh giữ tiền hàng đầu được người Việt ưa chuộng. Trong dài hạn, dòng tiền cũng sẽ trở lại với thị trường này. Dù vậy trong ngắn hạn, nhà đầu tư và cả doanh nghiệp bất động sản vẫn cần có chiến lượt thích ứng linh hoạt và chuẩn bị ứng phó với mọi thay đổi của chu kỳ mới.

Phương Uyên