Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên

Sáng 11/12, Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư Dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với tổng vốn hơn 196.000 tỷ đồng, trong đó, giai đoạn 1 khoảng 141.236 tỷ đồng, giai đoạn 2 khoảng 55.142 tỷ đồng. Dự án được xác định có ý nghĩa chiến lược trong việc giảm tải cho sân bay Nội Bài, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho khu vực phía Đông và Đông Bắc Thủ đô.

Quy mô lớn, tiêu chuẩn quốc tế

Theo đề xuất của Masterise Group, chủ đầu tư được Chính phủ, Bộ Công an lựa chọn, dự án được xây dựng theo tiêu chuẩn cấp 4F của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). Công suất dự kiến đạt 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030; tăng lên 50 triệu khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa vào năm 2050.

Thực tế, công suất thiết kế của sân bay Gia Bình tương đương với công suất thiết kế của sân bay Nội Bài. Năm 2024, Nội Bài ghi nhận khoảng 30,1 triệu hành khách, trong đó khách quốc tế đạt 12,3 triệu và khách nội địa 17,7 triệu; dự kiến năm 2025 sản lượng tăng lên khoảng 33 triệu hành khách, vượt ngưỡng công suất thiết kế 30 triệu hành khách mỗi năm. Dư địa khai thác tại Nội Bài vì vậy đang thu hẹp.

Ở góc độ trung hạn, dự báo đến năm 2030, dân số vùng Thủ đô có thể đạt 25-26 triệu người, kéo theo nhu cầu đi lại, giao thương và vận chuyển hàng hóa gia tăng. Trong bối cảnh đó, Gia Bình được định vị không chỉ là sân bay bổ trợ, mà còn là đầu mối trung chuyển mới, giúp phân bổ lại lưu lượng hành khách và hàng hóa, đồng thời mở rộng không gian phát triển về phía Đông và Đông Nam vùng Thủ đô.

Chủ đầu tư cho biết, Gia Bình hướng đến trở thành sân bay thông minh thế hệ mới, áp dụng công nghệ sinh trắc học toàn trình và tự động hóa. Dự án cũng cam kết đáp ứng các tiêu chuẩn xanh (ESG), phù hợp với mục tiêu Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam.

Trung tâm kết nối các cực tăng trưởng

Theo quy hoạch, sân bay Gia Bình nằm trên địa bàn các xã Gia Bình, Lương Tài, Nhân Thắng và Lâm Thao (tỉnh Bắc Ninh). Vị trí này cách trung tâm Hà Nội khoảng 40 km, sân bay Nội Bài 43 km và sân bay Cát Bi (Hải Phòng) 80 km. Giới chuyên gia đánh giá đây là “tọa độ vàng”, đặt Gia Bình vào trung tâm tam giác tăng trưởng Hà Nội – Bắc Ninh – Hải Phòng, khu vực hội tụ các hoạt động công nghiệp, logistics, thương mại và dịch vụ lớn của miền Bắc.

Một trong những lợi thế nổi bật của sân bay Gia Bình là khả năng kết nối giao thông đồng bộ. Khu vực dự án tiếp giáp và liên thông với nhiều tuyến huyết mạch như Quốc lộ 17, Quốc lộ 18, Quốc lộ 38, tạo trục kết nối nhanh giữa Bắc Ninh với Hà Nội, Quảng Ninh và Hải Phòng. Từ Gia Bình, các phương tiện có thể tiếp cận thuận lợi các tuyến cao tốc Hà Nội – Bắc Ninh – Lạng Sơn, Hà Nội – Hải Phòng, trục Pháp Vân – Cầu Giẽ.

