Từ sau dịch Covid-19 đến nay, thị trường đất nền chưa ghi nhận điểm sáng rõ rệt khi tỷ lệ hấp thụ liên tục duy trì ở mức thấp, phổ biến dưới 20%. Báo cáo của DKRA Consulting cho thấy năm 2023, tỷ lệ hấp thụ đất nền chỉ khoảng 10%, năm 2024 là 15,15% và năm 2025 khoảng 18%. Cả năm qua, thị trường phía Nam ghi nhận khoảng 9.450 nền đất được mở bán, với gần 1.700 sản phẩm được hấp thụ.

Các nền tảng dữ liệu trực tuyến cũng phản ánh xu hướng tương tự. Theo chuyên trang mua bán nhà đất trực tuyến Batdongsan, sau đợt tăng nóng mang tính cục bộ hồi tháng 4, nhu cầu tìm mua đất nền nhanh chóng hạ nhiệt, giảm trung bình 15-20% so với cùng kỳ năm trước, nhiều thời điểm lượng tìm mua giảm 30-40%. Tiêu thụ đất nền với các dự án mở bán duy trì khoảng 20-30% rổ hàng.

Còn Nhà Tốt đánh giá nếu bỏ qua giai đoạn nóng sốt cục bộ sau thông tin sáp nhập tỉnh thành, thị trường này năm qua nhìn chung vẫn trầm lắng, lượng tìm mua sụt từ 35-50% so với cùng kỳ 2024, giảm tại hầu hết khu vực.

Lý giải nguyên nhân khiến thanh khoản đất nền phục hồi chậm, ông Phan Đình Phúc, CEO Seenee Việt Nam, cho rằng rào cản lớn nhất nằm ở dòng tiền và tâm lý nhà đầu tư. Trong chu kỳ trước, phần lớn nhà đầu tư thua lỗ khi rót vốn vào đất nền – loại tài sản mang tính “bất động” đúng nghĩa, chủ yếu mua để chờ tăng giá rồi bán, không tạo ra giá trị sử dụng hay dòng tiền trong quá trình nắm giữ. Khi thị trường đi xuống, thanh khoản kém khiến nhiều người mắc kẹt vốn trong thời gian dài. Trải nghiệm này khiến không ít nhà đầu tư nhìn lại và đánh giá cao các phân khúc có khả năng khai thác dòng tiền như căn hộ, bởi ngay cả khi chưa bán được, tài sản vẫn có thể cho thuê.

Ở góc độ nguồn cung, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, phân tích thị trường đất nền đang thiếu hụt dự án mới khi nhiều chủ đầu tư dần rút khỏi phân khúc này. Năm qua, nguồn cung mở bán mới chỉ chiếm khoảng 13% tổng cung sơ cấp, phần lớn sản phẩm trên thị trường là hàng tồn kho từ các năm trước. Tây Ninh là địa phương chiếm tỷ trọng nguồn cung đất nền lớn nhất phía Nam nhưng cũng chỉ ghi nhận hai dự án mới, gồm khu dân cư Dragon Eden quy mô 146,8 ha và khu đô thị The Solia 20,5 ha. Tại TP HCM (sau sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu), nguồn hàng chào bán chủ yếu là sản phẩm tồn kho hoặc tái khởi động các giai đoạn cũ.

Cung – cầu vì vậy lệch pha khi khoảng 69% sức cầu tập trung vào các dự án mới, thể hiện qua việc các dự án tại Tây Ninh chiếm hơn 53% thanh khoản thị trường đất nền phía Nam trong năm qua.

Về phía doanh nghiệp, xu hướng rút lui khỏi đất nền ngày càng rõ nét. Nhiều chủ đầu tư như Thắng Lợi Group, Cát Tường, Trần Anh hay Khải Hoàn Land từng xem phân khúc này là trụ cột đều không còn đặt trọng tâm trong kế hoạch kinh doanh năm 2026.

Theo đại diện một doanh nghiệp bất động sản, việc phát triển đất nền ngày càng khó khi pháp lý siết chặt, chi phí đầu tư tăng mạnh từ hạ tầng, tiền sử dụng đất đến tiện ích, trong khi thời gian triển khai kéo dài. Ngược lại, giá bán khó cạnh tranh với nhà liền kề và căn hộ, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, thậm chí không hiệu quả. Thực tế này buộc nhiều chủ đầu tư điều chỉnh giá sơ cấp tăng 20-30% trong năm qua, chủ yếu để bù đắp chi phí phát triển.

Năm nay, giới chuyên gia dự báo cán cân đầu tư trên thị trường bất động sản đang dần dịch chuyển, mở ra khả năng đất nền được một bộ phận nhà đầu tư cân nhắc trở lại. Ông Phan Đình Phúc nhận định đà tăng mạnh của giá căn hộ khiến phân khúc này ngày càng mất cân đối so với thu nhập và giá trị sử dụng. Ông dẫn ví dụ tại Long An, nơi giá căn hộ đã lên khoảng 35 triệu đồng mỗi m2, trong khi đất nền tại các dự án có quy hoạch 1/500, hạ tầng hoàn chỉnh chỉ dao động 20-25 triệu đồng mỗi m2.

Tuy nhiên, theo ông Phúc, sự quay lại của đất nền, nếu có, sẽ không diễn ra đại trà như các chu kỳ trước mà mang tính chọn lọc, tập trung tại những khu vực hội tụ đầy đủ hạ tầng, kết nối, tiện ích, việc làm và đặc biệt là dòng tiền thực từ cư dân sinh sống.

Cùng quan điểm, chuyên gia bất động sản Trần Hoàng cho rằng cuộc chơi đất nền đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây nhiều dự án chỉ dừng ở việc phân lô, làm đường nội bộ rồi bán, nay doanh nghiệp phải phát triển theo hướng bài bản hơn, đầu tư hạ tầng, tiện ích, trường học, trung tâm thương mại và các dịch vụ dân sinh, tiệm cận mô hình khu đô thị hoàn chỉnh. Sự thay đổi này đến từ Luật Đất đai mới có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, theo đó hình thức phân lô bán nền truyền thống gần như bị loại bỏ, các dự án phải hoàn thiện hạ tầng, tiện ích và nhà ở theo quy hoạch trước khi được nghiệm thu và cấp sổ.

Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển trong mô hình phát triển cùng động lực từ hạ tầng giao thông có thể khiến giá đất nền tăng thêm 10-20% trong năm 2026. Nhưng biên độ giá giữa các khu vực sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, phản ánh sự khác biệt về vị trí, sản phẩm và sức cầu từng địa phương. Đất nền vì vậy khó tạo ra các cơn sốt lớn hay dẫn dắt thanh khoản thị trường như trước.

Phương Uyên

Chị Lan Phương (41 tuổi), chủ căn nhà phố tại phường Đức Nhuận, từng xem đây là tài sản sinh lời an toàn, nay gần như không còn tạo lợi nhuận. Mặt bằng hiện cho thuê hơn 40 triệu đồng mỗi tháng, chỉ đủ trả một phần lãi vay. Sau khi trừ thuế, bảo trì và khấu hao, dòng tiền gần như bằng không.

Trước năm 2022, căn nhà mua hơn 18 tỷ đồng từng cho thuê ổn định 75 triệu đồng mỗi tháng. Sau dịch, giá thuê giảm dần còn 50 triệu đồng rồi thấp hơn nhưng vẫn khó giữ khách. Hợp đồng ngắn hạn, khách liên tục trả mặt bằng vì kinh doanh thua lỗ khiến thời gian nhà trống kéo dài, chi phí sửa chữa, môi giới phát sinh. Từ chỗ tạo thu nhập đều đặn, tài sản này trở thành gánh nặng buộc chủ nhà bù lỗ để giữ.

Không riêng nhà phố, shophouse cũng chung cảnh ngộ. Anh Hoàng Nam (46 tuổi) mua căn shophouse khối đế chung cư khu Đông năm 2019 với giá gần 10 tỷ đồng. Ban đầu chào thuê 40 triệu đồng mỗi tháng không có khách, sau phải hạ còn 32-35 triệu đồng rồi dưới 30 triệu đồng mỗi tháng và chỉ ký được hợp đồng ngắn hạn. Trong khi đó, mỗi tháng anh vẫn gánh gần 50 triệu đồng tiền lãi vay, phí quản lý, bảo trì và thuế. Sau bốn năm khai thác kém hiệu quả, anh rao bán ngang giá mua nhưng thị trường hầu như không phản hồi.

Với nhiều chủ nhà, khó khăn lớn nhất hiện nay không chỉ là tìm khách thuê mà là giữ khách. Bà Lê Thị Duyên (phường An Đông, TP HCM) cho biết trong hai năm qua đã bốn lần phải treo biển cho thuê lại nhà phố mặt tiền vì khách trả nhà chỉ sau vài tháng hoạt động. Có trường hợp chấp nhận thuê với giá đã giảm gần 40% so với trước dịch nhưng chưa đầy nửa năm vẫn đóng cửa do doanh thu không đủ bù chi phí. “Giá thuê không còn là rào cản lớn nhất, khó nhất là khách vào rồi nhưng không trụ nổi”, bà nói.

Năm 2025 tiếp tục là giai đoạn thử thách với nhà phố cho thuê khi nhiều chủ sở hữu rơi vào vòng luẩn quẩn: giá mua cao, kỳ vọng dòng tiền lớn nhưng hiệu quả khai thác kéo dài kém khả quan, áp lực tài chính ngày càng chồng chất. Khi buộc phải bán ra, mức giá thị trường chấp nhận thường thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, khiến phân khúc này rơi vào trạng thái thanh khoản yếu.