Đặc biệt, Vành đai 3 và Vành đai 4 Hà Nội đóng vai trò kết nối chiến lược, giúp sân bay hòa vào mạng lưới giao thông vùng Thủ đô mở rộng. Khi Vành đai 4 hoàn thiện, Gia Bình sẽ trở thành một trong những điểm tiếp cận hàng không thuận lợi cho khu vực phía Đông Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Không chỉ đường bộ, quy hoạch tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đi qua khu vực này mở ra khả năng vận tải đa phương thức (hàng không – đường sắt – cảng biển). Đây là yếu tố để phát triển logistics hiện đại, tối ưu chi phí và thời gian lưu thông hàng hóa.

Cú hích cho logistics và đầu tư

Trong 5 năm gần đây, Bắc Ninh liên tục nằm trong nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút vốn FDI, với dòng vốn tập trung chủ yếu vào điện tử, bán dẫn và công nghiệp hỗ trợ. Theo báo cáo của tỉnh, sau sáp nhập Bắc Ninh – Bắc Giang, địa phương hiện đứng thứ hai cả nước về thu hút FDI, với hơn 16,5 tỷ USD vốn quy đổi và dự kiến vượt 17,6 tỷ USD vào cuối năm.

Nhiều tập đoàn lớn như Samsung, Canon, Foxconn, Amkor hay Shemar Power đang vận hành các tổ hợp sản xuất quy mô lớn tại khu vực này. Hoạt động sản xuất công nghệ cao kéo theo nhu cầu vận chuyển linh kiện, thiết bị và sản phẩm giá trị cao bằng đường hàng không ngày càng tăng. Tuy nhiên, phần lớn hoạt động xuất nhập khẩu của “thủ phủ công nghiệp” này vẫn phụ thuộc vào Nội Bài hoặc các đầu mối trung chuyển khác, khiến chuỗi cung ứng chưa thực sự khép kín.

Trong bối cảnh tái cấu trúc dòng chảy thương mại toàn cầu, nhu cầu vận chuyển hàng không cho các mặt hàng giá trị cao như linh kiện bán dẫn, dược phẩm hay thương mại điện tử xuyên biên giới tăng mạnh. Sân bay Gia Bình ra đời sẽ giải quyết bài toán logistics “tốc độ cao”, giảm tải cho Nội Bài và hoàn thiện chuỗi quy trình từ sản xuất đến xuất khẩu tại chỗ.

Ở góc độ đầu tư, hạ tầng hàng không hiện là tiêu chí then chốt trong quyết định rót vốn của các tập đoàn đa quốc gia. Việc sở hữu sân bay quốc tế sẽ tạo lợi thế cạnh tranh khác biệt, giúp Bắc Ninh cùng các tỉnh công nghiệp phía Bắc đón làn sóng FDI chất lượng cao, đặc biệt là các trung tâm R&D và đại bản doanh khu vực.

Kích hoạt mạng lưới đô thị vệ tinh

Bên cạnh logistics và sản xuất, các chuyên gia dự báo sân bay Gia Bình sẽ kích hoạt sự phát triển của chuỗi đô thị, thương mại và dịch vụ. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, các sân bay lớn thường kéo theo sự hình thành của các khu đô thị dịch vụ, trung tâm thương mại, văn phòng và không gian lưu trú phục vụ chuyên gia, doanh nhân và lực lượng lao động chất lượng cao.

Kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam nhận định, kinh tế hàng không nếu khai thác tốt sẽ trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước. Việc phát triển sân bay Gia Bình sẽ thúc đẩy quá trình giãn dân cơ học, tái định hình cấu trúc đô thị theo hướng đa cực, tạo dư địa phát triển cho thị trường bất động sản vùng phụ cận.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng khuyến nghị việc phát triển cần gắn liền với quy hoạch bài bản để tránh tình trạng đầu cơ, phân lô manh mún. Khi hệ sinh thái gồm cảng hàng không, khu công nghiệp và đô thị dịch vụ được kết nối đồng bộ, Gia Bình được kỳ vọng trở thành mắt xích quan trọng đưa Bắc Ninh và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ vươn lên nấc thang giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Minh Ngọc