Dữ liệu từ Batdongsan cho thấy đây là năm thứ ba liên tiếp nhu cầu thuê nhà mặt phố sụt giảm. Giai đoạn 2023-2025, lượng tìm thuê giảm trung bình 20-30% mỗi năm, trong khi giá chào thuê đã hạ 15-20%, thậm chí 25-30% tại nhiều tuyến đường nội thành. Từ vị thế được xem là loại hình “hái ra tiền”, nhà phố dần trở thành phân khúc có biên lợi nhuận mỏng.

Savills Việt Nam cũng ghi nhận mặt bằng nhà phố truyền thống chịu áp lực cạnh tranh lớn từ trung tâm thương mại. Trong khi giá thuê tại trung tâm thương mại vẫn tăng nhờ nhu cầu từ các thương hiệu lớn, tỷ lệ hấp thụ của nhà phố giảm 30-40%, kéo giá thuê đi xuống qua từng năm.

Tỷ suất lợi nhuận vì thế giảm sâu. Trước năm 2020, lợi suất cho thuê nhà phố theo ghi nhận của Biggee, Batdongsan và Nhà Tốt, phổ biến ở mức 6-8% mỗi năm, đủ hấp dẫn so với gửi tiết kiệm. Sau dịch Covid-19, mức sinh lời thu hẹp còn 2-3% với nhà phố và 1-2% với shophouse. Đến năm 2025, lợi suất tiếp tục co lại, chỉ còn khoảng 1,5-2% với nhà phố và dưới 1% với shophouse, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu và kém cạnh tranh so với nhiều kênh đầu tư tài chính khác.

Lý giải thực trạng này, bà Cao Thị Thu Hương, quản lý cấp cao Savills Việt Nam, cho rằng phân khúc nhà phố cho thuê đang chịu tác động đồng thời từ sự suy yếu của sức mua và thay đổi hành vi tiêu dùng. Nhóm khách thuê chủ lực như ngân hàng, F&B, y tế, giáo dục đang trong quá trình tái cơ cấu, thu hẹp mạng lưới và tiết giảm chi phí. Bên cạnh đó, thương mại điện tử và xu hướng mua sắm tại các điểm tập trung khiến hiệu quả kinh doanh tại nhà phố suy giảm, trong khi chi phí thuê vẫn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp.

Với loại hình nhà phố thương mại, khó khăn thường xuất phát từ việc định hướng phát triển và khai thác sai ngay từ đầu. Nhiều nhà đầu tư coi đây là tài sản nắm giữ chờ tăng giá, trong khi chủ đầu tư tập trung bán hàng mà ít chú trọng xây dựng mô hình vận hành thương mại. Khi yếu tố kinh doanh không được phát huy, giá trị shophouse thậm chí kém cạnh tranh hơn nhà phố hay biệt thự liền kề.

Bàn về khả năng phục hồi, bà Mai Võ, Trưởng bộ phận Bán lẻ CBRE Việt Nam, cho rằng yếu tố then chốt vẫn là sự phục hồi của tiêu dùng. Với nhà mặt phố, phân khúc này còn dư địa phục hồi nhưng khó quay lại giai đoạn “giá cao, dễ thuê”, mà sẽ vận động theo hướng chọn lọc, gắn chặt với hiệu quả kinh doanh thực tế. Năm 2025, câu chuyện của nhiều chủ nhà phố cho thuê tại TP HCM không còn xoay quanh lợi nhuận, mà là làm sao để giữ dòng tiền không âm.

Theo bà, mặt bằng cần được định giá lại theo sức mua và khả năng khai thác, thay vì neo theo kỳ vọng quá khứ. Lợi thế vị trí không còn đủ nếu khó tiếp cận, thiếu chỗ đậu xe hoặc không phù hợp công năng; việc giảm giá thuê đơn thuần cũng không hiệu quả nếu không đi kèm điều chỉnh mô hình khai thác như hợp đồng linh hoạt, chia sẻ doanh thu hay cho thuê từng phần. Nhà mặt phố cần ưu tiên các ngành đòi hỏi hiện diện vật lý như F&B, y tế, giáo dục, dịch vụ cá nhân hoặc showroom trải nghiệm.

Đối với nhà phố thương mại, bà Mai nhấn mạnh cần định vị đúng bản chất là bất động sản thương mại, gắn với bài toán kinh doanh thực tế từ ngành hàng, quy mô mặt bằng đến lưu lượng khách và dòng tiền. Quản lý vận hành chuyên nghiệp đóng vai trò quyết định, đòi hỏi chủ đầu tư tham gia sâu hơn vào tổ chức không gian và thu hút khách thuê, thay vì mô hình “xây xong rồi bán đứt”. Khi có chiến lược vận hành rõ ràng và giá thuê phù hợp sức mua, giá trị thương mại được khôi phục sẽ là nền tảng để giá trị tài sản tăng lên tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này.

“Một khi giá trị thương mại của nhà phố được cải thiện, giá trị tài sản mới có thể tăng tương xứng với tiềm năng thực tế của loại hình này”, bà Mai nhấn mạnh.

Phương Uyên